ความหมายพานพุ่ม

11,578 views

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
11,578
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
7
Actions
Shares
0
Downloads
63
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

ความหมายพานพุ่ม

  1. 1. -1 - พานพุม และการวางพานพุม ------------------ความหมายของพานพุม พานพุม เปนการนําคํานาม ๒ คํา มาประสมกัน ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานพ.ศ.๒๕๔๓ ไดใหความหมายไว ดังนี้ พาน หมายถึง ภาชนะพิเศษชนิดหนึ่ง สําหรับจัดสิ่งของมี ดอกไม ธูป เทียน เปนตน แลวนํ า ไปเป น เครื่ อ งสั ก การบู ช า พระรั ต นตรั ย พระมหากษั ต ริ ย ครู อาจารย หรื อ ผู ที่ เ คารพนั บ ถื อเนื่องในโอกาสตาง ๆ พุม หมายถึง ลักษณะกิ่งกานและใบของตนไมที่รวมกัน หรือดอกไมที่นํามาจัดเปนทรงพุมมีลักษณะอยางพนมมือ เชน พุมดอกไม พุมทอง พุมเงิน หรือชื่อดอกไมไฟอยางหนึ่ง หรือการนําดอกไมมาเสียบกับซี่ไมเปนชั้น ๆ มีลักษณะกลางพองเปนรูปพุม ทรงพุมขาวบิณฑ คือ การนําขาวสุกที่บรรจุในกรวยใสในพุมดอกไม ใชในการบูชา หรือการเรียกลายอยางหนึ่ง ซึ่งมีรูปลักษณเหมือนพุมขาวบิณฑ บางครั้งเรียก ทรงขาวบิณฑ พานพุม หมายถึง พานที่มีดอกไมหรือวัสดุซึ่งชางไดประดิษฐืเปนทรงพุมแลวนํามาวางไวบนพาน อันถือเปนเครื่องสักการะหรือบูชาชั้นสูงของไทย ที่ชางประดิษฐไทยไดนําดอกไมหรือวัสดุตาง ๆ มาคิดประดิดประดอยจัดทําขึ้น และจัดแตงเปนทรงพุม แลวนํามาวางไวบนพานเพื่อนําไปเปนเครื่องบูชาหรือสักการะสิ่งที่เคารพนับถือ เชน พระรัตนตรัย พระมหากษัตริย พระบรมวงศานุวงศและบรรพบุรุษที่เคารพนับถือ อันเปนการแสดงออกถึงความเคารพและความจงรักภักดีในโอกาสตาง ๆประเภทของพานพุม ๑. พานพุมเทียน คือ การนําเทียนไขมาหลอมแลวเทลงในแบบที่เปนทรงพุม เมื่อไดรูปราง เที ย นที่ เ ป น ทรงพุ ม แล ว จะนํ า มาวางไว บ นพาน เรี ย กว า พุ ม เที ย น ซึ่ ง ถื อ เป น โบราณ ราชประเพณี ที่สถาบั น พระมหากษั ตริย ไ ดสืบสานมาโดยลําดับในพระราชพิธีบํ า เพ็ ญ พระราชกุศล ถวายพุมเทียน เนื่องในวันอาสาฬหบูชา และเทศกาลเขาพรรษา ของทุกป ๒. พานพุมดอกไมสด หรือพานพุมดอกไม คือ ชางประดิษฐดอกไมไทยไดนําดอกไมสด ไดแก ดอกบัว ดอกกุหลาบ ดอกจําป ดอกไมรูโรย หรือดอกไมอื่น ๆ มาจัดแตงเปนทรง พุม มีลักษณะคลายพนมมือ นํามาตั้งไวบนพาน แลวนําไปตั้งบูชาพระรัตนตรัย หรือนําไป วางเปนเครื่องสักการะ แลวแตกรณี
  2. 2. -2 - ๓. พานพุมทอง – พานพุมเงิน คือ การนําผาตาดทอง ตาดเงิน เปนตน มาประดิษฐ แลวนํามา จัดแตงประกอบกับวัสดุหรือโฟมเปนทรงพุม นํามาตั้งไวบนพาน แลวนําไปตั้งบูชาพระ รัตนตรัย หรือนําไปวางเปนเครื่องสักการะแลวแตกรณี พุมเทียน พานพุมดอกไม พานพุมทองการวางพานพุม การตั้งหรือการวางพานพุม มีวัตถุประสงคของการตั้งหรือการวาง ๒ ประการ คือ  ๑. การตั้งหรือการวางพานพุมเปนเครื่องบูชา ๒. การตั้งหรือการวางพานพุมเปนเครื่องสักการะ การตั้งหรือการวางพานพุมเปนเครื่องบูชา การตั้งหรือการวางพานพุมดอกไมสด หรือดอกไมประดิษฐ เปนเครื่องบูชา ใหประดิษฐานพระพุทธรูป พระบรมฉายาลักษณหรือพระฉายาลักษณ ที่โตะหมูตวบน (ตัวสูงสุด) แลววางพานพุม ั ที่โตะหมูตวรองดานขางและดานหนาใหครบจํานวนโตะหมูทใชจัดเปนที่บูชา ั ี่ การตั้งหรือการวางพานพุมทอง – พานพุมเงิน เปนเครืองบูชา ใหจัดตั้งหรือวางพานพุมทองไว  ่ที่โตะหมูตวรองทางดานขวาของพระพุทธรูป พระบรมฉายาลักษณ หรือพระฉายาลักษณ และวาง ัพานพุมเงินทางดานซายของพระพุทธรูป พระบรมฉายาลักษณ หรือพระฉายาลักษณ โตะหมูตัวรองดานหนาใหวางพานพุมไวอก ๑ พุม (ตามความเหมาะสม) สวนโตะหมูตวลาง (ตัวที่ต่ําสุด) ใหวาง ี ักระถางธูป และเชิงเทียน หรือพานกรวยดอกไมธูปเทียนแพ หรือเครื่องทองนอยแลวแตกรณี อนึ่ง สําหรับกรณีที่พานพุมที่มีพู ในการวางเปนเครื่องบูชาใหหนดานที่เปนพูออกมาทางดาน ันอก (โดยใหพูอยูทางดานผูวางหรือผูตั้ง)
  3. 3. -3 - การวางพานพุมเปนเครื่องสักการะ  ๑. การวางพานพุมดอกไมสดเปนเครื่องสักการะ สวนมากจะวางเพียง ๑ พาน หรือ ๑ คูตามความเหมาะสม ดังนั้น จะมีการตั้งพานพุมบูชาไวที่โตะหมูตวรองตัวอื่น ๆ กอน เพื่อเปนการ ัประดับใหมีความเรียบรอยและสวยงาม แลว เวนโตะหมูตัวรองที่ตงอยูดานหนาไว ๑ คู (กรณีวาง ั้พานพุมเปนคู แตถาหากวางพานพุมเพียงพานเดียวก็จะเวนโตะหมูตวรองดานหนาใหวางไว) เพือเปน ั ่การจัดเตรียมไวใหประธานวางพานพุม ในกรณีทวางเปนคูใหประธานวางพานพุมทางดานขวามือ ี่ของประธานกอน แลวจึงวางพานพุมทางดานซายมือประธาน สวนโตะหมูตวลาง หรือตัวต่ําสุดใหตั้ง ักระถางธูป เชิงเทียน หรือพานกรวยดอกไมธูปเทียนแพ หรือเครื่องทองนอย แลวแตกรณี ในกรณีวางพานพุมคู และใหวางพานพุมดานขวามือของผูวางกอน แลวจึงวางพานพุมทางดานซายมือ เนื่องจากวัฒนธรรมประเพณีของสังคมที่ปฏิบัติสืบสานกันมาตั้งแตครั้งพุทธกาล ไดใหความสําคัญของการเวียนขวา เชน เมื่อจะเขาเฝาพระพุทธองคก็ใหกระทําทักษิณาวรรตกอน ซึ่งเปนการแสดงความเคารพกอนเขาเฝาพระพุทธองค แมในปจจุบันนีก็ไดใหความสําคัญทางขวามือเปนหลัก ้ดังนั้น ในปจจุบันเมื่อมีกิจกรรมในวันสําคัญทางพระพุทธศาสนา เปนตนวา วันวิสาขบูชาวันอาสาฬหบูชา วันมาฆบูชา ก็จะมีการเวียนเทียนรอบอุโบสถเพื่อเปนการรําลึกถึงพระพุทธองค อันเปนการแสงความเคารพอยางสูงสุดของศาสนิกชน ๒. การวางพานพุมทอง – พานพุมเงิน ใหวางพานพุมทองไวทางดานขวามือของผูวางกอนแลวจึงวางพานพุมเงินทางดานซายของผูวางเปนลําดับตอมา สําหรับพานพุมทอง – พานพุมเงิน ที่ใชวางเปนเครื่องสักการะ หรือเปนเครื่องบูชานั้น ไมควรใชพานพุมที่มียอดเปนฉัตร เนื่องจากฉัตร เปนสัญลักษณหรือเครื่องอิสริยยศของสถาบันพระมหากษัตริย
  4. 4. -4 - อนึ่ง สําหรับการวางพานพุมที่ใชวางเปนเครื่องสักการะ หากเปนพานพุมที่มีพู ใหวางโดยหันพูไปในทิศทางที่ตั้งพระพุทธรูป พระบรมฉายาลักษณ พระฉายาลักษณ หรือสิ่งที่ผูวางตองการสักการะอันเปนการแสดงความเคารพ ---------------------------------- รวบรวมเรียบเรียง โดย นายชวลิต ศิริภิรมย นักวิชาการศาสนา ๗ ว ฝายพิธี กรมการศาสนา

×