Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
URGENTIEPSYCHIATRIEdr. Koen Titeca   Eenheid voor Psychiatrische Spoed Interventies azG
Koen Titeca           Geneesheer-psychiater         Cognitief GedragstherapeutEenheid voor Psychiatrische SpoedInterventie...
psychiatrische ziekte =een ziekte met psychische symptomenen/of door psychische oorzaken,die gepaard gaan met lijden en/of...
Psychiatrische urgentie✤   Acute verstoring✤   Denken, gedrag, stemming en/of sociale relaties✤   Vraag tot onmiddellijke ...
Doelstellingen urgentiepsychiatrie✤   Uitsluiten van somatische oorzaken✤   Snelle stabilisatie van de acute crisis✤   Ver...
Inschatting bij aanmelding✤   Is het een casus voor psychiatrie?✤   Is de situatie veilig genoeg voor het uitvoeren van ee...
Elementen van een crisisdiagnoseSederer en Rothschild, 1997✤   Waarom decompenseert deze patiënt nu?✤   Wat zijn de biolog...
Evaluatie psychiatrische patiëntop spoedopname✤   Spoedopname verantwoordelijk voor eerste evaluatie van patiënten    met ...
Telefonischetriage✤   naam/geboortedatum patiënt✤   naam/verzoek verwijzer✤   aanleiding tot consult✤   psychiatrische voo...
Telefonischetriage✤   Leeftijd?✤   Acuut psychiatrisch probleem?✤   Somatische zorg?
PraktijktipVerwijzer aan de telefoon niet uitmelkenVerwijzer enigszins in crisisVerwijzer vaak alleenWilt snel horen wanne...
Triagechecklist voor patiënten met mentale problemen opDreyfus 1987
Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen✤   Inventariseer problemen✤   Observeer het gedrag✤   Verz...
Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen✤   Bepaal de ernst van de problemen✤   Bepaal of patiënt e...
Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen✤   Bepaal de urgente van verpleegkundige zorg✤   Beoordeel...
Risicogroepen✤   Ouder dan 40 jaar of gelijk    welke leeftijd maar geen    psychiatrische    voorgeschiedenis✤   Abnormal...
Risicogroepen✤   Bejaarden✤   Middelenmisbruik✤   Blanco psychiatrische    voorgeschiedenis✤   Voorafbestaande somatische ...
Aanwijzingen somatisch vs. psychiatrisch           somatisch                           psychiatrisch             < 12 of >...
psychiatrische                   voorgeschiedenis              JA                        NEE  zijn de psy klachten   NEE  ...
Checklist✤   Nieuwe psychiatrische    aandoening?✤   Actieve somatische    aandoening?✤   Abnormale vitale parameters?    ...
Wie zien we eerst?
Mental Health Triage Scale (Smart, 1999)Categorie   Wanneer zien?                                Omschrijving             ...
Triage van de patiënt met acute psychiatrische symptomen                         (Williams & Wilkins, 1995)Categorie      ...
Initiële focus: STABILISATIE           ABC en vitale parameters
Anamnese✤   Accurate anamnese = vaak moeilijk    ✤   Hoe?        ✤   kalm, niet veroordelend, niet bedreigend    ✤   Probl...
Anamnese: screening toolspoedopname verpleegkundige✤   Hoofdklacht✤   Psychiatrische klachten✤   Somatische voorgeschieden...
Hetero-anamnese✤   Omstaanders✤   Familie✤   Hulpverleners✤   Politie✤   Ambulancier✤   Brandweer
Oud dossier
Vitaleparameters✤   Temperatuur✤   Bloeddruk✤   Hartfrequentie✤   Ademhalingsfrequentie✤   Bij veranderde mentale status  ...
Observatie✤   Hygiëne✤   Aandacht✤   Gemoedstoestand✤   Motoriek/onrust✤   Interacties
Psychiatrische urgenties           suïcidaliteit         agitatie/agressie             psychose              manie        ...
Zorgpad suïcidepreventie         az Groeninge
SuïcidepogingVlaanderen 2009✤   10.300 geregistreerde via spoedopname✤   165 per 100.000 inwoners✤   28 per dag✤   53,5% p...
SuïcideVlaanderen 2008✤   1027 overlijdens✤   728 mannen / 299 vrouwen✤   167 per 100.000 inwoners✤   gemiddelde leeftijd ...
Life-timeprevalenties van suïcidaliteit van de volwassen Nederlandse en Vlaamse                                    bevolki...
Epidemiologische verschillen tussen suïcides en suïcidepogingen                    (Van Heeringen & Hengeveld, 2010)      ...
OPVANG SUÏCIDEPOGERS OP SPOEDOPNAME- Zorg voor lichamelijke letsels- Identificatie hoog risico patiënten- Organisatie goed...
ANAMNESE SUÏCIDEPOGERS OP SPOEDOPNAMEHouding :   - Niet beoordelen/veroordelend   - Meelevend   - Open   - Voorzichtig ber...
Suïcidaal proces  Suïcidale                                           Suïcide  Tendens                                    ...
Basisvragen suïcidaliteit                          1) Heeft u in het verleden een zelfmoordpoging     Voorgeschiedenis    ...
Risiconiveau suïcidaliteit   SNIV 0      geen risico              geen suïcidegedachten                                  a...
Adviezen suïcidaliteit SNIV 0✤   Geen specifieke maatregelen
Adviezen suïcidaliteit SNIV 1, 2en 3✤   Denk aan:    ✤   Non-suïcide afspraken    ✤   Verhoogde supervisie    ✤   Aanpassi...
Adviezen suïcidaliteit SNIV 4✤   Permanente evaluatie van het suïciderisico✤   Verhoogde supervisie✤   Sedatie✤   Isolatie...
Angst
Depressie
Aanpassingsstoornissen
Kenmerkenaanpassingsstoornissen✤   Emotionele en gedragsproblemen✤   Reactie op herkenbare stress factor✤   Centraal kenme...
Classificatieaanpassingsstoornissen DSM-IV✤   Met depressieve stemming✤   Met angst✤   Met gemengde angst en depressieve s...
Emotionele symptomen bijaanpassingsstoornissen                ✤   Angstsymptomen                    ✤   Gespannenheid     ...
Emotionele symptomen bijaanpassingsstoornissen                ✤   Depressieve symptomen                    ✤   Concentrati...
Drie fasen waarin controleherstel plaats vindt na een stressor                             (Klink & Terluin, 2010)Rangorde...
Urgentiepsychiatrie 2011
Urgentiepsychiatrie 2011
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Urgentiepsychiatrie 2011

2,632 views

Published on

Opleiding algemene spoedopname verpleegkundigen az Groeninge.

Published in: Health & Medicine
  • Be the first to comment

Urgentiepsychiatrie 2011

  1. 1. URGENTIEPSYCHIATRIEdr. Koen Titeca Eenheid voor Psychiatrische Spoed Interventies azG
  2. 2. Koen Titeca Geneesheer-psychiater Cognitief GedragstherapeutEenheid voor Psychiatrische SpoedInterventies az Groeninge Kortrijk campus Vercruysselaan koen.titeca@azgroeninge.be @koenti2
  3. 3. psychiatrische ziekte =een ziekte met psychische symptomenen/of door psychische oorzaken,die gepaard gaan met lijden en/of sociaaldisfunctionerenHengeveld & Koerselman 2010
  4. 4. Psychiatrische urgentie✤ Acute verstoring✤ Denken, gedrag, stemming en/of sociale relaties✤ Vraag tot onmiddellijke interventie✤ Vraag van patiënt, zijn familie en/of sociale omgeving Definitie American Psychiatric Association
  5. 5. Doelstellingen urgentiepsychiatrie✤ Uitsluiten van somatische oorzaken✤ Snelle stabilisatie van de acute crisis✤ Vermijd dwang✤ Minst restrictieve behandeling✤ Therapeutische alliantie aangaan✤ Goede zorg en nazorg Zeller, 2010
  6. 6. Inschatting bij aanmelding✤ Is het een casus voor psychiatrie?✤ Is de situatie veilig genoeg voor het uitvoeren van een consult?✤ Hoe urgent is nadere diagnostiek en behandeling?
  7. 7. Elementen van een crisisdiagnoseSederer en Rothschild, 1997✤ Waarom decompenseert deze patiënt nu?✤ Wat zijn de biologische, psychologische en sociale krachten en zwakten van de patiënt?✤ Welke stressoren hebben het evenwicht van draaglast en draagkracht verstoord?✤ Welke problemen moeten aangepakt worden om de veiligheid en/of evenwicht zodanig te herstellen dat de patiënt de acute dienst kan verlaten?✤ Wat is de diagnose?
  8. 8. Evaluatie psychiatrische patiëntop spoedopname✤ Spoedopname verantwoordelijk voor eerste evaluatie van patiënten met mentale problemen✤ Spoedopname azG verantwoordelijk voor medische klaring vooraleer transfert naar EPSI✤ Waarom medische klaring? diagnose van medische problemen ✤ die psychiatrische urgentie veroorzaken of verergeren ✤ die niet deftig kunnen behandeld worden op EPSI
  9. 9. Telefonischetriage✤ naam/geboortedatum patiënt✤ naam/verzoek verwijzer✤ aanleiding tot consult✤ psychiatrische voorgeschiedenis✤ pathologie/acuut onstaan✤ agressie/suïcidaliteit✤ somatiek✤ verslaving/medicatie✤ steunsystemen/belemmerende factoren
  10. 10. Telefonischetriage✤ Leeftijd?✤ Acuut psychiatrisch probleem?✤ Somatische zorg?
  11. 11. PraktijktipVerwijzer aan de telefoon niet uitmelkenVerwijzer enigszins in crisisVerwijzer vaak alleenWilt snel horen wanneer patiënt kan gezien wordenMaak afspraken naar waar patiënt kanZorg dat verwijzer aan patiënt zegt wat hij kan verwachten
  12. 12. Triagechecklist voor patiënten met mentale problemen opDreyfus 1987
  13. 13. Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen✤ Inventariseer problemen✤ Observeer het gedrag✤ Verzamel informatie bij familie/aanwezigen✤ Check vitale functies✤ Inventariseer aanwijzingen voor somatische aandoeningen✤ Vraag naar medicatiegebruik✤ Vraag naar de somatische en psychiatrische voorgeschiedenis
  14. 14. Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen✤ Bepaal de ernst van de problemen✤ Bepaal of patiënt een gevaar is voor zichzelf of voor anderen✤ Schat het risico van weglopen in✤ Overweeg of de verschijnselen kunnen veroorzaakt worden door somatische ziekte
  15. 15. Triagechecklist spoedopname voorpatiënten met mentale problemen✤ Bepaal de urgente van verpleegkundige zorg✤ Beoordeel hoe lang de patiënt kan wachten op nadere beoordeling✤ Maak de omgeving geschikt om patiënt veilig te laten wachten✤ Beoordeel welke maatregelen genomen moeten worden om somatische noodtoestanden te voorkomen
  16. 16. Risicogroepen✤ Ouder dan 40 jaar of gelijk welke leeftijd maar geen psychiatrische voorgeschiedenis✤ Abnormale vitale parameters✤ Recent geheugenverlies✤ Bewustzijnsindaling Dubin et al, 1981
  17. 17. Risicogroepen✤ Bejaarden✤ Middelenmisbruik✤ Blanco psychiatrische voorgeschiedenis✤ Voorafbestaande somatische aandoeningen✤ Lagere sociale klassen Hall et al, 1981
  18. 18. Aanwijzingen somatisch vs. psychiatrisch somatisch psychiatrisch < 12 of > 40 jaar 13-40 jaar plots ontstaan (uren, enkele dagen) progressief ontstaan (weken,maanden) fluctuerend beeld continue kliniek desoriëntatie verstrooid ingedaald bewustzijn wakker en alert visuele hallucinaties auditieve hallucinatiesblanco psychiatrische voorgeschiedenis psychiatrische voorgeschiedenis emotioneel labiel vlak affect abnormale vitale symptomen/KO normale parameters/KO geschiedenis van middelenmisbruik geen abusus van middelen Emembolu & Zun, 2010 naar Williams & Shepherd, 2000
  19. 19. psychiatrische voorgeschiedenis JA NEE zijn de psy klachten NEE medische dezelfde ? uitwerking JA NORMAAL ABNORMAAL opnamecriteria somatische therapie psychiatrie en/of opname JA NEEopname ambulant Enembolu & Zun, 2010
  20. 20. Checklist✤ Nieuwe psychiatrische aandoening?✤ Actieve somatische aandoening?✤ Abnormale vitale parameters? (temperatuur, HF, RR en AH)✤ Abnormaal KO?✤ Abnormale mentale status?
  21. 21. Wie zien we eerst?
  22. 22. Mental Health Triage Scale (Smart, 1999)Categorie Wanneer zien? Omschrijving Beleid 1 direct levensbedreigend somatisch 2 10 minuten gewelddadig/suïcidaal LO/PO 3 30 minuten onrustig/psychotisch/gevaarlijk LO/PO 4 semi-urgent bekende stoornis LO/PO 5 niet acuut chronische stoornis LO/PO LO = lichamelijk onderzoek PO = psychiatrisch onderzoek
  23. 23. Triage van de patiënt met acute psychiatrische symptomen (Williams & Wilkins, 1995)Categorie Symptomen Actie abnormale vitale functies lichamelijk onderzoekzeer acuut dreigend gedrag laten plaatsnemen in motorische onrust rustige ruimte, supervisie, medicatie, fixatie, isolatie heftige angst suïcidale gedachten psychiatrische acuut verwardheid diagnostiek extreme ongerustheid familie psychiatrisch consult voor een psychiatrischeniet acuut niet spoedeisend consult diagnostiek
  24. 24. Initiële focus: STABILISATIE ABC en vitale parameters
  25. 25. Anamnese✤ Accurate anamnese = vaak moeilijk ✤ Hoe? ✤ kalm, niet veroordelend, niet bedreigend ✤ Problemen? ✤ door mentale status niet mogelijk ✤ niet coöperatief (consequenties, schaamte, schuldgevoelens) DOEL =oorzaak opsporen BASELINE BEPALEN=normaal niveau van functioneren
  26. 26. Anamnese: screening toolspoedopname verpleegkundige✤ Hoofdklacht✤ Psychiatrische klachten✤ Somatische voorgeschiedenis✤ Psychiatrische voorgeschiedenis✤ Risico voor zichzelf of anderen✤ Middelenmisbruik (voorgeschiedenis)
  27. 27. Hetero-anamnese✤ Omstaanders✤ Familie✤ Hulpverleners✤ Politie✤ Ambulancier✤ Brandweer
  28. 28. Oud dossier
  29. 29. Vitaleparameters✤ Temperatuur✤ Bloeddruk✤ Hartfrequentie✤ Ademhalingsfrequentie✤ Bij veranderde mentale status PSYCHIATRISCHE ZIEKTEBEELDEN GEVEN GEEN ✤ O2 saturatie VERSTORING VAN DEZE VITALE PARAMETERS ✤ glycemiespiegel
  30. 30. Observatie✤ Hygiëne✤ Aandacht✤ Gemoedstoestand✤ Motoriek/onrust✤ Interacties
  31. 31. Psychiatrische urgenties suïcidaliteit agitatie/agressie psychose manie intoxicatie angst Zeller, 2010
  32. 32. Zorgpad suïcidepreventie az Groeninge
  33. 33. SuïcidepogingVlaanderen 2009✤ 10.300 geregistreerde via spoedopname✤ 165 per 100.000 inwoners✤ 28 per dag✤ 53,5% poging in voorgeschiedenis✤ 45,8% poging minder dan 1 jaar geleden✤ 9,8% 4 pogingen of meer IPEO, 2009
  34. 34. SuïcideVlaanderen 2008✤ 1027 overlijdens✤ 728 mannen / 299 vrouwen✤ 167 per 100.000 inwoners✤ gemiddelde leeftijd 49 jaar man/52 jaar vrouw Vlaams agentschap zorg en gezondheid
  35. 35. Life-timeprevalenties van suïcidaliteit van de volwassen Nederlandse en Vlaamse bevolking (Van Heeringen, 2006) Nederland (%) Vlaanderen (%) Doodsgedachten 35 - Suïcidegedachten 11 8 Suïcideplan - 3 Suïcidepoging 3 3
  36. 36. Epidemiologische verschillen tussen suïcides en suïcidepogingen (Van Heeringen & Hengeveld, 2010) Suïcides Suïcidepogingen Leeftijd Neemt toe met de leeftijd Vooral 20-40 jaar oud Geslacht Meer mannen Meer vrouwen Sociale klasse Gelijk verdeeld Vooral lagere Seizoen Vooral voorjaar Hele jaar gelijk Dag van de week Vooral begin van de week Hele week gelijkVoorgeschiedenis en 50% poging in 40% recidief prognose voorgeschiedenis 10% sterft door suïcide
  37. 37. OPVANG SUÏCIDEPOGERS OP SPOEDOPNAME- Zorg voor lichamelijke letsels- Identificatie hoog risico patiënten- Organisatie goede psychiatrische opvang- Veilige plaats- Goede anamneseSood & Mc Stay, 2009
  38. 38. ANAMNESE SUÏCIDEPOGERS OP SPOEDOPNAMEHouding : - Niet beoordelen/veroordelend - Meelevend - Open - Voorzichtig bereidvaardigAnamnese: - Sociodemografische risicofactoren - Stressoren - Depressie/alcohol - SuïcidevragenSood & McStay, 2009
  39. 39. Suïcidaal proces Suïcidale Suïcide Tendens Poging Observeerbaar Signaal Niet observeerbaar Tijd
  40. 40. Basisvragen suïcidaliteit 1) Heeft u in het verleden een zelfmoordpoging Voorgeschiedenis ondernomen? 2) Had u ooit het idee dat uw leven niet de moeite waard Hopeloosheid meer was? 3) Voelt u zich hopeloos? 4) Denkt u er soms aan dat u beter dood zou zijn? Suïcidegedachten 5) Heeft u de laatste tijd gedachten gehad een einde aan uw leven te maken? 6) Heeft u er over nagedacht hoe u uzelf wilt verwonden of Suïcideplannen beschadigen? Welke methode zou u dan gebruiken? Voorbereiding 7) Heeft u al voorbereidingen getroffen? Controleerbaarheid 8) Voelt u zich op dit moment veilig?
  41. 41. Risiconiveau suïcidaliteit SNIV 0 geen risico geen suïcidegedachten af en toe vluchtige suïcidegedachten SNIV 1 licht risico geen suïcideplannen permanent duidelijk aanwezige SNIV 2 matig risico suïcidegedachten geen suïcideplannen SNIV 3 ernstig risico suïcideplannen suïcideplannen en voorbereiding SNIV 4 zeer ernstig risico of suïcidepoging
  42. 42. Adviezen suïcidaliteit SNIV 0✤ Geen specifieke maatregelen
  43. 43. Adviezen suïcidaliteit SNIV 1, 2en 3✤ Denk aan: ✤ Non-suïcide afspraken ✤ Verhoogde supervisie ✤ Aanpassing van medicatie ✤ Verhogen frequentie van therapeutische afspraken ✤ Beperking van bewegingsvrijheid ✤ Eliminatie van gevaarlijke middelen
  44. 44. Adviezen suïcidaliteit SNIV 4✤ Permanente evaluatie van het suïciderisico✤ Verhoogde supervisie✤ Sedatie✤ Isolatie✤ Fixatie✤ Gedwongen opname
  45. 45. Angst
  46. 46. Depressie
  47. 47. Aanpassingsstoornissen
  48. 48. Kenmerkenaanpassingsstoornissen✤ Emotionele en gedragsproblemen✤ Reactie op herkenbare stress factor✤ Centraal kenmerk: patiënt verliest greep op situatie✤ 60 à 70% van de psychiatrische problemen in de eerste lijn✤ Herstel is proces van controle✤ Niet altijd self-limiting Klink & Terluin, 2010
  49. 49. Classificatieaanpassingsstoornissen DSM-IV✤ Met depressieve stemming✤ Met angst✤ Met gemengde angst en depressieve stemming✤ Met een stoornis in het gedrag✤ Met een gemengde stoornis van emoties en gedrag
  50. 50. Emotionele symptomen bijaanpassingsstoornissen ✤ Angstsymptomen ✤ Gespannenheid ✤ Onrustig slapen ✤ Piekeren ✤ Prikkelbaarheid
  51. 51. Emotionele symptomen bijaanpassingsstoornissen ✤ Depressieve symptomen ✤ Concentratieproblemen ✤ Demoralisatie ✤ Gedeprimeerdheid ✤ Gevoel van onmacht ✤ Labiel effect ✤ Lusteloosheid, moeheid
  52. 52. Drie fasen waarin controleherstel plaats vindt na een stressor (Klink & Terluin, 2010)Rangorde Naam Omschrijving Duur Gevoel greep op I Crisisfase functioneren kwijt te zijn/ 1-3 weken ontreddering Probleem- en Oriëntatie op problemen en Tot ongeveer 6 II oplossingsfase oplossingen weken Fase waarin oplossingen Tot ongeveer 9-12 III Toepassingsfase worden toegepast en weken herstel van functioneren

×