Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

ABN AMRO Nederlandse economie in zicht, 7 juni 2013

609 views

Published on

Sectorprognoses voor 2013-2014.
Voor 2013 is het een gemengd patroon. De industrie, groothandel en de agrarische sector laten een verbetering van het patroon zien. Maar de detailhandel heeft zwaar te lijden onder de afnemende consumentenbestedingen. Dat zelfde geldt voor de autoretail, waarbij bovendien ook de vraag vanuit de zakelijke kant nog zal tegenvallen vanwege de geringe investeringsbereidheid bij ondernemingen.
In 2014 voorzien we een beperkte groei van de economie, waarbij in de meeste sectoren een lichte toename van de activiteiten valt te verwachten. Wij voorzien ook dat in 2014 het dal in de bouw zal worden bereikt. De consument zal het nog laten afweten in 2014, waardoor de detailhandel ook in dat jaar nog geconfronteerd wordt met krimp.

Published in: Business
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

ABN AMRO Nederlandse economie in zicht, 7 juni 2013

  1. 1. Nederlandse economie in zicht Economisch Bureau7 juni 2013Sectorprognoses 2013-14Volumemutatie toegevoegde waardeBron: CBS, ABN AMROThema: Sectorprognoses (p.2)In 2013 zit er maar voor weinig sectoren groei in het verschiet. Alle sectoren die overwegend ophet binnenland gericht zijn, hebben last van de daling van de consumptie. Die wordt veroorzaaktdoor de afname van het reëel besteedbaar inkomen, terwijl ook het negatieve vermogenseffectvan de daling van de huizenprijzen zijn tol eist. Sectoren die voor een belangrijk deel op deexport zijn gericht zullen beter presteren, profiterend van de naar verwachting aantrekkendewereldhandel. Voor 2014 lijkt een voorzichtig pad naar groei mogelijk voor de meeste sectoren.De detailhandel zal daar nog niet bij horen, waarmee de sector het vierde achtereenvolgendejaar van krimp zal ingaan.Net als voor de macro-ramingen geldt dat er nog geen rekening gehouden is met extrabezuinigingen. Zodra hierover meer bekend is, zullen wij de prognoses voor de sectoren diedaardoor worden geraakt, aanpassen.Conjunctuur: Minder krimp in eerste kwartaal – herstel mogelijk in tweede halfjaar (p.6)De economie liet in het eerste kwartaal een lichte verdere krimp zien. De daling van het BBPwas opnieuw geringer dan in het voorgaande kwartaal. Het cijfer was echter geflatteerd door hetkoude weer, dat heeft gezorgd voor een flink hogere gasproductie. Het lijkt het er mede daaromnog niet op dat aan de teruggang in het tweede kwartaal een einde komt. Toch is in het tweedehalfjaar wel enig herstel mogelijk - via de uitvoer, die kan profiteren van de aantrekkendewereldhandel. Het voorzichtige herstel kan doorzetten in 2014. Als echter wordt besloten om in2014 extra te bezuinigen, zal de groei duidelijk lager uitkomen dan de nu geraamde 1%.2014
  2. 2. 2 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013Sectorprognoses 2013-14Jacques van de Wal – 020 628 0499In 2012 groeiden de sectoren zorg en overheid, maar praktisch heel het bedrijfsleven had te maken met een krimp van deactiviteiten. In de bouw was de contractie met 8,4% het sterkst. Ook in de industrie en groothandel was er krimp. Dezesectoren hebben kunnen profiteren van een toenemende export in 2012, maar blijkbaar was dat niet genoeg om de krimp in debinnenlandse activiteiten te compenseren. Opvallend is wel het kleine ‘plusje’ voor transport en logistiek. Een verklaringhiervoor is waarschijnlijk dat deze sector heeft geprofiteerd van de doorvoerhandel via de Rotterdamse haven naar Duitsland.Voor 2013 is het een gemengd patroon. De industrie, groothandel en de agrarische sector laten een verbetering van hetpatroon zien. Maar de detailhandel heeft zwaar te lijden onder de afnemende consumentenbestedingen. Dat zelfde geldt voorde autoretail, waarbij bovendien ook de vraag vanuit de zakelijke kant nog zal tegenvallen vanwege de geringe investerings-bereidheid bij ondernemingen.In 2014 voorzien we een beperkte groei van de economie, waarbij in de meeste sectoren een lichte toename van de activiteitenvalt te verwachten. Wij voorzien ook dat in 2014 het dal in de bouw zal worden bereikt. De consument zal het nog latenafweten in 2014, waardoor de detailhandel ook in dat jaar nog geconfronteerd wordt met krimp. In het navolgende een kortetoelichting per sector.Agrarische sectorIn 2013 zal de productie in de akkerbouw een stijging latenzien na een minder grote productie in 2012. Hierbij gaan weervan uit dat de weersomstandigheden geen roet in het etengooien. Het areaal zal geen grote mutaties laten zien, terwijlde productie per hectare zal toenemen. Een grotere productiein zowel Nederland als de andere EU-landen zal leiden tot eendaling van het prijsniveau. In de glastuinbouw zal het areaaleen lichte daling laten zien, terwijl de opbrengst per hectaredoor meer normale weersomstandigheden zal toenemen. In defruitteelt, een relatief kleine branche in de agrarische sector,zal de productie in 2013 sterk toenemen na het doorvorstschade geteisterde beurtjaar 2012. Tevens was de bloeiin 2012 slecht. In de melkveehouderij neemt de melkaanvoertoe. Het aantal varkensslachtingen neemt in 2013 licht af doorstrengere regelgevingen. In de pluimveehouderij zullen geengrote productiemutaties optreden. Als we alle voorgaandeontwikkelingen afwegen, schatten we in dat de productie in deagrarische sector in 2013 met 1,5% zal groeien, een groei dieboven de trend ligt. In 2014 zal de productie de trendlijn weervolgen en op circa 1% uitkomen.IndustrieExporterende industriële branches, vooral die de weg naarmarktgebieden buiten de eurozone weten te vinden, zullen hunproductie sterker zien toenemen dan branches die zichfocussen op Nederland of de eurozone. Wel zal een branchezoals de metaalproductenindustrie met een matigeexportintensiteit profiteren van de groei van de export van demachine-industrie, die niet alleen hoog scoort wat deexportintensiteit betreft, maar ook wat betreft het aandeel vanhet marktgebied buiten de eurozone. Branches waarvoor deexport, direct dan wel indirect, geen betekenis heeft, zichrichten op duurzame consumentengoederen dan welbouwgerelateerde producten, worden geconfronteerd methooguit een stabilisering van de productie in de komendejaren.Agrarische sector, volumemutatie%Bron: CBS, ABN AMROIndustrie, volumemutatie%Bron: CBS, ABN AMRO
  3. 3. 3 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013BouwDe verwachting is dat de bouwproductie in 2013 met 5% zaldalen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de stagnerendewoningbouw en de bezuinigingen op infrastructurele projectendoor de overheid. Voor 2014 wordt een stabilisatie verwacht.De woningbouw zal nog dalen, dit wordt veroorzaakt door deachterblijvende nieuwbouw als gevolg van het lage aantalafgegeven vergunningen hiervoor. Ook de blijvendeonzekerheid over overheidsmaatregelen stagneert denieuwbouwproductie. Onderhoud en renovatie van woningenzal wel een lichte groei laten zien. De bezuinigingen van deoverheid op infrastructurele projecten zorgt in 2014 ook nogvoor een daling in de nieuwbouw van projecten in de grond-,water- en wegenbouw. Het onderhoud zal wel licht stijgen. Deenige positieve uitzondering is de groei in de bouw vanbedrijfsgebouwen. De verwachting is dat de utiliteitsbouw zalprofiteren van de aantrekkende bedrijfsinvesteringen. Dit zalechter niet genoeg zijn om de bouw in 2014 te laten groeien.GroothandelNa twee jaren van stijgende volumes in 2010 en 2011, heeftde groothandel ‘de plus’ in 2012 niet kunnen vasthouden. Deafgezette volumes zijn in 2012 met ca 0,5% afgenomen.Daarmee behoort de groothandel nog tot de relatief ‘best’presterende sectoren; de meeste sectoren werdengeconfronteerd met een forsere krimp. De verschillen binnende sector zijn groot en tonen zich goed langs de lijnexporterende (positief) en distribuerende (overwegendnegatief) groothandel. Zo weet de groothandel in voedings- engenotmiddelen en agrarische producten overwegend groei telaten zien en de groothandel in kleding en consumentenap-paratuur overwegend krimp. In 2013 zullen de volumes gelijkblijven, om in 2014 met een half procent toe te nemen.DetailhandelDe Nederlandse detailhandel kent een moeilijke tijd sinds hetuitbreken van de economische crisis in 2008. Een afnemendbesteedbaar inkomen en grote onzekerheid over de eigenfinanciële situatie hebben ervoor gezorgd dat deconsumentenbestedingen de afgelopen jaren zijnteruggelopen en de resultaten in de detailhandel staan danook fors onder druk. Alleen in 2010 werd nog een bescheidengroei van 0,5% gerealiseerd. In 2009 (-2,7%), 2011 (-0,4%) enin 2012 (-1%) daalden de volumes en ook in 2013 zaltoenemende werkloosheid en een afnemende koopkracht debestedingen in de detailhandel blijven drukken. Pas in 2014zal deze trend gaan keren en zal, onder invloed vanaantrekkende consumptieve bestedingen, de krimp in dedetailhandel afnemen en komt er misschien zelfs ruimte vooreen kleine groei aan het eind van het jaar. Toch zal de jaar-op-jaarontwikkeling ook dan per saldo nog negatief zal zijn.Detailhandel, volumemutatie%Bron: CBS, ABN AMROBouw, volumemutatie%Bron: CBS, ABN AMROGroothandel, volumemutatie%Bron: CBS, ABN AMRO
  4. 4. 4 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013AutoretailDe lagere volumes van de nieuwverkopen in 2013 zijn behalvedoor conjuncturele zwakte ook een weerslag van veel naarvoren gehaalde verkopen in 2012. De nieuwverkopen zullen in2013 circa 15 tot 20% dalen. Onze eerdere verwachting van430.000 handhaven wij, maar de waarschijnlijkheid van eenneerwaartse bijstelling groeit. Omdat ook de inkomsten uitaftersales en occasions onder druk staan, zal het totalevolume in de branche circa 5% dalen. In 2014 zal een beperktherstel van volume optreden met 2%, die veroorzaakt wordtdoor een stijging van de nieuwverkopen. Die zullen in 2014herstellen naar circa 470.000, maar blijven wel ruim benedenhet verkoopgemiddelde van 500.000 deze eeuw. Doordat erdruk blijft op de andere inkomstenbronnen blijft het herstelvoorzichtig.Transport & logistiekABN AMRO verwacht dat de transportvolumes in 2013 nogzullen dalen. De daling van het BBP in Nederland en debeperkte economische groei in Duitsland bieden weinigperspectief voor de transportvolumes. Vooral deondernemingen gericht op binnenlandse transportstromenzullen het moeilijk krijgen. ABN AMRO verwacht namelijk nogeen daling van de volumes in de Bouw en Retail. Anders is hetin 2014. Door het aantrekken van de wereldeconomie, zal deexport en daarmee ook de import in zowel Nederland alsDuitsland groeien. Voor Nederland verwacht ABN AMRO eengroei van de export en import van 5%. Nog hogere groeicijfersverwacht ABN AMRO voor Duitsland. De particuliereconsumptie in Nederland zal stabiliseren en ook de Bouw zalniet verder dalen. Dit komt de transportstromen ten goede, dieeen groei tegemoet zullen zien in 2014. De groei zal echternog niet voldoende zijn om de volumedaling van circa 7% in2009 goed te maken. Daarnaast kampt de gehele sector metovercapaciteit en druk op de tarieven. Ook dit zal in 2014 nogeen punt van zorg blijven.TMTTMT is een sector die sterk op Nederland gericht is. Daaromzijn de verwachtingen voor 2013 niet erg hooggespannen. Deadvertentiemarkt zal in 2013 nog een moeilijk jaar krijgen,terwijl veel mediabedrijven kampen met structureleveranderingen in de markt. De uitdagingen zijn met name voortraditionele uitgeverijen erg groot. Ook in de IT hebbenbedrijven behalve last van de conjunctuur ook te maken metveranderingen in de markt. Klanten willen niet meer volgenshet ‘uurtje-factuurtje’ principe betaald worden, maar voorbehaalde resultaten. In 2014 zullen de advertentievolumesweer wat kunnen aantrekken, waardoor de sector als geheel in2014 de omslag naar groei kan gaan maken. Bij deze zwakkevooruitzichten moet wel opgemerkt worden dat er veeldynamiek bestaat, zodat in bepaalde segmenten (bijvoorbeeldde ontwikkeling van apps) de specifieke vooruitzichten positiefkunnen zijn.TMT, volumemutatie%Bron: CBS, ABN AMROAutoretail, volumemutatie%Bron: CBS, ABN AMROTransport & logistiek, volumemutatie%Bron: CBS, ABN AMRO
  5. 5. 5 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013Zakelijke dienstverleningDe zakelijke dienstverlening is een arbeidsintensieve sector.Ruim 40% van de totale kosten heeft betrekking op personeel,terwijl in andere sectoren dit percentage rond of ruim onder de30% ligt. Om inzicht te krijgen in volumemutaties voor dedienstensector, is vooral de ontwikkeling van het aantalgewerkte uren relevant. Sinds 2011 zit de groei van het aantalgewerkte uren in de dienstensector in een neerwaartse trend.Sterker nog, vanaf het vierde kwartaal van 2011 is het aantalgewerkte uren in de sector niet meer gegroeid, maargekrompen met gemiddeld 1,2%. ABN AMRO verwacht datdeze trend gedurende het eerste half jaar van 2013 nogvoorzet, om vervolgens in de laatste zes maanden van 2013weer enigszins te kunnen herstellen. Per saldo gaat ABNAMRO uit van een lichte krimp van 0,25% in het aantalgewerkte uren over heel 2013. De inkoop van diensten doorzowel bedrijfsleven als de overheid zal nog enige onder drukondervinden gedurende 2013, waarmee de groei van hetaantal opdrachten voor de totale dienstensector geensignificante verbeteringen zal laten zien. In 2014 wordt hetbeeld anders en verwacht ABN AMRO dat het aantal gewerkteuren zal groei met 1% j-o-j. Het tempo van deze groei is echternog beperkt. Dit komt vooral doordat de overheidsbestedingennog niet zullen herstellen in 2014. De dienstensector is echterin grotere mate afhankelijk van de ontwikkelingen inmarktsectoren en daar verwacht ABN AMRO dat de bedrijfs-investeringen verder zullen aantrekken. En op het moment dathet volume in deze sectoren aantrekt, zal de dienstensectorsnel volgenZakelijke dienstverlening, volumemutatie%Bron: CBS, ABN AMRO
  6. 6. 6 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013Nederlandse conjunctuurNico Klene – 020 628 4204De economie liet in het eerste kwartaal een lichte verderekrimp zien. Daarmee was de krimp opnieuw geringer dan inhet voorgaande kwartaal. Het lijkt er echter nog niet op dat aande teruggang al dit kwartaal een einde komt. Toch is in hettweede halfjaar wel enig herstel mogelijk.Lichte krimp in eerste kwartaal is wat geflatteerdIn het eerste kwartaal daalde het BBP met 0,1% ten opzichtevan het voorgaande kwartaal - fors minder dan de -0,4% in hetslotkwartaal van 2012 en de -1,0% in de zomerperiode. Ookwas de BBP-daling iets geringer dan in de eurozone.Kijkend naar de verschillende bestedingscomponenten zienwe positieve en negatieve ontwikkelingen (zie grafiek). Heelnegatief was het beeld van de investeringen, die afnamen met5% k-o-k. Zowel de investeringen van bedrijven als die inwoningen en die van de overheid daalden. Ook de consumptiedoor de overheid viel terug. Ten slotte viel de voorraadvormingflink lager uit dan in het voorgaande kwartaal met als gevolgdat de bijdrage aan de BBP-groei negatief was.Mede door de forse krimp van de investeringen en door degeringere voorraadvorming liet de invoer een daling zien. Deuitvoer echter groeide juist. En verrassenderwijs is departiculiere consumptie toegenomen (met 0,4% k-o-k) – voorhet eerst na acht kwartalen van krimp.De cijfers zijn echter vertekend door het koude weer in heteerste kwartaal. Daardoor is veel meer gas geproduceerd énverbruikt (in binnen- en buitenland). Zo steeg de delfstoffen-winning in het eerste kwartaal met ruim 12½% k-o-k, terwijlook de productie van energiebedrijven duidelijk hoger uitviel(+4% k-o-k). Samen was dit goed voor een (extra) bijdrageaan de BBP-groei van ongeveer 0,4%-punt. (Daarbij isgecorrigeerd voor de gebruikelijke productie-ontwikkeling.)Voor het (fors hogere) verbruik van energie moeten we hetdoen met jaar-op-jaargroeicijfers. In het eerste kwartaalverbruikten gezinnen 12½% meer gas dan een jaar geleden.Vooral in maart was de toename zeer fors. Corrigerend voorhet gemiddelde energieverbruik, resulteert een bijdrage aan deBBP-groei van zo’n ¼%-punt. Volumecijfers van de uitvoer vangas zijn er nog niet. Maar de uitvoergroei is eveneens watgeflatteerd door het hogere gasverbruik in het buitenland.Daar staat tegenover dat de kou mogelijk ook een negatiefeffect op het BBP heeft gehad. De bouwproductie, die overi-gens al enige tijd inzakt, liet in het eerst kwartaal een nóg watsterkere terugval zien. En wellicht heeft ook de tegenvallendeontwikkeling van de economie van Duitsland, onzebelangrijkste handelspartner, de groei (heel) licht gedrukt.Slechts lichte krimp in eerste kwartaal%Bron: Thomson Reuters DatastreamUitvoer steeds belangrijk voor groei van BBPBruto bijdrage aan BBP-groei in %-punten (k-o-k)Bron: Thomson Reuters DatastreamSterke groei delfstoffenwinning in eerste kwartaal% k-o-kBron: Thomson Reuters Datastream-6-4-20246-2,5-1,5-0,50,51,52,506 07 08 09 10 11 12 13% k-o-k (l.a.) % j-o-j (r.a.)-3-2-1012312 13UitvoerInvoerVoorradenInvesteringenOverh.consumptiePart. consumptieBBP (% k-o-k)-15-10-505101510 11 12 13
  7. 7. 7 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013Sentimentindicatoren weer verbeterdDe verschillende barometers van de economie hebben najanuari of februari even een terugval laten zien. In april of meileek de eerdere opgaande lijn echter weer te zijn opgepakt. DeEconomisch-sentimentindicator en het vertrouwen in deindustrie lieten in mei voor respectievelijk de tweede en eerstemaand weer een stijging zien (zie grafiek). Dat biedtperspectief op enig herstel van de economische groei, maarvermoedelijk nog niet in het tweede kwartaal. Daarvoor liggendeze indicatoren nog op een te laag niveau.Bovendien moeten we er rekening mee houden dat degasproductie in het tweede kwartaal méér terugvalt tenopzichte van het eerste kwartaal dan normaal het geval is. Inhet eerste kwartaal was de gasproductie immers ongebruikelijkhoog. De positieve bijdrage aan de BBP-groei valt dan weg,waardoor het BBP mogelijk opnieuw (k-o-k) wat afneemt. Aande andere kant moeten we constateren dat ook de periodeapril-mei (en vooral de maand mei) kouder is dan normaal (enook dan vorig jaar). Misschien is er daarom dit kwartaalopnieuw een (licht) gunstig ‘gaseffect’ op het groeicijfer.Buitenland: licht herstel in aantochtOok in het buitenland zien we weer enige verbetering van desentimentindicatoren. Zo zijn de (voorlopige) inkoopmanagers-indices van de eurozone in mei weer wat gestegen. Ook degerenommeerde Duitse Ifo-index steeg. En de Economisch-sentimentindicator van de eurozone ging eveneens omhoog.Dat wijst er mogelijk op dat we het dal gepasseerd zijn. Watverder van belang is, is het respijt (van één of twee jaar) datenkele landen hebben gekregen om hun overheidsfinanciënop orde te brengen. Dat betekent niet alleen dat vooralsnoggeen extra bezuinigingen vereist zijn (zoals dít jaar inNederland), maar dat sommige landen hun al voorgenomenmaatregelen uitstellen. Daardoor valt de begrotings-consolidatie in die landen lager uit. Het remmende effect op degroei zal daardoor in het tweede halfjaar en volgend jaargeringer zijn.De economie van de VS laat momenteel minder groei zien.Dat heeft te maken met de maatregelen die onlangs zijn inge-gaan om het begrotingstekort terug te dringen. We gaan ervanuit dat deze periode van lagere groei van vrij korte duur is.Fundamenteel is de Amerikaanse economie sterker geworden(verbetering financiële positie van bedrijven en gezinnen;woningmarkt). Al met al verwachten we dat de wereld-economie in het tweede halfjaar weer verder opkrabbelt.Uitvoer blijft groeien – dankzij concurrentiekrachtOp basis daarvan voorzien we dat de uitvoer, die onlangs ietsminder groei liet zien, kan blijven groeien en daarmee demotor blijft van de economie. De uitvoer profiteert daarbij vande goede internationale concurrentiepositie van Nederland.Barometers Nederlandse economie omhoogIndicesBron: Thomson Reuters Datastream, CBSEerste vijf maanden 2013 kouder dan normaalGemiddelde maandtemperatuur (°C)Bron: KNMIGunstige concurrentiepositie van NederlandMondiale top-15 (scores tussen 0 en 7)Bron: World Economic Forum6068768492100108116-25-20-15-10-5051006 07 08 09 10 11 12 13Producentenvertrouwen industrie (l.a.)Economisch-sentimentindicator (r.a.)03691215jan feb mrt apr meiNormaal 20134,5 5,0 5,5 6,0ZwitserlandSingaporeFinlandZwedenNederlandDuitslandVSVKHongkongJapanQatarDenemarkenTaiwanCanadaNoorwegen
  8. 8. 8 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013Consumptie daalt opnieuw in 2013De binnenlandse bestedingen staan nog onder druk. Daardoet de groei van de consumptie in het eerste kwartaal nietsaan af. We zagen immers dat dat cijfer flink werd geflatteerddoor het fors hogere gasverbruik. Het reëel besteedbaarinkomen laat dit jaar opnieuw een daling zien. Dat komt ondermeer doordat de loonstijging achterblijft bij de inflatie. In reëletermen is er dus sprake van een daling. Verder tasten ookdiverse maatregelen van de overheid de koopkracht aan,terwijl bovendien de werkgelegenheid afneemt.Wat de consumptie eveneens drukt, is de daling van dehuizenprijzen, waardoor het vermogen van gezinnen afneemt.Volgens modelberekeningen van het CPB resulteert eenprijsdaling van 10% na een viertal jaren in een lagerconsumptieniveau van ruwweg 1½% (vergeleken met desituatie dat de huizenprijzen niet zouden zijn gedaald).Inmiddels is de daling van de huizenprijzen sinds de piek in dezomer van 2008 bijna 20%. Het dubbele dus. De prijsdalingheeft zich echter niet in één keer voorgedaan, maar isgeleidelijk verlopen. Daardoor vallen de effecten wat anders uitdan volgens het ‘spoorboekje’ van het CPB: de jaarlijkseeffecten zijn wellicht tot op heden wat lager uitgevallen, maarhet duurt vermoedelijk juist langer voordat ze uitgewerkt zijn.Dit jaar zal de consumptie door de genoemde factoren op-nieuw sterk afnemen, hoewel mogelijk iets minder dan we totvoor kort dachten. Dit laatste komt door de hogere consumptiein het eerste kwartaal. Volgend jaar lijkt de ontwikkeling vanhet besteedbaar inkomen wat beter uit te vallen. Het CPBvoorziet (in het Centraal Economisch Plan 2013) zelfs dat degemiddelde individuele koopkracht volgend jaar eindelijk weerwat zal verbeteren. Maar omdat het negatieve vermogens-effect van de gedaalde huizenprijzen aanhoudt, lijkt eenstijging van de consumptie nog niet waarschijnlijk.Positieve groei in aantocht - bezuinigingen vormen risicoOok de investeringen dalen dit jaar. Bij het voorzichtige hersteldat wij voorzien, zijn er nu nog weinig prikkels om te gaaninvesteren, al worden de perspectieven voor de exportsectorwel beter. Bovendien kan de (voorziene) verbetering van hetinternationale economisch beeld het vertrouwen van ‘binnen-landse’ ondernemers schragen. Aan de krimp van de bedrijfs-investeringen kan dan ook later dit jaar een eind komen.De overheidsbestedingen dalen dit jaar onder invloed van debegrotingsombuigingen van de overheid.Al met al krimpt de economie in 2013 gemiddeld met 0,8% -vooral door de flinke krimp in de tweede helft van 2012. Doorhet voorzichtige herstel dat naar onze verwachting dankzij deuitvoer in het tweede halfjaar inzet, kan de groei in 2014richting 1% gaan. Als de overheid echter in 2014 alsnog extragaat bezuinigen, om haar tekort onder 3% van het BBP tebrengen, zou de groei zo’n ½%-punt lager kunnen uitvallen!Krimp consumptie kleiner door hoog gasverbruik% j-o-jBron: Thomson Reuters DatastreamLoonstijging en inflatie% j-o-jBron: Thomson Reuters DatastreamDaling besteedbaar inkomen drukt consumptie% j-o-jBron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau-20-1001020-3-2-1012310 11 12 13Totaal (l.a.) Energie (r.a.)0123405 06 07 08 09 10 11 12 13Loonstijging part. sector Inflatie-4-3-2-1012305 06 07 08 09 10 11 12 13Reëel beschikbaar inkomen Part. consumptie
  9. 9. 9 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013Stijging werkloosheid is iets afgezwaktDe werkloosheid is sinds de afgelopen zomer steeds watharder gestegen. Dat werd veroorzaakt door een sterkereafkalving van de werkgelegenheid. In april zette deverontrustend sterke stijging van het aantal werklozen echterniet door. Na een stijging van 7,2% in december naar 8,1% inapril, liep het werkloosheidspercentage in april slechts op naar8,2% van de beroepsbevolking (volgens de definitie van hetCBS). Volgens de internationaal gangbare definitie steeg dewerkloosheid van 6,4% naar 6,5%.Deze afzwakking spoort met de geringere toename die eerderal zichtbaar was bij het aantal ontslagaanvragen. Het isuiteraard nog te vroeg om optimistische conclusies teverbinden aan één meevallend maandcijfer van de werkloos-heid; ook al omdat in april het aantal ontslagaanvragen(tijdelijk?) toch weer is opgelopen.We verwachten dat de werkloosheid geleidelijk nog wat verdertoeneemt en zal pieken in de eerste helft van 2014 rond 9%. Inhet verleden zagen we dat de werkloosheid nog enige tijdverder opliep als de economie al herstel liet zien.Inflatie vooral hoog door belastingverhogingenIn het eerste kwartaal bedroeg de inflatie in ons land 3%. Inoktober was de prijsstijging al bijna op dit niveau gekomen alsgevolg van de verhoging van het gewone btw-tarief van 19%naar 21%. Begin dit jaar werden vervolgens nog enkelebelastingtarieven verhoogd, waardoor de inflatie nóg ietsverder opliep. Zonder deze belastingverhogingen zou deinflatie liefst 1,4%-punt lager zijn geweest. In april ging hetinflatiecijfer duidelijk omlaag: naar 2,6%. Dat kwam vooral doorlagere benzineprijzen en ook een beetje door lagere prijzenvan voedingsmiddelen.Ook het geharmoniseerde inflatiecijfer, dat wordt gebruikt voorvergelijkingsdoeleinden in de eurozone, daalde in april sterk:van 3,2% naar 2,8%. Het eurozonegemiddelde was die maandechter slechts 1,2%. Zoals we eerder al meldden, wordt ditverschil voor het overgrote deel verklaard uit de genoemdebelastingverhogingen. Zonder die verhogingen zou degeharmoniseerde Nederlandse inflatie in april maar 1,1% zijngeweest, tegen gemiddeld 0,8% in de eurozone. Dat is eenverschil van nog maar 0,3%-punt. Het eurozonecijfer wordtveel minder opgedreven door belastingverhogingen, namelijkslechts 0,4%-punt.In de loop van het jaar kan de inflatie nog wat verder afnemen,door de zwakke conjunctuur en vooral doordat in oktober heteffect van de btw-stijging wegvalt uit het inflatiecijfer. Voorvolgend jaar voorzien we een gemiddelde inflatie (ook hetgeharmoniseerde cijfer) die onder 2% ligt.Inflatie opgestuwd door belastingverhogingen% j-o-jBron: Thomson Reuters DatastreamInflatie Nederland vooral hoger door belastingverhogingenGeharmoniseerd, excl. effect aanpassing belastingen; % j-o-jBron: Thomson Reuters DatastreamKerncijfers Nederlandse economie2011 2012 2013 2014% mutatiesBBP 1,1 -1,0 -0,8 1,0Particuliere consumptie -1,0 -1,4 -1,2 0,0Overheidsconsumptie 0,1 0,7 -0,6 0,0Investeringen 5,7 -4,6 -4,6 3,0Uitvoer 3,9 3,3 3,2 5,0Invoer 3,6 3,1 2,0 5,0Consumentenprijzen (CPI) 2,3 2,5 2,4 1,7Lonen 1,4 1,6 1,7 1,9NiveausWerkloosheid (% beroepsbevolking) 5,4 6,4 8,5 9,0Idem internationale definitie 4,4 5,3 6,8 7,1Lopende rekening (% BBP) 9,7 9,9 10,0 9,7Saldo overheid (% BBP) -4,5 -4,1 -3,3 -3,42014 nog zónder mogelijke extra bezuinigingen om het tekort onder 3% BBP tebrengen. Dergelijke maatregelen zouden de groei ½%-pt kunnen drukken.Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau-1012309 10 11 12 13Inflatie Excl. effect aanpassing belastingen-1012309 10 11 12 13Nederland Eurozone
  10. 10. 10 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013APPENDIX 1. TABEL MACRO-INDICATORENKerncijfers Nederlandse economie2010 2011 2012 2012 2013 2013r 2014rKwartaal 3 Kwartaal 4 Kwartaal 1 Kwartaal 2% mutaties k-o-k k-o-k k-o-k k-o-kBBP 1,6 1,0 -1,0 -1,0 -0,4 -0,1 -0,8 1,0Particuliere consumptie 0,3 -1,0 -1,4 -0,4 -1,1 0,4 -1,2 0,0Overheidsconsumptie 0,7 0,1 0,0 0,1 - 0,1 -0,8 -0,6 0,0Investeringen -7,2 5,8 -4,6 -3,0 -1,5 -5,6 -4,6 3,0Uitvoer 11,2 3,9 3,3 -2,4 1,5 1,0 3,2 5,0Invoer 10,2 3,6 3,1 -0,5 0,6 -1,3 2,0 5,0Consumentenprijzen (CPI - % j-o-j) 1,3 2,3 2,5 2,3 2,8 3,0 2,6 (apr) 2,4 1,7Lonen (part. sector, % j-o-j) 1,0 1,4 1,6 1,7 1,7 1,8 1,5 (apr) 1,7 1,9NiveausWerkloosheid (% beroepsbevolking) 5,4 5,4 6,4 6,5 7,0 7,8 8,2 (apr) 8,5 9,0Idem internationale definitie 4,5 4,4 5,3 5,3 5,6 6,2 6,5 (apr) 6,8 7,1Producentenvertrouwen (ultimo) 2,6 -1,3 -5,6 -6,6 -5,6 -4,8 -4,2 (mei)Consumentenvertrouwen (ultimo) -14 -37 -39 -29 -39 -41 -32 (mei)Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau | Macro ResearchKerncijfers internationale economie2010 2011 2012 2012 2013 2013r 2014rKwartaal 3 Kwartaal 4 Kwartaal 1 Kwartaal 2% mutatiesk-o-k k-o-k k-o-k k-o-kBBP eurozone 2,0 1,5 -0,5 -0,1 -0,6 -0,2 -0,5 1,3BBP Duitsland 4,2 3,1 0,9 0,2 -0,7 0,1 0,6 2,0BBP Verenigde Staten 2,4 1,8 2,2 0,8 0,1 0,6 2,0 3,2NiveausUSD per EUR (ultimo) 1,34 1,29 1,32 1,29 1,32 1,28 1,31 (juni) 1,20 1,10Korte rente eurozone (%, 3m-euribor, ultimo) 1,0 1,4 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 (juni) 0,2 0,4Lange rente, 10jr Bund (%, Duitsland, ultimo) 3,0 1,8 1,3 1,4 1,3 1,3 1,5 (juni) 1,8 2,6Lange rente, Nederland (%,10jr staats, ultimo) 3,1 2,2 1,5 1,7 1,5 1,7 1,9 (juni) 2,1 2,8Olieprijs Brent (USD/barrel, gemiddelde) 79,6 111,4 111,7 109,7 110,1 112,5 104,0 (juni) 105 100Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau | Macro Research
  11. 11. 11 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013APPENDIX 2. TABEL MESO-INDICATORENKerncijfers Nederlandse economie naar sector2010 2011 2012 2012 2013 2013r 2014rKwartaal 3 Kwartaal 4 Kwartaal 1 Kwartaal 2AlgemeenPMI (ultimo,index > 50 = groei) 57,5 46,2 49,6 50,7 49,6 48,0 48,7 (mei)Bedrijfsfaillissementen (totaal uitgesproken) 7.211 7.140 8.616 2.092 2.167 2524 789 (apr)Index Wereldhandel, ultimo 124,2 127,2 128,3 128,4 128,3 128,3AgrifoodOmzet voedings- en genotmiddelenind. (% j-o-j) 1,1 9,9 -0,6 -1,0 -0,3 8,3Productie voedings- en genotmidd.ind. (% j-o-j) 1,8 1,6 -2,4 -4,1 -2,5 2,0Export voedings- en genotmiddelen (% j-o-j) 11,8 7,5 4,0 4,9 6,8 8,7 (feb)Producentenprijzen voedingsmidd. (% j-o-j; ult) 5,4 10,1 4,8 5,1 4,8 3,6 2,8 (apr)Bouw en onroerend goedOmzet bouw excl. projectontw. (% j-o-j) -8,8 4,3 -6,9 -4,3 -8,3 -8,8 -4,5Verleende nieuwbouwvergunningen (€ mld) 13,0 12,1 8,6 2,1 2,2 1,3Bouwproductie (volumes, % j-o-j) -8,9 4,3 -8,4 -7,1 -8,4 -11,6 -5,0Aantal maanden productie in portefeuille 5,9 6,2 5,6 5,4 5,3 5,0 4,9Aantal woningtransacties 126.127 120.739 117.261 22.978 35.704 23.090 6554 (t/m apr)Prijs koopwoningen (% j-o-j) -2,0 -2,4 -6,3 -8,4 -7,4 -8,3 -7,6 (t/m apr)DetailhandelRetail verkopen (waarde, % j-o-j) -0,1 0,7 -1,2 -1,3 -2,1 -3,4 -2,0 -1,5Retailprijs (% j-o-j) 0,9 2,1 2,0 1,6 2,5 2,6 1,5Omzet supermarkten (% j-o-j) 1,8 2,1 3,0 2,1 3,3 3,9 2,5Autoverkopen (x1000) 483,2 555,8 502,4 95,9 75,2 115,5 30,5 (apr) 430IndustrieDagproductie (% j-o-j) 7,0 3,3 -0,7 -0,5 -0,4 -3,1Bezettingsgraad (%) 80,6 79,6 76,6 78,8 (jul) 77,9 (okt) 78,6 (jan) 75,6 (apr)Oordeel orderpositie, ultimo* -11,1 -13,6 -20,8 -18,2 -20,8 -19,6 -22,6 (apr) -Oordeel voorraden, ultimo* 2,0 2,3 4,70 5.0 4,7 1,0 3,9 (apr)Technologie, Media & TechnologieOmzet telecommunicatie (% j-o-j) 0,6 -0,7 -1,9 -4,2 -2,3Omzet reclamebureaus (% j-o-j) -1,7 -4,5 -5,8 -6,5 -8,8Omzet IT dienstverlening (% j-o-j) -0,6 3,2 -3,2 -3,0 -7,6Transport & LogistiekOmzet Transport & Logistiek (% j-o-j) 2,6 4,5 2,8 3,1 2,1 0,4Baltic Dry Index (ultimo) 2.758 1.738 699 766 699 910 809 (mei)Goederenvervoer Schiphol (tonnen x1000) 1.512 1.523 1.483 1103(t/m sep) 1483(t/m dec) 366 (t/m mrt) 489(t/mapr)Sentiment transport (ultimo) 1,8 -28,9 -12,8 9,2 -12,8 -2,3 5,4 (mei)Zakelijke dienstverleningOordeel omzet 3-mnds, ultimo* -10,0 -14,4 13,1 -14,4 12,5 4,5 (mei)Omzet uitzendbranche (% j-o-j) -2,6 8,4 -1,0 -0,2 -3 (dec) -0,1 (per.3) -3 (per.4) -0,5Eurozone Services PMI (ultimo) 54,2 48,8 47,8 46,2 47,8 46,4 47,5 (mei)JP Morgan Global Services PMI (ultimo) 56,9 53,3 54,8 53,8 54,8 53,4 52,1 (apr)Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau Nederland* saldo positieve en negatieve antwoorden (%)
  12. 12. 12 Nederlandse economie in zicht - - 7 juni 2013Overige publicaties van ABN AMRO | Economisch Bureau:De ‘Nederlandse Economie in zicht’ verschijnt elke maand en gaat in op macro- en meso-economische ontwikkelingen. Overige periodieke publicaties van het EconomischBureau zijn onder meer:•Macro Weekly Wekelijkse publicatie over actuele mondiale ontwikkelingen op het terrein van macro-economie en financiële markten. Depublicatie komt uit in het Nederlands en het Engels.•Visie op rente en euro Maandelijkse update over renteontwikkelingen in de eurozone en Nederland en de koers van de euro.•Macro Visie Kwartaalpublicatie over conjuncturele ontwikkeling in industrielanden en opkomende markten. Tevens worden prognosesgegeven van onder meer BBP-groei, inflatie, werkloosheid en begrotingstekort. (Oók Engelstalig.) De meest recenteuitgave verscheen 18 april.•EM Visie Kwartaalpublicatie over opkomende economieën. (Oók Engelstalig.) De meest recente uitgave verscheen18 april.•Sector Monitoren Rapport met sector specifieke economische ontwikkelingen. Op dit moment zijn er zeven Sector Monitoren: Agrifood,Bouw, Industrie, Retail, TMT (Technologie, Media & Telecommunicatie), Transport & Logistiek en Zakelijke dienstverlening.•Visie op Sectoren Jaarlijkse sectorupdate waarin Sector & Commodity Research zijn visie geeft op brancheontwikkelingen en omzet-verwachtingen. In de VoS 2013 worden 8 sectoren en 66 branches besproken in factsheets van twee pagina’s. In mei is denieuwe VoS gepubliceerd.•Quarterly Commodity Outlook Kwartaalrapport dat de prijsvooruitzichten voor grondstoffen weergeeft voor zowel de korte (drie maanden) als de langetermijn (tot en met 2015). Ingegaan wordt op prijzen van energie, metalen en agrarische grondstoffen. De meest recenteuitgave is van 25 april. Een samenvatting verschijnt ook in het Nederlands (‘Prijsvooruitzichten grondstoffen’)Dit document is samengesteld door ABN AMRO. Het heeft uitsluitend als doel om financiële en algemene informatie te verstrekken over de economie en sectoren.ABN AMRO behoudt zich alle rechten voor met betrekking tot de informatie in het document en het document wordt uitsluitend aan u verstrekt voor uw informatie.Het is niet toegestaan dit document (geheel of deels) te kopiëren, distribueren, door te geven aan een derde of om het voor enig ander doel te gebruiken dan hierboven bedoeld. Dit document is informatief bedoeld en vormt geen aanbieding van effecten aan het publiek, of een uitnodiging om een aanbod te doen.U mag niet om welke reden dan ook vertrouwen op de informatie, meningen, beramingen, en aannames in dit document noch dat het compleet, accuraat of juist is.Er wordt geen garantie gegeven, uitdrukkelijk of stilzwijgend, door of uit naam van ABN AMRO, haar directeuren, functionarissen, vertegenwoordigers, gelieerdepartijen, groepsmaatschappijen of werknemers met betrekking tot de juistheid of volledigheid van de informatie in dit document, en geen enkele aansprakelijkheidwordt geaccepteerd voor enig verlies als direct of indirect gevolg van het gebruik van deze informatie. De opvattingen en meningen opgenomen hierin kunnen openig moment aan verandering onderhevig zijn en ABN AMRO heeft geen enkele verplichting om de informatie in dit document na de datum hiervan te herzien.Voordat u in enig product van ABN AMRO investeert, dient u zich te informeren over de verschillende financiële en andere risico’s, alsmede mogelijke beperkingenvoor u en uw investeringen als gevolg van toepasselijke wetgeving en regels. Indien u, na lezing van dit document, overweegt een investering te doen in een product,raadt ABN AMRO aan om een dergelijke investering met uw relatiemanager of persoonlijke adviseur te bespreken om nader te bezien of het relevante product – metinachtneming van alle mogelijke risico’s – past bij uw investeringen. De waarde van beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geengaranties voor de toekomst. ABN AMRO behoudt zich het recht voor wijzigingen in dit materiaal aan te brengen.Alle rechten voorbehouden.Altijd op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in de economie en in uw sector: download de Markets Insights app viaabnamro.nl/marketinsights of direct in de App Store.Lees meer over het Economisch Bureau op: abnamro.nl/economischbureauabnamro.nl/sectoren

×