MOLENWIELEN

9,297 views

Published on

Extra achtergrondinformatie bij de basiscussus voor opleiding tot molenaar.
groet, Kees Vanger
www.molendeweert.nl

Published in: Education
1 Comment
7 Likes
Statistics
Notes
  • Zeer leuke slideshows en makkelijk te gebruiken als lesstof super
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total views
9,297
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
77
Actions
Shares
0
Downloads
318
Comments
1
Likes
7
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • MOLENWIELEN

    1. 1. MOLENWIELEN Kees Vanger december 2008
    2. 2. Beste molenaars in opleiding of andere geïnteresseerden .  Ik heb de laatste jaren, voor de molenaars in opleiding uit Meppel en omgeving op de computer nogal wat bestanden gemaakt of verzameld over molens en molenonderdelen. De onderliggende gedachte was dat je met de computer de leerstof uit de steeds lijviger (en interessanter) wordende Basiscursus aanschouwelijker kan maken door allerlei afbeeldingen toe te voegen. Noem het maar een vorm van aanschouwelijk onderwijs! Dus niet een aparte methode, maar een extra verduidelijking van de informatie uit ons cursusboek d.m.v. heel veel gedetailleerde foto’s en zo nu en dan een tekening. De presentaties zijn uitermate geschikt voor theorieavonden, waarbij met beamer het geheel op een groot scherm geprojecteerd kan worden. Verder kunnen de leerlingen thuis op de computer de lesstof nog eens bestuderen. Aanvankelijk heb ik alles gemaakt voor de theorieavonden in Meppel, maar na vele verzoeken alles uiteindelijk via internet aan andere molenliefhebbers beschikbaar gesteld. Daar heb ik de lesstof uiteindelijk dan ook voor gemaakt!  Naast vele eigen foto’s hebben vele molenaars, fotografen of andere molenliefhebbers de afgelopen jaren, na vele oproepen via het “prikbord”, meegewerkt door ontzettend veel foto’s op te sturen. BEDANKT! In het bijzonder wil ik o.a. Harmannus Noot, Joop Vendrig, Roelof Kooiker, Wilbert Bijzittter, Jaap Kuitert en Simon Jellema   bedanken voor de mooie foto’s die ze spontaan en in zeer grote hoeveelheden beschikbaar gesteld hebben. KLASSE!   De gedetailleerde tekeningen komen o.a. uit de boeken van: “ opleiding watermolenaar” van ing. J. den Besten . Het oude maar prachtige boek “ Korenmolens Van Ambacht tot Industrie” van Ing. P.W.E.A. van Bussel ; Ons leerboek voor startende molenaars “ De windmolen en zijn onderdelen” van J.G. Wiessner en de erg informatieve map over korenmolens nl “ Zingende Stenen” van D.J. Abelskamp . Verder ook nog een aantal juweeltjes van tekeningen van Anton Sipman .  Helaas geen tekeningen uit ons eigen cursusboek. Jammer! De powerpointpresentaties zijn een soort diashow met ongekende mogelijkheden. Een digitale excursie door molenland.   Verder heb ik een aantal lesbrieven gemaakt. Hierin worden een aantal belangrijke hoofdstukken uit De Basiscursus beknopt weergegeven. Ook hierbij spelen foto’s en tekeningen een aanvullende en verduidelijkende rol. Verder zijn bij een aantal lesbrieven vragen (en antwoorden) gemaakt/bewerkt door  Ron Keizer van de afdeling Overijssel/Gelderland bijgevoegd als extra informatie en als extra oefenstof.   Ik hoop dat jullie in ieder geval wat leren van deze manier van aanbieden van de lesstof.   Het is in ieder geval een prachtige en boeiende hobby.  Kees Vanger Molenaar molen “De Weert” Meppel.
    3. 3. bovenwiel belegstukken voorvelg plooistuk kruisarm spiegelgat
    4. 4. bovenwiel
    5. 5. bovenwiel kruisarmen (met spouwarmen)
    6. 6. bovenwiel voor molen Massier te Nieuwleusen
    7. 8. bovenwiel plooistuk (meestal eiken) kruisarmen (meestal eiken)
    8. 9. bouw bovenwiel plooistuk
    9. 10. velg plooistuk <ul><li>DE STEEK </li></ul><ul><li>De afstand tussen de hartlijnen van de kammen (of staven) is de steek </li></ul><ul><li>De afschrijflijnen voor de kammen </li></ul><ul><li>steekcirkel </li></ul>
    10. 11. rondom: belegstukken
    11. 12. kruisarm vulstukken wiggen wouterlatje bevestiging bovenwiel om de as
    12. 13. bovenwiel met houten as
    13. 14. SPOORWIEL
    14. 15. SPOORWIEL kruisarm plooi kamdam
    15. 16. spoorwiel molen van Hollum (Ameland) met vele rondsels
    16. 17. spoorwiel met dammen. Let op de vele bouten
    17. 18. bouw spoorwiel
    18. 19. bonkelaar
    19. 20. bouw bonkelaar door molenmaker Johannes Kooistra
    20. 21. bevestiging bonkelaar
    21. 22. rondsel of schijfloop
    22. 23. rondsel of schijfloop
    23. 24. bouw schijfloop iepenhout staafkoppen
    24. 26. schijfloop/rondsel stutstaaf (4 x extra versteviging ) lantaarnwiel
    25. 28. schietstaven
    26. 29. schietstaven
    27. 30. De beugel voor het vergrendelen van de schietstaven. De pen is voor het vergrendelen van de bovenschijfloop zodat deze niet kan gaan draaien als de molen uit zijn werk draait. schietstaven
    28. 32. Overbrengingsverhoudingen op windmolens. Eén omwenteling van het gevlucht betekent ... omwentelingen of slagen van het betreffende werktuig. 1.7 wentelas Papiermolen 1.50 hei (2 nokken op wentelas) 2.25 stamper (3 nokken op wentelas) 0.75 wentelas 0.25 Kantstenen Oliemolen 7-11 steen Pelmolen 2.25 zaagramen Zaagmolen 3 lui-as 6-7 steen Korenmolen, bovenkruier 3 lui-as 5 steen Korenmolen, standerd 2 Waaier 0.5 Scheprad 2 Vijzel Poldermolen aantal omwentelingen of slagen werktuig type molen
    29. 35. gekeerde staven
    30. 36. <ul><li>Een goede aangrijping. </li></ul><ul><li>Bovenzijde van de kamkoppen staat gelijk aan de achterzijde van de aangedreven kam. </li></ul><ul><li>De kammen steken een paar millimeter voorbij of zijn gelijk met de achterzijde van de staven </li></ul><ul><li>De kammen grijpen voor meer dan driekwart van de koplengte in elkaar. </li></ul>
    31. 40. Erg link!
    32. 41. Helaas….
    33. 42. een rondsel van een pelsteen en een maalsteen Welke is van de pelsteen? en waarom? ( let op grootte van het rondsel en de lengte van de staven) pelsteen : verhouding 1 op 9/10 maalsteen : verhouding 1 op 6//7 vijzel : verhouding 1 op 2. scheprad : verhouding 1 op ½
    34. 43. Kammen Staven Azijnhout Palmhout (Buxus) Bulletrie/Bolletrie Groenhart Pokhout Azijnhout Essen Bulletrie/Bolletrie Haagbeuk Acacia Houtsoorten kammen en staven
    35. 44. schijfloop klauwijzer waarom heeft de steenspil altijd een rondsel? Onderstaande tekst stond op een schuur van een molenmaker uit de Zaanstreek An deze skuur Draait men zeuve stave in’t uur En as men d’r op wacht… ACHT.
    36. 45. schijfloop binnenkruier
    37. 46. rondsel dat de krukas van een houtzaagmolen ( De Rat) aandrijft
    38. 47. schijfloop slotplaat tap
    39. 49. Molen “De Rat” IJlst
    40. 50. koningsspil lagering pokhouten neuten borgpen slotplaat
    41. 51. pokhouten neut voor tapijzer
    42. 52. koningsspil lagering onder in taatspot
    43. 53. taats
    44. 54. lagering koningsspil op dons - of draagbalk (kroonijzer met taats)
    45. 55. taatspot
    46. 56. Hals- en Penlagers: Varkensreuzel Talgvet (schapenvet) Taatslagers: Raapolie Wonderolie Cardan-olie Kammen en staven Bijenwas Staufferpotten Lagervet SMEREN
    47. 57. dollenwiel (voor lichtlopende kleine werktuigen) Het is een wiel dat bestaat uit een plaat waarin de staven of dollen bevestigd zijn. wentelas
    48. 59. sleepluiwerk
    49. 60. sleepluiwerk heeft een standerdmolen ook een sleepluiwerk?
    50. 63. kammenluiwerk kammenluiwerk
    51. 64. kammenluiwerk standerdmolen
    52. 65. afschietwerk
    53. 66. varkenswiel of sterrenwiel <ul><li>Naar buiten gerichte kammen </li></ul><ul><li>GEBRUIK: </li></ul><ul><li>oliemolens: aandrijving vuister </li></ul><ul><li>standerdmolens: aandrijving luiwerk </li></ul><ul><li>paltrokmolens: aandrijving krukas </li></ul>
    54. 67. varkenswiel
    55. 68. varkenswiel
    56. 69. varkenswiel
    57. 70. varkenswiel als krukaswiel
    58. 71. gaffelwiel
    59. 72. gaffelwiel
    60. 73. gaffelwiel
    61. 75. vijzelwiel dubbele gang conische kammen
    62. 78. wervel om de vijzel in of uit het werk te zetten.
    63. 80. Zo kan het ook! “De Groote Poldermolen” Slochteren
    64. 82. dubbele gang conische kammen kammen maalstoel
    65. 94. waterwiel
    66. 95. scheprad: maximale opvoerhoogte plm. 1.50 m.
    67. 106. Gietijzeren wiel
    68. 107. Foto links: Beroepsmolenaar Fokke Sierksma van “De Grote Molen” te Marrum. Naast Dhr. van Tilburg, beroepsmolenaar te Dokkum, zijn zij voor mij twee belangrijke leermeesters geweest die mij de praktijkervaring en de liefde voor de molens op een enthousiaste manier bijgebracht hebben. Dat enthousiasme wil ik graag op deze manier doorgeven. Veel succes bij de opleiding tot molenaar toegewenst. Groet, Kees Vanger
    69. 108. einde presentatie molenwielen Vervolg vragen
    70. 109. Totaal verkeerd ingeslepen belegstuk. Op de plaats waar de spijkers zitten is de slijtage het minst
    71. 110. welke wielen zie je?
    72. 111. waarom wordt de steen met een schijfloop aangedreven en niet met een bonkelaar?
    73. 112. Wat is dit?
    74. 113. bovenwiel 1. 2 3 4 5 .
    75. 114. bevestiging bovenwiel om as 4 2 1 3
    76. 115. “ te diep in zijn werk” wat kan de oorzaak zijn? Hoe los je dit op?
    77. 116. Van welke houtsoorten worden de kammen gemaakt?
    78. 117. Wat is dit?
    79. 118. Wat zie je? Leg uit!
    80. 119. Wat zie je? Leg uit!
    81. 120. waar zit de voorvelg? en de achtervelg? 1? 2?
    82. 121. naam en functie balken 1 2 3 4 5 6 7 8
    83. 122. 1. 2. 3. 4. 5 . 6 .
    84. 123. Wat is dit?
    85. 124. Wat zie je?
    86. 125. Wat zie je?
    87. 126. Wat zie je?
    88. 127. Wat zie je? Van welk molentype?
    89. 128. Wat zie je?
    90. 129. Wat zie je?
    91. 130. Wat zie je?
    92. 131. Aan wat voor type vang trekt deze molenaar? Bij welke molens komt dit voor?
    93. 132. Wat voor type roede is dit?
    94. 133. Links een …….roede rechts een ……roede
    95. 134. Wat voor type tjasker is dit? In welke provincie komen ze vooral voor?
    96. 135. Wat zie je?
    97. 136. Wat zie je?
    98. 137. Welk wieksysteem?
    99. 138. Waarom hebben veel molens een luik boven de lange spruit?
    100. 139. Welke onderdelen zie je?
    101. 140. benoem de balken etc. 1 3 2 4 5 6 7 8 9 10 11
    102. 141. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 12. 11. 10. MOLENZEIL NOEM DE ONDERDELEN
    103. 142. wat voor soort bediening van de vang is dit?
    104. 143. Vlaamse vang 3 8 6 5 1 7 4 vangstukken van wilgenhout/populierenhout 2
    105. 144. Voor de molenaar erg belangrijk! Wat is dit?
    106. 145. Wat is de reden om zoveel gaten in deze balk te maken?
    107. 146. Wat is dit?
    108. 147. N NO O ZO Z ZW W NW zomer: matig koude wind, goede maalwind winter: sneeuw, hagel en regenbuien. overig: mist is slechte maalwind. let op (warmte)onweer uit het zuiden tot de langste dag (21/6) zomer: goede maalwind, onweerskansen winter: stabiele wind. oppassen voor regen of ijzel. overig: bij lichte vorst na regen zeilen zwichten naar lange halve; geeft grote kans op stormen zomer: goede strakke maalwind. met warm weer kans op windvlagen. weinig risico op onweer. winter: stabiele wind. vorst. ijzel op scheiding van vorst en dooi na vorstperiode. overig: bij vorstkans altijd letten op aanvriezen zeilen. je wilt tenslotte kunnen zwichten. Zijn het planken? Doormalen en vriesdrogen. Geen keus? touwen lossnijden. zomer: slechte maalwind. wisselvallig weer, niet stabiel en niet krachtig. winter: sterke goede maalwind. overig: ONWEERSHOEK: meest verraderlijke wind van alle! zomer: niet krachtige en vrij slechte maalwind. wind kan plotseling ruimend omgaan. winter: goede maalwind. overig: ook ONWEERSHOEK. zomer: niet krachtige maalwind. in slecht weer periode ontstaat hier onweer en storm. wind heeft altijd de neiging tot ruimen. winter: stabiele maalwind bij rustig weer. overig: zuidwest-regennest. zomer: rustige maalwind met weinig kracht. regelmatiger als ZW. in slecht weer periode de stormhoek. wind kan plotseling ruimen. winter: sterke goede maalwind. overig: zuidwest-regennest. zomer: goede maalwind. in slecht weer periode rukkerige winden. kans op zware stormen. veelal koele zeewind. winter: novemberstormen; gevaarlijke wind. kans op hagel en sneeuw. overig: maartse buien met sneeuw of hagel. DE 8 WINDEN ZW, Z en ZO: uit deze richtingen onweer . Denk er om: onweer komt uit tegengestelde richting van de heersende wind!
    109. 148. einde Houtzaagmolen “De Rat” IJlst

    ×