Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Nederlands taalbeschouwing zinnen uitspinnen Ria Van den Eynde Veerle Frateur
. .
Woord vooraf
het gezegde
het gezegde
het gezegde
werkwoorden en gezegden
soorten werkwoorden
soorten werkwoorden in combinatie met gezegden
het nwg - grammaticaal
het nwg - grammaticaal
het wwg - grammaticaal
het wwg - grammaticaal
wwg – werkwoordelijk deel
wwg – niet-werkwoordelijk deel
wwg - deel van  werkwoordelijke uitdrukking
wwg – deel van scheidbaar werkwoord
wwg – deel van wederkerend werkwoord
semantisch =
het nwg – semantisch denk even na: wat zegt het gezegde? <ul><li>Het werd muisstil in de grote zaal. </li></ul><ul><li>Dat...
het wwg – semantisch denk even na: wat zegt het gezegde? <ul><li>Onze gasten zijn vertrokken. </li></ul><ul><li>De rechter...
wwg – enkele voorbeelden
koppelwerkwoorden & stiekemerds
9 koppelwerkwoorden
Hoe koppelwerkwoorden onthouden?
Of  ZW a BB e LS ?  ZW o BB e LS ?
Welke kwwn ontbreken dan nog?
staat er een koppelwerkwoord in de zin? <ul><li>Staat er 1 van de 9  koppel werkwoorden in je zin? </li></ul><ul><li>Ja? D...
nwg: opdracht
nwg – enkele voorbeelden
Denk even na:  welke kwwn zijn wel eens stiekem? <ul><li>zijn  </li></ul><ul><li>heten </li></ul><ul><li>worden </li></ul>...
stiekemerds
stiekemerds  <ul><li>zijn  (hulpwerkwoord – zelfstandig werkwoord:  zich   bevinden ,  plaatshebben ,  bestaan ) </li></ul...
Denk even na: waar zijn de stiekemerds? <ul><li>Vorige zomer was Lynn in India. </li></ul><ul><li>Sien en Michaël zijn naa...
Toch geen kww! en dus wwg
Toch geen kww! en dus wwg
Toch geen kww! en dus wwg
stiekemerds: opdracht
speciaal <ul><li>naamwoordelijk deel = een bijzin </li></ul><ul><ul><li>Karen blijft  toch altijd wie ze is . </li></ul></...
zelfstandige werkwoorden
zelfstandige werkwoorden
zww – enkele voorbeelden
buiten-gewone werkwoorden
<ul><li>Het vriest. </li></ul><ul><li>Het sneeuwt. </li></ul><ul><li>Het regent. </li></ul><ul><li>Het hagelt. </li></ul><...
werkwoorden met  een loos onderwerp <ul><li>werkwoorden met een </li></ul><ul><li>onpersoonlijk, leeg (=loos) onderwerp </...
bijwoordelijke bepalingen mag-deeltjes
wat is het verschil tussen beide zinnen? <ul><li>Het Festival van Cannes bekroonde de Thaise film Uncle Boonmee Who Can Re...
voorwerpen & objecten moet-deeltjes
moet-deeltjes benoemen: opdracht
lijdend voorwerp <ul><li>Tessa leest  de zin . </li></ul><ul><li>Maartje koopt  een kinderboek . </li></ul><ul><li>Karen z...
meewerkend voorwerp <ul><li>Hij schenkt zijn fortuin  aan het weeshuis . </li></ul><ul><li>Hij geeft  hen  het brood. </li...
meewerkend voorwerp <ul><li>aan ,  voor  kan je erbij denken als ze niet expliciet in de zin staan. </li></ul><ul><li>aan ...
voorzetselvoorwerp <ul><li>Ik ben trots  op m’n zusje . </li></ul><ul><li>Jullie verlangen nu al  naar de grote vakantie ....
voorzetselvoorwerp <ul><li>werkwoorden met een  vast   voorzetsel  bv. opzien tegen, trots zijn op, verlangen naar etc </l...
oorzakelijk voorwerp <ul><li>Bert is al  zijn geld  kwijt. </li></ul><ul><li>De juf is  de klas  maar amper meester. </li>...
oorzakelijk voorwerp <ul><li>Bij uitdrukkingen zoals  iets beu zijn ,  iets gewend zi jn,  iets meester zijn ,  iets van p...
richtingsobject <ul><li>Jeroen reist  naar Italië . </li></ul><ul><li>De geitjes liepen  de wei  in. </li></ul><ul><li>Eli...
Richtingsobject: moet-deeltje
Plaatsobject <ul><li>We zijn tijdens de kerstvakantie  in Oostenrijk . </li></ul><ul><li>Hij woont al jarenlang  in Surina...
Plaatsobject: moet-deeltje
maatobject <ul><li>Het is hier  27 graden celsius . </li></ul><ul><li>Die muur is  wel 2 meter dik . </li></ul><ul><li>De ...
maatobject: moet-deeltje <ul><li>Een maatobject kan je  niet  schrappen uit de zin. </li></ul>
!  oorzakelijk voorwerp altijd met nwg
 
voorwerpen en objecten !niet geschikt voor lagere school!
Nieuw deelleerplan taalbeschouwing vanaf 2010
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Nederlands taalbeschouwing nadenken over zinnen

4,184 views

Published on

  • Be the first to comment

Nederlands taalbeschouwing nadenken over zinnen

  1. 1. Nederlands taalbeschouwing zinnen uitspinnen Ria Van den Eynde Veerle Frateur
  2. 2. . .
  3. 3. Woord vooraf
  4. 4. het gezegde
  5. 5. het gezegde
  6. 6. het gezegde
  7. 7. werkwoorden en gezegden
  8. 8. soorten werkwoorden
  9. 9. soorten werkwoorden in combinatie met gezegden
  10. 10. het nwg - grammaticaal
  11. 11. het nwg - grammaticaal
  12. 12. het wwg - grammaticaal
  13. 13. het wwg - grammaticaal
  14. 14. wwg – werkwoordelijk deel
  15. 15. wwg – niet-werkwoordelijk deel
  16. 16. wwg - deel van werkwoordelijke uitdrukking
  17. 17. wwg – deel van scheidbaar werkwoord
  18. 18. wwg – deel van wederkerend werkwoord
  19. 19. semantisch =
  20. 20. het nwg – semantisch denk even na: wat zegt het gezegde? <ul><li>Het werd muisstil in de grote zaal. </li></ul><ul><li>Dat antwoord lijkt me erg vaag. </li></ul><ul><li>Zelfs ‘s nachts blijft het snikheet in de kantoren. </li></ul><ul><li>het nwg zegt iets over hoe het onderwerp is (een kenmerk, een eigenschap) </li></ul>
  21. 21. het wwg – semantisch denk even na: wat zegt het gezegde? <ul><li>Onze gasten zijn vertrokken. </li></ul><ul><li>De rechter heeft de beklaagde veroordeeld. </li></ul><ul><li>De spin maakt een spinnenweb. </li></ul><ul><li>het wwg zegt iets over wat het onderwerp doet (een handeling, een activiteit, een gebeuren) </li></ul>
  22. 22. wwg – enkele voorbeelden
  23. 23. koppelwerkwoorden & stiekemerds
  24. 24. 9 koppelwerkwoorden
  25. 25. Hoe koppelwerkwoorden onthouden?
  26. 26. Of ZW a BB e LS ? ZW o BB e LS ?
  27. 27. Welke kwwn ontbreken dan nog?
  28. 28. staat er een koppelwerkwoord in de zin? <ul><li>Staat er 1 van de 9 koppel werkwoorden in je zin? </li></ul><ul><li>Ja? Dan heb je bijna zeker een zin met een n wg </li></ul><ul><li>Zegt het gezegde iets over hoe het onderwerp is ? </li></ul><ul><li>Ja? Dan heb je zeker een n wg </li></ul>
  29. 29. nwg: opdracht
  30. 30. nwg – enkele voorbeelden
  31. 31. Denk even na: welke kwwn zijn wel eens stiekem? <ul><li>zijn </li></ul><ul><li>heten </li></ul><ul><li>worden </li></ul><ul><li>blijven </li></ul><ul><li>blijken </li></ul><ul><li>lijken </li></ul><ul><li>schijnen </li></ul><ul><li>dunken </li></ul><ul><li>voorkomen </li></ul>
  32. 32. stiekemerds
  33. 33. stiekemerds <ul><li>zijn (hulpwerkwoord – zelfstandig werkwoord: zich bevinden , plaatshebben , bestaan ) </li></ul><ul><li>heten </li></ul><ul><li>worden (hulpwerkwoord – zelfstandig werkwoord: ontstaan (zeldzaam) </li></ul><ul><li>blijven (hulpwerkwoord – zelfstandig werkwoord: vertoeven ) </li></ul><ul><li>blijken </li></ul><ul><li>lijken (hulpwerkwoord – zelfstandig werkwoord: </li></ul><ul><li>lijken op iemand </li></ul><ul><li>schijnen (zelfstandig werkwoord – de zon schijnt ) </li></ul><ul><li>dunken </li></ul><ul><li>voorkomen </li></ul>
  34. 34. Denk even na: waar zijn de stiekemerds? <ul><li>Vorige zomer was Lynn in India. </li></ul><ul><li>Sien en Michaël zijn naar Mali vertrokken. </li></ul><ul><li>Annelies blijft altijd maar treuzelen. </li></ul><ul><li>Jens wordt bij het opleidingshoofd geroepen. </li></ul><ul><li>Christ’l is goed gehumeurd. </li></ul><ul><li>Ethan bleef ontroerd door het verhaal. </li></ul><ul><li>Bram werd steeds zenuwachtiger. </li></ul><ul><li>Eline is de hele nacht in de luchthaven gebleven. </li></ul><ul><li>Het trouwfeest van Tia was in Bommelen. </li></ul>
  35. 35. Toch geen kww! en dus wwg
  36. 36. Toch geen kww! en dus wwg
  37. 37. Toch geen kww! en dus wwg
  38. 38. stiekemerds: opdracht
  39. 39. speciaal <ul><li>naamwoordelijk deel = een bijzin </li></ul><ul><ul><li>Karen blijft toch altijd wie ze is . </li></ul></ul><ul><ul><li>Het leven van Jennifer was niet meer wat het vroeger geweest was. </li></ul></ul><ul><li>koppelwerkwoord met hulpwerkwoord = laatste ww is werkwoordelijke rest </li></ul><ul><ul><li>Tom is muzikant geworden . </li></ul></ul><ul><ul><li>Wannes is altijd een stille student gebleven . </li></ul></ul>
  40. 40. zelfstandige werkwoorden
  41. 41. zelfstandige werkwoorden
  42. 42. zww – enkele voorbeelden
  43. 43. buiten-gewone werkwoorden
  44. 44. <ul><li>Het vriest. </li></ul><ul><li>Het sneeuwt. </li></ul><ul><li>Het regent. </li></ul><ul><li>Het hagelt. </li></ul><ul><li>Het waait. </li></ul><ul><li>Het stormt. </li></ul><ul><li>Het spookt. </li></ul>
  45. 45. werkwoorden met een loos onderwerp <ul><li>werkwoorden met een </li></ul><ul><li>onpersoonlijk, leeg (=loos) onderwerp </li></ul><ul><li>klimaat werkwoorden </li></ul>
  46. 46. bijwoordelijke bepalingen mag-deeltjes
  47. 47. wat is het verschil tussen beide zinnen? <ul><li>Het Festival van Cannes bekroonde de Thaise film Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives van Apichatpong Weerasethakul met de Gouden Palm. </li></ul><ul><li>Onder grote belangstelling bekroonde het Festival van Cannes dit jaar de Thaise film Who Can Recall His Past Lives van Apichatpong Weerasethakul met de Gouden Palm. </li></ul><ul><li>bijwoordelijke bepalingen zijn extra info ! Die kan je dus schrappen.. </li></ul>
  48. 48. voorwerpen & objecten moet-deeltjes
  49. 49. moet-deeltjes benoemen: opdracht
  50. 50. lijdend voorwerp <ul><li>Tessa leest de zin . </li></ul><ul><li>Maartje koopt een kinderboek . </li></ul><ul><li>Karen zingt een liedje . </li></ul><ul><li>Helga verliest haar portefeuille . </li></ul><ul><li>Stéphane zoekt zijn sleutels . </li></ul><ul><li>Nele tekent een smurf . </li></ul><ul><li>Veronique drinkt melk . </li></ul>
  51. 51. meewerkend voorwerp <ul><li>Hij schenkt zijn fortuin aan het weeshuis . </li></ul><ul><li>Hij geeft hen het brood. </li></ul><ul><li>Ze schenken extra aandacht aan haar . </li></ul>
  52. 52. meewerkend voorwerp <ul><li>aan , voor kan je erbij denken als ze niet expliciet in de zin staan. </li></ul><ul><li>aan , voor kan je ook weglaten in de zin </li></ul><ul><li>betekenis van aan , voor = letterlijk </li></ul><ul><li>het voorwerp ‘ werkt mee ’ </li></ul><ul><li>het voorwerp ontvangt iets, krijgt iets, er wordt iets geschonken of geboden </li></ul>
  53. 53. voorzetselvoorwerp <ul><li>Ik ben trots op m’n zusje . </li></ul><ul><li>Jullie verlangen nu al naar de grote vakantie . </li></ul><ul><li>Ik ga akkoord met de studenten . </li></ul><ul><li>Liesbeth is begerig naar nog meer zinsleer . </li></ul><ul><li>Sam luistert naar allerlei soorten muziek . </li></ul><ul><li>Vicky is tuk op … </li></ul>
  54. 54. voorzetselvoorwerp <ul><li>werkwoorden met een vast voorzetsel bv. opzien tegen, trots zijn op, verlangen naar etc </li></ul><ul><li>vaak figuurlijke betekenis van het voorzetsel bv. Ik wacht op jou :-o </li></ul><ul><li>je kan het voorzetsel niet weglaten </li></ul>
  55. 55. oorzakelijk voorwerp <ul><li>Bert is al zijn geld kwijt. </li></ul><ul><li>De juf is de klas maar amper meester. </li></ul><ul><li>Micheline is iets geks van plan. </li></ul><ul><li>Ik ben deze les grondig beu. </li></ul><ul><li>De juf is het gewend alles twee keer te moeten zeggen . </li></ul><ul><li>Lisa is het moe. </li></ul>
  56. 56. oorzakelijk voorwerp <ul><li>Bij uitdrukkingen zoals iets beu zijn , iets gewend zi jn, iets meester zijn , iets van plan zijn etc. </li></ul><ul><li>altijd met een naamwoordelijk gezegde </li></ul>
  57. 57. richtingsobject <ul><li>Jeroen reist naar Italië . </li></ul><ul><li>De geitjes liepen de wei in. </li></ul><ul><li>Eline reed haar fiets in de ondergrondse parkeergarage. </li></ul><ul><li>Steffi verhuist naar het centrum van de stad . </li></ul>
  58. 58. Richtingsobject: moet-deeltje
  59. 59. Plaatsobject <ul><li>We zijn tijdens de kerstvakantie in Oostenrijk . </li></ul><ul><li>Hij woont al jarenlang in Suriname . </li></ul><ul><li>Het boek stond helemaal onderaan in het boekenrek. </li></ul>
  60. 60. Plaatsobject: moet-deeltje
  61. 61. maatobject <ul><li>Het is hier 27 graden celsius . </li></ul><ul><li>Die muur is wel 2 meter dik . </li></ul><ul><li>De waarde van dit juweel bedraagt € 2.000 . </li></ul><ul><li>Dat scheelt niet veel . </li></ul><ul><li>Dat kost schandalig veel geld . </li></ul><ul><li>Het water is hier meer dan 25 meter diep . </li></ul>
  62. 62. maatobject: moet-deeltje <ul><li>Een maatobject kan je niet schrappen uit de zin. </li></ul>
  63. 63. ! oorzakelijk voorwerp altijd met nwg
  64. 65. voorwerpen en objecten !niet geschikt voor lagere school!
  65. 66. Nieuw deelleerplan taalbeschouwing vanaf 2010

×