การวิเคราะห์คุณภาพดิน

7,297 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
7,297
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
86
Actions
Shares
0
Downloads
51
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

การวิเคราะห์คุณภาพดิน

  1. 1. การอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “ เทคโนโลยีการผลิตพืช แบบประหยัดปุ๋ย โดยการใช้ประโยชน์จากการวิเคราะห์คุณภาพดิน ” ณ ห้องปฏิบัติการกลาง ชั้น 2 อาคารเฉลิมพระเกียรติ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
  2. 2. กำหนดการฝึกอบรม 8.00 – 8.30 น . ลงทะเบียน 9.00 – 10.00 น . บรรยายเรื่อง “ การใช้ปุ๋ยอย่างถูกต้อง ” 9.30 – 11.30 น . การฝึกปฏิบัติการเรื่องการตรวจดินด้วยชุด อุปกรณ์แบบง่าย 10.15 – 12.00 น . บรรยายเรื่อง “ ขั้นตอนการวิเคราะห์ดินโดยใช้ ชุดตรวจสอบดินแบบง่าย ” 13.00 - 14.30 น . ฝึกปฏิบัติการตรวจคุณภาพดิน 14.45 – 15.45 น . ฝึกอ่านค่าประมวลผลการวิเคราะห์ดิน 15.45 – 16.30 น . สรุปผลการฝึกอบรมพร้อมทั้งตอบข้อซัก - ถาม
  3. 3. ดินและความเหมาะสมสำหรับการเพาะปลูกพืช ผศ . ดร . อำพรรณ พรมศิริ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ * *
  4. 4. หัวข้อการบรรยาย <ul><li>ปัจจัยที่ควบคุมการเจริญเติบโตและผลผลิตของพืช </li></ul><ul><li>องค์ประกอบดินและสัดส่วนที่เหมาะสมกับการเพาะปลูกพืช </li></ul><ul><li>หน้าที่ขององค์ประกอบของดิน </li></ul><ul><li>ธาตุอาหารพืชที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช </li></ul><ul><li>รูปของสารประกอบซึ่งให้ธาตุอาหารพืชที่พืชใช้ประโยชน์ได้ </li></ul><ul><li>สมบัติบางประการของดินที่เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตของพืช </li></ul><ul><li>การตรวจสอบดินและประโยชน์ของการตรวจสอบ </li></ul>
  5. 5. ปัจจัยที่ควบคุมการเจริญเติบโตและผลผลิตพืช <ul><li>ก ปัจจัยด้านดิน ข ปัจจัยด้านสภาพแวดล้อม </li></ul><ul><li>- ธาตุอาหารพืช - อุณหภูมิ </li></ul><ul><li>- น้ำ - แสง </li></ul><ul><li>- อากาศ ค ปัจจัยด้านชีวภาพ </li></ul><ul><li>- สิ่งค้ำจุนรากและต้นพืช - โรค + แมลง วัชพืช </li></ul>ปัจจัย ก . และ ข . ทุกปัจจัยมีความสำคัญเท่าเทียมกัน แต่ปริมาณ ความต้องการปัจจัยแต่ละอย่างแตกต่างกัน
  6. 7. ความจำเป็นในการเรียนรู้เรื่องดิน <ul><li>ดินเป็นทรัพยากรที่สำคัญในการปลูกพืช </li></ul><ul><li>ถ้ารู้จักดิน สามารถแก้ไขปัญหาของดินได้ถูกต้อง </li></ul><ul><li>ใช้ประโยชน์จากดินได้อย่างถาวร </li></ul>
  7. 8. น้ำ 25% แร่ 45% อินทรียวัตถุ 5 % อากาศ 25% มาจากการเน่าเปื่อยของซากพืชและสัตว์ที่ทับถมอยู่ในดิน มาจากหินและแร่ที่สลายตัวผุพัง องค์ประกอบของดินและสัดส่วน (% โดยปริมาตร ) ที่เหมาะสมต่อการเพาะปลูก
  8. 9. หน้าที่ขององค์ประกอบของดิน <ul><li>2.1 แร่ </li></ul><ul><li> ให้ธาตุอาหารแก่พืชและจุลินทรีย์ดิน </li></ul><ul><li> ควบคุมเนื้อดิน </li></ul><ul><li> แหล่งที่เกิดปฏิกิริยาเคมีในดิน </li></ul>
  9. 10. หน้าที่ของอินทรีย์วัตถุ <ul><li>ให้ธาตุอาหารแก่พืชและจุลินทรีย์ดิน </li></ul><ul><li>เป็นอาหารของจุลินทรีย์ดิน </li></ul><ul><li>ควบคุมสมบัติทางเคมี </li></ul><ul><li>กายภาพและชีวภาพของดิน </li></ul>
  10. 11. หน้าที่ของน้ำและอากาศ <ul><li>น้ำ ละลายธาตุอาหารพืช </li></ul><ul><li>อากาศ - ให้ก๊าซออกซิเจนแก่รากพืช </li></ul><ul><li>- ให้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ </li></ul><ul><li> ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ละลายน้ำ ------ > กรดคาร์บอนิก </li></ul><ul><li> ช่วยละลายแร่ธาตุ </li></ul><ul><li>- ให้ก๊าซไนโตรเจน สำหรับจุลินทรีย์ที่ตรึงไนโตรเจน </li></ul>
  11. 12. ธาตุอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช 16 ธาตุ <ul><li>3 ธาตุที่ได้จาก อากาศ และ น้ำ </li></ul><ul><li>ออกซิเจน คาร์บอน และ ไฮโดรเจน </li></ul><ul><li>13 ธาตุที่ได้จากดิน </li></ul><ul><li>ก . ธาตุอาหารหลัก พืชต้องการในปริมาณมาก </li></ul><ul><li> ไนโตรเจน ( N ) ฟอสฟอรัส ( P ) โปแตสเซียม ( K ) </li></ul><ul><li>ข . ธาตุอาหารรอง </li></ul><ul><li> แคลเซียม แมกนีเซียม กำมะถัน </li></ul><ul><li>ค . ธาตุอาหารเสริมหรือจุลธาตุ พืชต้องการในปริมาณน้อย </li></ul><ul><li> เหล็ก สังกะสี ทองแดง แมงกานีส โมลิบดินัม คลอรีน โบรอน </li></ul>
  12. 13. ธาตุอาหารหลัก ในปุ๋ยเคมี ปุ๋ยสูตร 13 - 13 - 21 ไนโตรเจน ( เอ็น , N) ฟอสฟอรัส ( พี , P) โปแตสเซียม ( เค , K) ไนโตรเจน ( เอ็น , N) ทำหน้าที่ เสริมสร้างการเจริญเติบโตทางลำต้นและใบ ฟอสฟอรัส ( พี , P) ทำหน้าที่ เสริมสร้างการออกดอก โปแตสเซียม ( เค , K) ทำหน้าที่ เสริมสร้างความหวาน คุณภาพของผลผลิตพืช
  13. 14. ปริมาณของธาตุอาหารพืชในพืชที่เจริญเติบโต และให้ผลผลิตดี <ul><li>พืชได้รับแต่ละธาตุในระดับที่เพียงพอ </li></ul><ul><li>ปริมาณแต่ละธาตุสมดุลกัน </li></ul>
  14. 15. <ul><li>ข . รูปที่พืชใช้ประโยชน์ได้ง่าย </li></ul><ul><li> - สารประกอบที่อยู่ในรูปที่ละลายได้ </li></ul><ul><li> - ธาตุที่ถูกดูดยึดไว้ที่ผิวอนุภาคดิน </li></ul>ก . รูปที่พืชใช้ประโยชน์ไม่ได้ทันที - สารประกอบที่มีโมเลกุลใหญ่ - โครงสร้างสลับซับซ้อน รูปของสารประกอบที่ให้ธาตุอาหารแก่พืชซึ่งอยู่ในดิน สารอินทรีย์ สารประกอบในหินและแร่
  15. 16. คุณสมบัติบางประการของดินที่เกี่ยวข้อง กับการเจริญเติบโตของพืช <ul><li>ก . เนื้อดิน </li></ul><ul><li>- หมายถึง สัดส่วนโดยน้ำหนักของอนุภาคดินทราย ดินแป้ง </li></ul><ul><li>และ ดินเหนียว ที่มีอยู่ในดิน </li></ul><ul><li>- ใช้บ่งชี้ความละเอียด ความหยาบของดิน </li></ul><ul><li>- เป็นคุณสมบัติที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้ </li></ul>
  16. 17. ประเภทเนื้อดิน การอุ้มน้ำ การระบายอากาศ ปริมาณธาตุอาหารพืช ดินทราย ดินเหนียว ดินร่วน ไม่ดี ดีมาก ดี ดีมาก ไม่ดี ดี ต่ำ สูง ดี
  17. 18. ข . ปฏิกิริยาของดิน หรือความเป็นกรดด่าง หรือ พีเอช (pH) ความเป็นกรดด่าง ระดับ ผลที่มีต่อพืช 4.5 และต่ำกว่า 4.6 - 5.2 5.3 - 6.0 6.1 - 7.5 7.6 - 8.2 8.3 - 9.0 9.1 และสูงกว่า เป็นกรดจัดมาก เป็นกรดจัด เป็นกรดปานกลาง เป็นกรดอ่อน - เป็นด่างเล็กน้อย เป็นด่างปานกลาง เป็นด่างจัด เป็นด่างจัดมาก เป็นกรดเกินไปสำหรับพืชทั่วไป เป็นกรดเกินไปสำหรับพืชหลายชนิด เป็นกรดเกินไปสำหรับพืชบางชนิด เหมาะสมสำหรับพืชส่วนมาก เป็นด่างเกินไปสำหรับพืชบางชนิด เป็นด่างเกินไปสำหรับพืชหลายชนิด เป็นด่างเกินไปสำหรับพืชส่วนใหญ่
  18. 19. ความเป็นกรดเป็นด่างของดินและความสัมพันธ์ต่อความเป็นประโยชน์ของธาตุอาหารพืชในดิน เป็นกรด +1 +2 +3 +4 +1 +2 +3 +1 = เป็นกรดเล็กน้อย +2 = เป็นกรดปานกลาง +3 = เป็นกรดจัด +4 = เป็นกรดจัดมาก +1 = เป็นด่างเล็กน้อย เป็นด่าง +2 = เป็นด่างปานกลาง +3 = เป็นด่างจัด ทองแดง กำมะถัน
  19. 20. ค . อินทรีย์วัตถุในดิน <ul><li>ความสำคัญ : </li></ul><ul><li>- เป็นแหล่งของธาตุไนโตรเจน ฟอสฟอรัสและกำมะถัน </li></ul><ul><li>- ทำให้ดินมีสีดำ </li></ul><ul><li>- ทำให้ดินอุ้มน้ำได้ดีขึ้น </li></ul><ul><li>- ทำให้ดินดูดซับธาตุอาหารพืชได้มากขึ้น </li></ul><ul><li>- ทำให้ดินเกาะกันเป็นก้อน โปร่งร่วนซุย </li></ul><ul><li>ปริมาณอินทรีย์วัตถุในดินใช้เป็นดัชนีบ่งชี้ถึงความอุดมสมบูรณ์ของดิน </li></ul>
  20. 21. ระดับของอินทรีย์ (%) เกณฑ์การประเมิน สูงกว่า 4.5 3.5 - 4.5 2.5 -3.5 1.5 - 2.5 1.0 - 1.5 0.5 - 1.0 สูงมาก สูง ค่อนข้างสูง ปานกลาง ค่อนข้างต่ำ ต่ำ
  21. 22. การตรวจสอบคุณภาพของดินที่ใช้ในการเพาะปลูก <ul><li>สมบัติที่ตรวจสอบ </li></ul><ul><li>- ความเป็นกรดเป็นด่าง </li></ul><ul><li>- ปริมาณอินทรีย์วัตถุ </li></ul><ul><li>- ความต้องการปูนของดิน </li></ul><ul><li>- ปริมาณธาตุอาหารพืช ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม ที่พืชใช้ประโยชน์ได้ </li></ul><ul><li>- การนำไฟฟ้า ( ดูการมีเกลือสะสมในดิน ) </li></ul>
  22. 23. ประโยชน์ของการตรวจสอบดิน <ul><li>รู้ปริมาณอาหารพืชที่เป็นประโยชน์ได้ในดิน </li></ul><ul><li>เมื่อดินมีปัญหาสามารถแก้ปัญหาได้อย่างถูกต้อง </li></ul><ul><li>ใช้ประมาณการใส่ปุ๋ยให้เหมาะกับสภาพดิน และความต้องการของพืช </li></ul>
  23. 24. <ul><li>ปุ๋ย คือ วัตถุหรือสารที่ใส่ลงไปในดินเพื่อให้ธาตุอาหารแก่พืช </li></ul><ul><li>ปุ๋ยมี 2 ประเภท </li></ul><ul><li>1. ปุ๋ยอินทรีย์ - ได้จากอินทรีย์สาร </li></ul><ul><li>- ต้องผ่านการสลายตัว พืชจึงจะใช้ประโยชน์จาก ธาตุอาหารในปุ๋ย </li></ul><ul><li>- มีธาตุอาหารพืชครบเกือบทุกธาตุ แต่มีในปริมาณน้อย </li></ul><ul><li>ตัวอย่าง มูลสัตว์ หรือปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยน้ำหมัก กากน้ำหมัก ของเหลือใช้จากการเกษตรและอุตสาหกรรมที่เป็นสารอินทรีย์ ปุ๋ยพืชสด </li></ul>ปุ๋ยและการใช้ปุ๋ยในการปลูกพืช
  24. 25. <ul><li>2. ปุ๋ยเคมี </li></ul><ul><li>- ได้มาจากกระบวนการสังเคราะห์ </li></ul><ul><li>- มีธาตุอาหารพืชไม่ครบทุกธาตุ </li></ul><ul><li>- ธาตุอาหารในปุ๋ยพืชใช้ประโยชน์ได้ทันที </li></ul>
  25. 26. ธาตุอาหารพืชในมูลสัตว์ <ul><li>มูลสัตว์ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม </li></ul><ul><li> % % % </li></ul><ul><li>เป็ด 0.8 - 3.7 2.7 - 6.9 0.5 - 1.9 </li></ul><ul><li>ไก่ 1.2 - 4.9 1.2 - 9.4 0.5 - 4.2 </li></ul><ul><li>หมู 2.2 5.2 1.6 </li></ul><ul><li>วัว 0.8 - 1.2 0.5 - 0.9 0.5 - 3.7 </li></ul><ul><li>ค้างคาว 0.1 - 2.9 0.6 - 36.8 0.4 - 22 </li></ul><ul><li>นกกระทา 4.1 3.7 2.3 </li></ul>
  26. 27. สมบัติทางเคมีของปุ๋ยหมักที่ทำจากวัสดุชนิดต่างๆ <ul><li>ชนิดวัสดุ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม pH </li></ul><ul><li> % % % </li></ul><ul><li>ฟางข้าว 1.18 0.38 2.06 8.5 </li></ul><ul><li>ซังข้าวโพด 1.07 0.51 1.19 7.9 </li></ul><ul><li>ขยะเทศบาล 0.98 1.04 1.06 - </li></ul><ul><li>แกลบ 0.54 0.09 0.05 - </li></ul>
  27. 28. ปุ๋ยน้ำหมัก <ul><li>วัสดุที่ใช้ผลิต เศษพืช : กากน้ำตาล 3 : 1 </li></ul><ul><li>เศษปลา , หอย : กากน้ำตาล 1 : 1 </li></ul><ul><li>วัตถุดิบที่ใช้ผลิต ควรสับให้มีขนาดเล็ก </li></ul><ul><li>คลุกเคล้าให้เข้ากัน หรือโรยทับสลับเป็นชั้นๆ </li></ul><ul><li>ทับเศษวัสดุด้วยถุงน้ำหรือของหมัก </li></ul><ul><li>ระยะเวลาหมัก : พืช 10 - 14 วัน </li></ul><ul><li>สัตว์ 1 เดือน </li></ul><ul><li>กรองเอาแต่น้ำ กากใช้เป็นปุ๋ยใส่ลงดิน </li></ul>
  28. 29. <ul><li>การเก็บรักษาน้ำหมัก : เก็บรักษาไว้ 1 - 4 เดือน คุณภาพไม่เปลี่ยน </li></ul><ul><li>การใช้ประโยชน์ของน้ำหมัก </li></ul><ul><li>เจือจางด้วยน้ำ อัตราส่วน น้ำหมัก : น้ำ 1 : 500 </li></ul><ul><li>ฉีดพ่นต้นพืชทุก 5 - 7 วัน </li></ul>
  29. 30. สมบัติทางเคมีของปุ๋ยน้ำหมักชนิดต่างๆ ปริมาณธาตุอาหาร ปริมาณที่พบ น้ำหมักจากพืช น้ำหมักจากสัตว์ ไนโตรเจน % ฟอสฟอรัส % โปแตสเซียม % แคลเซียม % แมกนีเซียม % กำมะถัน % 0.03 - 1.91 ไม่พบ - 1.06 0.05 - 2.0 0.043 - 1.19 0.0095 - 0.35 ไม่พบ - 0.54 0.24 - 2.61 ไม่พบ - 1.3 0.34 - 2.39 0.13 - 1.98 0.033 - 0.22 0.0017 - 0.42
  30. 31. ปริมาณธาตุอาหาร ปริมาณที่พบ น้ำหมักจากพืช น้ำหมักจากสัตว์ เหล็ก มก ./ ลิตร แมงกานีส มก ./ ลิตร สังกะสี มก ./ ลิตร ทองแดง มก ./ ลิตร โบรอน มก ./ ลิตร โมลิดินัม มก ./ ลิตร ไม่พบ - 850 ไม่พบ - 150 2 - 58 ไม่พบ - 100 ไม่พบ - 166 30 ( 1 ต . ย .) 35 - 3,870 5 - 220 6 - 55 ไม่พบ - 13 ไม่พบ - 40 ไม่พบ pH 3.5 - 5.6 ค่าความนำไฟฟ้า 3 - 79 มล . ซีเมน / ซม .
  31. 32. ปุ๋ยพืชสด <ul><li>พืชที่ปลูกไถกลบขณะที่ยังสดอยู่ ( ระยะออกดอก ) </li></ul><ul><li>ส่วนใหญ่เป็นพืชตระกูลถั่ว </li></ul><ul><li>ต . ย . โสนอาฟริกัน อายุ 50 วัน </li></ul><ul><li>จำนวนต้น / ม 2 73 - 142 </li></ul><ul><li>น . น . สด ตัน / ไร่ 2.19 - 3.06 </li></ul><ul><li>% N โดย น . น . แห้ง 2.48 - 3.18 </li></ul><ul><li>N ทั้งหมดในต้น ( กก ./ ไร่ ) 11.6 - 20 </li></ul>
  32. 33. น้ำหนักสดและปริมาณธาตุอาหารของพืชที่ปลูกเมื่อไถกลบเป็นปุ๋ยพืชสด 1 ความชื้นเฉลี่ยประมาณ 70-80 เปอร์เซนต์ 2 เมื่อเทียบกับน้ำหนักแห้ง ที่มา : ประศาสน์ (2543) ชนิดพืชปุ๋ยสด น้ำหนักสด 1 ( ตันต่อไร่ ) เ ปอร์เซนต์ธาตุอาหาร 2 ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม โสนแอฟริกัน 2.0-3.0 2.50-3.00 0.30-0.40 2.00-2.78 โสนอินเดีย 1.5-3.0 2.00-2.35 0.50-0.65 3.00-3.41 โสนจีนแดง 1.0-2.0 2.00-2.35 0.50-0.60 2.50-2.80 โสนคางคก 1.0-2.0 2.00-2.35 0.50-0.85 3.00-3.26 ถั่วเขียว 1.0-3.0 1.50-2.00 0.30-0.50 3.00-3.50 ถั่วพร้า 1.5-3.0 2.00-2.95 0.30-0.40 2.20-3.00 ปอเทือง 1.5-3.0 2.00-2.90 0.30-0.40 2.00-2.50 ถั่วพุ่ม 1.0-3.0 2.00-3.00 0.50-0.60 2.50-3.00
  33. 34. น้ำหนักแห้งและปริมาณธาตุอาหารหลักในปุ๋ยพืชสด น้ำหนักแห้ง 200 โสนแอฟริกัน 400 10 1.2 8 โสนอินเดีย 300 6 9 โสนจีนแดง 200 4 1 5 โสนคางคก 200 4 1 6 ถั่วเขียว 200 3 0.6 9 ถั่วพร้า 300 8 0.9 6.6 ปอเทือง 300 6 0.9 6 ชนิด ปริมาณธาตุอาหาร ( kg/ ไร่ ) N P 1.5 K ถั่วพุ่ม 4 1 5
  34. 35. <ul><li>ชนิดพืช น . น . ตัน / ไร่ อายุปลูก 130 วัน </li></ul><ul><li>ปอเทือง 5.3 </li></ul><ul><li>ถั่วมะแฮะ 2.5 </li></ul><ul><li>ถั่วพุ่มดำ 2.5 </li></ul>พืชตระกูลถั่วที่นิยมใช้เป็นปุ๋ยพืชสด
  35. 36. ประเภทของปุ๋ยเคมี <ul><li>1. ปุ๋ยเดี่ยว ให้ธาตุอาหารพืชหลักเพียง 1 ธาตุ </li></ul><ul><li>ปุ๋ยไนโตรเจน (N) ปุ๋ยแอมโมเนียมซัลเฟต N 21 % </li></ul><ul><li> ปุ๋ยยูเรีย N 46 % </li></ul><ul><li>ปุ๋ยฟอสฟอรัส (P) ปุ๋ยทริปเปอร์ซูเปอร์ฟอสเฟต 46 % P 2 O 5 </li></ul><ul><li>ปุ๋ยโปแตสเซียม (K) ปุ๋ยโปแตสเซียมคลอไรด์ 60 % K 2 O </li></ul><ul><li> ปุ๋ยโปแตสเซียมซัลเฟท 50 % K 2 O </li></ul>
  36. 37. <ul><li>2. ปุ๋ยผสม ให้ธาตุอาหารพืชหลักมากกว่า 1 ธาตุ </li></ul><ul><li>16 - 20 - 0 ไนโตรเจน 16 % ฟอสฟอรัส 20 % </li></ul><ul><li>13 - 13 - 21 ไนโตรเจน 13 % ฟอสฟอรัส 13 % </li></ul><ul><li>โปแตสเซียม 21 % </li></ul><ul><li>15 - 15 - 15 ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม </li></ul><ul><li> อย่างละ 15 % </li></ul>
  37. 38. สูตรปุ๋ยเคมีที่มี ขายในท้องตลาด ราคา ( บาท ) ต่อกระสอบ (50 กก .) น้ำหนัก ( กก .) ปุ๋ยที่ให้ธาตุอาหาร 1 กก . 21- 0 - 0 380 4.76 0 0 46 - 0 -0 650 2.17 0 0 0 - 46 - 0 750 0 2.71 0 0 - 0 -50 850 0 0 2 0 - 0 - 60 500 0 0 1.67 16 - 20 - 0 500 13 - 13 -21 450 15 - 15 - 15 500 - 660 ไนโตรเจน ( เอ็น ) ฟอสฟอรัส ( พี ) โพแทสเซียม ( เค )
  38. 39. หลักการใช้ปุ๋ย <ul><li>1. ใช้ชนิดปุ๋ยที่ถูกต้อง </li></ul><ul><li>2. ใช้ในปริมาณที่พอเหมาะ </li></ul><ul><li>3. ใส่ให้กับพืชระยะที่เหมาะสม </li></ul><ul><li>4. ใส่วิธีการที่ถูกต้อง </li></ul>
  39. 40. อัตราการใส่พิจารณาจาก <ul><li>ชนิดพืช </li></ul><ul><li>สภาพดินฟ้าอากาศ </li></ul><ul><li>สภาพความอุดมสมบูรณ์ของดิน </li></ul><ul><li>วิธีการปลูก </li></ul><ul><li>ควรใส่ในปริมาณที่พอเหมาะในแง่ของเศรษฐกิจ </li></ul><ul><li>ได้กำไรสูงสุด </li></ul>
  40. 41. ช่วงความต้องการธาตุอาหารของพืช <ul><li>1. ระยะ 30 - 40 วัน หลังงอก ต้องการธาตุอาหารน้อย และช้า เพราะระบบรากยังมีน้อย ต้นยังเล็ก </li></ul><ul><li>2. ระยะ การเจริญเติบโตทางลำต้นและใบ และระยะสร้างดอก ต้องการธาตุอาหารมาก </li></ul><ul><li>3. ระยะที่พืชเจริญเติบโตเต็มที่ และกำลังสร้าง เมล็ด + ผล </li></ul><ul><li>ความต้องการธาตุอาหารลดลง </li></ul>
  41. 42. ระยะการใส่ปุ๋ยที่เหมาะสม <ul><li>ปุ๋ยเคมี </li></ul><ul><ul><li>แบ่งใส่ให้ผลดีกว่าใส่ครั้งเดียว </li></ul></ul><ul><ul><li>ใส่ครั้งแรกแต่น้อย โดยเฉพาะไนโตรเจน </li></ul></ul><ul><ul><li>ส่วนปุ๋ยฟอสฟอรัสและโปแตสเซียม ใส่ครั้งเดียว พร้อมกับการใส่ครั้งแรกได้ </li></ul></ul><ul><ul><li>ใส่ปุ๋ยครั้งที่ 2 ในระยะที่พืชกำลังเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว </li></ul></ul><ul><ul><li>ใส่ปุ๋ยครั้งที่ 3 ระยะใกล้ออกดอก </li></ul></ul><ul><ul><li>* ถ้าใช้ปุ๋ยในอัตราต่ำ อาจไม่จำเป็นต้องแบ่งใส่ </li></ul></ul>
  42. 43. วิธีการใส่ปุ๋ยเคมี <ul><li>พืชที่ปลูกเป็นแถว โรยปุ๋ยเป็นแถว ขนานกับแถวของพืช </li></ul><ul><li>ไม้ยืนต้น โรยรอบทรงพุ่ม แล้วพรวนดินกลบ </li></ul><ul><li>ปุ๋ยอินทรีย์ </li></ul><ul><li>ใส่ก่อนปลูก 1 เดือน </li></ul><ul><li>อัตราการใส่ 2 - 4 ตัน / ไร่ </li></ul><ul><li>หว่านให้ทั่ว แล้วพรวนให้เข้ากับดิน </li></ul>
  43. 44. <ul><li>1. การปลูกกะหล่ำปลีโดยการใช้ปุ๋ยเคมี </li></ul><ul><li>ผลผลิต 3200 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ไนโตรเจน ( เอ็น ) ในผลผลิต 34.90 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ฟอสฟอรัส ( พี ) ในผลผลิต 6.60 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>โปแตสเซียม ( เค ) ในผลผลิต 48.00 กก ./ ไร่ </li></ul>ผลการวิเคราะห์ดิน P 20 มก ./ กก . ( สูง ) (28.6 กก ./ ไร่ ) K 200 มก ./ กก . ( สูง ) (75 กก ./ ไร่ ) ตัวอย่างการแปลผลการวิเคราะห์ดินและ การให้คำแนะนำการใส่ปุ๋ย
  44. 45. การใส่ปุ๋ยเคมีที่เกษตรกรเคยใช้ <ul><li>ปุ๋ยสูตร อัตราการใส่ ปริมาณธาตุอาหารจากปุ๋ย ( กก .) </li></ul><ul><li> ( กก ./ ไร่ ) เอ็น พี เค </li></ul><ul><li>20 -8 - 2.2 150 30 12 33 </li></ul><ul><li>15 - 15 - 15 150 22.5 12.5 22.5 </li></ul><ul><li>รวม 300 52.5 24.5 55.5 </li></ul><ul><li>N 90.08 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>P 42.16 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>K 130.11 กก ./ ไร่ </li></ul>
  45. 46. คำแนะนำในการใช้ปุ๋ยในการปลูกกะหล่ำปลี ผลผลิตกะหล่ำปลี 3200 กก . ใช้ เอ็น 34.9 กก ./ ไร่ พี 6.6 กก ./ ไร่ เค 48 กก ./ ไร่ ธาตุอาหารที่มีในดิน พี 28.6 กก ./ ไร่ เค 75.5 กก ./ ไร่ การใส่ปุ๋ยที่เกษตรกรเคยใช้ เอ็น 52.5 กก . พี 24.5 กก . เค 55.5 กก . คำแนะนำในการใส่ปุ๋ยที่เหมาะสมกับสภาพดิน ไม่ต้องใส่ปุ๋ย พี และ เค ใส่ปุ๋ย 46-0-0 100 กก ./ ไร่ มูลค่าปุ๋ยที่เกษตรเคยใช้ 15-15-15 150 กก ./ ไร่ ราคา 550 X 3 = 1650 บาท 20-8-2.2 150 กก ./ ไร่ ราคา 500 X 3 = 1500 บาท รวมค่าปุ๋ย 3150 บาท ค่าปุ๋ยตามอัตราแนะนำ = 46-0-0 100 กก ./ ไร่ ราคา 650 X 2 = 1300 บาท
  46. 47. 2. การปลูกข้าวโพดหวาน <ul><li>ผลผลิต ฝักสด 3,460 กก ./ ไร่ น้ำหนักแห้ง 873 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ลำต้นและใบ น้ำหนักแห้ง 1,370 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>รวมน้ำหนักแห้งของฝัก + ลำต้นและใบ 2,181 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ธาตุอาหารพืชที่อยู่ในผลผลิต ฝัก ต้นและใบ รวม </li></ul><ul><li>N ( ไนโตรเจน ) 13.4 15.8 29.2 </li></ul><ul><li>P ( ฟอสฟอรัส ) 5.91 8.29 14.2 </li></ul><ul><li>K ( โปแตสเซียม ) 10.53 13.55 24.08 </li></ul>
  47. 48. <ul><li>ผลการวิเคราะห์ดิน </li></ul><ul><li>นาย ก . นาย ข . นาย ค . </li></ul><ul><li>ระดับฟอสฟอรัส (P) ต่ำ ปานกลาง สูง </li></ul><ul><li>ระดับโปแตสเซียม (K) ต่ำ ปานกลาง สูงมาก </li></ul><ul><li>หมายเหตุ </li></ul><ul><li>ระดับของฟอสฟอรัส ต่ำ น้อยกว่า 10 มก ./ กก . ปานกลาง 10 - 40 มก ./ กก . </li></ul><ul><li> สูง มากกว่า 40 มก ./ กก . สูงมาก มากกว่า 100 มก ./ กก . </li></ul><ul><li>ระดับของโปแตสเซียม ต่ำ น้อยกว่า 60 มก ./ กก . ปานกลาง 60 - 100 มก ./ กก . </li></ul><ul><li> สูง มากกว่า 100 มก ./ กก . สูงมาก มากกว่า 300 มก ./ กก . </li></ul>
  48. 49. <ul><li>อัตราการใส่ปุ๋ยที่เกษตรกรใช้กันทั่วไป </li></ul><ul><li>ธาตุอาหารที่อยู่ในปุ๋ย กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li> ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โปแตสเซียม (K) </li></ul><ul><li>ปุ๋ยรองพื้น 15 - 15 - 15 100 กก ./ ไร่ 15 15 15 </li></ul><ul><li> 46 - 0 - 0 ยูเรีย 25 กก ./ ไร่ 11.5 0 0 </li></ul><ul><li> รวม 26.5 15 15 </li></ul><ul><li>การลงทุนด้านปุ๋ย 15 - 15 - 15 550 x 2 = 1,100 บาท </li></ul><ul><li>46 - 0 - 0 325 บาท </li></ul><ul><li>รวม 1,100 + 325 = 1 ,425 บาท </li></ul>
  49. 50. ตัวอย่างของการใช้ประโยชน์ในการตรวจสอบดิน
  50. 51. ตัวอย่างที่ 1 การใส่ปุ๋ยลำไย <ul><li>กรณีที่ 1. </li></ul><ul><li>ในกรณีที่ดินในสวนลำไยมีปริมาณฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ได้และโพแทสเซียมที่สามารถแลกเปลี่ยนได้ในระดับต่ำ </li></ul><ul><li>ก . ลำไยที่ให้ผลผลิตแล้ว ใช้ 46-0-0 (N) 1.2 กก ./ ต้น / ฤดูผลิต 0-46-0 (P) 136.9 กรัม / ต้น / ฤดูผลิต </li></ul><ul><li>0-0- 60 (K) 932.5 กรัม / ต้น / ฤดูผลิต </li></ul><ul><li>เริ่มใส่ปุ๋ยเมื่อลำไยเริ่มติดผลขนาดเล็ก โดยแบ่งใส่หลายครั้ง ตามที่เคยปฏิบัติ ปุ๋ย P ใส่ครั้งเดียวหมดได้ ปุ๋ย N K แบ่งใส่ จำนวนครั้งในการใส่ปุ๋ย N มากกว่าปุ๋ย K ก็ได้ ปริมาณปุ๋ย N ที่ใส่ในครั้งแรกควรมากกว่าครั้งต่อๆไป </li></ul>
  51. 52. ข . ลำไยที่ยังไม่ให้ผลผลิต ปุ๋ย K และ P ใส่ครั้งเดียว โดยโรยรอบทรงพุ่มแล้วกลบทับด้วยดิน ปุ๋ย N แบ่งใส่ 2 – 3 ครั้ง ตามการผลิใบใหม่ ปุ๋ย ( กรัม / ต้น / ปี ) ความสูงของต้นลำไย 0.5 – 2 ม . 3-4 ม . 5-6 ม . 46-0-0 19.53 – 39 9.11 – 17.9 31.3-48.8 0-46-0 1.09 – 2.17 5 – 9.6 16.7 – 20.8 0-0-60 10 – 29 45 – 90.1 151 – 245.5
  52. 53. กรณีที่ 2. เมื่อดินมี P และ K อยู่ในระดับปานกลาง ให้ใส่ครึ่งหนึ่ง ของที่ใช้ในกรณีที่ 1 ส่วน N ใส่ตามกรณีที่ 1 กรณีที่ 3. เมื่อดินมี P และ K อยู่ในระดับสูง - สูงมาก ใส่เฉพาะปุ๋ย N ตามที่ใช้ในกรณีที่ 1
  53. 54. ตัวอย่างที่ 2 การใส่ปุ๋ยในแปลงหญ้าแพงโกล่า
  54. 55. ตัวอย่างการให้คำแนะนำในการใส่ปุ๋ยสำหรับการปลูกหญ้าแพงโกล่าให้เหมาะสมกับคุณภาพดิน % ธาตุอาหารในหญ้าแห้ง ไนโตรเจน 1-1.6 % ฟอสฟอรัส 0.17-0.2 % โปแตสเซียม 1.6-2.4 % ผลผลิตหญ้าแพงโกล่า ปีที่ 1 ปีที่ 3 น้ำหนักหญ้าสด กก ./ ไร่ น้ำหนักหญ้าแห้ง กก ./ ไร่ 2,000 - 3,000 526 - 657 3,000 - 4,000 789 - 1,052 ธาตุอาหารในผลผลิตหญ้าแห้ง ธาตุที่ 1 ไนโตรเจน ธาตุที่ 2 ฟอสฟอรัส ธาตุที่ 3 โปแตสเซียม 8.4 - 10.5 0.89 - 1.1 8.4 - 10.5 12.6 - 16.8 0.34 - 1.8 12.6 - 16.8
  55. 56. ตัวอย่างผลการตรวจสอบคุณภาพดิน สมบัติของดิน นาย ก . นาย ข . นาย ค . ปริมาณธาตุ 2 ( ฟอสฟอรัส ) มก ./ กก . กก ./ ไร่ ปริมาณธาตุ 3 ( โปแตสเซียม ) มก ./ กก . กก ./ ไร่ 4 ( ต่ำ ) 1.2 30 ( ต่ำ ) 9.4 20 ( ปานกลาง ) 6.2 70 ( ปานกลาง ) 21.8 100 ( สูง ) 31.2 200 ( สูง ) 62
  56. 57. การใส่ปุ๋ยในการปลูกหญ้าแพงโกล่าตามคำแนะนำ ต่อการตัด 2 ครั้ง ผลผลิต 2 ตัน / ไร่ / ครั้ง ชนิดปุ๋ย ก่อนปลูก 15 - 15 – 15 46 - 0 - 0 ปริมาณธาตุอาหาร ( กก . ไร่ ) ธาตุ 1 ( ไนโตรเจน ) ธาตุ 2 ( ฟอสฟอรัส ) ธาตุ 3 ( โปแตสเซียม ) 7.5 4.6 อัตราการใช้ ( กก ./ ไร่ ) 7.5 - 7.5 - 50 10 รวม 12.1 7.5 7.5 หลังการตัดครั้งที่ 2 15 - 15 – 15 46 - 0 - 0 3.75 9.2 25 20 รวม 12.95 3.75 3.75 3.75 - 3.75 - รวมทั้งหมด 25.05 11.25 11.25
  57. 58. ชนิดปุ๋ย นาย ก . 15 - 15 – 15 46 - 0 - 0 ปริมาณธาตุอาหาร ( กก . ไร่ ) ธาตุ 1 ( ไนโตรเจน ) ธาตุ 2 ( ฟอสฟอรัส ) ธาตุ 3 ( โปแตสเซียม ) 3.75 9.2 อัตราการใช้ ( กก ./ ไร่ ) 3.75 - 3.75 - 25 20 รวม 12.95 3.75 3.75 รวม 12.95 1.87 1.87 นาย ข . 15 - 15 – 15 46 - 0 - 0 1.87 11.08 12.5 24 1.87 - 1.87 - รวม 12.95 - - นาย ค . 46 - 0 - 0 12.95 28.15 - - การใส่ปุ๋ยในการปลูกหญ้าแพงโกล่าตามคำแนะนำ
  58. 59. ต้นทุนการผลิตด้านปุ๋ย การใส่ปุ๋ยตามคำแนะนำ 15 - 15 - 15 25 กก ./ ไร่ 250 บาท 46 - 0 - 0 20 กก . / ไร่ 260 บาท รวม 510 บาท นาย ก . 250 + 260 = 510 บาท นาย ข . 125 + 312 = 437 บาท นาย ค . 365.95 บาท
  59. 60. ผลการวิเคราะห์ดินและการให้คำแนะนำการใส่ปุ๋ยสตรอเบอรี่ ค่าวิเคราะห์ดิน นาย ก นาย ข ความเป็นกรด - ด่าง 4.4 ( กรดจัด ) 6.7 ( กรดอ่อน ) ความต้องการปูนโดโลไมท์ ( กก ./ ไร่ ) 466 - ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ได้ ( มก ./ กก .) 109 ( สูง ) 317 ( สูงมาก ) โพแทสเซียมที่สามารถแลกเปลี่ยนได้ ( มก ./ กก ) 109 ( สูง ) 232 ( สูงมาก ) อินทรียวัตถุ (%) 2.2 ( ปานกลาง ) 2.5 ( ปานกลาง
  60. 61. ตัวอย่างที่ 3 การใส่ปุ๋ยสตรอเบอรี่
  61. 62. ความต้องการธาตุอาหารหลักของสตรอเบอรี่ต่อฤดูกาล ไนโตรเจน 24-35.2 กก ./ ไร่ ฟอสฟอรัส ( P 2 O 5 ) 17.6-20.8 กก ./ ไร่ โพแทสเซียม 35.2-40 กก ./ ไร่ ธาตุฟอสฟอรัสที่อยู่ในดิน เมื่อคิดให้อยู่ในรูป P 2 O 5 นาย ก 36 กก ./ ไร่ นาย ข 99 กก ./ ไร่ ธาตุโพแทสเซียมที่อยู่ในดิน เมื่อคิดให้อยู่ในรูป K 2 O นาย ก 41 กก ./ ไร่ นาย ข 87 กก ./ ไร่
  62. 63. คำแนะนำการให้ปุ๋ยสตรอเบอรี่ ช่วงการเจริญเติบโต ปุ๋ย อัตรา วิธีการใส่ เตรียมแปลงปลูก ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก 2.3 ตัน / ไร่ หว่านก่อนไถกลบ 15-15-15 60 กก ./ ไร่ <ul><li>หรือ 46-0-0 </li></ul><ul><ul><li>0-45-0 </li></ul></ul><ul><ul><li>0-0-60 </li></ul></ul>20 กก ./ ไร่ 20 กก ./ ไร่ 15 กก ./ ไร่ ผสมให้เข้ากัน หว่านก่อนไถแปลง 1 เดือนหลังย้ายปลูก 12-24-12 10-20 กรัม / ต้น 1 ครั้ง ระยะติดผลจนเก็บเกี่ยวครั้งแรก 12-6-18 10-20 กรัม / ต้น 2 ครั้ง / สัปดาห์ ระหว่างการเจริญและการเก็บเกี่ยว 12-6-18 12-18 กรัม / ต้น 2 ครั้ง / สัปดาห์ แคลเซียม แมกนีเซียม โบรอน ตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์ 1 ครั้ง / เดือน
  63. 64. ผลของการใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินต่อผลผลิตสตรอเบอรี่ หมายเหตุ : นาย ก ใส่ปุ๋ย 15-15-15 3 กก ./ น้ำ 200 ลิตร ทุก 7 วัน นาย ข ใส่ปุ๋ย 15-15-15 20 กรัม /4 ต้น ทุก 15 วัน * ไม่จำเป็นต้องใส่ปุ๋ย P และ K เนื่องจากมีมากอยู่แล้วในดิน อัตราการใช้ปุ๋ย นาย ก นาย ข 15-15-15 1,808 3,560 ยูเรีย (26 กก ./ ไร่ ) 1,821 3,587
  64. 65. ตัวอย่างที่ 4 การใส่ปุ๋ยส้มเขียวหวาน
  65. 66. ค่าวิเคราะห์ดินที่เหมาะสมสำหรับการปลูกส้ม ที่มาของข้อมูล : เกษตรเคมีกับงานเฉพาะกิจ โครงการวิจัยและพัฒนาแก้ปัญหาส้มร่วงในเขตที่ราบลุ่มภาคกลาง ความเป็นกรด - ด่าง (pH) 6.7 อินทรียวัตถุ (%) 2.5-3.0 ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ได้ ( มก .P/ กก .) 26-42 โพแทสเซียมที่สามารถแลกเปลี่ยนได้ ( มก .K/ กก .) 130 แคลเซียมที่สามารถแลกเปลี่ยนได้ ( มก .Ca/ กก .) 1,040 แมกนีเซียมที่สามารถแลกเปลี่ยนได้ ( มก .Mg/ กก .) 135 เหล็กที่สามารถสกัดได้ ( มก .Fe/ กก .) 11-16 แมงกานีสที่สามารถสกัดได้ ( มก .Mn/ กก .) 9-12 ทองแดงที่สามารถสกัดได้ ( มก .Cu/ กก .) 0.9-1.2 สังกะสีที่สามารถสกัดได้ ( มก .Zn/ กก .) 1.1-3.0   ดินที่เหมาะสมกับการปลูกส้มเขียวหวาน
  66. 67. ปริมาณธาตุอาหาร ( มก ./ มล .) ในผลส้มอายุ 2-10 เดือน อายุผล ( เดือน ) 2 4 6 8 10 ไนโตรเจน 17.9 55.2 85.3 147.0 200.4 ฟอสฟอรัส 1.4 4.2 6.2 12.1 25.8 โพแทสเซียม 11.0 48.5 76.9 151.9 187.0 แคลเซียม 8.3 24.2 33.4 35.1 34.1 แมกนีเซียม 2.4 6.0 9.7 11.1 9.9 ที่มา : นันทรัตน์ , 2544
  67. 68. ความต้องการธาตุอาหารของผลส้มโชกุน ศูนย์วิจัยพืชสวนเชียงราย พ . ศ . 2544 ไนโตรเจน N 1,090 มก ./ กก . ฟอสฟอรัส P 2 O 5 280 มก ./ กก . โพแทสเซียม K 2 O 1,965 มก ./ กก . ผลผลิตส้ม ( กก .) 20 50 100 200 ไนโตรเจน ( กรัม ) 21.8 58.5 108.9 217.8 ฟอสฟอรัส P 2 O 5 ( กรัม ) 5.5 13.9 27.7 55.3 โพแทสเซียม K 2 O ( กรัม ) 39.3 9832 196.5 392.9 ที่มา : นันทรัตน์ , 2544
  68. 69. ถ้าปลูกส้มเขียวหวาน 50 ต้น / ไร่ ส้มอายุ 3 ปี ได้ผลผลิตส้ม 100 กก ./ ต้น ใส่ปุ๋ยตามคำแนะนำของกรมพัฒนาที่ดิน หรือ กรมวิชาการเกษตร ชนิดปุ๋ย 15-15-15 13-13-21 อัตราที่ใส่ ( กก ./ ต้น ) 0.5 0.5 ระยะเวลาที่ใส่ ทุก 3 เดือน 1 ครั้ง ปริมาณปุ๋ย ( กก ./ ไร่ / ปี ) 100 25
  69. 70. ธาตุอาหาร ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P 2 O 5 ) โพแทสเซียม (K 2 O) 18.25 18.25 20.25 100 กก ./ ต้น 10.89 2.77 19.65 200 กก ./ ต้น 21.78 5.53 32.29 ปริมาณธาตุอาหารในส้ม ( กก ./ ไร่ / ปี ) ผลผลิตส้ม ปุ๋ยเคมีที่ใส่ตามคำแนะนำ
  70. 71. การใส่ปุ๋ยในการปลูกส้มตามผลการวิเคราะห์ดิน ปริมาณธาตุในดิน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม ความต้องการปุ๋ย ฟอสฟอรัส ความต้องการปุ๋ย โพแทสเซียม ปุ๋ยที่แนะนำ 46-0-0 0-46-0 0-0-60 นาย ก . 4 มก ./ กก . 30 มก ./ กก . ( ต่ำ ) ตามคำแนะนำ ตามคำแนะนำ 40 กก ./ ไร่ / ปี 40 กก ./ ไร่ / ปี 34 กก ./ ไร่ / ปี นาย ข . 20 มก ./ กก .( ปานกลาง ) 90 มก ./ กก . ( ปานกลาง ) ใส่ครึ่งหนึ่งของ อัตราแนะนำ ใส่ครึ่งหนึ่งของ อัตราแนะนำ 40 กก ./ ไร่ / ปี 20 กก ./ ไร่ / ปี 17 กก ./ ไร่ / ปี นาย ค . 100 มก ./ กก .( สูงมาก ) 310 มก ./ กก . ( สูงมาก ) ไม่ต้องใส่ ไม่ต้องใส่ 40 กก ./ ไร่ / ปี - -
  71. 72. ต้นทุนการผลิต คำแนะนำ นาย ก . นาย ข . นาย ค . รวม 1,545 1,460 962 520 ชนิดปุ๋ย 15-15-15 13-13-21 46-0-0 0-46-0 0-0-60 46-0-0 0-46-0 0-0-60 46-0-0 ราคา ( บาท /50 กก .) 660 450 650 750 500 650 750 500 650 อัตราการใส่ ( กก .) 100 25 40 40 34 40 20 14 40 ค่าใช้จ่าย ( บาท ) 1,320 225 520 600 540 520 300 142 520
  72. 73. ตัวอย่างที่ 5 การใส่ปุ๋ยผัก
  73. 74. การใส่ปุ๋ยสำหรับผักอายุยาว ( คะน้า กวางตุ้ง ฮ่องเต้ ) ระบบการปลูกพืชคะน้า ผักกาดกวางตุ้ง ผักกาดฮ่องเต้ ปลอดสารพิษ อินทรีย์ <ul><li>แปลงกล้า </li></ul><ul><li>ปุ๋ยรองพื้น </li></ul><ul><li>15-15-15 27 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>มูลไก่ผสมแกลบ 890 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ปุ๋ยแต่งหน้าเมื่อกล้าอายุ 15 วัน </li></ul><ul><li>ยูเรีย 20 กรัม / น้ำ 20 ลิตร / 9 ตารางเมตร รดให้ทั่วแปลง </li></ul><ul><li>หลังย้ายกล้า </li></ul><ul><li>ปุ๋ยรองพื้นเหมือนที่ใช้ในแปลงกล้า </li></ul><ul><li>หลังย้ายกล้า 7 วัน </li></ul><ul><li>ปุ๋ยแต่งหน้า ยูเรีย 20 กรัม / น้ำ 20 ลิตร /9 ตารางเมตร </li></ul><ul><li>มูลไก่ผสมแกลบ 890 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>แปลงปลูก </li></ul><ul><li>มูลไก่ผสมแกลบ 890 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>หลังย้ายกล้า 7 วัน </li></ul><ul><li>มูลไก่ผสมแกลบ 890 กก ./ ไร่ </li></ul>
  74. 75. ระบบการปลูกพืชคะน้า ผักกาดกวางตุ้ง ผักกาดฮ่องเต้ ( ผักบุ้ง ผักขมจีน ผักสลัด ) ปลอดสารพิษ อินทรีย์ <ul><li>ปุ๋ยรองพื้น </li></ul><ul><li>15-15-15 27 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>มูลไก่ผสมแกลบ 890 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ปุ๋ยแต่งหน้าเมื่อผักอายุ 15 วัน </li></ul><ul><li>ยูเรีย 20 กรัม / น้ำ 20 ลิตร / 9 ตารางเมตร </li></ul><ul><li>ปุ๋ยแต่งหน้าเมื่อกล้าอายุ 25 วัน </li></ul><ul><li>ยูเรีย 20 กรัม / น้ำ 20 ลิตร /9 ตารางเมตร </li></ul>ปุ๋ยรองพื้น มูลไก่ผสมแกลบ 890 กก ./ ไร่ ผักอายุ 15 วัน มูลไก่ผสมแกลบ 890 กก ./ ไร่ ผักอายุ 25 วัน มูลไก่ผสมแกลบ 890 กก ./ ไร่ การใส่ปุ๋ยสำหรับผักอายุสั้น ( ผักบุ้ง ผักขมจีน ผักสลัด )
  75. 76. ผลผลิตผักและธาตุอาหารหลักของพืชที่มีในผลผลิตในระบบปลอดสารพิษ ชนิดผัก ผักคะน้า ผักกาดกวางตุ้ง ผักกาดฮ่องเต้ ผักบุ้ง ผักขมจีน ผักสลัด ผลผลิตผักสด ( กก ./ ไร่ ) 5,120 4,600 4,960 1,645 2,752 2,100 N 29 96 10.9 5.1 16.2 2.4 P 3.4 1.76 1.44 0.48 2.56 0.32 (P 5 O 5 ) (7.05) (4.08) (3.34) (1.1) (5.94) (0.74) K (K 2 O) 30.8 (37.2) 16.2 (19.5) 10.1 (12.2) 5.92 (7.13) 24.3 (29.3) 2.56 (3.1) ธาตุอาหารหลักในผลผลิต ( กก ./ ไร่ )
  76. 77. ผลผลิตผักและธาตุอาหารของพืชที่มีในผลผลิตผักในระบบอินทรีย์ ชนิดผัก ผักคะน้า ผักกาดกวางตุ้ง ผักกาดฮ่องเต้ ผักบุ้ง ผักขมจีน ผักสลัด ผลผลิตผักสด ( กก ./ ไร่ ) 1,592 2,186 2,571 2,360 1,339 1,182 N 6.2 6.08 6.08 4.0 4.0 6.88 0.96 P 1.28 1.12 0.96 0.48 1.88 0.96 (P 5 O 5 ) (2.97) (2.59) (2.22) 910110 (2.60) (0.36) K (K 2 O) 8.64 8.96 7.2 6.4 7.68 1.44 ธาตุอาหารหลักในผลผลิต ( กก ./ ไร่ ) (10.4) (10.8) (8.7) 7.71 9.25 1.74
  77. 78. ตัวอย่างในการใช้ผลการวิเคราะห์ดินในการใส่ปุ๋ย <ul><li>ปลูกผักกาดกวางตุ้ง ผลผลิต 4600 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ธาตุอาหารในผลผลิต ( กก ./ ไร่ ) ไนโตรเจน 9.6 </li></ul><ul><li>ฟอสฟอรัส 4.08 </li></ul><ul><li>โปแตสเซียม 19.5 </li></ul>ผลการวิเคราะห์ดิน ธาตุ ปริมาณที่วิเคราะห์ได้ มก ./ กก . ดิน ปริมาณที่มีในดิน 1 ไร่ กก ./ ไร่ ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม 40 200 28.8 76 ฟอสฟอรัสในดิน 1 ไร่ = ปริมาณที่วิเคราะห์ได้ x 0.72 โปแตสเซียมในดิน 1 ไร่ = ปริมาณที่วิเคราะห์ได้ x 0.38
  78. 79. ปริมาณธาตุอาหารหลักของพืชที่ใส่ให้แก่พืชตลอดฤดูปลูก ณ ศูนย์วิจัยเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร ธาตุอาหาร ปริมาณธาตุอาหาร ( กก ./ ไร่ ) ผักอายุยาว ผักอายุสั้น ไนโตรเจน ( N) ฟอสฟอรัส (P 2 O 5 ) โปแตสเซียม (K 2 O) ระบบปลอดสาร ระบบอินทรีย์ ระบบปลอดสาร ระบบอินทรีย์ 11.36 21.5 9.7 10.4 23.7 8.10 9.1 17.4 7.7 9.6 20.8 7.5
  79. 80. การใส่ปุ๋ยตามอัตราที่เคยใช้สำหรับการปลูกผักกาดกวางตุ้ง ข้อคิดเห็น 1. อัตราการใส่ปุ๋ยไนโตรเจนที่ต้องใช้ใกล้เคียงกับความต้องการของพืชถือว่าใช้ได้ 2. อัตราการใส่ปุ๋ยฟอสฟอรัสสูงเกินความจำเป็นที่มีอยู่ในดินมีมากพอ โดยไม่ต้องใส่เพิ่มเติม 3. อัตราการใส่โปแตสเซียม ต่ำกว่าที่พืชต้องการ แต่ดินมีโปแตสเซียมมากพอ โดยไม่ต้องใส่ปุ๋ยโปแตสเซียมเพิ่มเติม ปริมาณธาตุอาหารจากปุ๋ย ( กก ./ ไร่ ) ธาตุอาหารที่พืชดูดไปใช้ ( กก ./ ไร่ ) ผลการวิเคราะห์ธาตุอาหารที่มีในดิน ( กก ./ ไร่ ) ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม 11.36 21.5 9.5 9.6 4.08 19.5 - 28.8 76
  80. 81. ปริมาณธาตุอาหารจากปุ๋ยที่ต้องการสำหรับการปลูกผักกาดกวางตุ้ง ที่ให้ผลผลิต 4,600 กก ./ ไร่ ในกรณีที่ให้ต้นพืชดูดใช้ธาตุอาหารจากดินและปุ๋ยได้ประมาณ 40 % ของปริมาณทั้งหมดที่มีอยู่ในดินและปุ๋ย ปริมาณธาตุอาหารในต้นพืช ( กก ./ ไร่ ) (40% ของธาตุในดินและปุ๋ย ) ธาตุอาหารจากดินและปุ๋ย ( กก ./ ไร่ ) คิดจาก % ธาตุอาหารในต้นพืช x 2.5 ธาตุอาหารในดิน ( กก ./ ไร่ ) จากผลการวิเคราะห์ดิน ธาตุอาหารจากปุ๋ย ที่ควรใส่ ( กก ./ ไร่ ) ไนโตรเจน 9.6 ฟอสฟอรัส 4.08 โปแตสเซียม 19.5 24 10.2 48.8 - 28.8 76 ไม่ต่ำกว่า 9.6 ไม่จำเป็น ไม่จำเป็น
  81. 82. ตัวอย่างที่ 6 การใส่ปุ๋ยกะหล่ำปลี
  82. 83. <ul><li>1. การปลูกกะหล่ำปลีโดยการใช้ปุ๋ยเคมี </li></ul><ul><li>ผลผลิต 3200 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ไนโตรเจน ( N ) ในผลผลิต 34.90 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ฟอสฟอรัส ( P ) ในผลผลิต 6.60 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>โปแตสเซียม ( K ) ในผลผลิต 48.00 กก ./ ไร่ </li></ul>ผลการวิเคราะห์ดิน P 20 มก ./ กก . ( สูง ) (28.6 กก ./ ไร่ ) K 200 มก ./ กก . ( สูง ) (75 กก ./ ไร่ ) ตัวอย่างการแปลผลการวิเคราะห์ดินและ การให้คำแนะนำการใส่ปุ๋ย
  83. 84. การใส่ปุ๋ยเคมีที่เกษตรกรเคยใช้ <ul><li>ปุ๋ยสูตร อัตราการใส่ ปริมาณธาตุอาหารจากปุ๋ย ( กก .) </li></ul><ul><li> ( กก ./ ไร่ ) เอ็น พี เค </li></ul><ul><li>20 -8 - 22 150 30 12 33 </li></ul><ul><li>15 - 15 - 15 150 22.5 12.5 22.5 </li></ul><ul><li>รวม 300 52.5 24.5 55.5 </li></ul>
  84. 85. คำแนะนำในการใช้ปุ๋ยในการปลูกกะหล่ำปลี ผลผลิตกะหล่ำปลี 3200 กก . ใช้ เอ็น 34.9 กก ./ ไร่ พี 6.6 กก ./ ไร่ เค 48 กก ./ ไร่ ธาตุอาหารที่มีในดิน พี 28.6 กก ./ ไร่ เค 75.5 กก ./ ไร่ การใส่ปุ๋ยที่เกษตรกรเคยใช้ เอ็น 52.5 กก . พี 24.5 กก . เค 55.5 กก . คำแนะนำในการใส่ปุ๋ยที่เหมาะสมกับสภาพดิน ไม่ต้องใส่ปุ๋ย พี และ เค ใส่ปุ๋ย 46-0-0 100 กก ./ ไร่ มูลค่าปุ๋ยที่เกษตรเคยใช้ 15-15-15 150 กก ./ ไร่ ราคา 550 X 3 = 1650 บาท 20-8-2.2 150 กก ./ ไร่ ราคา 500 X 3 = 1500 บาท รวมค่าปุ๋ย 3150 บาท ค่าปุ๋ยตามอัตราแนะนำ = 46-0-0 100 กก ./ ไร่ ราคา 650 X 2 = 1300 บาท
  85. 86. การปลูกข้าวโพดหวาน <ul><li>ผลผลิต ฝักสด 3,460 กก ./ ไร่ น้ำหนักแห้ง 873 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ลำต้นและใบ น้ำหนักแห้ง 1,370 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>รวมน้ำหนักแห้งของฝัก + ลำต้นและใบ 2,181 กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ธาตุอาหารพืชที่อยู่ในผลผลิต ฝัก ต้นและใบ รวม </li></ul><ul><li>N ( ไนโตรเจน ) 13.4 15.8 29.2 </li></ul><ul><li>P ( ฟอสฟอรัส ) 5.91 8.29 14.2 </li></ul><ul><li>K ( โปแตสเซียม ) 10.53 13.55 24.08 </li></ul>
  86. 87. ตัวอย่างที่ 7 การใส่ปุ๋ยข้าวโพดหวาน
  87. 88. <ul><li>ผลการวิเคราะห์ดิน </li></ul><ul><li>นาย ก . นาย ข . นาย ค . </li></ul><ul><li>ระดับฟอสฟอรัส (P) ต่ำ ปานกลาง สูง </li></ul><ul><li>ระดับโปแตสเซียม (K) ต่ำ ปานกลาง สูงมาก </li></ul><ul><li>หมายเหตุ </li></ul><ul><li>ระดับของฟอสฟอรัส ต่ำ น้อยกว่า 10 มก ./ กก . ปานกลาง 10 - 40 มก ./ กก . </li></ul><ul><li> สูง มากกว่า 40 มก ./ กก . สูงมาก มากกว่า 100 มก ./ กก . </li></ul><ul><li>ระดับของโปแตสเซียม ต่ำ น้อยกว่า 60 มก ./ กก . ปานกลาง 60 - 100 มก ./ กก . </li></ul><ul><li> สูง มากกว่า 100 มก ./ กก . สูงมาก มากกว่า 300 มก ./ กก . </li></ul>
  88. 89. <ul><li>อัตราการใส่ปุ๋ยที่เกษตรกรใช้กันทั่วไป </li></ul><ul><li>ธาตุอาหารที่อยู่ในปุ๋ย กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li> ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โปแตสเซียม (K) </li></ul><ul><li>ปุ๋ยรองพื้น 15 - 15 - 15 100 กก ./ ไร่ 15 15 15 </li></ul><ul><li> 46 - 0 - 0 ยูเรีย 25 กก ./ ไร่ 11.5 0 0 </li></ul><ul><li> รวม 26.5 15 15 </li></ul><ul><li>การลงทุนด้านปุ๋ย 15 - 15 - 15 550 x 2 = 1,100 บาท </li></ul><ul><li>46 - 0 - 0 325 บาท </li></ul><ul><li>รวม 1,100 + 325 = 1 ,425 บาท </li></ul>
  89. 90. <ul><li>ปริมาณธาตุอาหารพืชในดิน ในปุ๋ย และในผลผลิตข้าวโพดหวาน กก ./ ไร่ </li></ul><ul><li>ปริมาณธาตุอาหาร ( กก ./ ไร่ ) </li></ul><ul><li>ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โปแตสเซียม (K) </li></ul><ul><li>ดิน นาย ก . น้อยกว่า 3.12 น้อยกว่า 19 </li></ul><ul><li> นาย ข . 3.12 - 12.5 19 - 31.2 </li></ul><ul><li> นาย ค . มากกว่า 31.2 มากกว่า 93.6 </li></ul><ul><li>ปุ๋ย 26.5 15 15 </li></ul><ul><li>ผลผลิต 29.2 14.2 24 </li></ul>
  90. 91. <ul><li>คำแนะนำในการใส่ปุ๋ย </li></ul><ul><li> ปริมาณธาตุอาหารพืช ( กก ./ ไร่ ) </li></ul><ul><li>ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โปแตสเซียม (K) </li></ul><ul><li>นาย ก . 26.5 15 15 </li></ul><ul><li>นาย ข . 26.5 7.5 ไม่ต้องใส่ </li></ul><ul><li>นาย ค . 26.5 ไม่ต้องใส่ ไม่ต้องใส่ </li></ul>
  91. 92. <ul><li>เกษตรกร ชนิดปุ๋ย อัตรา กก ./ ไร่ จำนวนเงิน ( บาท ) </li></ul><ul><li>ก . 15 - 15 - 15 100 1,100 </li></ul><ul><li>46 - 0 - 0 25 375 </li></ul><ul><li> 1,475 </li></ul><ul><li>ข . 16 - 20 - 0 37.5 375 </li></ul><ul><li>46 - 0 - 0 44.6 914 </li></ul><ul><li> 1,189 </li></ul><ul><li>ค . 46 - 0 - 0 57.6 749 </li></ul>ค่าใช้จ่ายด้านปุ๋ยในการปลูกข้าวโพดหวาน เมื่อใส่ปุ๋ยให้เหมาะกับสภาพดิน
  92. 93. สรุป <ul><li>ดินเป็นทรัพยากรที่สำคัญในการผลิตพืช </li></ul><ul><li>การรู้จักดินทำให้สามารถจัดการดินให้เหมาะสมกับการเพาะปลูกพืชได้อย่างถูกต้อง </li></ul><ul><li>การตรวจสอบดินมีประโยชน์สำหรับเกษตรกร </li></ul><ul><li>- รู้ปริมาณธาตุอาหารพืชที่มีอยู่ในดิน </li></ul><ul><li>- รู้ปัญหาและวิธีการแก้ไขให้ถูกต้อง </li></ul><ul><li>- สามารถใช้ประมาณการใส่ปุ๋ยให้แก่พืชได้ </li></ul>THE END

×