Պարույր Սևակ

481 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
481
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Պարույր Սևակ

  1. 1. Պարույր Սևակ
  2. 2. Պարույր Սևակը (բուն ազգանունը՝ Ղազարյան)ծնվել է 1924 թ. հունվարի 24-ին Արարատի մարզիայժմ Զանգակատուն (նախկինում՝ Չանախչի)գյուղում: Մանկությունից՝ տասնմեկ տարեկանիցսկսած՝ տեղի դպրոցում սովորելիս էլ գրել է՝ իրիսկ բնութագրմամբ՝ «օրացուցային»բանաստեղծություններ (Հունվարի 1, Մարտի 8,Մայիսի 1, Նոյեմբերի 7 և այլն)՝ առանց նախապեսորևէ իմաստ դնելու նրանց մեջ, անգամ դեռ 7-8-րդդասարանների աշակերտ՝ ծրագրել էր ողջ հայոց պատմությունը«Երկիր Նաիրի» խորագրով շարադրել չափածո: Մայրը մտահոգվածէր, որ իր՝ առողջության համար վտանգավորության չափ շատկարդացող տղան դառնա գոնե «էն «Գիքորը» գրողի», այսինքն՝ Հովհ.Թումանյանի պես մարդ: Իսկ սա արդեն կողմնորոշում էր դեպի լուրջգրականություն, և Պարույրը սկզբից էլ վստահ էր իր գրականապագա հաջողությանը: Գյուղում չկային սովորելու նվազագույնպայմաններ. առաջին անգամ 10-րդ դասարանում էր հաջողվելհայթայթել բրեզենտե կոշիկ:«Ախար ես միջնակարգն ավարտեցի՝այդպես էլ չիմանալով, թե ինչ բան է աթոռ ու սեղան: - Մորս հացիտախտակն էր իմ սեղանը, պառկում էի բերանքսիվար և հացիտախտակի վրա արտագրում կամ շարադրում» (Էդ. Մեհրաբյան,Պարույր Սևակ,«Պարբերական», Երևան, 1990, էջ 75), - հետագայումխոստովանում է բանաստեղծը: Բայց սրա դիմաց կարընթերցանության չմարող ծարավ. ոտքով գյուղից գյուղ ընկած՝ գիրքէր փնտրում, կարդում էր անկանոն, ինչպատահի:
  3. 3. ԿեղծանուններՍևակ կեղծանունը Պարույրը օգտագործում էր իրառաջին բանաստեղծությունները տպագրելուց ի վեր։Այդ առաջին անգամ տպագրվելիս՝ գրական ամսագրիխմբագիր Ռուբեն Զարյանը առաջարկել էրկեղծանունը, ի հիշատակ բանաստեղծ ՌուբենՍևակի, որն եղեռնի զոհ էր դարձել։ Պարույրն էլ,լինելով տասնութամյա առաջին անգամ տպագրվողբանաստեղծ, հնազանդվում է խմբագրիբարյացակամությանը և չի դիմադրում։ Այնուհետևայդպես էլ օգտագործում էր կեղծանունը և սրակապակցությամբ իր գոհության մասին հարցինպատասխանում էր՝ եղա՜վ էլի (Հախվերդեան 1981, էջ39)։Սևակը նաև օգտագործել է այլ կեղծանուններքննադատականները, ակնարկները և այլ տիպի ոչ-գեղարվեստական գործերը ստորագրելիս։Օրինակ, «Գրական թերթում» իր ակնարկներիցմեկը՝ Իմ գյուղը, տպագրել է ՇավարշՀովհաննիսյան կեղծանվամբ։
  4. 4. Մեծերը Սևակի մասինԴու ընդամենն անհնար էիր, բայց ինչպիսի՛ անհնար: Նման էիր լեռնային միաղբյուրի, որն իր ուժը բնության ընդերքից է առնում, ու բնության ուժն է բերումժողովրդին: Եվ սիրում էինք քեզ, որովհետև չէինք կարող բնությանը չսիրել..._Ժողովուրդը քեզ ծնեց մաքառման գնով, ծնեց ժամանակին, որպեսզի քո միջոցովերգեր իր ցավն ու ուրախությունը: Այդպիսի անհատներ ժողովուրդը հեշտությամբ չիծնում և չի կարող հեշտությամբ բաժանվել նրանից: ՄԱՐՏԻՐՈՍ ՍԱՐՅԱՆ_Պարույր Սեվակ բախտ է, աստղ է: Ես հիացեր եմ անոր գրությունեն: __Սեվակթանկ է հային համար: ՎԻԼՅԱՄ ՍԱՐՈՅԱՆՆա կյանքից մի բան էր պահանջում: Պահանջում էր, որ ամեն ինչ լինի միանգամից:Եվ միանգամից եղավ: Բանաստեղծ դարձավ միանգամից, ճանաչվեց միանգամից,բոլոր կոչումներն ու դափնիներն ստացավ միանգամից: Այնքան դանդաղ,դժվարությամբ շինած իր տունն էլ քանդեց միանգամից: Մեր նորագույնբանաստեղծության մայր գերանն էլ կոտրվեց միանգամից, ու մայր սյունն էլ ծալվեցմիանգամից...____Մեր սերնդի բանաստեղծների մեջ ամենից կրտսերն էր նա, բայց ավագագույննէր վաստակի ու հանճարի առումով: ՀԱՄՈ ՍԱՀՅԱՆ
  5. 5. _Իր մեծ նախորդների` Նարեկացու և Շնորհալու, Աբովյանի ու Ալիշանի,Սիամանթոյի ու Չարենցի ոգին էր, որ հարազատ որդու իրավունքով ժառանգել էրնա: Կոմիտասյան անլռելի զանգակատան արձագանքներն էին նիրհում նրա արյանմեջ, որ արթնացան ու հնչեցին այնքան ուժգին, այնքան հարազատ ուհայրենաշունչ... Հնչեցին իրենց ղողանջները փլելով ամբողջ հայ ժաղովրդի հոգում`Մայր Հայաստանից մինչև Սփյուռքի հեռավոր ծայրերը... ՎԱՀԱԳՆ ԴԱՎԹՅԱՆՊարույրի թողածը անգնահատելի է ու շատ, բայց տարավ իր հետ անհամեմատավելին: Նա ուներ ասելիք, լի էր ամենով: Պարույրը ժողովրդի ծնունդն էր, նրա հոգուպահանջը, նրա հույզերի երգիչը: Պարույրը քաղաքացի էր, ինտերնացիոնալիստ, մեծհայ: Հավատում եմ, որ ամեն հայ և օտարազգի նրա պոեզիայի մեջ իր սրտիշ իրհույզերի լարը կգտնի:____...Ի՞նչ պատահեց քեզ և ինչո՞ւ հանկարծ «Կենսագրական խենթ» խաղ խաղացիր,վեր կացար, թողիր մեզ ու գնացիր: Գնացիր, տարար, թողածդ քիչ չէր, բայց ո՞վ գիտետարածդ ի՛նչ էր... ԳՐԻԳՈՐ ԽԱՆՋՅԱՆՊարույր Սեվակ ծնող ժողովրդի արգանդը երբեք ամուլ չի մնա։ Նա իր օրինաչափդադարներն ունի միայն։ Թող Զանգակատունը շեն մնա, նոր ժամհար աշխարհ կգաանպայման։ ՌՈՒԲԵՆ ԶԱՐՅԱՆ
  6. 6. Բանաստեղծություններ1. Մոր ձեռքերը2. Անքնություն3. Մարդ էլ կա, մարդ էլ4. Քիչ ենք, բայց հայ ենք5. Ծերանում ենք6. Անկեղծ ասած7. Գովերգում եմ8. Երջանկության դափնեկիրը9. Ապրել10. Միշտ էլ սիրածին պատահաբար են պատահում կյանքում11. Դու12. Քո պատճառով13. Եկ հպարտ մնանք14. Մեղանչել - Զղջում եմ
  7. 7. Մոր ձեռքերըԱյս ձեռքերը` մո՜ր ձեռքերը, Քար են շրջել, սար ենՀինավուրց ու նո՜ր ձեռքերը... շարժել այս ձեռքերը...Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... Ինչե՜ր, ինչե՜ր, ինչերՊսակվելիս ո՜նց են պարել այս ձեռքերը` չարժեն այս ձեռքերը`Ի՜նչ նազանքով , Նուրբ ձեռքերը,Երազանքո՜վ՜: Սո՜ւրբ ձեռքերը:Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... ...Եկեք այսօր մենքԼույսը մինչև լույս չեն մարել այս ձեռքերը, համբուրենք որդիաբարԱռաջնեկն է երբ որ ծնվել, Մեզ աշխարհում ծնաց,Նրա արդար կաթով սնվել: սնած,Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... Մեզ աշխարհում շահած,Զրկանք կրել, հոգս են տարել այս ձեռքերը պահած,Ծով լռությա՜մբ, Մեզնից երբեքՀամբերությա՜մբ, չկշտացած,Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... Փոշի սրբող, լվացքԵրկինք պարզված սյուն են դառել այս ձեռքերը, անող,Որ չփլվի իր տան սյունը` Անվերջ դատող, անվերջՈրդին կռվից դառնա տունը: բանողԻնչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... այս ձեռքերը`Մինչև տատի ձեռք են դառել այս ձեռքերը, Տհող որ ճաքած ուԱյս ձեռքերը` ուժը հատած, կոշտացած,Բայց թոռան հետ նոր ուժ գտած... Բայց մեզ համար մետաքսի պես խա՜ս ձեռքերը...
  8. 8. Քունս չի տանում,Դու ել մի քնիր,Հետս էլ կրկնիր, Կոճղը դարձրածՈր Հայաստանում Իր համար սեղան`Հիմա գարունը Պսակ ե գործումԲացվել է արդեն. Մի պուճուր տղաԹողած հին հունը` Ու գցում վզինԳետերը հորդել, Իր ծիրան եզի:Պղտոր ու խելառ Իսկ մա՜յրը տղի …Դես-դեն են խփվում: Պառավն անտեղի,Կանաչից հարբած` Զու՜ր է տեղ գցելԳառներ ու հորթեր Քնելու համար.Լեռնալանջերին Նա, ինձ պես, գուցեԽայտում են, ծփում: Չի քնել հիմա,Մոշու թփեր են Նա՜, որին դեմքովՉորս բոլոր աճել: Ես շա՜տ եմ նման …Մի մոլոր գառնուկ … Քունս չի տանում,Պճեղն է դաջել Դու էլ մի քնիր,Ոլոր կածանի Հետս էլ կրկնիր,Կիսաթաց հողին: Թե ի՞նչ եմ անում Խախալի վրա Ես ի՞նչ եմ անումՄի բուռ հին կաղին Ո՛չ Հայաստանում …Տվել է իրենԼու՜ռ արևկողին:
  9. 9. ԼավագույնըԼավագույն ժպիտ ասվածը , Լավագույն դիմակն այն է,անշուշտ, անակասկած,Փակ աչքերովն է: Որ կոչվում է դեմք:Իսկ լավագույնը երազանքների`Բաց աչքերովը: Լավագույն դերը` Վատ խաղացվածը:Լավագույն երգըԲաց պատուհանից – հեռվից լսածն Լավագույն սերը `է: Կիսա~տ թողածը:Լավագույն խոսքը Լավագույն տանջված ուԼռության խորքում լռին ասածն է: տառապածըԼավագույն ազգը այն է, երևի , Վարդն է:Որ չի կամանեում հսկակայսրություն: Լավագույն կապիկն աշխարհումԼավագույն հավատն այն է, որ Մարդն է երևի:երբեքՉի դառնում կրոն: Լավագույն մարդն էլ Ներեցեք... ես եմ...
  10. 10. ԴուԴու - երկու տառ, դու, հասարակ մի դերանուն:ԵՎ ընդամենն քո այդ երկու հատիկ տառով՝Այս բովանդակ աշխարհին ես ինձ տեր անում:Դու՝ երկու տառ և ես հանկարծԵրջանկության համն եմ զգում իմ բերանում,Անջատումին ըմբերանումՈՒ թերանում եմ կատարելՀրամանը տառապանքի:Դու՝ երկու տառ, և ես, անգին,Ինձանից ինքս վերանում,Փոշիացած հերոսնեիՈՒ ծնվելիք հանճարներիԴասակին եմ ընկերանում: ՈՒ կսկիծը, ցեցի նման, Բույն է դնում իմ սյունիԴու՝ երկու տառ ու երբ հանկարծ մեջ,Թողնում ես ինձ ու հեռանում, Ձեղունի մեջԼքված տան պես ճեղք եմ տալիս, ՈՒ գերանում:Ծեփս թափում, անտերանւմ Դու՝ երկու տառ, Դու՝ հասարակ Մի դերանուն...

×