Successfully reported this slideshow.
INTERAKCIJA
HRANE I LEKOVA
dr Sonja Stanković
Svaki lek je otrov, ovisno o dozi.
Paracelsus
Neka hrana bude tvoj lek;
a lek tvoj hrana
Hipokrat
Hrana moţe uticati na
apsorpciju,
distibuciju,
metabolizam i
ekskreciju leka
Istovremeno lek moţe
uticati na
digestiju,
me...
opšta pravila
kod upotrebe
hrane i lekova :
•pravilo fastinga
•uzimati lekove sa puno vode
•ne mešati hranu sa lekovima
•n...
Intereakcija hrane i lekova može biti
• individualana i vrlo različita.
•vazni su sledeći faktori :
•hemijski sastav,
•doz...
uticaj hrane na neke lekove
PREVENTIVNI
CENTAR
ZA
ISHRANU
ZDRAVIH
I
BOLESNIH LJUDI
Coffea arabica
Coffea robusta
KAFA
Caffeine -kofein pojačava stimulativno dejstvo
analeptika, a smanjuje sedativni efekat ...
KAFA
Najpoznatije je svojstvo kafe da stimuliše organizam. Kafa
podstiče koncentraciju, kognitivne procese, ubrzava proces...
KAFA
"Kafa bi trebala biti crna kao pakao,
jaka kao smrt i slatka kao ljubav".
Napitak Količina kofeina
Cola pića - 1 l 13...
KAFA
Umereno pijenje 2-3 šalice dnevno, ↓smanjuje rizik od
pojave mnogih savremenih bolesti:
↓ rizik od pojave dijabetesa,...
KAFA
A coffee a day keeps the doctor away
Benefiti kafe
Kao stimulans i za popravljanje raspoloţenja
Promene na nivou krvn...
Dokazano je da kofein djeluje kao:
stimulans,
diuretik,
blagi laksativ,
ulazi u sastav nekih lekova protiv migrene.
Kofein...
Lekovi koji otežavaju metabolizam coffeina. Neki
lekovi usporavaju metabolizam kofeina, i pojačavaju
njegov stimulirajući ...
Lekovi koji ispoljavaju neželjene efekte uz veće doze kofeina:
metaproterenol (Alupent),
clozapine (Clozaril),
ephedrine,
...
ĈAJ
Camelia sinensis
300 aktivnih materija
Jedna šolja zelenog čaja = 50-100 mg kofeina
+
300-400 mg polifenola
E vredno...
"Bolje biti bez hrane tri dana, nego bez čaja
jedan".
ĈAJ
Antioksidativni efekat
↓LDL holesterola,
↓triglicerida i
↓fibrinogena
poboljšavajući odnos LDL i HDL holesterola→...
ČAJ
L-teanin
povećava sposobnost učenja,
poboljšava koncentraciju,
deluje antagonistički na visoke koncentracije kofei...
Drugs that make it harder to metabolize
caffeine
cimetidine (Tagamet),
disulfiram (Antabuse),
estrogens,
fluoroquinolone a...
Drugs whose adverse effects increase due to
consumption of large amounts of caffeine
lithium,
clozapine (Clozaril),
ephedr...
Allopurinol
Antibiotics: ↓ ampicillin,
erythromycin,
griseofulvin,
penicillin,
and tetracycline.
Anticoagulants
Antiulcer ...
ĈOKOLADA
Teobroma cacao
"hrana za bogove"
Teobromin, kofein
Phenylethylalanine
Anandamide
P, Fe, Zn, K, Mg, Ca, Na
B9, B1,...
The Maya and the Ka'kau' (Cacao)
1 small rabbit = 30 cacao beans
1 turkey egg = 3 cacao beans
1 large tomato = 1 cacao bea...
ĈOKOLADA
feel good
mood altering chemicals :
Phenylethylalanine and
Anandamide.
Phenylethylalanine is found in the
blood o...
ĈOKOLADA
Stimuliše dobro raspoloženje, podstiče stvaranje serotonina
(hormona "dobrog raspoloženja")
osećaj prijatnosti
Na...
ĈOKOLADA
Polifenoli
su glavni antioksidansi u čokoladi ili "hvatači slobodnih
radikala" koji sprečavaju da holesterol oksi...
ORAC scores for the Top 10 Antioxidant Foods (per
100 grams) 1) Raw cocao powder* 95,500
1) Raw cacao nibs* 62,100
2) Roas...
ĈOKOLADA
Of particular interest is variation in chocolate craving associated
with the menstrual cycle. This has been linke...
ĈOKOLADA
Dark chocolate with 60% cocoa or higher is the
most concentrated food source of antioxidants
readily available
he...
CRVENO I CRNO
VINO
Resveratrol
Dokazano je da je resveratrol, kao prirodni sastojak voća
(dud, kikiriki), grožđa i vina, i...
CRVENO
I
CRNO VINO
Acetaminophen (Tylenol) PARACETAMOL
Anti-alcohol abuse drugs (disulfiram [Antabuse])
Anticoagulants (bl...
PIVO
ksantohumol ♀
Acetaminophen (Tylenol)
Disulfiram (Antabuse)
Anticoagulants.
Sedatives and other central nervous syste...
ALKOHOL
Acetaminophen (Paracetamol)
Anti-alcohol abuse drugs (disulfiram –Antabuse)
Anticoagulants.
Antidepressants.
Aspir...
ALKOHOL
alkohol se ne preporučuje niti u jednoj kombinaciji s lekovima.
posebni naglasak:
•metronidazol i
•grizeofulvin,
•...
ALKOHOL
• Akutno unošenje uglavnom inhibira biotransformaciju lekova koji se
metabolišu u jetri sistemom monooksigenaza.
•...
ALKOHOL
Disulfiramska reakcija
Disulfiram i neki antibiotici
(cefalosporini, metronidazol, hloramfenikol, sulfonamidi), u
...
Coca-Cola
Cola acuminata fam.Sterculiaceae
kofeinski napici mogu u
kombinaciji s neurolepticima
(flufenazin,
haloperidol,
...
Coca-Cola
FENILALANIN (Phenylalanine) ↑ SEROTONIN
FOSFORNA KISELINA (Phosphoric acid) E 338
NATRIJUM CIKLAMAT (Sodium cyc...
Coca-Cola
WILKIPEDIA:
When launched Coca-Cola's two key ingredients were
cocaine (benzoylmethyl ecgonine) and caffeine.
Th...
Coca-Cola
Studies have shown that regular soft drink users have a
lower intake of ↓calcium, magnesium, ascorbic acid,
ribo...
Illex paraguariensis
GUARANA
Guarana je energetski napitak koji sadrži 3-5% kofeina.
Kada se konzumira zajedno sa lekovima...
PREHRAMBENA
VLAKNA
pektin, hemiceluloza, celuloza
ţitarice, povrće, voće
biljna vlakna, a posebno pektin, usporavaju apsor...
JABUKE
Digoxin (Lanoxicaps, Lanoxin). pectins may bind to the heart
medication digoxin, so eating apples at the same time ...
STARI SIREVI
Tetracycline
Monoamine oxidase (MAO) inhibitors
pojedine vrste sireva (chedar, parmezan) mogu kočiti djelovan...
STARI SIREVI
tiramin>200 namirnica
MLEKO I MLEČNI
PROIZVODI
Tetracyclines
Antacids containing calcium carbonate
JAJA
Sensitivity to vaccines
Antikoagulansi (žumance) zbog vit K
The egg yolk is a rich source of the yellow-orange carote...
IZNUTRICE
MAO inhibitors
Tetracycline antibiotics
Juneća jetra (vit K!) :
Anticoagulants (to thin blood):
Coumadin, Dicuma...
DIMLJENA
RIBA
Monoamine oxidase (MAOI) inhibitors
CRVENI GREJP
bioflavonoidi i furanokumarini iz soka grejpfruta
inhibiraju enzim CYP 3A4  smanjenje metabolizma
nekih leko...
CRVENI GREJP
Aspirin
NSAIL
Antihistaminici
Benzodiazepini
Blokatori Ca++ kanala (felodipine, nifedipine)
Ciklosporin
Teofi...
AVOKADO
Persea gratissima
MAO inhibitors (tyramine!)
False-positive test for tumors (serotonin!)
beta-karoten
lutein+zeaks...
BANANE
Musa sapienta,
M. nana, M. paradisiaca
MAO inhibitors(tyramine)
False-positive test for tumors (serotonin,
dopamine...
KAVIJAR
SOJA SOS
MAO inhibitors
ZELENO POVRĆE
tamnozeleno povrće, zbog toga što je bogato
vitaminom K,
koči hipoprotrombinemijski efekat oralnih
antikoagu...
MASTI I MASNA
HRANA
masna hrana usporava pražnjenje želuca mnogo jače nego li
proteinska ili ugljenohidratna hrana. Zato ć...
Ugljeni hidrati
Bronhodilatatori na bazi teofilina osetljivi su na
delovanje ugljenih hidrata (hleba, pirinča,
testenine)....
Proteini
hrana bogata proteinima može imati, slično kao i masna hrana,
pozitivan ili negativan učinak, ovisno o vrsti leka...
BELI LUK
Allium sativum
Anticoagulants (blood thinners)
Aspirin
NSAIL
Pentoksifilin
Insulin
Peroralni antidijabetici hypog...
BELI LUK
Allium sativum
STATINI:
•Atorvastatin [Lipitor],
•Fluvastatin [Lescol]
•Pravastatin [Pravachol]
•Simvastatin [Zoc...
BRUSNICA
Vaccinium macrocarpon
Brusnica se koristi kod urinarnih infekcija, a mehanizam
delovanja ostvaruje acidifikacijom...
PEĈURKE
Alcohol/disulfiram interaction
False-positive test for occult blood in the
stool.
KUPUS
Brasica oleacea
Anticoagulants
Monoamine oxidase (MAO) inhibitors
Thyroid medication
Anticoagulants (to thin blood):...
PARADAJZ
Lycopersicon lycopersicum
red carotenoid (pigment) lycopene, a strong antioxidant that
may reduce the risk of som...
JAGODE
Fragaria vesca
Jagode i maline sadrže oksalnu kiselinu koja može
smanjiti apsorpciju Fe i Ca u crevima.
↓ apsorpcij...
MALINE
Rubus ideus
antocijani:
kvercetin
kempferol
cijanidin-3-glukozilrutinozid
cijanidin-3-rutinozid
pelagonidin glikozi...
MALINE
Rubus ideus
Antimikrobna + antifungicidna svojstva
Najveći dio antioksidativnog kapaciteta pripada
elagitaninima, k...
MALINE
Rubus ideus
↓ apsorpcija Acetaminophen with Codeine
↓apsorpcija Atropine
↓ apsorpcija Cardec DM(carbinoxamine, pseu...
Kvercetin
Antiinflamatorno
Antineoplastično delovanje
Prevencija i terapija malignih bolesti
prostatitisa
bolesti srca
kat...
Kvercetin
Foods rich in quercetin :
JABUKE, ĈAJ, LUK, CRNO GROŢĐE,
CITRUSNO VOĆE,
PARADAJZ, BROKOLI,
ZELENO LISNATO POVRĆE...
ARONIJA
Aronia melanocarpa
Antocijani
hepatoprotektivni
gastroprotektivni
antiinflamatorni
antiviralni
antiagregacijski
im...
DRENJINE
Cornus mas
Verbenalin, Ursolic acid
Irodiod ghycoside (morroniside, loganin),
cornusin A
cornusin B
cornusiin C
c...
DREN
Actions: anhidrotic, antiallergic, antibacterial, antihistaminic,
antihypertensive, anti-inflammatory, antimicrobial,...
DREN interakcije
• ↑rizik za toxičnost anti-inflammatornih
analgetika
• mogući antagonisam sa antiarrhythmicima (u
slučaju...
CRNI DUD
Morus nigra
Hipoglikemijski efekat
Antidijabetici
medications used for diabetes :
Glimepiride (Amaryl)
Glyburide ...
GLOG
Crategus sp.
Glikozidi digitalisa
MAOI
Antihipertenzivni lekovi
Antihistaminici
Antikonvulzanti
Benzodiazepini
Antips...
BELA VRBA
Salix alba
Sumeri
Stari Egipat
Grčka - Hipokrat
BELA VRBA
Salix alba
deluje slično kao i aspirin
Ekstrakt se tradicionalno koristi
za lečenje groznice, glavobolje i
reuma...
KANTARION
Hypericum perforatum
Antidepresiv - antidepresivno djelovanje je poznavao već u
srednjem veku- Paracelsus
Sedati...
KANTARION
sistem citohrom P450
nivo antiretroviralnih lekova, varfarina, ciklosporina, digoksina,
teofilina, irinotekana,...
KANTARION
moţe  koncentraciju omeprazola, kofeina,
dekstrometorfana, feksofenadina,
karbamazepina, cimetidina...
- sa dig...
KANTARION
dejstvo simvastatina
( Cholipam, Vasilip, Simvor, Zocor, Hollesta),
triciklicnih antidepresiva,
teofilina,
v...
GINKO
Ginkgo bilobaAspirin
Varfarin
Pentoksifilin (Trental)
NSAIL
Tiazidni diuretici
Ciklosporin
Peroralni antidijabetici
...
GINKO Ginkgo biloba
LEK REZULTAT INTERAKCIJE
Antikoagulansi ↑povećan rizik od krvarenja
Inhibitori agregacije
trombocita
↑...
ŢEN-ŠEN
Panax ginseng
Panacea
Aspirin
↓Furosemid
↑Insulin
↑Peroralni antidijabetici ↓opioidni analgetici
↑Inhibitori MAO a...
SLATKI KOREN
Glycyrrhiza glabra
glicirizin - deluje protivupalno,
ekspektorantno, antivirusno, spazmolitički,
imunostimuli...
KAMILICA
Matricaria
chamommila
Use with caution in patients taking other sedating medications
because of possible excessiv...
ĐUMBIR
Zingiber officinale
gingerol, zingeron i shoagol
kurkumin
antikoagulansi antilipemici
NSAIL antihistaminici
antacid...
KARI
mešavina 5-30 različitih začina
korijander,
kurkuma,
kim i
piskavica,
čili, đumbir, češnjak, komorač, klinčić, go
ruš...
BIBER
Piperidine
Piperine
anti-inflammatory,
antioxidantno,
analgezijsko dejstvo - oprez sa lekovima istog
dejstva!
moţe i...
BIBER
cholinergic agonists,
cyclosporine A,
digoxin,
cytochrome P450 metabolized agents, herbs or
drugs
phenytoin,
propran...
PAPRIKA
tiramin - koči delovanje antidepresivnih lijekova (MAOI), (feferoni)
Capsaicin
+ captopril , enalapril,lisinopril ...
PAPRIKA
U sastavu 100 g čilija nalazi se
34 g dijetalnih vlakana,
15 mg beta-karotena,
83 mg fitosterola,
310 μg luteina i...
KROMPIR
Solanum tuberosum
Namirnice bogate kalijumom (banane, paradajz,
krompir) ne bi trebalo konzumirati u većim
količin...
EHINACEA
Echinacea purpurea
Imunosupresori
Kortikosteroidi
Može doći do smanjenja protivupalnih svojstava
ehinacee kod ist...
TREŠNJE
Prunus avium
antocijanidi i proantocijanidi
NE PRE OBEDA – ALKALNA REAKCIJA – KOĈI
IZLUĈIVANJE DIGESTIVNIH SOKOVA,...
TREŠNJE
flavonoidi (antocijanidi i proantocijanidi) -
protivupalna sredstva,
ublažavaju simptome alergija i astme, jačaju ...
LUBENICA
Citrullus lanatus
Curcubocitrin TA
Citrulin Arginin ↓ TA,
 ↑ osetljivost na insulin
Vitamin C
Likopen
β- kar...
SLADOLED
Tetraciklini
EFEKTI LEKOVA NA UNOS HRANE I
NUTRICIONI STATUS
• Triciklicni antidepresivi (amitriptilin) dovode do sušenja usta i
kiselo...
EFEKTI LEKOVA NA UNOS HRANE I
NUTRICIONI STATUS
• Antihipertenziv kaptopril dovodi do poremecaja percepcije ukusa.
• Antib...
HVALA
Hrana lekovi interakcije 3 - show
Hrana lekovi interakcije 3 - show
Hrana lekovi interakcije 3 - show
Hrana lekovi interakcije 3 - show
Hrana lekovi interakcije 3 - show
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Hrana lekovi interakcije 3 - show

7,980 views

Published on

food and drugs interactions

Published in: Health & Medicine

Hrana lekovi interakcije 3 - show

  1. 1. INTERAKCIJA HRANE I LEKOVA dr Sonja Stanković
  2. 2. Svaki lek je otrov, ovisno o dozi. Paracelsus Neka hrana bude tvoj lek; a lek tvoj hrana Hipokrat
  3. 3. Hrana moţe uticati na apsorpciju, distibuciju, metabolizam i ekskreciju leka Istovremeno lek moţe uticati na digestiju, metabolizam, apsorpciju i ekskreciju hranjivih sastojaka.
  4. 4. opšta pravila kod upotrebe hrane i lekova : •pravilo fastinga •uzimati lekove sa puno vode •ne mešati hranu sa lekovima •ne mešati lekove sa toplim napicima i •ne uzimati lekove sa alkoholnim pićimima •izbegavati uzimanje vitamina ili minerala u isto vreme kada se uzima lek •ne rastvarati kapsule i ne mešati njihov sadrţaj sa hranom
  5. 5. Intereakcija hrane i lekova može biti • individualana i vrlo različita. •vazni su sledeći faktori : •hemijski sastav, •doza i •ekspozicija nekog leka, •hemijski sastav i struktura hrane •starost pojedinca, • pol, • telesna masa veličina tijela, • nutritivni status, •opšte zdravstveno stanje, •poroci -pušenje, kafa, alkohol, droga i sl. •deca – beba •veoma stare osobe •vrlo pothranjene •vrlo debele osobe, •kod osoba koje boluju od raznih hroničnih bolesti.
  6. 6. uticaj hrane na neke lekove
  7. 7. PREVENTIVNI CENTAR ZA ISHRANU ZDRAVIH I BOLESNIH LJUDI
  8. 8. Coffea arabica Coffea robusta KAFA Caffeine -kofein pojačava stimulativno dejstvo analeptika, a smanjuje sedativni efekat trankilizera. Oxalic acid →vezuje Ca++ Tanini Sucrose Ulja 1500 hemijskih jedinjenja
  9. 9. KAFA Najpoznatije je svojstvo kafe da stimuliše organizam. Kafa podstiče koncentraciju, kognitivne procese, ubrzava procese obrade informacija u mozgu, ublaţava glavobolju i podiţe raspoloţenje. Poslednja istraživanja otkrivaju da su, osim kofeina, za to zaslužni i hemijska jedinjenja zasad nepoznatog sastava koji podstiču adrenalin i kortizon. Za kofein je potvrđeno da podstiče pamćenje tako što veže moţdane receptore, a blokira smirujuće delovanje neurotransmitera adenozina. Količina adenozina raste tokom dana, a osobito je visoka kod starije populacije. Zanimljiva je istorijska činjenica da je neko vreme konzumiranje kafe bilo čak kaţnjivo smrću jer je podsticalo na greh. U Turskoj se u 15. veku žena mogla razvesti od muža ako joj nije dao dnevnu dozu kafe!
  10. 10. KAFA "Kafa bi trebala biti crna kao pakao, jaka kao smrt i slatka kao ljubav". Napitak Količina kofeina Cola pića - 1 l 130 mg Kava espresso - tehnika kapanjem 170 ml 115-175 mg Kava espresso - standard 45 ml 100 mg Kava turska - velika šalica 170 ml 80-135 mg Kava instant - velika šalica 170 ml 65-100 mg Kava bez kofeina - šalica 3-4 mg Ledeni čaj - limenka 340 ml 70 mg Indijski čaj iz vrećice - 170 ml 40-60 mg Ĉokoladno mlijeko - 28,3 ml 1-15 mg Tamna čokolada - 28,3 g 20 mg
  11. 11. KAFA Umereno pijenje 2-3 šalice dnevno, ↓smanjuje rizik od pojave mnogih savremenih bolesti: ↓ rizik od pojave dijabetesa, za 54% kod ♂ i 30% kod ♀ ↓za 80% manja verovatnoća razvitka Parkinsonove bolesti, ↓25% manji rizik od pojave raka debelog creva, ↓80% manju mogućnost ciroze jetre i ↓50% manji rizik pojave ţučnih kamenaca Kafa uz cigaretu moţe smanjiti rizik od pojave srčanih bolesti i oštećenja jetre. 4x više antioksidanasa od čaja Antimikrobno dejstvo u usnoj šupljini (↓karijes)
  12. 12. KAFA A coffee a day keeps the doctor away Benefiti kafe Kao stimulans i za popravljanje raspoloţenja Promene na nivou krvnih sudova Diuretično dejstvo Neţeljena dejstva kafe Stimulacija sekrecije HCl u ţelucu ↑cholesterola i ↑homocysteine u plazmi (diterpeni: cafestol i kahweol)=unfiltered coffees Moguće povećan rizik za miscarriage Povećan rizik za gorušicu/acid reflux Maskira poremećaje spavanja Withdrawal symptoms - headache, irritation) if you stop using it!
  13. 13. Dokazano je da kofein djeluje kao: stimulans, diuretik, blagi laksativ, ulazi u sastav nekih lekova protiv migrene. Kofein utjece na: ↑ pojačano lučenje hormona gušterače i ↑ želučane kiseline, sprečava stvaranje bubrežnih kamenaca, ↑stimuliše rad srca, ↑pojačava brzinu i intenzitet disanja i ↓ smanjuje osećaj umora deluje diuretično ubrzava bazalni metabolizam
  14. 14. Lekovi koji otežavaju metabolizam coffeina. Neki lekovi usporavaju metabolizam kofeina, i pojačavaju njegov stimulirajući efekat: cimetidin (Tagamet), disulfiram (Antabuse), estrogeni, fluoroquinolone antibiotics (e.g.,ciprofloxacin, enoxacin, norfloxacin), fluconazole (Diflucan), fluvoxamine (Luvox), mexiletine (Mexitil), riluzole (Rilutek), terbinafine (Lamisil), verapamil (Calan).
  15. 15. Lekovi koji ispoljavaju neželjene efekte uz veće doze kofeina: metaproterenol (Alupent), clozapine (Clozaril), ephedrine, epinephrine, phenylpropanolamine, theophylline. Lithium ↓apsorbciju ampicillin, erythromycin, griseofulvin, penicillin, i tetracyclines ↓ efikasnosti antiulkusnih lekova Iron (Fe) supplements (2 h appart) birth control pils →stimulacija kofeinom 12 h!!! MAOI- kofein je sličan tiraminu-hypertenzivna kriza nonprescription drugs containing caffeine (cold remedies, diuretics, pain relievers, stimulants, and weight-control products ) Sedatives
  16. 16. ĈAJ Camelia sinensis 300 aktivnih materija Jedna šolja zelenog čaja = 50-100 mg kofeina + 300-400 mg polifenola E vrednost 1 šolje čaja =2 kcal FLAVANOLI : katehin, epikatehin (EC), galokahetin epikatehin- 3- galat (ECG) epigalokatehin (EGC) epigalokatehin-3- galat (EGCG) FLAVONOLI: kvercetin, kempferol, mirecetin L-teanin Alkaloidi čaja: Cofein Teobromin Teofilin TANINI Ca,Fe,B1,B12 Oxalic acid
  17. 17. "Bolje biti bez hrane tri dana, nego bez čaja jedan".
  18. 18. ĈAJ Antioksidativni efekat ↓LDL holesterola, ↓triglicerida i ↓fibrinogena poboljšavajući odnos LDL i HDL holesterola→↓rizika za aterosklerozu Antikancerogeno delovanje –epigalokahetin blokira urokinazu Imunostimulatorno Antivirusno Antiagregaciono Neuroprotektivno (↓rizika za Alzheimer i Parkinson) Normalizacija krvnog pritiska ↑osteljivost na insulin i↑toleranciju glikoze Boost memory (L-teanin) Poboljšava cirkulaciju, regeneriše kožu
  19. 19. ČAJ L-teanin povećava sposobnost učenja, poboljšava koncentraciju, deluje antagonistički na visoke koncentracije kofeina, čime ublažava njegov negativan učinak, smiruje nervnu napetost, pogoduje sniženju krvnog tlaka, ublažava simptome PMS. Prema laboratorijskim istraživanjima teanin ima ovakve učinke zbog njegovog delovanja na povećanje nivoa gama- aminomaslačne kiseline (GABA) važnog inhibitornog transmitera u mozgu. Čini se da teanin utiče i na povećanje nivoa dopamina, koji utiče na emocije, a porast njegovog nivoa doživljavamo kao prijatnost, zadovoljstvo.
  20. 20. Drugs that make it harder to metabolize caffeine cimetidine (Tagamet), disulfiram (Antabuse), estrogens, fluoroquinolone antibiotics (e.g., ciprofloxacin, enoxacin, norfloxacin), fluconazole (Diflucan), fluvoxamine (Luvox), mexiletine (Mexitil), riluzole (Rilutek), terbinafine (Lamisil), and verapamil (Calan).
  21. 21. Drugs whose adverse effects increase due to consumption of large amounts of caffeine lithium, clozapine (Clozaril), ephedrine, epinephrine, metaproterenal (Alupent), monoamine oxidase inhibitors, phenylpropanolamine, and theophylline
  22. 22. Allopurinol Antibiotics: ↓ ampicillin, erythromycin, griseofulvin, penicillin, and tetracycline. Anticoagulants Antiulcer medication Iron supplements - 2h Nonprescription drugs containing caffeine Monoamine oxidase (MAO) inhibitors: Caffeine has some similarity to tyramine –hypertenzivna kriza Theophylline Sedatives NSAILs
  23. 23. ĈOKOLADA Teobroma cacao "hrana za bogove" Teobromin, kofein Phenylethylalanine Anandamide P, Fe, Zn, K, Mg, Ca, Na B9, B1, B2, B5, B6, vit. E, β-karoten
  24. 24. The Maya and the Ka'kau' (Cacao) 1 small rabbit = 30 cacao beans 1 turkey egg = 3 cacao beans 1 large tomato = 1 cacao bean OLMECI MAJE ASTECI
  25. 25. ĈOKOLADA feel good mood altering chemicals : Phenylethylalanine and Anandamide. Phenylethylalanine is found in the blood of people in love. Anandamide stimulates areas of your brain also affected by the active ingredients in marijuana.
  26. 26. ĈOKOLADA Stimuliše dobro raspoloženje, podstiče stvaranje serotonina (hormona "dobrog raspoloženja") osećaj prijatnosti Nakon konzumiranja čokolade se oslobađaju endorfini. (unutrašnji ili endogeni opijati) = prirodno smirujuće i antidepresivno dejstvo Mood elevator. Possible heart health benefits. – cathechins Possible slowing of the aging process MAOI
  27. 27. ĈOKOLADA Polifenoli su glavni antioksidansi u čokoladi ili "hvatači slobodnih radikala" koji sprečavaju da holesterol oksidiše u krvi i začepi krvne žile. ometaju nastanak upalnih procesa u organizmu i pojavu reume, dermatitisa i astme. Jedna "kockica" tamne čokolade sadrţi jednaku količinu fenola kao i čaša crvenog vina. Studies have demonstrated benefits of dark chocolate consumption on blood pressure, insulin sensitivity, lipids, and endothelial function; there is observational evidence of a beneficial effect on susceptibility to heart disease.
  28. 28. ORAC scores for the Top 10 Antioxidant Foods (per 100 grams) 1) Raw cocao powder* 95,500 1) Raw cacao nibs* 62,100 2) Roasted cocoa powder 26,000 3) Goji Berries* 25,300 4) Acai Berries* 18,500 5) Dark Chocolate 13,120 6) Prunes 5,770 7) Raisins 2,830 8) Blueberries 2,400 9) Blackberries 2,036 10) Kale 1,770 Source: US department of Agriculture/Journal of American Chemical Society *Brunswick Laboratories MA, USA
  29. 29. ĈOKOLADA Of particular interest is variation in chocolate craving associated with the menstrual cycle. This has been linked to biologically active constituents of chocolate, including methylx- anthines, biogenic amines, and cannabinoid-like fatty acids, along with a potential influence on levels of both serotonin and dopamine (1). Rozin et al. (2) found evidence of stronger chocolate craving in females than males, with menstrual cycle variation. Their work suggests that it is the sensory properties of chocolate, rather than neurochemical effects of its xanthine constituents, that account for the cravings it elicits. Because chocolate craving is apparently both potent and rather common, whatever the mechanism, the identification of healthful formulations of chocolate is of genuine clinical significance.
  30. 30. ĈOKOLADA Dark chocolate with 60% cocoa or higher is the most concentrated food source of antioxidants readily available health benefits: reduced inflammation, inhibition of atherogenesis, improved endothelial function, reduced thrombosis, and interference with cellular adhesion molecules. In general, such effects have been seen with between 150 and 500 mg of flavonoids. This translates into between 1 and 3.5 cups of tea and from 40 g to 125 g of flavonoid-rich chocolate.
  31. 31. CRVENO I CRNO VINO Resveratrol Dokazano je da je resveratrol, kao prirodni sastojak voća (dud, kikiriki), grožđa i vina, i do deset puta prisutniji u crnim (oko 5 mg/l) u odnosu na bela vina, odgovoran za redukciju rizika raznovrsnih oboljenja, a ponajviše kardiovaskularnih. Uz resveratrol crno vino sadrži i obilje drugih fenolnih tvari – flavonoida (oko 100 mg/l) koje djeluju kao jaki antioksidansi.
  32. 32. CRVENO I CRNO VINO Acetaminophen (Tylenol) PARACETAMOL Anti-alcohol abuse drugs (disulfiram [Antabuse]) Anticoagulants (blood thinners) Antidepressants MAOI Aspirin, ibuprofen, ketoprofen, naproxen and nonsteroidal anti-inflammatory drugs NSAILs Insulin and oral hypoglycemics Sedatives and other central nervous system depressants (tranquilizers, sleeping pills, antidepressants, sinus and cold remedies, analgesics, and medication for motion sickness).
  33. 33. PIVO ksantohumol ♀ Acetaminophen (Tylenol) Disulfiram (Antabuse) Anticoagulants. Sedatives and other central nervous system depressants (tranquilizers, sleeping pills, antidepressants MAOI, sinus and cold remedies, analgesics, and medication for motion sickness). Aspirin, ibuprofen, ketoprofen, naproxen, and nonsteroidal anti-inflammatory drugs Insulin and oral hypoglycemics Antidepressants MAOI (tyramine)
  34. 34. ALKOHOL Acetaminophen (Paracetamol) Anti-alcohol abuse drugs (disulfiram –Antabuse) Anticoagulants. Antidepressants. Aspirin, ibuprofen, ketoprofen, naproxen and nonsteroidal anti-inflammatory drugs Insulin and oral hypoglycemics MAO inhibitors Sedatives and other central nervous system depressants (tranquilizers, sleeping pills, antidepressants, sinus and cold remedies, analgesics, and medication for motion sickness).
  35. 35. ALKOHOL alkohol se ne preporučuje niti u jednoj kombinaciji s lekovima. posebni naglasak: •metronidazol i •grizeofulvin, •Kodein, a osobito lekovi za lečenje dijabetesa: • klorpropamid glibenklamid glikvidon tolbutamid  hipoglikemija Antihistaminici Antidepresivi Analgetici
  36. 36. ALKOHOL • Akutno unošenje uglavnom inhibira biotransformaciju lekova koji se metabolišu u jetri sistemom monooksigenaza. • Naročito su nepovoljne kombinacije alkohola i sledecih lekova: barbiturata, tegretola, hloralhidrata,disulfirama, insulina, meprobamata, metotreksata, morfina i narkotičnih analgetika, antibiotika, sulfonamida, miorelaksanasa, nitrata i nitrita, sedativa i hipnotika, tricikličnih antidepresiva i dr. Letalna doza za barbiturate je skoro 50% manja u prisustvu etanola. • Kod hroničnog unošenja zbog indukcije mikrozomalnih enzima jetre povećava se metabolizam pentobarbitala, meprobamata, aminopirina, tolbutamida, doksiciklina, varfarina i teofilina, ali su prisutne velike interindividualne razlike. • oštećenje jetre može da rezultira smanjenjem metabolizma nekih lekova _ duže se zadržavaju i mogu dodatno da oštete jetru (tetraciklini, neki penicilini ).
  37. 37. ALKOHOL Disulfiramska reakcija Disulfiram i neki antibiotici (cefalosporini, metronidazol, hloramfenikol, sulfonamidi), u kombinaciji sa alkoholom dovode do ispoljavanja toksičnih efekata. • Simptomi: napadi toplote, glavobolja,znojenje, povraćanje i tahikardija • Antibiotici iste grupe nemaju svi podjednaku sklonost ka izazivanju ove reakcije npr. neki cefalosporini (cefaleksin, cefoksitin, cefpirom) ne izazivaju disulfiramsku reakciju. • Preporuka: u toku antibiotske terapije kao i 3-7 dana posle terapije ne konzumirati alkoholna pića
  38. 38. Coca-Cola Cola acuminata fam.Sterculiaceae kofeinski napici mogu u kombinaciji s neurolepticima (flufenazin, haloperidol, droperidol i dr.) sprečiti njihovu apsorpciju i terapijsko delovanje. oprez –teofilin!!!
  39. 39. Coca-Cola FENILALANIN (Phenylalanine) ↑ SEROTONIN FOSFORNA KISELINA (Phosphoric acid) E 338 NATRIJUM CIKLAMAT (Sodium cyclamate) - E952 ACESULFAM K (Acesulfame potassium) - E950 ASPARTAM (Aspartame) - E951 KOFEIN (Caffeine) NATRIJUM CITRAT (Sodium citrate/Trisodium citrate) NATRIJUM BENZOAT (Sodium benzoate) - E211 ??? Cola vera, Cola acuminata ???Coca Urođenici ţvaću sveţe semenke i cene ih kao sredstvo za jačanje, kao hranu i lek. Ţvakanje sveţih semenki tj. uţivanje droge, čini covjeka izdrţljivijim u radu. Uzrokuje laganu euforiju. U farmaceutskoj praksi upotrebljava se kao tonik – sredstvo za jačanje,stimulans, diuretik i adstrigens.
  40. 40. Coca-Cola WILKIPEDIA: When launched Coca-Cola's two key ingredients were cocaine (benzoylmethyl ecgonine) and caffeine. The cocaine was derived from the coca leaf and the caffeine from kola nut, leading to the name Coca-Cola (the "K" in Kola was replaced with a "C" for marketing purposes). A can of Coke (12 fl ounces/355 ml) has 39 grams of carbohydrates (all from sugar, approximately 10 teaspoons), 50 mg of sodium, 0 grams fat, 0 grams potassium, and 140 calories.
  41. 41. Coca-Cola Studies have shown that regular soft drink users have a lower intake of ↓calcium, magnesium, ascorbic acid, riboflavin, and vitamin A Fizička zavisnost Osteoporoza u žena CSE found that the Indian produced Pepsi's soft drink products had 36 times the level of pesticide residues permitted under European Union regulations; Coca-Cola's soft drink was found to have 30 times the permitted amount.
  42. 42. Illex paraguariensis GUARANA Guarana je energetski napitak koji sadrži 3-5% kofeina. Kada se konzumira zajedno sa lekovima ili pićima koji sadrže kofein, može nastati nesanica, drhtanje, anksioznost, palpitacije (lupanje srca), češće mokrenje i hiperaktivnost
  43. 43. PREHRAMBENA VLAKNA pektin, hemiceluloza, celuloza ţitarice, povrće, voće biljna vlakna, a posebno pektin, usporavaju apsorpciju većine lekova. To naročito važi za digoksin i acetaminofen Oprez i kada je reč o integralnom hlebu, musliju i sirovom voću i povrću. Velika količina vlaknastih materija u GIT-umože da oslabi ↓dejstvo antibiotika, analgetika i antidepresiva. Reduced absorption of some vitamins and minerals,including iron, has been reported in subjects on high-fiber diets.
  44. 44. JABUKE Digoxin (Lanoxicaps, Lanoxin). pectins may bind to the heart medication digoxin, so eating apples at the same time you take the drug may reduce the drug’s effectiveness.
  45. 45. STARI SIREVI Tetracycline Monoamine oxidase (MAO) inhibitors pojedine vrste sireva (chedar, parmezan) mogu kočiti djelovanje antidepresivnih lijekova, što je posebice izraženo u slučaju lekova temeljenih na delovanju monoaminooksidaza. Takvo ometanje pre svega izaziva delovanje aminokiseline tiramin, koju, osim u pojedinim vrstama sireva, možemo pronaći u namirnicama kao što su fermentisani mlečni proizvodi, haringa, bakalar, feferoni, pileća jetra itd.
  46. 46. STARI SIREVI
  47. 47. tiramin>200 namirnica
  48. 48. MLEKO I MLEČNI PROIZVODI Tetracyclines Antacids containing calcium carbonate
  49. 49. JAJA Sensitivity to vaccines Antikoagulansi (žumance) zbog vit K The egg yolk is a rich source of the yellow-orange carotenoid pigments lutein and zeaxanthin odličan izvor P, Se, vit. B2, B5, B12, A i D. dobar je izvor Fe, Zn, vit B6 i B9 osrednji je izvor Ca, Mg, K, vit. B1 i E.
  50. 50. IZNUTRICE MAO inhibitors Tetracycline antibiotics Juneća jetra (vit K!) : Anticoagulants (to thin blood): Coumadin, Dicumarol, Panwarfarin, Phenindione Levodopa retinol (“true vitamin A”) vitamin D B vitamini (B12!!!) heme-Fe
  51. 51. DIMLJENA RIBA Monoamine oxidase (MAOI) inhibitors
  52. 52. CRVENI GREJP bioflavonoidi i furanokumarini iz soka grejpfruta inhibiraju enzim CYP 3A4  smanjenje metabolizma nekih lekova npr. diazepama i karbamazepina. Grejpfrut usporava raspad leka, što dovodi do veće koncentracije i različitih zdravstvenih problema. Naranče mogu imati sličan učinak. Oštećenje jetre i, u retkim slučajevima, teška oštećenja bubrega i mišića mogu biti posledica. Pink and red grapefruits also contain lycopene, a red carotenoid (plant pigment), a strong antioxidant that appears to lower the risk of cancer of the prostate NARINGENIN antivirusno dejstvo (virusni hepatitisi) BERGAMOTIN  cytochrome P450 3A4
  53. 53. CRVENI GREJP Aspirin NSAIL Antihistaminici Benzodiazepini Blokatori Ca++ kanala (felodipine, nifedipine) Ciklosporin Teofilin Amiodarone Atrovastatin, Lovastatin, Simvastatin, Sildenafil (Viagra) Methadone BERGAMOTIN  inactivate cytochrome P450 3A4 “grapefruit effect”
  54. 54. AVOKADO Persea gratissima MAO inhibitors (tyramine!) False-positive test for tumors (serotonin!) beta-karoten lutein+zeaksantin beta-sitosterol mononezasićena oleinska kiselina
  55. 55. BANANE Musa sapienta, M. nana, M. paradisiaca MAO inhibitors(tyramine) False-positive test for tumors (serotonin, dopamine) Namirnice bogate kalijumom (banane, paradajz, krompir) ne bi trebalo konzumirati u većim količinama kad se koristi diuretik koji "štedi kalijum", jer dolazi do prevelikog nakupljanja tog minerala u organizmu.
  56. 56. KAVIJAR SOJA SOS MAO inhibitors
  57. 57. ZELENO POVRĆE tamnozeleno povrće, zbog toga što je bogato vitaminom K, koči hipoprotrombinemijski efekat oralnih antikoagulansa, (varfarin, pelentan, heparin i sl.) Anticoagulants (to thin blood):Coumadin, Dicumarol Panwarfarin, Phenindione oksalna kiselina HOOC - COOH
  58. 58. MASTI I MASNA HRANA masna hrana usporava pražnjenje želuca mnogo jače nego li proteinska ili ugljenohidratna hrana. Zato će u slučaju konzumiranja masnije hrane lek biti duže izložen delovanju pepsina i HCl nego kad bi taj isti lek bio uzet između dva obroka. Lekovi (npr. antibiotici) koji su osetljiviji na delovanje HCl u tom primeru mogu biti puno pre razgrađeni nego stignu u tanko crevo kako bi se apsorbirali, pa se stoga njihovo delovanje time može značajno umanjiti. Nasuprot tome, postoje lekovi kojima ovakav tretman pogoduje (npr. grizeofulvin) pa se delotvornost lekova time pospešuje. masnoće povećavaju koncentraciju teofilina
  59. 59. Ugljeni hidrati Bronhodilatatori na bazi teofilina osetljivi su na delovanje ugljenih hidrata (hleba, pirinča, testenine). Kombinacija nije opasna za život, ali znatno je smanjena delotvornost leka zbog njegove usporene apsorpcije. Poluživoti nekih lekova (antipirin, teofilin) su veci kada su osobe na visoko ugljenohidratnoj - niskoproteinskoj dijeti (npr. vegetarijanci). Kod ovih osoba potrebne su manje srednje dnevne doze lekova koji se metabolišu hepatičnom oksidacijom
  60. 60. Proteini hrana bogata proteinima može imati, slično kao i masna hrana, pozitivan ili negativan učinak, ovisno o vrsti leka. Neki lekovi, ako se uzmu s hranom bogatom proteinima, se mnogo bolje apsorbuju (npr. propranolol), a neki puno slabije (npr. metildopa i levodopa). Pri nedovoljnom unošenju proteina znatno je ↓smanjen nivo plazma-albumina ↓deficitarnost u mestima za vezivanje leka. – veća koncentracija leka je u aktivnom (nevezanom) obliku – njegov farmakološki efekat je ↑pojačan, ali je eliminacija ↑ubrzana.
  61. 61. BELI LUK Allium sativum Anticoagulants (blood thinners) Aspirin NSAIL Pentoksifilin Insulin Peroralni antidijabetici hypoglikemia Antihipertenzivi ↓Oralni kontraceptivi ↓Izoniazid Svež luk sadrži alicin, koji ima antibakterijsko, antivirusno i antifungalno dejstvo, S –alil-cistein :antihiperlipidemijsko antitrombocitno dejstvo
  62. 62. BELI LUK Allium sativum STATINI: •Atorvastatin [Lipitor], •Fluvastatin [Lescol] •Pravastatin [Pravachol] •Simvastatin [Zocor] •Gemfibrozil [Lopid] •Fenofibrate [Tricor] •Niacin [Niaspan] •their effects may be increased. •
  63. 63. BRUSNICA Vaccinium macrocarpon Brusnica se koristi kod urinarnih infekcija, a mehanizam delovanja ostvaruje acidifikacijom urina, formiranjem hipurične kiseline (raspadom benzoinske i hine kiseline), koja deluje bakteriostatski, i inhibicijom adherencije Escherihiae coli za epitelne ćelije urinarnog trakta. Pošto menja pH urina, brusnica može da poveća eliminaciju nekih lekova koji se izlučuju urinom, kao i apsorpciju vitamina B12. Brusnicu bi trebalo izbegavati ako se koristi varfarin jer postoji rizik od ozbiljnog krvarenja. Interakcija između soka od brusnice i varfarina teoretski je moguća jer brusnica sadrži antioksidanse, uključujući i bioflavonoide, za koje se zna da su inhibitori enzima citohrom P450.
  64. 64. PEĈURKE Alcohol/disulfiram interaction False-positive test for occult blood in the stool.
  65. 65. KUPUS Brasica oleacea Anticoagulants Monoamine oxidase (MAO) inhibitors Thyroid medication Anticoagulants (to thin blood): Coumadin, Dicumarol, Panwarfarin, Phenindione Indoli (brokoli, kupus, karfiol) indukuju hepatične enzime i ubrzavaju metabolizam nekih lekova npr.oksazepama indoles, isothiocyanates, glucosinolates, dithiolethiones, and phenols reduce the risk of some cancers Sulforaphane Thiocyanate Isothiocyanate
  66. 66. PARADAJZ Lycopersicon lycopersicum red carotenoid (pigment) lycopene, a strong antioxidant that may reduce the risk of some forms of cancer alfa-karoten, beta-karoten, lutein, zeaksantin i likopen False-positive test for carcenoid tumors (serotonin) Namirnice bogate kalijumom (banane, paradajz, krompir) NE bi trebalo konzumirati u većim količinama kad se koristi diuretik koji "štedi kalijum", jer dolazi do prevelikog nakupljanja tog minerala u organizmu. Oko 600 različitih karotenoida : α-karoten, β-karoten, lutein, zeaksantin i likopen
  67. 67. JAGODE Fragaria vesca Jagode i maline sadrže oksalnu kiselinu koja može smanjiti apsorpciju Fe i Ca u crevima. ↓ apsorpcija Fe ↓ apsorpcija Ca Ali sadrže i elagičnu kiselinu koja uništava enzime koji hemikalije pretvaraju u karcinogene i podstiče stvaranje enzima koji te karcinogene uništavaju. Neke studije pokazuju da jogode štite i od mentalnog popuštanja koje dolazi sa godinama. Flavonoidi (kvercetin, kemferol) → LDL STOP DEMENTIA
  68. 68. MALINE Rubus ideus antocijani: kvercetin kempferol cijanidin-3-glukozilrutinozid cijanidin-3-rutinozid pelagonidin glikozid.
  69. 69. MALINE Rubus ideus Antimikrobna + antifungicidna svojstva Najveći dio antioksidativnog kapaciteta pripada elagitaninima, koji se gotovo isključivo nalaze u malinama i prema istraživanjima imaju antikancerogeno djelovanje. U dodacima prehrani malina je izvor fitonutrijenta elagične kiseline, koja sprječava štetno djelovanje slobodnih radikala antioksidativna aktivnost maline za 50% veća od antioksidativne aktivnosti jagode, 10 puta veća od rajčice i 3 puta veća od kivija.
  70. 70. MALINE Rubus ideus ↓ apsorpcija Acetaminophen with Codeine ↓apsorpcija Atropine ↓ apsorpcija Cardec DM(carbinoxamine, pseudoephedrine, dextromethrophan) , ↓apsorpcija Codeine ↓apsorpcija Ephedrine and Pseudoephedrine ↓apsorpcija Theophylline/Aminophylline Strawberries, Raspberries, Spinach, and Rhubarb: These contain oxalic acid, which can aggravate kidney and bladder stones in susceptible people, and reduce body's ability to absorb iron and calcium.
  71. 71. Kvercetin Antiinflamatorno Antineoplastično delovanje Prevencija i terapija malignih bolesti prostatitisa bolesti srca katarakte alergiija/zapaljenja , i respiratornih bolesti (bronchitis i asthma). ANTIDEPRESIVNA SVOJSTVA Interakcije sa antibioticima (fluorohinoloni!) Potentni inhibitor CYP3A4
  72. 72. Kvercetin Foods rich in quercetin : JABUKE, ĈAJ, LUK, CRNO GROŢĐE, CITRUSNO VOĆE, PARADAJZ, BROKOLI, ZELENO LISNATO POVRĆE, TREŠNJE, MALINE, BRUSNICE, ARONIJA
  73. 73. ARONIJA Aronia melanocarpa Antocijani hepatoprotektivni gastroprotektivni antiinflamatorni antiviralni antiagregacijski imunomodulatorni efekti normalizuju metabolizam UGH Preliminary results of studies on the aronia berry have found possible protection against colorectal cancer, cardiovascular disease, chronic inflammation, peptic ulcers, eye inflammation, and liver failure.
  74. 74. DRENJINE Cornus mas Verbenalin, Ursolic acid Irodiod ghycoside (morroniside, loganin), cornusin A cornusin B cornusiin C cornusiin G gallic acid; malic acid; tartaric acid, betulic acid, urosolic acid tellmagrandin I, tellmagrandin II Kardiovaskularni efekti Efekti na imuni sistem Antibakterijski Antiinflamatorni Antioksidantni efekat Antilipemični efekat
  75. 75. DREN Actions: anhidrotic, antiallergic, antibacterial, antihistaminic, antihypertensive, anti-inflammatory, antimicrobial, antiseptic, astringent, decreases menstrual flow, diuretic, hemostyptic, hepatic, immunostimulant, kidney alterative, tonic, urinary antiseptic, vermifuge Indications: allergies, arthritis, bed-wetting, blurred vision, cancer, dermatophytosis, diabetes mellitus, dizziness, excessive menstruation, excessive perspiration, headache, hepatitis, hypertension, impaired hearing, impotence, incontinence, intestinal worms, kidney disorders, liver disorders, low sperm count, lumbago, malaria, metrorrhagia, night sweats, nocturnal emission, polyuria, premature ejaculation, spermatorrhea, tinnitus aurium, urinary calculi, vertigo.
  76. 76. DREN interakcije • ↑rizik za toxičnost anti-inflammatornih analgetika • mogući antagonisam sa antiarrhythmicima (u slučaju hipokalijemije) • ↑ pojačano dejstvo mišićnih relaksanata; • antagonizovanje hypoglycemijskih lekova; • mogu potencirati dejstvo antihypertensiva; • mogu potencirati lithium therapy; • kada se uzima sa corticosteroidima postoji rizik od hypokalemie; •može potencirati druge diuretike i ↑rizik za hypokalemiu. • zajedno sa anesteticima hipotenziju
  77. 77. CRNI DUD Morus nigra Hipoglikemijski efekat Antidijabetici medications used for diabetes : Glimepiride (Amaryl) Glyburide = Glibenclamide (Glibenklamid, Daonil, Maninil), insulin Pioglitazone (Actos), Rosiglitazone (Avandia) Chlorpropamide (Diabinese) Glipizide (Gucotrol) Tolbutamide (Orinase),
  78. 78. GLOG Crategus sp. Glikozidi digitalisa MAOI Antihipertenzivni lekovi Antihistaminici Antikonvulzanti Benzodiazepini Antipsihotici
  79. 79. BELA VRBA Salix alba Sumeri Stari Egipat Grčka - Hipokrat
  80. 80. BELA VRBA Salix alba deluje slično kao i aspirin Ekstrakt se tradicionalno koristi za lečenje groznice, glavobolje i reumatskih bolova. Kada se upotrebljava istovremeno sa aspirinom dejstvo aspirina se može pojačati i nastati krvarenje u želucu (glavno neželjeno dejstvo aspirina).
  81. 81. KANTARION Hypericum perforatum Antidepresiv - antidepresivno djelovanje je poznavao već u srednjem veku- Paracelsus Sedativ Antibiotik Antivirotik Hipericin Hiperforin Kantarion sprečava razgradnju neurotransmitera serotonina, dopamina, norepinefrina, koji su odgovorni za dobro raspoloženje i na taj način smanjuje simptome depresije. Na isti način deluju i antidepresivni lekovi SSRI (selektivni inhibitori preuzimanja serotonina), MAO-inhibitori. antibakterijsko, antiviremijsko dejstvo
  82. 82. KANTARION sistem citohrom P450 nivo antiretroviralnih lekova, varfarina, ciklosporina, digoksina, teofilina, irinotekana, imatiniba, efekte oralnih kontraceptiva KANTARIONOVE BEBE Serotoninski sindrom – povećava nivo serotonina (neurotransmiter koji je povezan sa dobrim raspoloţenjem) u mozgu. Ako se kantarion uzima istovremeno sa antidepresivima (Flunisan, Flusetin, Prozac, Flunirin, Palix, Seroxat, Zoloft...) moţe dovesti do prekomernog povećanja serotonina, a to predstavlja rizik za razvoj serotoninskog sindroma. efekat NSAIL-a, COX2 inhibitora Fotosenzitivnost Konfuzija, agitacija sa LOPERAMIDOM, i lekovima protiv glavobolje iz grupe triptana (naratriptan, rizatriptan, sumatriptan, zolmitriptan)
  83. 83. KANTARION moţe  koncentraciju omeprazola, kofeina, dekstrometorfana, feksofenadina, karbamazepina, cimetidina... - sa digoksinom, može da dovede do sniženja koncentracije digoksina i smanjenog terapijskog efekta -Doksiciklin fotosenzitivnosti - pri normalnoj izloženosti suncu javljaju se opekotine i kožni osip -kombinacija kantariona i elanaprila, povećava potencijal za fototoksičnost
  84. 84. KANTARION dejstvo simvastatina ( Cholipam, Vasilip, Simvor, Zocor, Hollesta), triciklicnih antidepresiva, teofilina, varfarina, digoxina, levotiroxina nekih antivirotika pojačava sedativno dejstvo narkotika koncentraciju imunosupresora
  85. 85. GINKO Ginkgo bilobaAspirin Varfarin Pentoksifilin (Trental) NSAIL Tiazidni diuretici Ciklosporin Peroralni antidijabetici Antikonvulzivi, antiepileptici Inhibitori MAO Vitamin K antiagregacione i antikoagulantne lekove (varfarin, acetilsalicilna kiselina, klopidogrel, tiklodipin, dipiridamol, heparin) zbog potenciranja krvarenja. Neuroprotektivno Retinoprotektivno Kardioprotektivno ginkgolides, bilobalides
  86. 86. GINKO Ginkgo biloba LEK REZULTAT INTERAKCIJE Antikoagulansi ↑povećan rizik od krvarenja Inhibitori agregacije trombocita ↑povećan rizik od krvarenja NSAIL ↑povećan rizik od krvarenja Insulin Hipoglikemija Oralni antidijabetici Hipoglikemija Tiazidni diuretici Hipotenzija MAOI Potenciranje dejstva MAOI Sildenafil Povećan efekat sildenafila Donepezil potenciranje holinergičkih efekata Takrin potenciranje holinergičkih efekata 5 FU Smanjenje nefrotoksičnosti 5FU
  87. 87. ŢEN-ŠEN Panax ginseng Panacea Aspirin ↓Furosemid ↑Insulin ↑Peroralni antidijabetici ↓opioidni analgetici ↑Inhibitori MAO antihipertenzivi Litijum ↑NSAIL ↑Sedativi kafa ↑Varfarin zeleni čaj ↑Estrogeni ↑Kortikosteroidi
  88. 88. SLATKI KOREN Glycyrrhiza glabra glicirizin - deluje protivupalno, ekspektorantno, antivirusno, spazmolitički, imunostimulirajuće. ↑kardiotonični glikozidi (Digoksin, Dilacor); ↓tiazidni diuretici (Lometazid, Lasix, Yurinex); ↑kortikosteroidi (Dexason, Hydrocortison); ↓laksativi koji dovode do gubitka kalijuma (Panlax, Dulkolaks); antikoagulansi (varfarin, derivati kumarina). oralni kontraceptivi
  89. 89. KAMILICA Matricaria chamommila Use with caution in patients taking other sedating medications because of possible excessive sedation, drowsiness, loss of coordination, and trouble driving or operating machinery. An active ingredient in chamomile is coumarin. It is unknown whether chamomile affects coagulation and if there is significant interaction between chamomile and warfarin. ↓apsorpcija non-heme Fe Kamilica ima antikoagulantno dejstvo, kao warfarin, pa je ne treba koristiti zajedno sa warfarinom jer se povećava rizik od krvarenja. Kamilica ima dejstvo kao barbiturati (fenobarbiton) i drugi sedativi pa može intenzivirati dejstvo sedativa. Kamilica može smanjiti apsorpciju gvoţđa iz GIT-a pa je ne treba uzimati sa preparatima gvožđa
  90. 90. ĐUMBIR Zingiber officinale gingerol, zingeron i shoagol kurkumin antikoagulansi antilipemici NSAIL antihistaminici antacidi hemoterapeutici H2 blokatori za  tt inhibitori proteinske pumpe insulini oralni antidijabetici miorelaksansi imunosupresori β-blokatori i kardiotonici aktivne tvari gingeroli imaju analgetske, sedativne, antipiretske i antibakterijske učinke.
  91. 91. KARI mešavina 5-30 različitih začina korijander, kurkuma, kim i piskavica, čili, đumbir, češnjak, komorač, klinčić, go rušica, kardamom, muškatni oraščić, cimet, crveni i crni papar.
  92. 92. BIBER Piperidine Piperine anti-inflammatory, antioxidantno, analgezijsko dejstvo - oprez sa lekovima istog dejstva! moţe inhibisati acetylcholinesterasu – oprez kod holinergijskih agonista mešaju se u biotransformaciju lekova kroz sistem cytochrome P450 dovodeći do povećanog nivoa u plazmi i jačeg dejstva i potencirajući neţeljenea dejstva
  93. 93. BIBER cholinergic agonists, cyclosporine A, digoxin, cytochrome P450 metabolized agents, herbs or drugs phenytoin, propranolol, rifamipicin (rifampin) antibiotici theophylline ↓smanjuje dejstvo blokatora Ca++ kanala
  94. 94. PAPRIKA tiramin - koči delovanje antidepresivnih lijekova (MAOI), (feferoni) Capsaicin + captopril , enalapril,lisinopril or other angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitors may cause or exacerbate ACE inhibitor- induced cough Nonheme iron absorption may be inhibited by concomitant chili consumption. Blood thinners – aspirin, warfarin and heparin) and herbs (such as ginkgo, ginger, ginseng, and garlic). Stomach acid reducers - cimetidine (Tagamet), famotidine (Pepcid), ranitidine (Zantac), omeprazole (Prilosec), and esomeprazole (Nexium). theophylline
  95. 95. PAPRIKA U sastavu 100 g čilija nalazi se 34 g dijetalnih vlakana, 15 mg beta-karotena, 83 mg fitosterola, 310 μg luteina i zeaksantina, 21 μg likopena i 2,7 mg betaina. Vit C Capsaicin Supstanca P Antiinflamatorno, analgezijsko, antilipemijsko, antiagregaciono, fibrinolitičko dejstvo čili papričica
  96. 96. KROMPIR Solanum tuberosum Namirnice bogate kalijumom (banane, paradajz, krompir) ne bi trebalo konzumirati u većim količinama kad se koristi diuretik koji "štedi kalijum", jer dolazi do prevelikog nakupljanja tog minerala u organizmu. α-solanin α-kakonin
  97. 97. EHINACEA Echinacea purpurea Imunosupresori Kortikosteroidi Može doći do smanjenja protivupalnih svojstava ehinacee kod istovremene upotrebe sedativa, hipnotika, beta blokatora. metotreksat, amiodaron, ketokonazol, anabolni steroidi
  98. 98. TREŠNJE Prunus avium antocijanidi i proantocijanidi NE PRE OBEDA – ALKALNA REAKCIJA – KOĈI IZLUĈIVANJE DIGESTIVNIH SOKOVA, OTEŢAVA VARENJE MESA nakon trešanja ne treba piti vodu, a pogotovo pivo ili alkoholna pića!!! peteljke - tanini, gorke materije, organske kiseline, flavonoidi, šećer i minerali. -u narodnoj medicini koristile za diuretične čajeve koji podstiču izlučivanje mokraće i izbacivanje kamenaca iz bubrega i mokraćne bešike
  99. 99. TREŠNJE flavonoidi (antocijanidi i proantocijanidi) - protivupalna sredstva, ublažavaju simptome alergija i astme, jačaju kolagen, - anthocyanini (crveni pigmenti) blokiraju aktivnost 2 enzima: COX-1 i COX-2, bitna za produkciju prostaglandina, koji su uključeni u inflammatorni odgovor Antocijanini se ponašaju slično Aspirinu i NSAIL ↓ CRP ANTIREUMATSKO DEJSTVO
  100. 100. LUBENICA Citrullus lanatus Curcubocitrin TA Citrulin Arginin ↓ TA,  ↑ osetljivost na insulin Vitamin C Likopen β- karoteni
  101. 101. SLADOLED Tetraciklini
  102. 102. EFEKTI LEKOVA NA UNOS HRANE I NUTRICIONI STATUS • Triciklicni antidepresivi (amitriptilin) dovode do sušenja usta i kiselog ili metalnog ukusa. • Neki antidepresivi (npr. fluoksetin) mogu da prouzrokuju anoreksiju i gubitak teţine. • Većina antipsihoticnih lekova (npr. tioridazol) i triciklični antidepresivi pojačavaju ↑apetit i mogu da dovedu do gojaznosti. • Antipsihotici, antidepresivi i antihistaminici usporavaju peristaltiku creva i dovode do konstipacije. • Nesteroidni antiinflamatorni lekovi (acetilsalicilna kiselina, ibuprofen i naprosin) iritiraju mukozu želuca i mogu da dovedu do mucnine, refluksa, povracanja i ulceracije. •Hormonski preparati (estrogeni, gestageni) dovode do osecaja mucnine i povećanja telesne teţine. •
  103. 103. EFEKTI LEKOVA NA UNOS HRANE I NUTRICIONI STATUS • Antihipertenziv kaptopril dovodi do poremecaja percepcije ukusa. • Antibiotik klaritromicin se sekretuje u salivu dajuci joj gorak ukus. • Klindamicin i linkomicin izazivaju mučninu, povraćanje i neprijatan metalni ukus u ustima. • Aminoglikozidni antibiotici (streptomicin, gentamicin, amikacin) i eritromicini izazivaju mučninu, povraćanje, glavobolju. • Hinolonski antibiotici (ciprofloksacin, norfloksacin, moksifloksacin) prouzrokuju mučninu, povraćanje, dijareju i abdominalne bolove. • Antibiotici uništavaju crevnu floru i mogu da dovedu do nastanka kandidijaze • Osobe preosetljive na pojedine sastojke hrane mogu da ih unose lekovima
  104. 104. HVALA

×