De Rol Van De Bibliotheek In Haar Lokale Gemeenschap

3,049 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
3,049
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
328
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

De Rol Van De Bibliotheek In Haar Lokale Gemeenschap

  1. 1. De rol van de bibliotheek in haar lokale gemeenschap : een stoute visie op een brave sector Jan Van Hee [email_address]
  2. 2. Ter ingeleide ... <ul><ul><li>De openbare bibliotheek speelde sinds haar ontstaan een belangrijke rol in de lokale gemeenschap : </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>1921 : </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Alternatief voor het café </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Integratie in de zuil, verspreiden van de ideologie </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>1978 : </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Zelfontwikkeling, ontspanning, ondersteuning onderwijs </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>2001 : </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Gemeenschapsgevoel </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Culturele participatie </li></ul></ul></ul></ul>
  3. 3. Agenda <ul><li>Bepalen van de rol </li></ul><ul><ul><li>Mandaten </li></ul></ul><ul><ul><li>Gemeenschapsvorming en visie </li></ul></ul><ul><ul><li>Competenties </li></ul></ul><ul><li>Verkopen van die rol : marketing </li></ul><ul><li>De toekomst </li></ul><ul><li>Enkele stoute stellingen </li></ul>
  4. 4. Rol van de bibliotheek (cfr. Man in de straat) ?
  5. 5. Bepalen van die rol <ul><li>Mandaten, missie en visie </li></ul><ul><li>Aanwezige competenties </li></ul><ul><li>Beschikbare middelen </li></ul><ul><ul><li>Financiële middelen </li></ul></ul><ul><ul><li>Personeel/tijd </li></ul></ul><ul><ul><li>Infrastructuur </li></ul></ul>
  6. 6. Strategische krachten = keuzes maken Voor het overleven van de organisatie Volgens de regels Voor de evolutie van de organisatie Volgens de missie Voor de gebruikers Volgens doelstellingen Volgens het budget, medewerkers en regels Volgens de technologische evolutie Legitimiteit en mandaat Wenselijk (willen) Haalbaar (kunnen) Noodzakelijk (moeten)
  7. 7. Decreet lokaal cultuurbeleid 2001 <ul><li>De openbare bibliotheek is een basisvoorziening waar elke burger terecht kan voor informatie, educatie, cultuur en ontmoeting. </li></ul><ul><li>Elke gemeente is verplicht tot het oprichten van een bibliotheek, opdat elke burger gelijke en vrije toegang krijgt tot kennis, cultuur en informatie, opgeslagen in gedrukte en andere informatiedragers. De openbare bibliotheek schept een voorwaarde tot levenslang leren, culturele ontwikkeling en het democratisch functioneren van de samenleving. </li></ul>
  8. 8. IFLA/UNESCO Manifest over de openbare bibliotheek 1994 <ul><li>De openbare bibliotheek is het lokale centrum voor informatie, dat ervoor zorgt dat allerlei vormen van kennis en informatie direct beschikbaar zijn voor de gebruikers. </li></ul>
  9. 9. Even een opsomming : <ul><li>Cultuurontwikkeling </li></ul><ul><li>Levenslang leren </li></ul><ul><li>Democratisch functioneren </li></ul><ul><li>Bewaren lokaal cultureel erfgoed </li></ul><ul><li>Ontspanning bieden </li></ul><ul><li>Informatie- en kennis verstrekken </li></ul><ul><li>Ontmoetingsfunctie </li></ul><ul><li>Probleemstelling : </li></ul><ul><ul><li>Hoe invullen? </li></ul></ul><ul><ul><li>Hoe prioriteiten stellen? </li></ul></ul><ul><ul><li>KEUZES MAKEN ! </li></ul></ul>
  10. 10. Gemeenschapsvorming <ul><li>Activiteiten die de kwaliteit en de samenhang van de (lokale) gemeenschap versterken </li></ul><ul><ul><li>inburgering </li></ul></ul><ul><ul><li>samenlevingsopbouw </li></ul></ul><ul><ul><li>maatschappelijke vorming </li></ul></ul><ul><ul><li>actief burgerschap </li></ul></ul><ul><ul><li>sociale cohesie </li></ul></ul><ul><ul><li>... </li></ul></ul>
  11. 11. Gemeenschapsvorming : welke rol ? <ul><ul><li>Actief : gemeenschapsvormend </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Inplanting vestiging: </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Wijkwerking versus centralisering </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Activiteiten </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Doelgroepenwerking </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Sociale dienstverlening </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Ontmoetingsfunctie </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Confrontatie van ideeën, generaties en culturen </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>Passief : gemeenschapsondersteunend </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Aanbod </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Samenwerking met organisaties </li></ul></ul></ul>
  12. 12. Inplanting bibliotheekvestiging <ul><ul><ul><li>Wijkwerking : Bijv. : Brugse Poort, Gent </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Inplanting filiaal in een rusthuis, school (St.-Niklaas), dienstencentrum, ... </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Samenwerking met andere gemeentelijke diensten (Kortrijk en Mechelen) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Bibliobus (eventueel in een regiosamenwerking) ... </li></ul></ul></ul>
  13. 13. Activiteiten : participatie <ul><li>Kinderparticipatie in de bibliotheek : inspraak tot verandering met een coach(Essen) </li></ul><ul><li>Doorlichting bibliotheek door basiseducatie (Middelkerke) </li></ul><ul><li>Wekelijkse koffienamiddag voor senioren (St. Gillis-Waas) </li></ul><ul><li>Inschakelen van vrijwilligers voor </li></ul><ul><ul><li>Activiteiten (74 % van de OB's) </li></ul></ul><ul><ul><li>Openhouden krantenhoek (Hoogstraten en Bredene) </li></ul></ul><ul><li>Voorlezen aan kinderen met taalachterstand (Brussel, Mechelen en Antwerpen) </li></ul><ul><li>Sportclubs en socio-culturele verenigingen verzorgen de inkleding van het uitstalraam (Deinze) </li></ul><ul><li>Buren uitnodigen </li></ul><ul><li>Nieuwe inwoners krijgen gratis inschrijving </li></ul>
  14. 14. Activiteiten : sociale diensten <ul><li>Boekendienst aan huis </li></ul><ul><li>Opleidingen/introducties internet voor 50-plussers (De Leesdijk, Route 42, ...) </li></ul><ul><li>Culturele INsluiting van kansarmen </li></ul><ul><ul><li>Bijvoorbeeld : Hotel Jacuzzi (Malle, Beerse en Rijkevorsel) </li></ul></ul>
  15. 15. Gemeenschapsondersteuning : aanbod <ul><li>Collecties </li></ul><ul><ul><li>Overleg met minderhedencentrum voor aangepaste collectie (Leuven) </li></ul></ul><ul><ul><li>Luisterboeken, basiseducatie, ... </li></ul></ul><ul><li>Infrastructuur : </li></ul><ul><ul><li>Openbare computerruimte </li></ul></ul><ul><ul><li>Gaming “in gemeenschap” </li></ul></ul><ul><ul><li>Huiskamer-effect </li></ul></ul><ul><ul><li>Leescafé, leesterras, leestuin, ... </li></ul></ul>
  16. 16. Gemeenschapsondersteuning : samenwerking <ul><ul><li>Met organisaties </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Ocmw, scholen, basiseducatie, socio-culturele organisaties, kansengroepen, ... </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Themawerking </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Week van de smaak, week van de muziek, ... </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><li>Met individuen : </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Intergenerationele pears : </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Senioren komen vertellen, voorlezen, ... </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Jongeren geven internetles aan senioren </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Interculturele pears : </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Lokale en internationale verhalen laten vertellen </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Bijvoorbeeld : spookverhalen uit Beringen en Izmir </li></ul></ul></ul></ul></ul>
  17. 17. Inspiratie <ul><li>Bibliotheken en gemeenschapsvorming : aanbevelingen van de VVSG, VCOB en VVBAD aan de Vlaamse overheid (2006) </li></ul><ul><ul><li>www.vcob.be </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.vvbad.be/node/845 </li></ul></ul><ul><li>“ De bibliotheek als huiskamer van de lokale gemeenschap” </li></ul><ul><ul><li>Cultuur Lokaal (2003) </li></ul></ul>
  18. 18. Waarom moet de bibliotheek dit NIET accentueren ? <ul><li>Verwatering van het imago en de doelstellingen : </li></ul><ul><ul><li>Eén van de vele taken in de bib </li></ul></ul><ul><ul><li>Bib is één van de vele actoren </li></ul></ul><ul><li>Kansengroepen zijn nog steeds een klein deel binnen de grote gebruikersgroep </li></ul>
  19. 19. Waarom moet de bibliotheek dit accentueren ? <ul><li>Zeer lage drempel </li></ul><ul><li>Divers publiek : een unieke doorsnede van de bevolking </li></ul><ul><li>Diverse mogelijkheden </li></ul><ul><li>Aanwezig documentatie </li></ul>
  20. 20. Tussentijdse conclusie <ul><ul><li>We kunnen niet alles zelf doen : </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Overleg, afspraken, samenwerking en taakverdeling met </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>de lokale gemeenschap ! </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>openbare bibliotheken in de buurt ! (regiowerking) </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Bovenlokaal : SBB (provinciebestuur) </li></ul></ul></ul></ul>
  21. 22. De veranderende rol van de lokale bibliotheek : redenen <ul><li>Veranderende doelen </li></ul><ul><ul><li>Passieve, afwachtende houding => Anticiperen </li></ul></ul><ul><li>Veranderende middelen </li></ul><ul><ul><li>RFID, Federated search, ... </li></ul></ul><ul><li>Veranderende producten en diensten </li></ul><ul><ul><li>Databanken, e-books, ... </li></ul></ul><ul><li>Veranderende klanten </li></ul><ul><ul><li>Mondigheid en diversiteit </li></ul></ul>
  22. 23. Keuze voor activatie : WEG MET PASIVITEIT ! <ul><li>De focus ligt nog steeds op het aanbod, niet op de gebruiker </li></ul><ul><li>Teveel uitleen, te weinig informatieverstrekking </li></ul><ul><li>Bibliotheken moeten opnieuw durven adviseren : </li></ul><ul><ul><li>Dit is een goed boek </li></ul></ul><ul><ul><li>Dit is juiste informatie </li></ul></ul><ul><li>“ Huis van vertrouwen” </li></ul>
  23. 24. Keuze voor MAATWERK ! <ul><li>“ In een bibliotheek zoeken naar een boek is even leuk als in een garage zelf je bougies moeten vervangen” (Kees Hamann) </li></ul><ul><li>De bibliotheek is teveel een supermarkt in plaats van een speciaalzaak. </li></ul>
  24. 25. Agenda <ul><li>Bepalen van de rol </li></ul><ul><ul><li>Mandaten </li></ul></ul><ul><ul><li>Gemeenschapsvorming en visie </li></ul></ul><ul><ul><li>Competenties </li></ul></ul><ul><li>Verkopen van die rol : marketing </li></ul><ul><li>De toekomst </li></ul><ul><li>Enkele stoute stellingen </li></ul>
  25. 26. Competenties van de human resources <ul><ul><li>Aanwervingen van het personeel voor de komende 40 jaar gebeurt op basis van competenties van 20 jaar geleden ! </li></ul></ul>
  26. 27. Nieuwe competenties voor het OB personeel <ul><li>OUT </li></ul><ul><ul><li>Back-office </li></ul></ul><ul><ul><li>Catalografie </li></ul></ul><ul><ul><li>Collectievorming (ten dele) </li></ul></ul><ul><ul><li>Administratie </li></ul></ul><ul><ul><li>Boekverwerking </li></ul></ul><ul><ul><li>Generalist </li></ul></ul><ul><li>IN </li></ul><ul><ul><li>Sociale vaardigheden </li></ul></ul><ul><ul><li>Informatievaardigheden </li></ul></ul><ul><ul><li>Maatwerk </li></ul></ul><ul><ul><li>IT </li></ul></ul><ul><ul><li>Specialist </li></ul></ul>
  27. 28. Competenties van het personeel <ul><ul><li>Het bibliotheekpersoneel is een “schaap met 7 poten” (dixit Kees Hamann, bib Vlissingen) </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Nood aan samenwerking met/aanwerving van andere specialiteiten </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Het bibliotheekpersoneel maakt zich onbenaderbaar </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Herkenbaarheid </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Drempel van de balie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Klantvriendelijkheid </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Geen maatwerk </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>De klant wil het personeel niet storen </li></ul></ul></ul>
  28. 29. Agenda <ul><li>Bepalen van de rol </li></ul><ul><ul><li>Mandaten </li></ul></ul><ul><ul><li>Gemeenschapsvorming en visie </li></ul></ul><ul><ul><li>Competenties </li></ul></ul><ul><li>Verkopen van die rol : marketing </li></ul><ul><li>De toekomst </li></ul><ul><li>Enkele stoute stellingen </li></ul>
  29. 30. Vele wensen, schaarse middelen : keuzes maken : marketing <ul><li>“ Marketing is het planmatig bij elkaar brengen van bestaande of potentiële producten of diensten met bestaande of potentiële klanten .” </li></ul><ul><li>Op zoek naar de the unique selling proposition : waarvoor zouden mensen naar de lokale bibliotheek komen (én niet naar een andere aanbieder), nu en in de toekomst ? </li></ul>
  30. 31. Vele wensen, schaarse middelen : keuzes maken : management (1) <ul><li>De illusie van de volledigheid </li></ul><ul><ul><li>Volledigheid in collectie, diensten, ... </li></ul></ul><ul><li>Eiland-mentaliteit </li></ul><ul><ul><li>Netwerken vormen met andere bibliotheken, diensten, organisaties, ... </li></ul></ul><ul><ul><li>Specialiseren </li></ul></ul>
  31. 32. Vele wensen, schaarse middelen : keuzes maken : management (2) <ul><li>Wat we zelf doen, doen we ... </li></ul><ul><ul><li>Make or buy-decission </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Back-office uitbesteden </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Taken centraliseren </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Delegeren </li></ul></ul><ul><li>De bibliotheekmedewerker is geen caissière </li></ul><ul><ul><li>Routinetaken automatiseren </li></ul></ul>
  32. 33. Agenda <ul><li>Bepalen van de rol </li></ul><ul><ul><li>Mandaten </li></ul></ul><ul><ul><li>Gemeenschapsvorming en visie </li></ul></ul><ul><ul><li>Competenties </li></ul></ul><ul><li>Verkopen van die rol : marketing </li></ul><ul><li>De toekomst </li></ul><ul><li>Enkele stoute stellingen </li></ul>
  33. 34. Heeft de lokale bibliotheek überhaupt nog een rol te spelen in de lokale gemeenschap ?
  34. 35. Ontwikkelingen in de informatiesector (bedreigingen voor de bibliotheek) <ul><li>Tijdsversnelling in de IT-sector </li></ul><ul><li>i-Tunes </li></ul><ul><li>Google ! </li></ul><ul><ul><li>Google Books </li></ul></ul><ul><ul><li>Google Scholar </li></ul></ul><ul><li>Web2.0 </li></ul><ul><li>Informatieversnippering </li></ul><ul><li>Steeds hogere eisen flexibiliteit en kwaliteit </li></ul>
  35. 36. De bibliotheek van de toekomst ... Scenario's voor de bibliotheek (2010-2030) : Een intuïtieve zoektocht en voer voor discussie . Foto : uit de film Star Wars
  36. 37. Scenario 1 : (papieren) boeken, tijdschriften en kranten verdwijnen.* * met uitzondering van bibliofiele uitgaven <ul><ul><ul><li>Uitgevers zijn massaal overgeschakeld naar digitale uitgaves, die kunnen gedownload worden </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>in zogenaamde e-books. </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Papieren boeken zijn hebbedingen geworden voor bibliofielen. </li></ul></ul></ul>
  37. 38. Scenario's voor de bibliotheek (vervolg) <ul><li>GSM, PDA, MP3, GPS, e-book, ... worden steeds meer geïntegreerd in één toestel. </li></ul><ul><li>Jongere generaties hebben “leesplezier” verruimd naar andere media. Lezen wordt een multimediale ervaring. </li></ul><ul><li>Veel “boeken” zijn gratis download-baar (door reclamegelden) </li></ul><ul><li>Het toenemende belang van IT zorgt voor maatschappelijke onrust. </li></ul><ul><li>Steeds meer organisaties en overheden openen informatiepunten en -sites. </li></ul><ul><li>Mensen verliezen zich in de informatie-overdaad. </li></ul>
  38. 39. Scenario's voor de bibliotheek (vervolg) <ul><li>Vlaanderen wordt steeds meer een kennismaatschappij. </li></ul><ul><li>KMO's ondervinden steeds meer een nood aan bedrijfsinformatie. </li></ul><ul><li>Onderwijs gebeurt steeds meer van op afstand (e-leren). </li></ul><ul><li>Mensen gebruiken steeds meer interactieve webtoepassingen om met elkaar te communiceren en om informatie uit te wisselen. </li></ul><ul><li>Zoekmachines kennen een nooit geziene staat van perfectie in het zoeken naar juiste informatie. </li></ul>
  39. 40. Scenario's voor de bibliotheek (vervolg) <ul><li>Veel informatie wordt niet meer gratis aangeboden en wordt opgeslagen in afgesloten databestanden. </li></ul><ul><li>Steeds meer jonge senioren met veel vrije tijd willen zich verder ontwikkelen. </li></ul><ul><li>... </li></ul>
  40. 41. Ultieme scenario's voor de lokale bibliotheek Volledige digitalisering Menselijke tussenkomst Privaat Publiek <ul><ul><ul><ul><li>De bibliotheek verdwijnt door de concurrentie van andere aanbieders van informatie, kennis, ontspanning, cultuur, ... </li></ul></ul></ul></ul>De lokale bibliotheek wordt een gemeentelijke expertisecentrum en een leer- en kenniscentrum
  41. 42. Agenda <ul><li>Bepalen van de rol </li></ul><ul><ul><li>Mandaten </li></ul></ul><ul><ul><li>Gemeenschapsvorming en visie </li></ul></ul><ul><ul><li>Competenties </li></ul></ul><ul><li>Verkopen van die rol : marketing </li></ul><ul><li>De toekomst </li></ul><ul><li>Enkele stoute stellingen </li></ul>
  42. 43. 2 Stoute stellingen <ul><li>De bibliotheek van vandaag is te klein om een kwalitatieve dienstverlening te bieden aan de lokale gemeenschap </li></ul><ul><ul><li>We moeten streven naar “bibliotheekzones” </li></ul></ul><ul><li>De bibliotheek profileert zich op teveel diensten en heeft daarom een onduidelijk imago </li></ul><ul><ul><li>De Bibliotheken moeten zich profileren op informatie- en kennis </li></ul></ul>
  43. 44. En nu : discussie

×