Metodologia badań psychologicznych - zajęcia 6 - Dobór próby, trafność wewnętrzna i zewnętrzna eksperymentu

16,065 views

Published on

Published in: Education
2 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
16,065
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
439
Actions
Shares
0
Downloads
87
Comments
2
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Metodologia badań psychologicznych - zajęcia 6 - Dobór próby, trafność wewnętrzna i zewnętrzna eksperymentu

  1. 1. Metodologia badań psychologicznychKogo badać i jak… czyli o doborze próby i trafności eksperymentu Zajęcia 6 Karol Wolski
  2. 2. Dobór próby• Dobór celowy – według tego jak chce badacz „ekspert” – Dobór kwotowy • Udział osób w próbie ustalany jest w taki sposób, żeby był proporcjonalny do ich rzeczywistego udziału w całej populacji. Przy doborze kwotowym uwzględniana jest zwykle płeć, wiek i miejsce zamieszkania badanych osób. – Dobór przypadkowy• Na podstawie zgłoszeń ochotników• Dobór losowy
  3. 3. Próba dobrana z ochotników• Co jest „NIE TAK” z ochotnikami?• Według Rosenthala i Rosnowa ochotnicy różnią się od nie-ochotników w następujący sposób: – Wyższy poziom wykształcenia – Wyższy status społeczny – Wyższy poziom inteligencji – Wyższy poziom zmiennej aprobaty społecznej – Większe zsocjalizowanie
  4. 4. Próba dobrana z ochotników• Pozostałe czynniki wymienione przez Rosenthala i Rosnowa – Zwiększona tendencja do poszukiwania stymulacji (np. badania nad stresem) – Zwiększona tendencja do zachowań niekonwencjonalnych – Ochotnikami są raczej kobiety, ALE: przeciwnie w nadań nad stresem – Niższy poziom autorytaryzmu
  5. 5. Próba dobrana z ochotników• Pozostałe czynniki wymienione przez Rosenthala i Rosnowa – W USA ochotnikami są raczej żydzi niż protestanci i raczej protestanci niż katolicy – Niższy poziom konformizmu, ALE: inaczej w przypadku kobiet biorących udział w badaniach klinicznych
  6. 6. Próba kwotowa• Ma odzwierciedlać procentowy udział osób w populacji – Jeśli w populacji jest 30% kobiet, to w naszej próbie też powinno być ich tyle• Co jest NIE TAK? – Trudno osiągnąć reprezentatywność choć wiele badań prowadzonych jest na próbach dobranych w ten właśnie sposób – Często nasze badanie jest właśnie po to aby poznać parametry populacji (nie ma więc danych pozwalających na dobry dobór kwotowy)
  7. 7. Próba losowa• „Losowość próby statystycznej nie tylko sprzyja uzyskaniu prób reprezentatywnych (tzn. charakteryzujących się rozkładem badanej cechy nieistotnie różniącym się od rozkładu populacji), ale umożliwia ponadto wnioskowanie o populacji oparte na gruncie probabilistycznym (tzn. rachunku prawdopodobieństwa, pozwalającym na ocenę dokładności wnioskowania)” (Greń, 1987, za: Brzeziński 2004)
  8. 8. Próba losowa• Losowanie niezależne vs zależne – zależne – losowane bezzwrotne, raz wylosowany element nie trafia z powrotem do populacji • Pierwsze losowanie z N • Drugie z N-1 • Trzecie z N-2 itd. Aż do N-n – Niezależne – zwrotne– raz wylosowany element trafia z powrotem do puli • Wylosowanie pierwszego i ostatniego elementu jest takie samo • Przy populacjach nieskończonych
  9. 9. Próba losowa• Losowanie indywidualne vs losowanie zespołowe – Indywidualne – np. losowanie uczniów do badania – Zespołowe (grupowe) – np. losowanie klas szkolnych, w których przeprowadzone zostanie badanie• Losowanie jednostopniowe vs wielostopniowe – Jednostopniowe – losujemy pojedyncze elementy – Wielostopniowe – losujemy najpierw zbiory a potem pojedyncze elementy np.: szkoły -> klasy -> uczniów
  10. 10. Próba losowa• Losowanie nieograniczone vs ograniczone – Nieograniczone – bezpośrednio z populacji (jednostopniowo) – Ograniczone – najpierw dzielimy populację na warstwy (zbiory) a potem losujemy z tych zbiorów
  11. 11. Próba losowa• Operat losowania – Ponumerowany spis wszystkich jednostek danej populacji
  12. 12. Tablice liczb losowych
  13. 13. Trafność planu eksperymentalnego• Zewnętrzna• Wewnętrzna
  14. 14. Trafność wewnętrzna• Trafność wewnętrzna odnosi się do tego czy zmienność Y rzeczywiście spowodowana była manipulacją dokonaną przez badacza.• Trafny plan to taki, który pozwala wyeliminować alternatywne – do ujętych w hipotezie badawczej – wyjaśnienia zaobserwowanej zmienności Y
  15. 15. Trafność wewnętrzna• Trafny plan – Musi być adekwatny do testowanej hipotezy (np. plan „0-1” NIE jest adekwatny do testowania związków krzywoliniowych) – Badacz powinien kontrolować wszystkie czynniki mogące wpływać na zachowanie się badanych (kontrola zmiennych) – Badacz powinien efektywnie manipulować zmienną X (powinien stworzyć warunki maksymalizujące wielkość wariancji kontrolowanej)
  16. 16. Trafność wewnętrzna – czynniki zakłócające• Historia – im dłuższy czas pomiędzy pretestem i posttestem tym większe prawdopodobieństwo zadziałania innych czynników – Np. badania w szkołach, na początku i końcu roku szkolnego• Dojrzewanie – szczególnie istotne w badania podłużnych (longitudinalnych) dzieci
  17. 17. Trafność wewnętrzna – czynniki zakłócające• Nieprawidłowa selekcja – stronniczy dobór próby• Testowanie zmiennej Y (pretest)• Instrumentalnizacja – błąd związany ze zmianami procedur badawczych, narzędzi i sposobu ich stosowania (np. różne osoby kodują wyniki osób badanych)
  18. 18. Trafność wewnętrzna – czynniki zakłócające• Regresja do średniej – zjawisko związane z tendencją do podwyższania skrajnie niskich wyników i obniżania skrajnie wysokich wyników w preteście Y. Wyniki mają tendencję do uśredniania się (patrz zajęcia 7 ze statystyki) – Co zrobić? – nie dobierać do badania osób według skrajnego natężenia zmiennej Y
  19. 19. Trafność wewnętrzna – czynniki zakłócające• Utrata osób badanych – np. przy badaniach podłużnych – badamy jedną klasę na początku i końcu liceum, w drugim pomiarze odpadli nam uczniowie „jedynkowi”, bo nie zdali – ostateczny wynik może zostać zniekształcony• Interakcja selekcji z historią, dojrzewaniem i intumetalizacją
  20. 20. Trafność wewnętrzna – czynniki zakłócające• Przenikanie informacji związanych z eksperymentem z jednej grupy do drugiej• Wyrównywanie traktowania grup eksperymentalnych - np. przez społeczność lokalną• Kompensacja mniej pożądanych warunków• Obrażanie się osób badanych, które znalazły się w mniej pożądanej grupie
  21. 21. Trafność zewnętrzna• Trafność zewnętrzna planu badawczego odnosi się do możliwości generalizacji wniosków badania – Konieczny jest odpowiedni dobór próby – Reprezentatywność warunków – Operacjonalizacja a natężenie danej cechy w życiu realnym – Czas w jakim przeprowadzone było badanie np. podczas ataku na WTC
  22. 22. Trafność zewnętrzna – czynniki zakłócające• Interakcja selekcji z postępowanie eksperymentalnym – np. przy niezachowaniu zasady randomizacji• Interakcja warunków badania z postępowaniem eksperymentalnym – np. stałe prowadzenie badań w tej same „zaprzyjaźnionej” szkole
  23. 23. Trafność zewnętrzna – czynniki zakłócające• Interakcja historii z postępowanie eksperymentalnym• Interakcja pretestu Y z warunkami eksperymentalnymi – tu może nam pomóc plan Solomona

×