MUZIEKPSYCHOLOGIE
LUCA-ARTS LEMMENSINSTITUUT
ACADEMIEJAAR 2013-2014
DE MAGIE VAN MUZIEK
3 visies op muziek

Taal

Geluid

2

Mysterie
MUZIEK ALS MYSTERIE
Muziek als studieobject van muziekwetenschap
Adler (19e eeuw)
systematische

muziekwetenschap

muziekw...
MUZIEK ALS MYSTERIE
Weinig belangstelling voor de wetmatigheden in muziek:
-

Invloed van postmodernisme in wetenschapsfil...
5

MUZIEK ALS MYSTERIE
MUZIEK ALS TAAL
1. Taal en muziek hebben gemeenschappelijke kenmerken:

-

Unieke, menselijke fenomenen

-

Communicatieve...
7

MUZIEK ALS TAAL
MUZIEK ALS TAAL
Basisideeën van de transformationeel-generatieve grammatica:

Elke taal heeft set van aangeboren regels (u...
MUZIEK ALS TAAL
Toepassing 1 : Leonard Bernstein : The unanswered question

-

Muziek heeft ook universele, aangeboren gra...
10

MUZIEK ALS TAAL
MUZIEK ALS TAAL
Toepassing 2 : Lerdahl & Jackendoff : A Generative Theory of
Tonal Music
Structuur (syntaxis) van de Weste...
MUZIEK ALS TAAL
Kennis precies maken : formalisatie

Voordelen:
-

Veelheid van individuele verschijnselen vatten in een
t...
MUZIEK ALS TAAL
2. Taal en muziek zijn verschillend

-

Semantiek is ondergeschikt in muziek
d.w.z. geen absolute verwijzi...
MUZIEK ALS TAAL
muziek heeft geen alfabet

-

-

de essentie van muziek valt niet te reduceren tot een
afzonderlijke reeks...
15

MUZIEK ALS TAAL
MUZIEK ALS TAAL
3. Evolutie van taal en muziek

T

Mithen

M

T

M

Pinker

T

M

Darwin

T

M

Smits

16

 enkel (archeo...
MUZIEK ALS TAAL
Theorie van Steven Mithen

• Zelfde systeem aan basis van taal
en muziek
• HMMMMM-theorie
• Holistisch : g...
MUZIEK ALS TAAL
Evidentie vanuit neurowetenschappen: 2 hypothesen

18

1. Modularity hypothese: taal en muziek in afzonder...
19

MUZIEK ALS TAAL
MUZIEK ALS TAAL

20

Resource sharing hypothese
MUZIEK ALS TAAL

21

Daniel Levitin
MUZIEK ALS TAAL
4. De onverwoordbaarheid van de muzikale luisterervaring

niet te onthouden

niet te zeggen

Wel : horen, ...
23

MUZIEK ALS TAAL
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Muziekpsychologie les 3 + 4

479 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
479
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
13
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Muziekpsychologie les 3 + 4

  1. 1. MUZIEKPSYCHOLOGIE LUCA-ARTS LEMMENSINSTITUUT ACADEMIEJAAR 2013-2014
  2. 2. DE MAGIE VAN MUZIEK 3 visies op muziek Taal Geluid 2 Mysterie
  3. 3. MUZIEK ALS MYSTERIE Muziek als studieobject van muziekwetenschap Adler (19e eeuw) systematische muziekwetenschap muziekwetenschap cultuurhistorisch, repertoirestudie, biografisch wetmatigheden 3 historische
  4. 4. MUZIEK ALS MYSTERIE Weinig belangstelling voor de wetmatigheden in muziek: - Invloed van postmodernisme in wetenschapsfilosofie - Grote subjectieve factor in muziekbeleving - Emoties volgen geen wetmatigheden - Angst om de magie te doorbreken Maar: Luisterervaring op zich kan wel objectief bestudeerd worden - Niet enkel de partituur bestuderen, ook de luisterervaring - Andere mysteries (taal, liefde,…) worden ook bestudeerd - Analyseren maakt ervaring nog mooier en intrigerender 4 -
  5. 5. 5 MUZIEK ALS MYSTERIE
  6. 6. MUZIEK ALS TAAL 1. Taal en muziek hebben gemeenschappelijke kenmerken: - Unieke, menselijke fenomenen - Communicatieve functie - Ordening van losse elementen  Muziek als universele taal ?  Invloeden uit taalwetenschap : Noam Chomsky 6 Transformationeel-generatieve grammatica
  7. 7. 7 MUZIEK ALS TAAL
  8. 8. MUZIEK ALS TAAL Basisideeën van de transformationeel-generatieve grammatica: Elke taal heeft set van aangeboren regels (universeel) - Lexicon (woordenschat)  Zinnen - Diepte- en oppervlaktestructuur 8 -
  9. 9. MUZIEK ALS TAAL Toepassing 1 : Leonard Bernstein : The unanswered question - Muziek heeft ook universele, aangeboren grammatica - Parallellen tussen woord en muziek - - foneem – noot - woord – motief - zin – volzin Verschillende zinnen kunnen eenzelfde betekenis hebben John loves Mary - Mary is loved by John Muzikale betekenis is altijd metaforisch 9 -
  10. 10. 10 MUZIEK ALS TAAL
  11. 11. MUZIEK ALS TAAL Toepassing 2 : Lerdahl & Jackendoff : A Generative Theory of Tonal Music Structuur (syntaxis) van de Westerse muziek - Melodische relaties tussen noten in omgekeerde boomstructuur 11 -
  12. 12. MUZIEK ALS TAAL Kennis precies maken : formalisatie Voordelen: - Veelheid van individuele verschijnselen vatten in een theorie met mogelijkheid tot toetsbare hypothesen - Discipline-overschrijdend werken omdat verschillende interpretaties van begrippen minder voorkomen Beperkingen: - Modellen gebaseerd op partituur i.p.v. perceptie bijv. tempo Zijn symbolen de betekenisdragende basiseenheden? 12 -
  13. 13. MUZIEK ALS TAAL 2. Taal en muziek zijn verschillend - Semantiek is ondergeschikt in muziek d.w.z. geen absolute verwijzing naar object of concept Rol van harmonie - Muziek heeft veel minder structurele beperkingen (cf. poëzie) 13 -
  14. 14. MUZIEK ALS TAAL muziek heeft geen alfabet - - de essentie van muziek valt niet te reduceren tot een afzonderlijke reeks symbolen Muziekschrift is eerder uitvoeringsprotocol dan representatie “fetishering van de partituur” Betekenis hangt af van de context vergelijk met taal :“wauw”, “hm”, “oehoehoe” Talige fossielen eenwoord-stadium proto-taal ondeelbare uitingen van menselijke emotie 14 -
  15. 15. 15 MUZIEK ALS TAAL
  16. 16. MUZIEK ALS TAAL 3. Evolutie van taal en muziek T Mithen M T M Pinker T M Darwin T M Smits 16  enkel (archeologische) theorieën
  17. 17. MUZIEK ALS TAAL Theorie van Steven Mithen • Zelfde systeem aan basis van taal en muziek • HMMMMM-theorie • Holistisch : geen woorden, proto-taal Manipulatief : inspelen op gevoelens Multi-Modaal : mond, stembanden, lichaam Muzikaal : toonhoogte-patronen 17 • Focus op de gelijkenissen tussen taal en muziek
  18. 18. MUZIEK ALS TAAL Evidentie vanuit neurowetenschappen: 2 hypothesen 18 1. Modularity hypothese: taal en muziek in afzonderlijke hersengebieden
  19. 19. 19 MUZIEK ALS TAAL
  20. 20. MUZIEK ALS TAAL 20 Resource sharing hypothese
  21. 21. MUZIEK ALS TAAL 21 Daniel Levitin
  22. 22. MUZIEK ALS TAAL 4. De onverwoordbaarheid van de muzikale luisterervaring niet te onthouden niet te zeggen Wel : horen, ervaren, waarderen Niet : precies herinneren, onderscheiden, benoemen MAAR : verwoorden is niet noodzakelijk om inzicht te krijgen 22 (bijv. onderzoek bij dieren, kinderen o.a. via fMRI)
  23. 23. 23 MUZIEK ALS TAAL

×