Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Creëer je eigen poëziecanon. Op weg naar een wetenschappelijke basis voor poëziedidactiek.

98 views

Published on

Inspiratiedag: ‘Alle poëzie dateert van vandaag’ - Literaire helden in de klas. (24 oktober 2018)

http://kantl.be/agenda/inspiratiedag-alle-poezie-dateert-van-vandaag-literaire-helden-in-de-klas

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Creëer je eigen poëziecanon. Op weg naar een wetenschappelijke basis voor poëziedidactiek.

  1. 1. Jordi Casteleyn Antwerp School of Education
 jordi.casteleyn@uantwerpen.be jordi_casteleyn
 www.slideshare.net/jordi013 Creëer je eigen poëzie-canon. 
 Op weg naar een wetenschappelijke basis voor poëziedidactiek
  2. 2. Creëer je eigen poëzie-canon. 
 Op weg naar een wetenschappelijke basis voor poëziedidactiek
  3. 3. Creëer je eigen poëzie-canon. 
 Op weg naar een wetenschappelijke basis voor poëziedidactiek
  4. 4. Creëer je eigen poëzie-canon. 
 Op weg naar een wetenschappelijke basis voor poëziedidactiek groeperingsvorm (denk)handeling structureel werkend materiaal hoe manipuleren talige activiteit inhoud
  5. 5. Creëer je eigen poëzie-canon. 
 Op weg naar een wetenschappelijke basis voor poëziedidactiek groeperingsvorm (denk)handeling structureel werkend materiaal hoe manipuleren talige activiteit inhoud
  6. 6. Poëzie is niet voor iedereen Poëzie is niet altijd poëzie Poëzie is niet natuurlijk
  7. 7. Poëzie is niet voor iedereen Poëzie is niet altijd poëzie Poëzie is niet natuurlijk
  8. 8. Poëzie is niet voor iedereen Poëzie is niet altijd poëzie Poëzie is niet natuurlijk
  9. 9. Poëzie is niet voor iedereen Poëzie is niet altijd poëzie Poëzie is niet natuurlijk Poëzie is er altijd voor iemand
  10. 10. Poëzie is niet voor iedereen Poëzie is niet altijd poëzie Poëzie is niet natuurlijk Poëzie is er altijd voor iemand Poëzie is meer dan poëzie
  11. 11. Poëzie is niet voor iedereen Poëzie is niet altijd poëzie Poëzie is niet natuurlijk Poëzie is er altijd voor iemand Poëzie is meer dan poëzie Poëzie is niet natuurlijk, en dat is goed
  12. 12. Poëzie is er altijd voor iemand Poëzie is meer dan poëzie Poëzie is niet natuurlijk, en dat is goed
  13. 13. Poëzie is er altijd voor iemand Poëzie is meer dan poëzie Poëzie is niet natuurlijk, en dat is goed
  14. 14. Lees 6 gedichten Plaats ze in volgorde van appreciatie door adolescenten Geef argumenten waarom jouw volgorde ‘klopt’
  15. 15. De eerste kus Binnen Afspraak Vier manieren om op iemand te wachten Koortsmeter Aanhoudende vorst, asse en sneeuw
  16. 16. De eerste kus Delphine Lecompte Binnen Gerrit Kouwenaar Afspraak Hagar Peeters Vier manieren om op iemand te wachten Joke Van Leeuwen Koortsmeter Marieke Rijneveld Aanhoudende vorst, asse en sneeuw Tom Lanoye
  17. 17. De eerste kus Delphine Lecompte 4 Binnen Gerrit Kouwenaar 6 Afspraak Hagar Peeters 1 Vier manieren om op iemand te wachten Joke Van Leeuwen 3 Koortsmeter Marieke Rijneveld 5 Aanhoudende vorst, asse en sneeuw Tom Lanoye 2
  18. 18. 1 Belevend lezen 2 Herkennend lezen 3 Reflecterend lezen 4 Interpreterend lezen 5 Letterkundig lezen 6 Academisch lezen Bevat frequent gebruikte woorden (1) bevat alledaags taalgebruik (1) het gedicht bevat één semantisch veld (2) het verloop is duidelijk en eenvoudig, het gedicht is erg verhalend (3) het gedicht bevat mogelijk enkele heldere stijlfiguren die geen obstakel vormen voor de vlotte interpretatie van het gedicht (zoals eindrijm, alliteratie, anafoor en vergelijking) (4) 
 gaat over herkenbare onderwerpen en gevoelens (5) de lezer heeft weinig ervaring met het lezen van poëzie en nauwelijks kennis over het genre (5) Bevat frequent gebruikte woorden met occasioneel een onbekende term (1) bevat alledaags taalgebruik (1) het gedicht bevat een of twee semantische velden (2) het verloop is coherent, het gedicht is verhalend maar er is ook ruimte voor enige mate van beschrijving (3) het gedicht bevat enkele weinig complexe stijlfiguren die geen obstakel vormen voor de vlotte interpretatie van het gedicht (zoals enjambement, personificatie, hyperbool en retorische vraag) (4) 
 gaat over herkenbare onderwerpen en gevoelens (5) de lezer heeft positieve ervaringen met het lezen van eenvoudige poëzie en enige kennis over het genre (5) genuanceerde en enigszins gevarieerde woordkeuze (1) bevat alledaags taalgebruik met occasioneel een archaïsch woord of een woord uit een andere taal, regio- en sociolect (1) het gedicht bevat een of twee semantische velden (2) het verloop is mogelijk enigszins gefragmenteerd, de nadruk ligt iets meer op beschrijving in plaats van op handeling (3) het gedicht bevat enkele complexere stijlfiguren (zoals ellips, polysyndeton/asyndeton, volta, pointe, pleonasme, metafoor en metonymie) (4) 
 gaat over onderwerpen en gevoelens die verder van de leefwereld van jongeren kunnen liggen (5) de lezer kan algemene kennis (over mens en wereld) en leeservaring van poëzie inzetten bij de interpretatie van gedichten (5) gevarieerde woordkeuze die ver van het taalgebruik van de lezer kan liggen (1) kan archaïsche taal bevatten en woorden uit andere talen, regio- en sociolecten (1) het gedicht bevat wellicht twee semantische velden (2) het verloop is mogelijk gefragmenteerd, de nadruk ligt in de eerste plaats op beschrijving/ reflectie en minder op de handeling (3) het gedicht kan een experimentele stijl hebben en bevat meerdere complexere stijlfiguren (zoals synesthesie, onomatopee en oxymoron) (4) 
 gaat over onderwerpen en gevoelens die verder van de leefwereld van jongeren kunnen liggen (5) de lezer kan algemene kennis (over mens en wereld) en specifieke kennis over het poëtische genre inzetten bij de interpretatie van gedichten (5) gevarieerde en geraffineerde woordkeuze die ver van het taalgebruik van de lezer kan liggen (1) kan archaïsche taal bevatten, en woorden uit andere talen, regio- en sociolecten (1) het gedicht bevat wellicht meerdere semantische velden (2) het verloop is mogelijk gefragmenteerd, de nadruk ligt in de eerste plaats op beschrijving/ reflectie en minder op de handeling (3) het gedicht kan een experimentele stijl hebben en bevat meerdere complexere stijlfiguren die de interpretatie van het gedicht uitdagend maken (zoals paradox en complexere metaforen) (4) 
 gaat over meerduidige onderwerpen en (impliciete) gevoelens die ver van de leefwereld van jongeren kunnen liggen (5) de lezer kan algemene kennis (over mens en wereld) en inzicht in de culturele, poëticale en literair- historische context van het gedicht en het genre inzetten bij de interpretatie (5) gevarieerde en geraffineerde woordkeuze die ver van het taalgebruik van de lezer kan liggen en vaak moeilijk te doorgronden is (1) kan archaïsche taal bevatten, en woorden uit andere talen, regio- en sociolecten (1) het gedicht bevat meerdere semantische velden en bevat vaak verwijzingen naar andere cultuuruitingen (2) er is nauwelijks een verloop. De nadruk ligt op de introspectie van het lyrisch subject (3) het gedicht kan een experimentele stijl hebben en bevat meerdere complexere stijlfiguren die de interpretatie van het gedicht uitdagend maken (zoals paradox; complexe metaforen en allegorieën) (4) gaat over meerduidige onderwerpen en (impliciete) gevoelens die ver van de leefwereld van jongeren kunnen liggen (5) de lezer kan algemene kennis (over mens en wereld), specialistische inzichten in de culturele, poëticale en literair-historische context en (impliciete) verwijzingen naar klassieke motieven (de Bijbel, mythologie) en naar andere teksten en cultuuruitingen inzetten bij de interpretatie van gedichten (5)
  19. 19. Level 2 Level 3 Level 4 Level 5 Level 6 t p d t p d t p d t p d t p d Test 1 3.73 <.01 .29 4.64 <.01 .42 5.08 <.01 .48 2.86 <.01 .26 7.98 <.01 .85 Level 1 Test 2 .11 .92 .03 .69 .50 .21 1.62 .11 .50 -.08 .94 .02 2.99 <.01 .91 Test 3 .36 .72 .11 -.96 .35 .30 -.07 .94 .02 2.65 .01 .83 1.96 .06 .61 Test 1 .79 .43 .07 1.04 .30 .11 -.56 .58 .05 4.05 <.01 .47 Level 2 Test 2 .65 .52 .20 1.70 .10 .52 -.17 .86 .05 3.19 <.01 .97 Test 3 -1.46 .15 .46 -.61 .54 .19 2.41 .02 .75 1.69 .10 .53 Test 1 .32 .75 .03 -1.44 .15 .12 4.56 <.01 .38 Level 3 Test 2 .88 .39 .27 -.72 .47 .22 2.62 .01 .80 Test 3 .85 .40 .27 3.57 <.01 1.11 3.29 <.01 1.03 Test 1 -1.69 .09 .14 4.11 .01 .35 Level 4 Test 2 -1.81 .08 .55 2.54 .02 .77 Test 3 3.24 <.01 1.01 2.04 .05 .64 Test 1 5.37 <.01 .53 Level 5 Test 2 3.82 <.01 1.16 Test 3 -.78 .44 .24 Hoe sterk verschillen die niveaus? (focus op appreciatie)
  20. 20. Level 2 Level 3 Level 4 Level 5 Level 6 t p d t p d t p d t p d t p d Test 1 3.73 <.01 .29 4.64 <.01 .42 5.08 <.01 .48 2.86 <.01 .26 7.98 <.01 .85 Level 1 Test 2 .11 .92 .03 .69 .50 .21 1.62 .11 .50 -.08 .94 .02 2.99 <.01 .91 Test 3 .36 .72 .11 -.96 .35 .30 -.07 .94 .02 2.65 .01 .83 1.96 .06 .61 Test 1 .79 .43 .07 1.04 .30 .11 -.56 .58 .05 4.05 <.01 .47 Level 2 Test 2 .65 .52 .20 1.70 .10 .52 -.17 .86 .05 3.19 <.01 .97 Test 3 -1.46 .15 .46 -.61 .54 .19 2.41 .02 .75 1.69 .10 .53 Test 1 .32 .75 .03 -1.44 .15 .12 4.56 <.01 .38 Level 3 Test 2 .88 .39 .27 -.72 .47 .22 2.62 .01 .80 Test 3 .85 .40 .27 3.57 <.01 1.11 3.29 <.01 1.03 Test 1 -1.69 .09 .14 4.11 .01 .35 Level 4 Test 2 -1.81 .08 .55 2.54 .02 .77 Test 3 3.24 <.01 1.01 2.04 .05 .64 Test 1 5.37 <.01 .53 Level 5 Test 2 3.82 <.01 1.16 Test 3 -.78 .44 .24 Hoe sterk verschillen die niveaus? (focus op appreciatie)
  21. 21. Gedichten
 & jij Gedichten, 
 jij & de wereld Gedichten, 
 jij, de wereld & poëzie Belevend lezen Herkennend lezen Reflecterend lezen Interpreterend lezen Letterkundig lezen Academisch lezen Frequently used words Frequently used words, occasionally an unknown word Balanced and slightly varied choice of words Varied choice of words that may be uncommon for an adolescent or young adult Varied and refined choice of words that are beyond the language use of the average adolescent or young adult Elaborate and refined choice of words that are beyond the language use of the average adolescent or young adult, and that are often difficult to understand Everyday language Everyday language Everyday language, but occasionally an archaic word or a word from another language, dialect, or sociolect Some archaic words or words from another language, dialect, or sociolect Some archaic words or words from another language, dialect, or sociolect Some archaic words or words from another language, dialect, or sociolec One semantic field One or two semantic fields One or two semantic fields Two semantic fields More than two semantic fields More than two semantic fields, and often references to other cultural artifacts A clear and simple storyline A coherent storyline, but descriptive passages can occur A slightly fragmented storyline: emphasis on description rather than on action Possibly a fragmented storyline: emphasis on description and reflection rather than on action Possibly a fragmented storyline: emphasis on description and reflection rather than on action Hardly any storyline: emphasis on introspection of the lyrical subject Use of simple stylistic devices (e.g. rhyme, alliteration, anaphor and comparison), that does not challenge interpretation of the poem Use of some less complex stylistic devices (e.g. enjambement, personification, hyperbole and rhetorical question), that does not challenge the interpretation of the poem Use of some more complex stylistic devices (e.g. ellipse, polysyndeton, asyndeton, volta, pointe, pleonasme, metaphor and metonymy) Use of complex stylistic devices (e.g. synaesthesia, onomatopoeia, oxymoron). Possibly a more experimental style. Use of complex stylistic devices (e.g. paradox) that challenges the interpretation of the poem. Possibly a more experimental style. Use of complex stylistic devices (e.g. paradox, complex metaphors and allegories) that challenges the interpretation of the poem. Mostly an experimental style. Recognizable topics and feelings Recognizable topics and feelings Topics and feelings that may be less common in the life of an adolescent or young adult Topics and feelings that may be less common in the life of an adolescent or young adult Multidimensional topics and implicit feelings that may be uncommon in the life of an adolescent or young adult Multidimensional topics and implicit feelings that may be uncommon in the life of an adolescent or young adult Een taxonomie van poëzie
  22. 22. Gedichten
 & jij Gedichten, 
 jij & de wereld Gedichten, 
 jij, de wereld & poëzie Belevend lezen Herkennend lezen Reflecterend lezen Interpreterend lezen Letterkundig lezen Academisch lezen Frequently used words Frequently used words, occasionally an unknown word Balanced and slightly varied choice of words Varied choice of words that may be uncommon for an adolescent or young adult Varied and refined choice of words that are beyond the language use of the average adolescent or young adult Elaborate and refined choice of words that are beyond the language use of the average adolescent or young adult, and that are often difficult to understand Everyday language Everyday language Everyday language, but occasionally an archaic word or a word from another language, dialect, or sociolect Some archaic words or words from another language, dialect, or sociolect Some archaic words or words from another language, dialect, or sociolect Some archaic words or words from another language, dialect, or sociolec One semantic field One or two semantic fields One or two semantic fields Two semantic fields More than two semantic fields More than two semantic fields, and often references to other cultural artifacts A clear and simple storyline A coherent storyline, but descriptive passages can occur A slightly fragmented storyline: emphasis on description rather than on action Possibly a fragmented storyline: emphasis on description and reflection rather than on action Possibly a fragmented storyline: emphasis on description and reflection rather than on action Hardly any storyline: emphasis on introspection of the lyrical subject Use of simple stylistic devices (e.g. rhyme, alliteration, anaphor and comparison), that does not challenge interpretation of the poem Use of some less complex stylistic devices (e.g. enjambement, personification, hyperbole and rhetorical question), that does not challenge the interpretation of the poem Use of some more complex stylistic devices (e.g. ellipse, polysyndeton, asyndeton, volta, pointe, pleonasme, metaphor and metonymy) Use of complex stylistic devices (e.g. synaesthesia, onomatopoeia, oxymoron). Possibly a more experimental style. Use of complex stylistic devices (e.g. paradox) that challenges the interpretation of the poem. Possibly a more experimental style. Use of complex stylistic devices (e.g. paradox, complex metaphors and allegories) that challenges the interpretation of the poem. Mostly an experimental style. Recognizable topics and feelings Recognizable topics and feelings Topics and feelings that may be less common in the life of an adolescent or young adult Topics and feelings that may be less common in the life of an adolescent or young adult Multidimensional topics and implicit feelings that may be uncommon in the life of an adolescent or young adult Multidimensional topics and implicit feelings that may be uncommon in the life of an adolescent or young adult Een taxonomie van poëzie
  23. 23. Gedichten
 & jij Gedichten, 
 jij & de wereld Gedichten, 
 jij, de wereld & poëzie Experiential poems Identifiable poems Reflective poems Interpretative poems Literary poems Academic poems Frequently used words Frequently used words, occasionally an unknown word Balanced and slightly varied choice of words Varied choice of words that may be uncommon for an adolescent or young adult Varied and refined choice of words that are beyond the language use of the average adolescent or young adult Elaborate and refined choice of words that are beyond the language use of the average adolescent or young adult, and that are often difficult to understand Everyday language Everyday language Everyday language, but occasionally an archaic word or a word from another language, dialect, or sociolect Some archaic words or words from another language, dialect, or sociolect Some archaic words or words from another language, dialect, or sociolect Some archaic words or words from another language, dialect, or sociolec One semantic field One or two semantic fields One or two semantic fields Two semantic fields More than two semantic fields More than two semantic fields, and often references to other cultural artifacts A clear and simple storyline A coherent storyline, but descriptive passages can occur A slightly fragmented storyline: emphasis on description rather than on action Possibly a fragmented storyline: emphasis on description and reflection rather than on action Possibly a fragmented storyline: emphasis on description and reflection rather than on action Hardly any storyline: emphasis on introspection of the lyrical subject Use of simple stylistic devices (e.g. rhyme, alliteration, anaphor and comparison), that does not challenge interpretation of the poem Use of some less complex stylistic devices (e.g. enjambement, personification, hyperbole and rhetorical question), that does not challenge the interpretation of the poem Use of some more complex stylistic devices (e.g. ellipse, polysyndeton, asyndeton, volta, pointe, pleonasme, metaphor and metonymy) Use of complex stylistic devices (e.g. synaesthesia, onomatopoeia, oxymoron). Possibly a more experimental style. Use of complex stylistic devices (e.g. paradox) that challenges the interpretation of the poem. Possibly a more experimental style. Use of complex stylistic devices (e.g. paradox, complex metaphors and allegories) that challenges the interpretation of the poem. Mostly an experimental style. Recognizable topics and feelings Recognizable topics and feelings Topics and feelings that may be less common in the life of an adolescent or young adult Topics and feelings that may be less common in the life of an adolescent or young adult Multidimensional topics and implicit feelings that may be uncommon in the life of an adolescent or young adult Multidimensional topics and implicit feelings that may be uncommon in the life of an adolescent or young adult groei verlangen verwondering herinnering protest Een taxonomie van poëzie een anthologie van poëzie
  24. 24. extra aandacht voor:
 • jongerenliteratuur • jonge en vrouwelijke dichters • schrijvers met een migratie-achtergrond • innovatieve poëzievormen zoals slam poetry en songteksten • gedichten met een opbeurend onderwerp • enzovoort
  25. 25. Gedichten,
 & jij Gedichten, 
 jij & de wereld Gedichten, 
 jij, de wereld & poëzie groei verlangen verwondering herinnering protest Een anthologie van poëzie een matrix van poëzie
  26. 26. Gedichten,
 & jij Gedichten, 
 jij & de wereld Gedichten, 
 jij, de wereld & poëzie groei verlangen verwondering herinnering protest Een anthologie van poëzie een matrix van poëzie
  27. 27. 1. Gebruik de taxonomie met drie categorieën om je eigen anthologie te creëren. 2. Neem niet enkel gedichten uit de canon, maar selecteer ook poëzie uit de jongerenliteratuur, slam poetry, vrolijke gedichten, enzovoort. 3. Verander je anthologie in een matrix door ze aan thema’s zoals groei en verlangen te koppelen. 4. Geef jouw leerlingen een vertrekpunt in deze matrix. Wees aandachtig voor de factoren die het verschil tussen de categorieën verklaren. 5. Laat jouw leerlingen vrij de inhoud van de matrix ontdekken. Er is geen verschil in kwaliteit tussen de categorieën. 6. Vraag jouw leerlingen om hun reis door de matrix vast te leggen. 7. Vraag jouw leerlingen om de matrix aan te vullen.
  28. 28. Poëzie is er altijd voor iemand Poëzie is meer dan poëzie Poëzie is niet natuurlijk, en dat is goed
  29. 29. Comparative assessment!
 Welke van de twee teksten vind je de meest poëtische?
  30. 30. Culture > Music > News Barack Obama’s favourite song of 2015 was a Kendrick Lamar album track Are you listening, Grammy Awards? Christopher Hooton | @christophhooton |  | Click to follow  The Independent Culture Getty Wednesday 9 December 2015 17:27 Damn, the POTUS has taste. Asked by People what song he’s been listening to most over the past year, he not only didn’t say “’Hello’ by Adele” like every other sucker on this planet, but named once-in-a-generation talent Kendrick Lamar and his track ‘How Much a Dollar Cost’. LOGIN
  31. 31. Schrijf een kortverhaal Gebruik deze 7 woorden in deze volgorde Brussel-Noord schemer industrieterrein kapotgeschoten regenplassen handpalmen oostwaarts
  32. 32. Poëzie is er altijd voor iemand Poëzie is meer dan poëzie Poëzie is niet natuurlijk, en dat is goed
  33. 33. Dehaene, Cohen, Morais, & Kolinsky (2015)
  34. 34. Poëzie is er altijd voor iemand Poëzie is meer dan poëzie Poëzie is niet natuurlijk, en dat is goed
  35. 35. Jordi Casteleyn Antwerp School of Education
 jordi.casteleyn@uantwerpen.be jordi_casteleyn
 www.slideshare.net/jordi013 Creëer je eigen poëzie-canon. 
 Op weg naar een wetenschappelijke basis voor poëziedidactiek
  36. 36. Casteleyn, J., & Vanderenvieren, E. (2018). Factors determining young adults’ appreciation of reading poetry. L1-Educational Studies in Language and Literature. DOI: 10.17239/L1ESLL-2018.18.01.04 Dehaene, S., Cohen, L., Morais, J., & Kolinsky, R. (2015). Illiterate to literate: behavioural and cerebral changes induced by reading acquisition. Nature, 16, april, 234-244. Graham, S., Bruch, J., Fitzgerald, J., Friedrich, L., Furgeson, J., Greene, K., Kim, J., Lyskawa, J., Olson, C.B., & Smither Wulsin, C. (2016). Teaching secondary students to write effectively (NCEE 2017-4002). Washington, DC: National Center for Education Evaluation and Regional Assistance (NCEE), Institute of Education Sciences, U.S. Department of Education. Retrieved from the NCEE website: http://whatworks.ed.gov. Hirsch, E. (2003). Reading comprehension requires knowledge - of words and the world. Scientific insights into the fourth-grade slump and the nation’s stagnant comprehension scores. American Educator, 10-29. Neuman, S. B. (2017). The information book flood: Is additional exposure enough to support early literacy development? The Elementary School Journal, 118, 1 (september 2017), 1-27. Perfetti, C., & Stafura, J. (2014). Word knowledge in a theory of reading comprehension. Scientific Studies of Reading, 18(1), 22-37. Trioen, T., & Casteleyn, J. (2018). Extra kansen voor laaggeletterde adolescenten. Project UAntwerpen. Vanhooren, S., Pereira, C., & Bolhuis, M. (2017). Iedereen taalcompetent! Visie op de rol, de positie en de inhoud van het onderwijs Nederlands in de 21ste eeuw. Opgehaald van http://taalunieversum.org/sites/tuv/files/ downloads/Iedereen_taalcompetent.pdf

×