Inhout 34 Jongeneel Houthandel en Bouwmaterialen

818 views

Published on

Published in: Technology
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
818
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Inhout 34 Jongeneel Houthandel en Bouwmaterialen

  1. 1. INHOUT 34 december 2011 a anadal C eci SpOp zoek naar de geur van vers gezaagd Western Red CedarSPECTACULAIRE DUWBOOTJES GROEPEREN DE STAMMENWestern Red Cedar biedt een ongekende variatie aan kleuren‘EEN DAG IN HET BOS IS EEN GOEDE DAG’X-ray technologie zorgt voor hoogwaardig eindproductVAN DIK HOUT ZAAGT MEN PLANKENCanadian Lumber Standard kaarsrecht het beste constructiehoutSPIKSPLINTERNIEUWE MACHINE SCHAAFT SUPERSNEL
  2. 2. INHOUD a anadal C ci 10 NIEUWS Spe › Subliem resultaat met Western Red Cedar › Totempaal als familiewapen › Gegarandeerd goed: WRC-rabat en -boeidelen12 Op zoek naar de geur van vers gezaagd Western Red Cedar › Kolossale paddenstoel van Western Red Cedar › Harder en rechter constructiehout 19 PROJECTEN Western Red Cedar toegepast in de wijk Maarstee Stadskanaal › Nieuwbouw 69 woningen › Nieuwbouw 63 appartementen4 ‘Een dag in het bos 16 Van dik hout is een goede dag’ zaagt men planken Dit nummer van Inhout is bijna helemaal aan Western Red Cedar gewijd. Hierbo- ven ziet u uw verslaggevers Henk ten Bouwhuis (rechts) en Henk Fieggen voor20 Canadian Lumber Standard kaarsrecht het beste constructiehout een partij vers gezaagd Western Red Cedar op het terrein van één van de drieInhout is het relatiemagazine van Koninklijke Jongeneel. Het verschijnt vier keer per jaar. zagerijen die zij in de Canadese provincieRedactie Henk ten Bouwhuis, Ramon Bus, Klara Mussche en Henk Fieggen Redactieadres Koninklijke British Columbia bezochten (zie het artikelJongeneel, Afdeling Marketing & Communicatie, Postbus 49, 3500 AA Utrecht. Telefoon 030 2346347.info@jongeneel.nl. www.jongeneel.nl Realisatie Mediabizz, Amersfoort. Fotografie Henk ten Bouwhuis op pagina 12). Ze bezochten ook eenVormgeving Sok visueel management, Amsterdam Productie Grafisch Bedrijf Tuijtel, Hardinxveld- fabriek van Weyerhaeuser in de CanadeseGiessendam provincie Alberta. Daar wordt het door Jongeneel geïmporteerde Canadian Lumber Standard geproduceerd (zie het artikel op pagina 20). 3
  3. 3. Western Red Cedar biedt een ongekende variatie aan kleuren ‘EEN DAG IN HET BOS IS EEN GOEDE DAG’ De populariteit van de Western Red Cedar als bouwmateriaal gaat duizenden jaren terug. Door de indianenstammen werd hij de Levensboom genoemd. Tegenwoordig wordt hij met veel zorg op duurzame wijze geoogst, zodat we nog generaties lang kunnen blijven genieten van de fraaie producten die hij voortbrengt. D it nummer van Inhout is vrijwel geheel gewijd aan de Western Red Cedar, een bij- zondere boomsoort die haar oorsprong vindt in het noordwesten van de Verenigde Sta- ten en het zuidwesten van Canada, in British twijgen voor het draaien van touw, de wortels onder meer voor het vervaardigen van water- dichte manden en de stam onder meer voor het maken van kano’s, het bouwen van huizen en het beeldhouwen van totempalen. Omdat de Wes- Na een even fraaie boot- Columbia. Voor een nadere kennismaking vlie- tern Red Cedar hen vrijwel alles gaf wat ze als tocht als autorit worden gen we van Amsterdam naar Vancouver, na basismateriaal in hun leven nodig hadden, werd we in Sechelt verwel- Montreal en Toronto de derde stad van Canada hij de Levensboom genoemd. Wat overbleef komd door Operations en veruit de grootste stad van British Columbia, werd als brandhout gebruikt, om eten te berei- Manager Dave Lasser: maar - vreemd genoeg - niet de hoofdstad van den of om zich in de wintermaanden te verwar- ‘Een Community Forest deze uitgestrekte provincie. Dat is het veel klei- men. De naam Red dankt deze boomsoort aan de is een lokaal bosgebied nere Victoria op Vancouver Island, vernoemd vaak roodbruine kleur van het kernhout. In de dat zodanig wordt naar de legendarische Britse koningin Victoria werkelijkheid biedt het hout evenwel een onge- beheerd dat de lokale die tijdens de eerste Britse nederzettingen in kende variatie aan kleuren, van licht roze tot cho- gemeenschap er Canada aan de macht was. De populariteit van coladebruin. optimaal van profiteert’ Western Red Cedar als bouwmateriaal gaat dui- zenden jaren terug naar de indianenstammen Walk in the woods die als eersten het gebied bewoonden en in Op de eerste dag van onze kennismaking met de Canada tegenwoordig First Nations worden Western Red Cedar brengen we een bezoek aan genoemd. Zij gebruikten de bast onder meer het Sunshine Coast Community Forest dat wordt voor het weven van matten, kleding en luiers, de gerund door Sechelt Community Projects met4
  4. 4. 5
  5. 5. het district Sechelt als enige aandeelhouder. Dit district ligt zo’n twee uur reizen ten noordwesten van Vancouver. Na een even fraaie boottocht als autorit worden we in Sechelt verwelkomd door Operations Manager Dave Lasser. Hij legt uit dat het bosgebied in British Columbia voor 95% staatseigendom is: ‘Wij opereren op basis van een licentie die door de provinciale overheid voor 25 jaar wordt afgegeven. Voor deze licentie betalen wij jaarlijks een vast bedrag plus een variabel bedrag op basis van het aantal m3 dat door ons wordt geoogst. De idee achter een Com- munity Forest is dat een lokaal bosgebied zoda- nig wordt beheerd dat de lokale gemeenschap er optimaal van profiteert. Het gaat daarbij om het vinden van de juiste balans tussen alle relevante gemeenschapswaarden zoals exploitatie en werk- gelegenheid, maar ook duurzaam bosbeheer, educatie en recreatiewaarde. Omdat het district Sechelt onze enige aandeelhouder is, heeft de lokale gemeenschap grote invloed. We beleggen regelmatig bijeenkomsten waarin de verschil- lende belangengroepen hun zegje kunnen doen. Daaronder bevinden zich ook groene activisten. We runnen de concessie als een bedrijf, maar we houden zoveel mogelijk rekening met legitieme gemeenschapszorgen. Die kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op de biodiversiteit of de waterkwaliteit. We proberen zo transparant mogelijk te zijn. Zo organiseren we na het opstel- len van elk nieuw oogstplan een openbare ‘walk in the woods’ waarbij we uitleggen hoe we het willen aanpakken.’ Fourwheeldrives ‘Het gebied dat wij beheren, omvat 11.000 hec- tare, waarvan zo’n 60% beschikbaar is voor de oogst. We stellen hoge eisen aan het milieu en besteden in dit verband speciale aandacht aan planten en dieren die bedreigd worden of ken- merkend zijn voor British Columbia. Welke soor- ten komen er voor en hoe kunnen we er op land- schapschaal voor zorgen dat hun groei- en leefgebieden in tact blijven? Wij respecteren de rechten van de First Nations. Binnen het kader van hun culturele erfgoed mogen zij het bos blij- ven gebruiken. Zo wordt de bast van de Wes- tern Red Cedar nog steeds gestript voor het weven van kleding voor ceremoniële gelegen- heden en wordt hij nog steeds gekapt voor het Resident forester Cheryl maken van kano’s en het beeldhouwen van Power van het Malcolm totempalen.’ We stappen in een paar imposante Knapp Research Forest fourwheeldrives om met eigen ogen te zien hoe laat ons zien hoe de het oogsten plaatsvindt. Dit wordt uitbesteed nieuwe aanplant gedu- aan onderaannemers. In dit geval aan het bedrijf rende een aantal jaren van John Phare die daarvoor moderne machines wordt beschermd tegen inzet, maar ons ook wel even wil laten zien dat hij de eetlust van de dieren het oude ambacht met de kettingzaag nog niet is die in het bos leven verleerd. We zien dat de Western Red Cedar in6
  6. 6. gemengde bossen groeit, vooral in combinatiemet de Douglas Fir en de Western Hemlock. Wezien ook dat de tijdelijke wegen die voor het oog-sten nodig zijn, zodanig zijn aangelegd dat ze nahet oogsten weer aan het groeigebied kunnenworden teruggegeven. De zorg die aan het oogst-proces wordt besteed, maakt indruk. Om de bio-diversiteit in het perceel te behouden, wordt tienprocent van de bomen niet geoogst.Duurzaam bosbeheerWe leren dat British Columbia ongeveer 750 mil-joen m3 Western Red Cedarhout bezit en dat 80%daarvan in de kustregio wordt aangetroffen. Vandeze zogenaamde ‘staande’ voorraad wordt iederjaar zo’n 1% geoogst. Op het gebied van duur-zaam bosbeheer wordt gebruik gemaakt van drieonafhankelijke certificeringsystemen. Naast hetin Nederland overbekende systeem van deForest Stewardship Council (FSC) zijn dat de sys-temen van de Canadian Standards Association basis in exploitatie en beschikken we over een Bij het oogsten worden(CSA) en het Amerikaanse Sustainable Forestry eigen zagerij voor speciale houtproducten. Deze moderne machinesInitiative (SFI). Deze beide systemen hebben het activiteiten zorgen ervoor dat we volledig self- ingezet. Onderaanne-grootste aandeel en zijn toegelaten tot het Pro- supporting zijn.’ Cheryl Power neemt ons mee mer John Phare wil onsgramme for the Endorsement of Forest Certifi- naar een gedeelte van het bos waar nog oerbo- wel even laten zien datcation schemes, beter bekend als PEFC, dat door men staan. Ze laat ons ook zien hoe de nieuwe hij het oude ambachtde Nederlandse overheid is geaccepteerd als aanplant gedurende een aantal jaren wordt met de kettingzaag nogbewijs voor duurzaam geproduceerd hout. Terug beschermd tegen de eetlust van de dieren die in niet is verleerdin Vancouver brengen we een bezoek aan het het bos leven. Ze tovert regelmatig een glimlachunieke Malcolm Knapp Research Forest van de op haar gezicht. We vragen haar naar de reden:University of British Columbia. Het omvat maar ‘een dag in het bos is een goede dag.’ <liefst 5.500 hectare en ligt op slechts een uurtje rij-den van het centrum van Vancouver. We wor- Voor meer informatie:den gastvrij ontvangen door resident forester Malcolm Knapp Research ForestCheryl Power. Zij legt ons uit dat het bos niet 14500 Silver Valley Roadalleen voor onderwijs en onderzoek wordt Maple Ridge, British Columbia,gebruikt, maar ook voor recreatie: ‘Daarnaast Canada, V4R 2R3hebben we een deel van het bos op duurzame www.mkrf.forestry.ubc.ca 7
  7. 7. FAMILIEWAPEN In het artikel op pagina 4 schrijven we dat de popu- lariteit van de Western Red Cedar duizenden jaren teruggaat naar de indianenstammen die het noord- westen van Noord-Amerika als eersten bevolkten. Zij gebruikten de stam ook voor hun vaak monu- mentale totempalen. Een totem is een figuur van een dier of een mythisch wezen waarmee een groep indianen, een clan, zich verbonden voelt. Op een totempaal zijn de totems van de dieren en mythi- sche wezens uitgesneden die een rol spelen in de geschiedenis van hun clan. Ze kunnen het beste worden vergeleken met ons familiewapen. De lang- ste totempaal die uit één enkele Western Red Cedar- stam is gesneden, meet bijna veertig meter en staat in het fraaie Beacon Hill Park in Victoria, de hoofd- stad van British Columbia op Vancouver Island. De meeste totempalen staan in het plaatsje Duncan, SUBLIEM RESULTAAT dat eveneens op Vancouver Island ligt en als ‘City of Totems’ door het leven gaat. < Bij de voorlichting over Western Red Cedar werkt de Western Red Cedar Export Association samen met het Centrum Hout. We spreken erover met manager Eric de Munck: ‘Dat doen we al een aantal jaren. Een goed voor- beeld zijn de seminars die we samen met hen organiseren rondom nieuwe projecten waarbij Western Red Cedar op sublieme wijze is toe- gepast. Het gaat daarbij om zaken als de juiste detaillering, de juiste maat- voering en de juiste bevestiging. Deze seminars laten in de praktijk zien hoe je met Western Red Cedar moet omgaan om een perfect resultaat te bereiken. Op ons architectenspreekuur en onze houtinformatielijn krij- gen we opvallend veel vragen over de toepassing van Western Red Cedar als houten gevelbekleding. Het blijkt een populaire houtsoort te zijn. Dit komt door zijn egale kwaliteit, vormvastheid en natuurlijke duur- zaamheid. Western Red Cedar valt in duurzaamheidklasse 2 en kan dus onbehandeld worden toegepast. Onder de meest ideale omstandigheden vergrijst het dan tot een prachtige zilvergrijze kleur. Als de omstandig- heden minder ideaal zijn of als men deze natuurlijke vergrijzing niet mooi vindt, kan het hout industrieel van een coating worden voorzien waarna het in de gewenste kleur kan worden overgeschilderd. Het blijft een kwes- tie van smaak’. < GEGARANDEERD GOED Jongeneel levert twee verschillende Western Red Cedar-producten die al van twee grondverflagen zijn voorzien: gevingerlast rabat en gelamineerde en gevingerlaste boeidelen. Ze hoeven alleen nog maar afgelakt te worden. Elders in dit nummer kunt u lezen dat Western Red Cedar een natuurlijke duurzaamheid bezit. Het hout van deze boomsoort bevat natuurlijke, olieachtige stoffen die het beschermen tegen schimmels, insecten en verrotting. Daarenbo- ven geeft Jongeneel een garantie van vijftien jaar op loslatende lijmverbindingen en een garantie van vijf jaar op de kwaliteit van de beide grondverflagen, waarover in het artikel op pagina 16 wordt geschreven. Het spreekt vanzelf dat deze garanties alleen gelden indien deze producten vakkundig zijn toegepast en zijn ver- voerd, opgeslagen, verwerkt en afgelakt volgens de door Jonge- De laagdikte wordt regelmatig gecontroleerd neel beschreven verwerkingsvoorschriften. <8
  8. 8. NIEUWSHARDER EN RECHTER CONSTRUCTIEHOUTKaarsrecht het beste constructiehout. Dat is dekop van het artikel over Canadian Lumber Stan-daard op pagina 20 van dit nummer. We zijnbenieuwd naar de mening van Leon Janssen vanJanssen Bouw in Etten-Leur, die als goede klantvan Jongeneel vaak met dit product werkt. Hetbedrijf staat bekend als producent van kwalitatiefhoogwaardige villa’s en werd in 1994 opgerichtdoor vader Toon en zoon Leon Janssen. LeonJanssen heeft het bedrijf onlangs helemaal over-genomen, maar kan zich de begintijd nog goedherinneren: ‘Mijn vader beschikte over de know-how en de broodnodige financiën, terwijl mijninbreng vooral uit een tomeloze ambitie bestond.We hebben in de loop van de tijd zo’n 500 villa’sgebouwd, voornamelijk binnen een straal vanzo’n zeventig kilometer rondom Etten-Leur, maarook daarbuiten. We werken met twee bouwsys-temen: betonbouw en houtskeletbouw. In de prak-tijk werken we in veruit de meeste gevallen methoutskeletbouw, want dat heeft vele voordelen,ook op het gebied van gezondheid en milieu. Weweten allemaal dat hout CO2-neutraal is en dat detoepassing van houtskeletbouw de voor degezondheid schadelijke radonstraling uitsluit. Bijde bouw werken we veel met Canadian LumberStandard. Het is inderdaad waar dat het kaars-recht het beste constructiehout is. De bomengroeien trager en leveren harder en rechter con-structiehout op. < Vader Toon (links) en zoon Leon Janssen (rechts) van Janssen Bouw: ‘Bij de bouw werken we veel met Canadian Lumber Standard dat inderdaad kaarsrecht het beste constructiehout is’ KOLOSSALE PADDENSTOEL Een bijzonder en wel zeer opmerkelijke toepassing van Western Red Cedar valt in Cardiff te bewonderen, in het nieuwe gedeelte van het Nationale Par- lement van Wales. Het gebouw heeft wereldwijd erkenning gekregen van- wege het duurzame ontwerp en het prachtige golvende plafond. Het pla- fond is geheel in Western Red Cedar uitgevoerd en mondt boven de vergaderzaal uit in een kolossale paddenstoel van twaalf meter hoogte. De keuze viel op Western Red Cedar omdat deze houtsoort niet alleen duur- zaam is, maar ook flexibel kan worden toegepast en een prachtige, esthe- tisch verantwoorde uitstraling heeft. De ongekende kleurschakeringen in het hout geven het gebouw warmte en bieden daarmee tegenwicht aan de toepassing van het koud overkomende leisteen. In totaal werden 60.000 strekkende meter FSC-gecertificeerde en brandvertragend behandelde Western Red Cedar-latten toegepast. Voor dit project zijn speciale lami- neertechnieken ontwikkeld die het mogelijk maken om latten zo dun als 6 mm te kunnen verwerken.< 9
  9. 9. Jongeneel Projecten. Steengoed in houten gevelsCentrale Hart Hatert. Een bijzonder appartementencomplex. is uit Cumaru in vier verschillende lengtes die schuin en ook nog eensJongeneel Projecten mocht een heel zichtbare bijdrage leveren aan de alternerend op de gevel geplaatst zijn. Daardoor krijg je dat speelse effectvernieuwing van woonwijk De Hatert in Nijmegen. In opdracht van Portaal dat mooi harmonieert met de ronde architectonische vormen. Het hout isVastgoed Ontwikkeling werd een appartementencomplex gebouwd op geschaafd maar verder onbewerkt waardoor het langzaam verkleurt eneen zichtlocatie in Nijmegen-Zuid. De bijzondere architectuur onderscheidt het vlammende effect nog beter tot z’n recht komt. Het materiaal is duszich met z’n ronde organische vormen nadrukkelijk van de traditionele, ook doorgetrokken richting de binnenruimte en de parkeerkelder. En danrechthoekige bouwstijl in de wijk. kun je toch wel zien wat hout doet. Het leeft! Hierdoor wordt zo’n kille parkeerkelder opeens vriendelijk en toegankelijk, zonder dat de veiligheidJongeneel Projecten zorgde voor de afwerking van de buitengevels en in het gedrang komt.gemeenschappelijke binnenruimtes, zoals trapportaal en gangen. Verderwerd de afwerking in hout ook doorgetrokken in de entree en afscherming Voordat we aan deze klus begonnen hebben we ons breed georiënteerd op allevan de parkeerkelder. eigenschappen van Cumaru als gevelmateriaal. Als je dan het eindresultaat ziet, is het allemaal wel de moeite waard geweest”.Speelse effectenMartien Lormans was namens Jongeneel Projecten verantwoordelijk alsprojectleider. En hij is terecht trots op het eindresultaat: “Dit is niet heteerste project dat we samen met Bouwbedrijf Giesbers Wijchen onder BEZOEK ONS 25, 26 OF 27 JANUARIhanden nemen. Dat merk je meteen in de communicatie. We begrijpen A.S. OP DE GEVELBEURS INelkaar, zeg maar. Het bijzondere van dit project is toch wel de ROTTERDAM AHOY (STAND 01B061). NA REGISTRATIE VIAbuitenschil die opgebouwd JONGENEELPROJECTEN.NL HEEFT U GRATIS TOEGANG TOT DEZE BEURS. * 24H Architecture
  10. 10. Western Red Cedar verkoopt zichzelf NATUURLIJKE STOFFEN ZORGEN VOOR HOGE DUURZAAMHEID Tijdens onze trip naar British Columbia spreken we ook met Jack Draper. Als directeur van de Western Red Cedar Export Association behartigt hij de belangen van de belangrijkste exporteurs van deze legendarische boomsoort. Hij ontpopt zich als een ware ambassadeur. sleutelmarkt. De Western Red Cedar Export Asso- ciation probeert haar doelgroepen te inspireren, te informeren en te instrueren. We verstrekken onze informatie ook in het Nederlands en orga- niseren onder meer seminars. Zo hebben wij dit jaar in samenwerking met Centrum Hout een projectseminar georganiseerd over de toepas- sing van Western Red Cedar als gevelbekleding. Het betrokken project voldeed aan de hoogste eisen op het gebied van duurzaamheid.’ Schoonheid Duurzaamheid is onlosmakelijk met Western Red Cedar verbonden. Jack Draper zit op zijn praat- stoel: ‘Het hout heeft een hoge duurzaamheid. Het bevat natuurlijke olieachtige stoffen die het beschermen tegen schimmels, insecten en ver- rotting. Het kernhout valt in duurzaamheidsklasse 2. Dat wil zeggen dat het bij direct grondcontact W Directeur Jack Draper e hebben gelezen dat het bosgebied 15 tot 25 jaar onaangetast blijft. Maar er zijn meer van de Western Red van British Columbia zestig miljoen voordelen. Western Red Cedar is licht van Cedar Export Associa- hectare omvat. Om een idee te geven: gewicht en heeft een lage houtdichtheid. Daar- tion: ‘Binnen Europa is dat is twee keer zoveel als het bosgebied van lan- door heeft het een hoge isolatiewaarde. Van deNederland voor ons een den als Zweden en Finland. We vragen Jack Dra- meest voorkomende naaldhoutsoorten heeft sleutelmarkt met een per dan ook eerst naar het belang van de bos- Western Red Cedar de beste isolatie-eigenschap-totale exportwaarde van bouw voor British Columbia: ‘Wij waren het pen en die winnen het ook van de isolatie-eigen- circa veertien miljoen belangrijkste exportproduct met meer dan de schappen van baksteen, beton en staal. Die lage euro in 2010’ helft van de totale exportwaarde, maar de laatste houtdichtheid zorgt er tevens voor dat het hout jaren zijn wij voorbijgestreefd door de energie- nauwelijks krimpt en zwelt. De weerstand tegen sector met producten als olie, gas en kolen. De vochtopname is opmerkelijk en maakt Western houtindustrie blijft echter een belangrijke bij- Red Cedar bijzonder geschikt voor buitentoepas- drage aan de werkgelegenheid leveren. Ter illus- singen. Vanwege de rechtdradigheid en de gelijk- tratie: Western Red Cedar dat slechts 25% van de matige structuur is het hout zeer goed te bewer- totale bosvoorraad in het kustgebied uitmaakt, ken. Het is gemakkelijk te schaven en te schuren. creëert per m3 geoogst hout vier keer zo veel En wat afwerking betreft beschikt Western Red banen.’ We zijn benieuwd naar de omvang van Cedar over de beste eigenschappen van alle de export van Western Red Cedar. Jack Draper: naaldhoutsoorten, onder meer doordat het hout ‘Wij definiëren export als buiten Noord-Amerika. harsvrij is en een laag percentage spinthout heeft. De Verenigde Staten worden daarbij dus niet Verf, was, olie of vernis, elke afwerking is moge- meegeteld. Zo gedefinieerd gaat het om 25% lijk. Niet afgewerkt hout dat buiten wordt toege- van onze totale omzet. Europa en Australië zijn past, krijgt na verloop van tijd een fraaie zilver- onze traditionele afzetmarkten, maar – net zoals grijze kleur.’ Jack Draper somt de voordelen van in vrijwel alle sectoren – zijn China en India inte- Western Red Cedar gepassioneerd op, maar komt ressante groeimarkten. Met een aandeel van 60% aan het einde van het gesprek tot een simpele is Europa voor ons evenwel veruit het grootste conclusie: ‘Western Red Cedar verkoopt zichzelf, afzetgebied en met een totale waarde van circa niet in de laatste plaats omdat het hout van een veertien miljoen euro in 2010 is Nederland een verbluffende schoonheid is.’ < 11
  11. 11. 12
  12. 12. Op zoek naar de geur van versgezaagd Western Red CedarSPECTACULAIRE DUWBOOTJES GROEPEREN DE STAMMENJongeneel koopt haar producten wereldwijd bij de bron in en kiest haar leverancierszorgvuldig uit. Ze stellen ons in de gelegenheid om het productieproces van WesternRed Cedar van alle kanten te bekijken. In dit eerste artikel staat het gezaagde houtcentraal dat Jongeneel in de kwaliteit ‘2 clear and better’ uit voorraad kan leveren.Voordat de stammenmet een grote grijper uithet water worden gehe-sen, worden ze metbehulp van piepkleine I n ons hotel worden we opgewacht door presi- dent Scott McMillan van McIlveen Lumber Industries, de kernleverancier van Jongeneel als het om Western Red Cedar gaat. Hij legt ons een intensief programma voor. Het stelt ons in zie je overal stammen in het water drijven. Zo’n sorteerstation is nodig om de juiste stammen van de juiste eigenaren bij de juiste zagerijen te kunnen afleveren. Voordat ze met een grote grij- per uit het water worden gehesen, worden zeduwbootjes bij elkaar staat om binnen een tijdsbestek van twee dagen met behulp van piepkleine duwbootjes bij elkaargegroepeerd. met alle facetten van de Western Red Cedarpro- gegroepeerd. Het is een spectaculair gezicht. WeNadat ze zijn gesorteerd, ductie kennis te maken en ook nog een uitstapje krijgen veel respect voor het vakmanschap vanworden ze met staal- te maken naar de staat Washington in de VS, de mannen die deze duwbootjes, dozar boats opdraad bij elkaar waar volgens Scott McMillan de ‘Cadillac’ onder z’n Canadees, besturen. Ze moeten zich letterlijkgebonden en met een de nabewerkingsbedrijven is gevestigd. We en figuurlijk in allerlei soms heel scherpe bochtengrote plons weer te nemen de uitdaging aan. Gelet op de afstanden wringen, waarbij de bootjes soms half onderwater gelaten die we moeten overbruggen, belooft het een heel water verdwijnen. avontuur te worden. We gaan eerst naar de Lang- dale division van Terminal Forest Products, een Remannering icoon in de Noord-Amerikaanse bosbouwindus- Nadat de stammen uit het water zijn gehesen, trie dat zich voornamelijk op de productie van worden ze op het land uitgespreid om individu- Western Red Cedar richt. Je kunt deze Langdale eel door specialisten op hun verwerkingswaarde division het best omschrijven als een sorteersta- te worden beoordeeld. Daarna worden ze gesor- tion. Voor het transport van de stammen naar de teerd, met staaldraad bij elkaar gebonden en met zagerijen wordt veelvuldig gebruik gemaakt van een grote plons weer te water gelaten, klaar om de alom aanwezige waterwegen. Als je door het naar de zagerijen te worden vervoerd waar ze fraaie kustgebied van British Columbia rijdt, dan worden verwerkt. Onderweg naar de eerste zage- rij die we bezoeken, vragen we Scott McMillan naar de aard van zijn bedrijf. Zoals zijn naam al doet vermoeden, blijkt hij inderdaad van Schotse afkomst te zijn: ‘Dat klopt, zowel aan mijn vaders- als aan mijn moederskant. Mijn vader heeft hier in het kustgebied 42 jaar in de bosbouw gewerkt. Hij was actief betrokken bij de wereldwijde pro- motie van hout uit British Columbia, onder meer President Scott via de Canadian Wood Council. Het leven bij ons McMillan van McIlveen thuis stond in het teken van het hout. Het was Lumber Industries: ‘De blijkbaar zo besmettelijk dat mijn vier broers ook vorm waarin we het in de houtindustrie terecht zijn gekomen. Zelfhout kopen, is niet gelijk ben ik op een gegeven moment bij Tommy McIl- aan de vorm waarin we veen gaan werken en zo’n vijftien jaar geleden het hout verkopen’ heb ik de business van hem overgenomen. Als ik 13
  13. 13. Sales manager Carrick betreft echte waaghalzen zijn doorgeknipt, zor- Jay van Interfor: gen ze ervoor dat de stammen uit het water kun- ‘Wij willen onze nen worden getild om naar de zaaglijn te worden klanten de zekerheid getransporteerd. We lopen naar binnen en gaan geven dat we er op zoek naar die speciale geur van vers gezaagd morgen ook nog zijn’ Western Red Cedar. We treffen het niet, want op dat moment wordt een andere houtsoort ver- werkt. We zien dat de bandzaag aan twee kanten is getand waardoor het zaagproces efficiënter kan verlopen. We zien ook dat het hele proces is toegespitst op het bereiken van een zo’n hoog mogelijk rendement waarbij de klant invloed kan uitoefenen op de wijze waarop de stammen wor- den gezaagd. Mainland is een op-en-top maat- werkfabriek. Later op de dag bezoeken we nog een zagerij van Terminal Forest Products. Daarbij nu op die vijftien jaar terugkijk, dan kan ik maar is wel sprake van verticale integratie: ze zagen tot één conclusie komen: de aard van het bedrijf alleen voor zichzelf en alleen Western Red Cedar is compleet veranderd. Ik denk wel eens dat ik dat elders in de groep wordt nabewerkt. Een- eigenlijk alleen een goed functionerende bank- maal binnen komt het aroma je tegemoet. Wes- relatie heb overgenomen, in deze business ove- tern Red Cedar is een houtsoort om verliefd op te rigens niet onbelangrijk. Wat wij tegenwoordig worden. Van de vele kleurschakeringen krijgen doen, is waarde toevoegen. De vorm waarin we we eveneens warme gevoelens. het hout kopen, is niet gelijk aan de vorm waarin we het hout verkopen. Zo kan ik onze activiteiten, Zelfverzorgend denk ik, het beste typeren. Remannering noe- We brengen ook een bezoek aan Interfor waar we men we dat hier in British Colombia.’ worden ontvangen door sales manager Garrick Jay. Hij legt uit dat Interfor aan de beurs van Speciale geur Toronto is genoteerd: ‘Wat Western Red Cedar We komen aan bij de Mainland Mill, de eerste betreft zijn wij hier in het kustgebied van British zagerij die we bezoeken. Hoewel dit bedrijf even- Columbia de op één na grootste producent. Inter- De bandzaag opereert eens onderdeel is van Terminal Forest Products, for is een verticaal geïntegreerd bedrijf, met met een laserstraal en is er geen sprake van verticale integratie. Main- andere woorden we beheersen het totale proces individueel bestuurbare land verleent haar diensten aan een grote en vanaf de bosbouw tot en met het kant-en-klare armen die de stam gevarieerde klantenkring die zijn stammen bij product. We zijn volledig zelfverzorgend. Dat is voor een optimaal Mainland laat verwerken vanwege de hoge effi- tegenwoordig niet meer het gebruikelijke busi- rendement in de ciencygraad waarmee gewerkt wordt. Aan het ness model maar wij houden eraan vast, in de juiste zaagrichting begin van de productielijn zien we de spectacu- eerste plaats omdat we naar stabiliteit streven en kunnen brengen laire duwbootjes weer terug. Nadat de staaldra- onze klanten de zekerheid willen geven dat we er (foto rechtsonder) den staande op de boomstammen door wat ons morgen ook nog zijn.’ Dat is ook de reden dat we voortdurend in onze onderneming blijven inves- teren. We krijgen een rondleiding door de Ham- mond Mill, waar op dat moment kolossale stam- men Western Red Cedar worden gezaagd. Het prikkelt onze zintuigen opnieuw. De bandzaag blijkt hier ook aan twee kanten getand. Hij ope- reert met een laserstraal en individueel bestuur- bare armen die de stam vastpakken en voor een optimaal rendement in de juiste zaagrichting kun- nen brengen. Aan het slot van de eerste dag laat Scott McMillan ons nog zien hoe containers wor- den geladen en ze twee hoog op een drieënhalve kilometer lange trein worden geplaatst voor het transport naar de haven van Montreal van waar- uit ze naar Europa worden verscheept. We had- den het ons niet gerealiseerd, maar de lengte- maat van het hout wordt alleen bepaald door de lengtemaat van de containers. Back-to-back past het er precies twee keer in. <14
  14. 14. 15
  15. 15. X-ray technologie zorgt voor hoogwaardig eindproduct VAN DIK HOUT ZAAGT MEN PLANKEN Naast plankhout heeft Jongeneel ook gevingerlast en gelamineerd Western Red Cedar in haar assortiment. Voorzien van een speciale coating kunnen deze producten als rabat of boeideel worden toegepast. Voor dit tweede artikel bezoeken we een viertal specialistische nabewerkingsbedrijven. O p de tweede dag van onze kennismaking met alle facetten van het productiepro- ces van Western Red Cedar ligt de nadruk op de verschillende nabewerkingen. Van- daag worden we vergezeld door inkoopmana- gepasseerd, krijgen we Mount Baker in het vizier, volgens Scott één van de bergen met de meeste sneeuwval in de wereld. Met dertig meter in één seizoen is Mount Baker zelfs houder van het wereldrecord. We kunnen er nog even van genie- Bij lamineren gaat het om het verlijmen van het hout in de breedte. Voor Jongeneel worden breedtes van 185, 235 ger Ramon Bus en strategisch inkoper Jacco ten want deze majestueuze berg markeert ook de en 285 mm geprodu- Ravenhorst van Jongeneel. Scott McMillan van richting waarin we rijden. Selco staat voor South ceerd op diktes van McIlveen Lumber Products is weer onze onver- Everson Lumber Company en is genoemd naar 18 en 27 mm moeibare gastheer. Het eerste programmapunt is het typisch Amerikaanse plaatsje waar het is een bezoek aan Selco dat aan de andere kant van gevestigd. Zoals Scott McMillan ons al eerder de grens met de Verenigde Staten is gevestigd. had laten weten, blijkt Selco de ‘Cadillac’ onder Het is niet zo ver rijden, maar als gevolg van een de nabewerkingsbedrijven van Western Red meer dan grondige grenscontrole door stuurs Cedar, ook al zouden wij voor deze kwalificatie voor zich uit kijkende ambtenaren is het toch een een ander automerk hebben gekozen. Zo maken hele onderneming. Het kost ons maar liefst ze bij het vingerlassen gebruik van x-ray techno- anderhalf uur extra die we verbaasd maar gela- logie die de defecten in de te verwerken balken ten doorbrengen want creatieve initiatieven om detecteert en tevens de afstanden tussen twee Deze fotoserie laat het het proces te versnellen, blijken absoluut niet op defecten meet. Deze werkwijze garandeert een schulpen in drieën zien. prijs te worden gesteld. 9/11 heeft hun wereld hoogwaardig eindproduct dat voor Jongeneel Van dik hout zaagt men ingrijpend veranderd. Nadat we de grens zijn op een lengte van 5,90 meter wordt vervaardigd. planken16
  16. 16. We leren dat het vingerlassen plaatsvindt door tish Columbia’ op alle kentekenplaten staat. Watde ‘vrouwelijke’ vingers van lijm te voorzien en ons betreft zijn ze terecht trots op de werkelijkonder druk met de ‘mannelijke’ vingers te ver- prachtige natuur in hun provincie. Wij genietenbinden. Ook in de houtwereld is dit dus blijkbaar er met volle teugen van. Het eerste bedrijf ishet recept voor een goed huwelijk. Greendale Industries. Ze zijn gespecialiseerd in het schulpen ofwel in de lengterichting doorza-Schulpen gen van ruw gezaagd hout. Voor Jongeneel gaatBij vingerlassen gaat het om het verlijmen van het daarbij om het halveren van ruw gezaagdhet hout in de lengte; bij lamineren om het ver- hout met als kopmaten 46 mm bij 155 mm en 46lijmen van het hout in de breedte. Ook die kunst mm bij 205 mm. Dat levert plankhout op van 22verstaan ze bij Selco waarbij ze voor Jongeneel mm bij 155 mm en 22 mm bij 205 mm die inbreedtes van 185, 235 en 285 mm produceren op Nederland tot rabatjes en geschaafd of geprofi-diktes van 18 en 27 mm. De lengte bedraagt ook leerd hout worden verwerkt. Het halverenhierbij 5,90 meter. Scott Mc Millan benadrukt geschiedt met een bandzaag. Daarna worden denogmaals dat deze lengte in feite bepaald wordt planken opgelat, gedroogd en weer afgelat. Voor-door de lengte van de container waar ze dan pre- dat ze worden opgelat worden ze op lengtecies twee keer achter elkaar in passen. We rijden gesorteerd en nadat ze zijn afgelat worden ze opweer terug naar British Columbia en passeren de kwaliteit gesorteerd. Het tweede bedrijf is KelforCanadese grens vlot en probleemloos. Voordat Industries. Het ligt in verband met de reistijdwe de dag afsluiten bij coatingspecialist Wood- gelukkig dicht bij Greendale Industries in de Het schulpen ofwel in detone bezoeken we nog twee bedrijven. Tijdens buurt en is gespecialiseerd in het in drieën of vie- lengterichting doorzagenhet rijden valt ons ineens op dat er ‘Beautiful Bri- ren schulpen van ruw gezaagd hout. Van dik hout van ruw gezaagd hout 17
  17. 17. zaagt men planken. Daarbij wordt hetzelfde pro- ces gevolgd waarbij het drogen afhankelijk van de dikte acht tot twaalf dagen in beslag neemt. Proef op de som Het laatste station op onze kennismakingstocht langs alle facetten van de Western Red Cedar- productie is Woodtone. Voor een coatingspecia- list hadden ze geen betere naam kunnen beden- ken. We ontmoeten de broers Chris en Kevin Young die het bedrijf enkele jaren geleden van hun vader Jim Young hebben overgenomen. Van hem hebben ze geleerd om de beste producten te maken, met de beste mensen te werken en daar honderd procent achter te staan, zowel achter de producten als achter de mensen. Het bedrijf heeft twee vestigingen, eentje in British Columbia en in Washington aan de andere kant van de grens met de Verenigde Staten. De vestiging in British Columbia die we bezoeken, heeft net een nieuwe productiehal van 28.000 m2 in gebruik genomen. Ze zijn al de grootste coatingspecialist maar heb- ben de ambitie om verder te groeien, niet alleen als dienstverlener aan de houtindustrie maar ook als leverancier van eigen bouwproducten. We worden door de nieuwe productiehal rondgeleid door general manager David Hughes. Hij legt uit dat ze over twee productielijnen beschikken: ‘De eerste productielijn brengt een op olie gebaseerde coating aan; de tweede een op latex gebaseerde coating. Na het aanbrengen van de eerste laag zit er al een dikte van 60 MU op en na het aanbren- gen van de tweede is dat opgelopen tot tenminste 80 MU. Voor het aanbrengen van de tweede laag wordt het product een nacht gedroogd en op schoonheidsfoutjes gecontroleerd. Na het aan- brengen van de tweede laag wordt het product weer gedroogd en vervolgens verpakt.’ De tweede droging vindt plaats in een enorme etagedroger met een maximale capaciteit van zes etages. Aan het einde van het productieproces kan Jacco De tweede productielijn Ravenhorst het niet laten om de proef op de som brengt een op latex te nemen. Hij vraagt productiemanager Jeff Bur- gebaseerde coating aan bine om de dikte van de laklaag te meten. Het nadat het product een resultaat is 92 MU. Ruim voldoende dus. < nacht is gedroogd en op schoonheidsfoutjes is gecontroleerd Aan het einde van het productieproces laat strategisch inkoper Jacco Ravenhorst van Jongeneel (foto rechts) de proef op de som nemen. De dikte van de laklaag is 92 MU. Ruim voldoende18
  18. 18. WESTERN RED CEDAR PROJECTEN Opdrachtgever Woningcorporatie Lefier Hoogezand/Stadskanaal Project boven Nieuwbouw 69 woningen Bouwbedrijf Zomers Bouwbedrijf Klijndijk Johan Bouland Werkvoorbereider Peter Suelmann Uitvoerder (foto rechtsboven) Aandeel Jongeneel 15.000 meter FSC Western Red Cedar 22 x 150 mm geschaafd voor open gevelconstructie Gewolmaniseerde latten voor achterconstructie Project onder Nieuwbouw 63 appartementen Bouwbedrijf Koenen Bouw Emmen Raymond Rolink Projectleider Theo de Lange Uitvoerder (foto rechtsonder) Aandeel Jongeneel 15.000 meter FSC Western Red Cedar 44 x 75 mm geschaafd aan een trapeziumlat voor open gevelconstructie waarvan 4.000 meter brandvertragend geïmpregneerd Beide partijen behandeld met Aidol GW 310 DRM-latten voor achterconstructie Jongeneel Coevorden Jongeneel Groningen André Smallenbroek Regionaal account manager Noord Nederland (foto midden) 19
  19. 19. Canadian Lumber Standard kaarsrecht het beste constructiehout SPIKSPLINTERNIEUWE MACHINE SCHAAFT SUPERSNEL Canadian Lumber Standard (CLS) is de oudere broer van Scandinavian Lumber Standard (SLS). In beide gevallen gaat het om gestandaardiseerd constructiehout dat op sterkte is gesorteerd, ingevolge het bouwbesluit een voorwaarde om het constructief te mogen toepassen.20
  20. 20. Het grote verschil met Scandinavië is dat de bomen ter plekkeniet op lengte worden Wood procurement gezaagd, maar in zijn manager Tony Dozorecgeheel naar de fabriek legt uit dat een kapge- worden getranspor- bied gemiddeld 40 teerd. Hoe hoger ze hectare groot is en dat groeien, hoe mooier er tegelijkertijd op zes en harder het hout locaties wordt geoogst T ijdens onze trip naar Canada brengen we ook een bezoek aan de fabriek van Weyer- haeuser in Grande Prairie waar Jongeneel haar CLS-hout inkoopt. CLS staat voor Canadian Lumber Standard, vierzijdig geschaafd en afge- rond constructiehout dat veel in de houtskelet- bouw wordt gebruikt. We vliegen eerst van Van- couver naar Edmonton, de hoofdstad van de provincie Alberta. De tweede etappe leggen we af in een veredelde bromvlieg. Grande Prairie is een echte ‘boomtown’. Als gevolg van de sterk toegenomen olie- en gaswinning is het inwo- nertal de laatste jaren meer dan verviervoudigd. Grande Prairie ligt niet alleen in een andere pro- vincie, maar ook in een andere tijdzone. Het zal ons bij de terugvlucht naar Vancouver nog lelijk opbreken. We worden opgehaald door wood pro- curement manager Tony Dozorec. Hij neemt ons direct mee naar het gebied waar op dat moment geoogst wordt. Op de kaarsrechte, eindeloos lij- kende snelweg erheen vertelt hij dat ze een con- cessie beheren van maar liefst 1,1 miljoen hec- tare: ‘We hebben deze concessie en de fabriek die jullie straks gaan bezoeken in 1991 van Proc- tor & Gamble overgenomen. Zij voorzagen daar- mee in hun eigen behoefte aan gebleekte pulp en zijn tegenwoordig een belangrijke klant. We oog- sten zo’n 5.000 hectare per jaar en zitten nog steeds in de eerste kap. De groeitijd van het gre- nen bedraagt zo’n tachtig tot honderd jaar. Hoe hoger ze groeien, hoe mooier en harder het hout. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ze door de indianen als palen voor hun wigwammen wer- den gebruikt. Vandaar de naam van deze boom- soort: Lodgepole Pine. Om dezelfde reden wor- den vandaag de dag van de beste exemplaren elektriciteitspalen gemaakt.’ Springbreak Eenmaal aangekomen bekijken we de kaart van de totale concessie en legt Tony Dozorec uit dat 21
  21. 21. Gigantisch, de enorme rijdende kraan waarmee de boomstammen naar de productielijnen worden aangevoerd een kapgebied gemiddeld 40 hectare groot is en de maatregelen die we nemen om de natuur en dat er tegelijkertijd op zes locaties wordt geoogst: de biodiversiteit te beschermen. We voldoen aan ‘Op jaarbasis gaat het daarbij om zo’n 1.700.000 alle eisen op het gebied van duurzaam bosbe- m3 rondhout. Voor het overgrote deel zijn dat heer en werken daarbij volgens de richtlijnen twee naaldhoutsoorten: een derde vuren en twee van het Amerikaanse Sustainable Forestry Ini- derde grenen. We treffen ook loofhoutsoorten tiative (SFI) dat als certificeringsysteem tot het aan. Die oogsten en verwerken we wel, maar rui- Programme for Endorsement of Forest Certifica- len we met een ander bedrijf dat er OSB van tion schemes (PEFC) is toegelaten. Daarnaast maakt. Er wordt maar negen, soms tien maanden geldt dat we hier in de provincie Alberta wettelijk van het jaar geoogst: van juli tot en met maart of hebben vastgelegd dat we onze oogstgebieden april. Met name in de wintermaanden zijn de binnen twee jaar moeten herbeplanten. Dit Een detailfoto van de condities ideaal. Dan is de grond bevroren en bre- gebeurt in de zomermaanden met de zaden die spiksplinternieuwe en ken de takken gemakkelijker af. In de maanden we in de herfstmaanden hebben verzameld.’ supersnelle schaafma- april tot en met juni is de grond drassig en zijn de chine. Lopende banden condities veel minder ideaal. In deze zoge- Gigantisch met afnemende snelhe- naamde ‘springbreak’ komt de natuur ook weer Tony Dozorec laat ons zien hoe het oogstgebied den zorgen ervoor dat tot leven. We werken met meerjarenplannen die en de benodigde aan- en afvoerwegen met de snelheid daarna in verschillende stadia door de regering moeten oranje linten zijn afgebakend en hoe daarbij met weer wordt afgeremd worden goedgekeurd. Daarbij gaat het ook om de natuurlijke waterloop rekening is gehouden.22
  22. 22. Die is met roze linten herkenbaar gemaakt. We stammen zijn aangevoerd, wordt met behulp vanzien ook hoe de bomen worden gekapt en de tak- scanners bepaald hoe ze met het oog op een zoken worden gestript. Het grote verschil met Scan- hoog mogelijk rendement het beste kunnen wor-dinavië is dat ze ter plekke niet op lengte worden den gezaagd. Daarbij wordt naar diameter, kwa-gezaagd, maar in zijn geheel naar de fabriek wor- liteit en kromming gekeken. Na het zagen wor-den getransporteerd. We krijgen de indruk dat er den de planken opgelat en gedroogd, waarvoorook een aantal buitenlandse arbeidskrachten zijn deze fabriek de beschikking heeft over zeveningehuurd. Tony Dozorec: ‘Dat klopt en is een grote droogkamers. Na het drogen worden zedirect gevolg van de concurrentie die we van de volautomatisch afgelat en letterlijk en figuurlijkolie- en gasindustrie ondervinden. Op dit door de schaafmachine gejaagd. De bijzondermoment gaat het om zo’n 15% van het totaal en hoge snelheid van deze machine maakt het nood-we verwachten dat dit percentage verder zal zakelijk om het proces daarna weer af te remmen.groeien. Het is voor hen een aantrekkelijke pro- Dit gebeurt met behulp van lopende banden met Product supply and drypositie: negen maanden per jaar, vijf dagen per afnemende snelheden. In de volgende fase wor- kilns manager Bruceweek en twaalf uur per dag werken voor een den de planken op kwaliteit gecontroleerd, op Walker: ‘Het rendementinkomen van 70.000 Canadese dollars (ongeveer sterkte gesorteerd en getrimd. We vragen aan van de fabriek ligt op50.000 euro).’ Op de fabriek worden we verwel- Jacco Ravenhorst in welke maten Jongeneel dit ongeveer 35% hoog-komd door product supply and dry kilns manager hout in Nederland aanbiedt: ‘De dikte is altijd 38 waardig CLS-houtBruce Walker. Gigantisch is het woord dat ons als mm. De breedte kan variëren van 89 mm tot 235 bestemd voor de export’eerste te binnen schiet. Het begint al met de mm en de lengte van 245 cm tot 610 cm. Gestan-enorme rijdende kraan waarmee de boomstam- daardiseerd constructiehout wordt steeds popu-men naar de productielijnen worden aangevoerd. lairder. Daar zijn goede redenen voor: het isWe moeten direct aan de enorme transportkra- kaarsrecht, het heeft een hoge kwaliteit en dusnen in de Rotterdamse haven denken. Strate- een lage uitval, het biedt veel variatie in zowel degisch inkoper Jacco Ravenhorst had ons al ver- lengte- als de breedtematen en het is op sterkteteld dat ze ook over een spiksplinternieuwe en gesorteerd, ingevolge het bouwbesluit een voor-supersnelle schaafmachine beschikken die 1.200 waarde om het constructief te mogen toepas-meter per minuut kan verwerken. We zijn sen.’ Op de terugweg naar Vancouver merken webenieuwd. Voordat we door de fabriek worden te laat dat we naar een andere tijdzone waren Gestandaardiseerdrondgeleid, legt Bruce Walker uit dat het rende- gereisd. We missen onze vlucht en moeten een constructiehout wordtment van de fabriek op ongeveer 35% ligt. Hij nacht op de blaren zitten. < steeds populairderdoelt daarmee op het percentage CLS-contruc-tiehout dat uit het aangevoerde rondhout kanworden geproduceerd.VolautomatischHet productieproces blijkt in hoge mate te zijngeautomatiseerd, waarbij meer dan honderdcomputers met elkaar samenwerken. Nadat de 23
  23. 23. De mooiste binnendeuren altijd direct leverbaar Prestige OriginalIn volgende editie InHout spectaculaireSkantrae actie in samenwerking metJongeneel.

×