Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der.                                                           J. Fac. Eng. Arch. Gazi Univ.Cilt...
G. Durmuş v.d.                                                                       Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton ...
Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton Özelliklerine Etkisi                                                       G. Durmuş ...
G. Durmuş v.d.                                                     Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton Özelliklerine Etki...
Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton Özelliklerine Etkisi                                                          G. Durm...
G. Durmuş v.d.                                                                                                         Ger...
Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton Özelliklerine Etkisi                                            G. Durmuş v.d.    Tay...
Frca agg
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Frca agg

654 views

Published on

Published in: Business, Technology
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
654
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Frca agg

  1. 1. Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. J. Fac. Eng. Arch. Gazi Univ.Cilt 24, No 1, 183-189, 2009 Vol 24, No 1, 183-189, 2009 GERİ DÖNÜŞÜMLÜ İRİ AGREGALARIN BETON ÖZELLİKLERİNE ETKİSİGökhan DURMUŞ, Osman ŞİMŞEK ve Mustafa DAYIYapı Eğitimi Bölümü, Teknik Eğitim Fakültesi, Gazi Üniversitesi 06500, Beşevler/ANKARAgdurmus@gazi.edu.tr, simsek@gazi.edu.tr ve mustafadayı@gazi.edu.tr (Geliş/Received: 27.06.2008 ; Kabul/Accepted: 22.12.2008) ÖZETBeton üretiminde, geri dönüşüm beton agregalarının kullanımı, olumsuz çevresel etkilerini ve doğal kaynaklarıntüketilmesini önemli ölçüde azaltabilir. Araştırmacılar, geri dönüşüm agregalarının uygun bir biçimde işlenmesive düşük dayanımlı beton uygulamalarında kullanımını önermektedir. Bu çalışmada, beton atıklarından eldeedilen iri agreganın geri dönüşüm agregası olarak betonda kullanım olanakları araştırılmıştır. Araştırmada; kırmairi agrega yerine %0, 10, 20, 30, 40, 50 ve 100 oranlarında iri geri dönüşüm beton agregası (İGDBA) kullanıl-mıştır. Beton örneklerinin 28 günlük basınç dayanımları, birim ağırlık ve su emme oranları belirlenmiştir. Eldeedilen deney sonuçlarına göre; %30 oranına kadar İGDBA’nın beton üretiminde kullanılabileceği görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Atık beton, iri geri dönüşüm beton agregası, basınç dayanımı. THE EFFECTS OF COARSE RECYCLED CONCRETE AGGREGATES ON CONCRETE PROPERTIES ABSTRACTThe use of coarse recycled concrete aggregates on concrete applications can substantially reduce theenvironmental effects and the exhaustion of the natural resources. The researchers suggest that coarse recycledaggregates should be processed appropriately and used in applications with low strength concrete. This studywas carried out to investigate the possibilities of using the coarse aggregate from concrete waste as coarserecycled aggregate in concrete. In the study, coarse recycled concrete aggregate (FRCA) was used in the ratio of0, 10, 20, 30, 40, 50 and 100 % respectively in place of crushed sand. Compressive stress, unit weight and waterabsorption rates tests were determined for these concrete samples for 28 days. According to the test results, itwas found that recycled aggregate could be used in place of fine aggregate up to 30%.Keywords: Concrete waste, coarse recycled concrete aggregate, compressive strength.1. GİRİŞ (INTRODUCTION) atıkların %50’sinin oluşumuna neden olur [1]. Beton, doğal kaynaklar üzerinde yıkıcı ve kullanımındanKaliteli agrega kaynaklarının giderek azalması, doğal sonrada zararlı çevresel etkileri nedeniyle, yapıçevrenin bozulması, çevresel kirliliğin artması ve ka- malzemesi olarak çevre dostu değildir. Sürdürülebilirliteli agregadan dolayı beton maliyetindeki artışlar, gelişme kavramı dikkate alındığında geri dönüşümyeni arayışları ortaya çıkarmıştır. Geri dönüşüm beton malzemelerinin daha iyi kullanılması gerekmektediragregasının değerlendirilmesi çevrenin korunması [2]. İşlenmemiş % 20 oranında geri dönüşüm betonbakımından son derece önemlidir. Atık betonlar hem agregası (GDBA) kullanımının, taze ve sertleşmişçevresel kirliliğe hem de ekonomik kayıplara neden beton üzerinde olumsuz bir etkisinin olmadığıolmaktadır. Bu nedenle atık betonlara ekonomik de- belirtilmektedir [3-4]. Bununla birlikte % 30’ağer kazandırmak günümüzde ön plana çıkmaktadır. kadar GDBA kullanımı önerilmektedir. Ancak yeni betonun arzu edilen işlenebilirliğe ulaşması içinİnşaat sektörü; ham maddesinin %50’sini doğadan akışkanlaştırıcı kimyasal katkı maddelerinin ilavesisağlar, toplam enerjinin %40’ını tüketir ve toplam gerekli görülmektedir [5]. GDBA’nın kalitesi, atık
  2. 2. G. Durmuş v.d. Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton Özelliklerine Etkisibetonun kalitesine bağlıdır, ayrıca çimento hamuru ile dönüşüm agregasının birlikte ikame edildiğiniiyi aderansa sahip olduğu, daha düşük özgül ağırlığa göstermektedir. Bu çalışmada, beton uygulamalarındave Los Angeles aşınma yüzdesi değerlerinin daha çevresel kirliliğin azaltılacağı ve doğal kaynaklarınyüksek ve GDBA’nın % 10 daha fazla suya ihtiyaç tüketilmesinde önemli ölçüde katkı sağlayacak geriolduğu belirtmektedir [6,7]. dönüşüm agregaları kullanılması tasarlanmıştır. Geri dönüştürülmüş iri agregalar kullanılarak betona % 0,GDBA ile üretilen betonların su emmesini bilinmesi 10, 20, 30, 40, 50 ve 100 oranlarında iri agrega ileayrıca atık betonlara yapışık diğer maddelerden ikame edilerek betonun fiziksel ve mekanik özellikleritemizlenmesi gerekir [8]. %50’den fazla GDBA incelenmiştir.kullanımının işlenebilirliği azalttığı belirtilmektedir [9].GDBA’nın basınç dayanımı ve elastisite modül 2. DENEYSEL ÇALIŞMA (EXPERIMENTAL STUDY)değerleri eski betonun su/çimento (s/ç) oranına bağlıolduğu, şayet eski betonun s/ç oranı eşit ve daha Araştırmada 0–4 ve 4–16 kırma taş agrega sınıfları,düşükse, GDBA ile yapılan betonun basınç dayanımı ve bağlayıcı olarak PÇ 42.5 CEM I 42.5 R çimentosu, suelastisite modülü de eşit veya daha yüksek değerler ve akışkanlaştırıcı kullanılmıştır.alabileceği belirtilmiştir [10]. 2.1 Malzemeler (Materials)Agrega bileşiminin kalitesi, yüksek bir orandakarışımına bağlıdır. Beton kırıklarından hazırlanan Araştırmada, kırma agregalar Ankara-Elmadağ eldeGDBA, yıkıntı malzemelerden hazırlanan geri edilen 0-4 ve 4-16 agrega gruplarıdır. İri geri dönü-dönüştürülmüş agregalardan daha kullanışlıdır. Başka şüm beton agregası (İGDBA) ise C30 betonundanmaddeler karışmamış beton yapı yıkıntıları, homojen kırılarak elde edilmiştir.bir karışım ile ifade edilebilir. Bu agrega bileşimi,doğal agrega tanelerinin (%40 – %50) karışımı ile harç Çimento, PÇ 42.5 CEM I 42.5 R (PÇ) kullanılmıştır.atıklarına yapışan doğal agrega tanelerinin (%40 – Ankara Set Çimento fabrikasında yaptırılan%50) bileşimidir. Diğer malzemelerin miktarı (tuğla çimentonun fiziksel, kimyasal ve mekanik analiz-kırıkları, seramikler, cam vb.) %10’dan daha azdır. lerine ait deney sonuçları Tablo 1’de verilmiştir.Yıkıntı malzemelerinden hazırlanan agregalar çok Betonda, Ankara şehir şebeke suyu kullanılmıştır.heterojen bir karışım gösterirler. Bunlar harçlar, doğal Yoğunluğu 1.20 ± 0.02 kg/l olan süper akışkanlaştırıcıtaneler, tuğla kırıkları, seramikler ve beton kırıkları (SA) kimyasal katkı maddesi kullanılmıştır.gibi mineraller içerirler. Yıkıntı materyallerininkarışımı, özel yapı işlerine bağlı olarak büyük dağılım Tablo 1. PÇ kimyasal, fiziksel ve mekanik analizigösterir. Bu dağılım, yıkıntı malzemelerinin geri (Chemical, physical and mechanic of PC)dönüştürülmesinin, katıksız beton kırıklarının geri Özgül yüzey, SiO2 20,21 3330 cm2/gdönüştürülmesine benzetilmesine engel olmaktadır [11]. Fiziksel analiz Al2O3 5,35 Genişleme, mm 1,0 Kimyasal analiz, % Fe2O3 3,30 Su ihtiyacı, gr 28,2GDBA ile üretilen betonların su tutma kabiliyeti fazla CaO 63,50 Priz baş. sür., dk 157olduğundan sertleşme, çok hızlı bir şekilde oluşur. MgO 1,65 Priz bit. sür., dak. 235Bunun önlemek için süper akışkanlaştırıcıların Özgül ağırlık, SO3 2,83 3,03 g/cm3geciktirici ve işlenebilirliğinden olumlu etkilerinden Na2O 0,16 Gün MPayararlanılarak poroz (boşluklu) agregaların yüksek su Mekanik K2 0,74 3. gün 28,5tutma kapasitesi azaltılabilir. Dolayısıyla GDBA analiz Cl 0,011 7. gün 41,7kullanılarak üretilen betonların rijitliklerini geliştir- HCl 0,28 28. gün 52,4mede olumlu yönünde katkı sağlar [12].GDBA doğal agregaların yerini tümüyle tutmayabilir. 2.2. Metot (Methods)Bu gelecekteki doğal agrega talebi ve geri kazanılmışinşaat malzemelerinin teorik miktarı arasındaki 2.2.1. Agrega deneyleri (Test of aggregate)mukayeseyi gösterir. Geri kazanılmış agregaların Agrega tene büyüklüğü dağılımını TS 3530 EN 933–1yüksek kalitesi için beton teknolojisinde sadece birkaçdeğişiklik gerekmektedir. Homojen olmayan malzeme- “Agregaların Geometrik Özellikleri İçin Deneylerlerin, özellikle yüksek su ihtiyacına şimdiye kadar tam Bölüm 1: Tane Büyüklüğü Dağılımı Tayini” [14] vebir çözüm bulunamamıştır. Ancak, işleme teknolojisin- TS 130 “Agrega Karışımlarının Elek Analizi Deneyi”deki gelişmeler sayesinde kullanılacak bu agregaların standartlara göre [15], Birim hacim ağırlığını TS 3529, “Beton Agregalarının Birim Ağırlıklarınınkalitesini yükselterek beton üretimine kullanılmasımümkün olabilir [13]. Tayini” standardı göre [16], özgül ağırlık ve su emme deneyi TS EN 1097 – 6, “Agregaların mekanik ve fiziksel özellikleri için deneyler bölüm 6: taneAgrega kaynakların giderek azalması ve kullanımdakigüçlükler agrega maliyetini arttırmaktadır. Yapılan daha yoğunluğu ve su emme oranının tayini” standardınaönceki çalışmalar beton karışımına iri ve ince geri göre [17]; Aşınma deneyi, TS EN 1097–2 “Agregaların mekanik ve fiziksel özellikleri için184 Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 24, No 1, 2009
  3. 3. Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton Özelliklerine Etkisi G. Durmuş v.d.deneyler bölüm 2: parçalanma direncinin tayini içinmetotlar” standardına göre [18], yassılık indeksi, TS9582 EN 933-3 “Agregaların geometrik özellikleriiçin deneyler - bölüm 3: tane şekli tayini - yassılıkendeksi” standardına göre [19 ], Donma-çözülme TSEN 1367-1 “Agregaların ısıl ve bozunma özellikleriiçin deneyler - Bölüm 1: donmaya ve çözülmeye karşıdirencin tayini” standardına göre [20], gevşek veSıkışık birim ağırlık, TS EN 1097–3, “Agregalarınfiziksel ve mekanik özellikleri için deneyler Bölüm 3:gevşek yığın yoğunluğunun ve boşluk hacminintayini” standardına göre [21] gerçekleştirilmiştir. Şekil 1. En büyük tane çapına bağlı olarak agrega2.2.2. Taze beton deneyleri (Experiments of fresh concrete) granülometri sınır eğrileri (Aggregate granulmetric boundary curves depending on the maximum grain)Taze beton birim hacim ağırlığı TS 2941 “taze betonda Örnekler 750x150x150 mm’lik kirişlerden çapı 75birim ağırlık, verim ve hava miktarının ağırlık yöntemi mm’lik karotlar alınarak yapılmıştır. Betonile tayini” standardı göre yapılmıştır [22]. Taze beton gruplarında agrega granülometrisi sabit tutulmuştur.birim hacim ağırlığı hesabı, beton örnekleri silindir En büyük agrega boyutu, 16 mm olarak alınmıştır.kalıba dökülerek hesaplanmıştır. Çökme değerleri TS Karışımda, efektif su miktarı sabit tutulmuştur.EN 12350–2 “Beton- taze beton deneyleri- bölüm 2: Agreganın emdiği su miktarı, karışım suyuna ilâveçökme deneyi” standardı [23]. Taze beton karışımında edildiği için, toplam s/ç oranları değişmiştir. Betonişlenebilirlik sabit tutulmuş ve karışım oranlarında karışımlarında çimento miktarı sabit alınmıştır.çökme 18-22 cm arasında değişmiştir. Basınç dayanımı TS EN 12390–3 standardına göre, su2.2.3. Sertleşmiş beton deneyleri (Experiments of hard emme ve özgül ağırlık deneyleri TS 3624’e concrete) standardına göre yapılmıştır [27, 28].Beton karışımı TS 802 ve TS EN 206–1 standartlarına 3. BULGULAR VE TARTIŞMA (RESULTS ANDuygun olarak belirlenmiştir. Karışımın beton sınıfı DISCUSSION)C30 olarak seçilmiştir. Hesapla belirlenen buoranlarla beton karışımları hazırlanmıştır [24,25]. 3.1. Agreganın Özellikleri (Properties of Aggregates)Beton numunelerinin hazırlanması TS EN 12390–2“Beton - Sertleşmiş beton deneyleri - Bölüm 2: Elek analizi değerlerine göre en büyük tane çapınadayanım deneylerinde kullanılacak deney numunele- bağlı olarak gronülometrik eğrinin Şekil 1’deki A16 verinin hazırlanması ve kürlenmesi” standardına uygun B16 eğrileri arasında bulunması gerekmektedir.olarak yapılmıştır [26]. 4–16 agrega grubu % 0, 10,20, 30, 40, 50 ve 100 oranlarında azaltılarak yerine Kırma agreganın ve İGDBA’ların teknik özellikleriyleİGDBA ikame edilmiştir. Araştırmada çimento literatür sınır değerleri Tablo 2’de verilmiştir.miktarının %1.2’si oranında SA kullanılmıştır. Tablo 2. Kırma ve iri geri dönüşüm agregasının genel özellikleri (Common properties of coarse and recycled aggregate) Yer/Tür Deney 0-4. Ort. En En Sınır değerleri Agr. küçük büyük Kırma Gevşek birim hacim ağırlık, - 1,763 1,740 1,790 1.2-1.8, [29,30] Agrega (kg/dm3) Sıkışık birim hacim ağırlık, 2,017 1,990 2,040 1.2-1.8, [29,30] (kg/dm3) - Özgül Ağırlık 2,62 2,691 2,578 2,784 2.5-2.8, [31] Su Emme, (%) 1,01 0,413 0,360 0,470 1.00, [32] Aşınma oranı, (%) - 23,926 21,488 25,974 50, [18] Don kaybı, (%) - 0.42 0.38 0.45 10, [30] Yassılık indeksi - 2,51 2,18 3,64 8,[19] İri Geri Gevşek birim hacim ağırlık, (kg/dm3) 1,363 1,350 1,380 1.2-1.8, [29,30] Dönüşüm Sıkışık birim hacim ağırlık, (kg/dm3) 1,553 1,550 1,560 1.2-1.8, [29,30] Agregası Özgül Ağırlık 2,166 2,148 2,202 2.5-2.8, [31] Su Emme, (%) 5,486 5,378 5,633 1.00, [32] Aşınma, (%) 35,633 32,669 37,489 50, [18] Don kaybı, (%) 8.5 6.51 9.22 10, [30] Yassılık indeksi 9.97 8,12 12.8 8,[19,33]Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 24, No 1, 2009 185
  4. 4. G. Durmuş v.d. Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton Özelliklerine Etkisi Tablo 3. Beton gruplarının karışım oranları (1 m3) (Mixing rates of concrete groups) İGDBA İGDBA Kırma agrega İkame (kg) (kg) Çimento Su S.A Beton kodu S/Ç Oranı İri İri İnce (kg) (lt) (kg) (%) (4/16) (4/16) (0/4) RB 0 0 863 1050 0.53 350 185.5 4.2 10İGDBA 10 105 758 1050 0.53 350 186.5 4.2 20İGDBA 20 210 653 1050 0.53 350 187.4 4.2 30İGDBA 30 315 548 1050 0.53 350 188.4 4.2 40İGDBA 40 420 443 1050 0.53 350 189.3 4.2 50İGDBA 50 525 338 1050 0.53 350 190.3 4.2 100İGDBA 100 1050 0 1050 0.53 350 194.7 4.2Tablo 2’de kırma agreganın gevşek ve sıkışık birim Üretilen betonlarda İGDBA ikame miktarı arttıkçahacim ağırlık, özgür ağırlık, su emme ve aşınma karışıma giren su miktarı s/ç oranı sabit tutmakdeğerleri literatürle uyumluluk göstermektedir. amacıyla arttırılmıştır. Taze beton örnekleri üzerindeİGDBA’da ise, gevşek ve sıkışık birim hacim ağırlık çökme miktarı, birim ağırlığı, hava miktarı sonuçlarıve aşınma değerleri literatürle uyumluluk ve sertleşmiş betonda özgül ağırlık ve su emme oranıgöstermektedir. Ancak, İGDBA’nın özgül ağırlığı ve değerleri Tablo 4’de verilmiştir.su emmesi literatür sınırlarının dışına çıkmaktadır.Özgül ağırlığın daha düşük olması boşluklu Grupların tamamında taze beton birim ağırlığı 2.275yapısından kaynakladığı söylenebilir. Su emmesi ise kg/dm³ ile 2.500 kg/dm³ arasında değişmektedir.bu düşünceyi doğrulamaktadır. Üretilen betonlarda İGDBA miktarı arttıkça birim ağırlık azalmıştır. Üretilen taze betonların birimAşınma aletinin 500 devir sonrası agregada en çok ağırlıkları, normal ağırlıklı agreganın kullandığıkayıp miktarı % 50 olmalıdır [29]. Kırma agregaların betonlar için, 2200 – 2450 kg/m3 değeri arasındadıraşınma kaybı %23.95 iken İGDBA aşınma kaybı [30]. Bu karışımlara göre elde edilen betonlarınortalama %35.63 olarak gerçekleşmiştir. İGDBA ‘nın tamamı normal ağırlıklı beton sınıfındadır.donma-çözünme kaybı normal kırma agregaya görefazla olmasına rağmen literatür üst sınırının altındadır. Üretilen betonlarda İGDBA ikame miktarı arttıkçaDonma-çözünme riski olan durumlarda kullanılma- karışıma giren su miktarı s/ç oranı sabit tutmakması gerekmektedir. amacıyla arttırılmıştır. Taze beton örnekleri üzerinde çökme miktarı, birim ağırlığı, hava miktarı sonuçları3.2. Taze Betonun Özellikleri (Properties of Fresh ve sertleşmiş betonda özgül ağırlık ve su emme oranı Concrete) değerleri Tablo 4’de verilmiştir.Kırma agrega ve İGDBA ile hazırlanan numunelerin 1 m3 Grupların tamamında taze beton birim ağırlığı 2.275 -beton karışımına giren malzeme miktarları Tablo 3’de 2.500 kg/dm³ arasında değişmektedir. Üretilenverilmiştir. Bütün karışım oranlarında çökme (slump) betonlarda İGDBA miktarı arttıkça birim ağırlıkpompa betonuna uyumlu olabilmesi için 18 – 22 cm azalmıştır. Üretilen taze betonların birim ağırlıkları,arasında üretilmiştir. normal ağırlıklı agreganın kullandığı betonlar için, 2200 – 2450 kg/m3 değeri arasındadır [30]. BuÜretilen betonlarda İGDBA ikame miktarı arttıkça karışımlara göre elde edilen betonların tamamı normalkarışıma giren su miktarı s/ç oranı sabit tutmak ağırlıklı beton sınıfındadır.amacıyla arttırılmıştır. Taze beton örnekleri üzerindeçökme miktarı, birim ağırlığı, hava miktarı sonuçları Gruplara ait tüm örneklerde taze betonun hava miktarıve sertleşmiş betonda özgül ağırlık ve su emme oranı % 1.8 ile % 2.5 arasında olduğu görülmüştür. İGDBAdeğerleri Tablo 4’de verilmiştir. ikame miktarı arttıkça taze beton hava miktarında Tablo 4. Betonun fiziksel özellikleri (Physical properties of concrete) Taze beton deneyleri Sertleşmiş beton deneyleri İGDBA oranları Birim Ağırlık, Hava Miktarı, Çökme Özgül ağırlık, Su emme oranı, % kg/dm3 % miktarı, cm %0 2,500 1,8 22 2,40 1,65 % 10 2,490 2,0 20 2,38 1,65 % 20 2,475 2,0 19 2,29 1,67 % 30 2,455 2,1 18 2,27 1,68 % 40 2,425 2,3 20 2,26 1,74 % 50 2,350 2,3 21 2,26 1,78 % 100 2,275 2,5 19 2,05 1,97186 Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 24, No 1, 2009
  5. 5. Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton Özelliklerine Etkisi G. Durmuş v.d.artış gözlenmiştir. Agrega boyutu ve çimento Tablo 6. Basınç dayanım değerlerine ait varyansmiktarına göre değişmekle birlikte çalışmada çözümleme değerleri (Variance Analysis Concerningkullanılan beton için hava miktarının % 6’yı Compressive Strength)geçmemesi gerektiği belirtilmektedir [34]. Gruplara Karel Anlaml Varyans Serbest Karele F er ılıkait örneklerin hava miktarları öngörülen değere uygun kaynağı derecesi Top. r orta. testi düzeyiolduğu görülmektedir. Bütün karışım oranlarında Gruplar 1 55923 55923,1 31843 0.00çökme (slump) 18-22 cm arasında değişmiştir. arasıKarışımdaki İGDBA oranı arttıkça çökme miktarının Grup içi 6 826,5 137,8 78,4 0.00düştüğü gözlenmiştir. Hata 35 61,5 1,8 Toplam 41 888,0Sertleşmiş beton sonuçlarına göre; birim hacimağırlığı, 2.05 ile 2.40 kg/dm3 arasında değişmektedir. Tablo 7. Duncan test sonuçları (Duncan test results) Katkı Ort. Farklı olan gruplarİGDBA ikame miktarı arttıkça sertleşmiş beton birim Oranı, Basınç, 1 2 3 4 5hacim ağırlığının azalmakta olduğu görülmüştür. TS % MPaEN 206 göre grupların tamamı normal ağırlıklı beton 100 29,90 *** 50 32,76 ***sınıfına girmektedir. Su emme oranı %1.65 ile %1.97arasında değişmektedir. Sertleşmiş betonlarda İGDBA 40 33,34 *** 30 37,09 ***oranı arttıkça su emme oranı da artmaktadır. Bu 20 38,93 ***sonucun İGDBA’nın bünyesinde bulunan çimento 10 39,49 ***hamurundan kaynaklandığı söylenebilir. 0 43,92 ***Beton karışımına giren İGDBA oranı arttıkça beton Gerçekleştirilen Çoklu karşılaştırma testleri sonuç-basınç dayanımı azalmakta ve ait açıklayıcı larına göre yüzdelik ikame oranlarının basınç daya-istatistikler Tablo 5’te, ortalama basınç değerlerine ait nımına göre;grafik Şekil 2’de gösterilmiştir.  Kontrol betonun ikame oranlarından farklı Tablo 5. Basınç dayanımına ait açıklayıcı olduğu, istatistikler (Explanatory statistics concerning  %10 ve % 20 ikame oranının istatistiki olarak compressive strength) p<0.05 anlamlılık düzeyinde farklı olmadığı, Katkı Tekr Orta. En En Std. oranı ar MPa Küçük Büyük Hata  % 30’luk ikame oranının istatistiki olarak p<0.05 N anlamlılık düzeyinde farklı diğer bütün %0 6 43,92 42,25 45,32 0,55 oranlardan farklı olduğu, %10 6 39,49 38,18 41,12 0,48  % 40 ve % 50 birbirinden farklı olmadığı ama %20 6 38,93 38,49 39,24 0,10 %30 6 37,09 35,25 39,27 0,45 diğer oranlarından farklı olduğu, %40 6 33,34 31,48 35,14 0,68  % 100’ün diğer bütün oranlardan farklı olduğu, %50 6 32,76 30,2 34,23 0,68 görülmektedir. %100 6 29,90 27,47 32,55 0,61 Basınç dayanım değerlerinin ikame yüzdelik oranları-Betonlar karakteristik dayanıma göre tasarlanır ve na bağlı olarak değişimini belirlemek amacıyla ikamelaboratuar şartlarında ise hedef dayanıma ulaşması oranları beton dayanımı arasında yapılan regresyonistenir. C30 beton sınıfı hedef dayanımı 36 olması analizi gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen regresyongerekir [35]. Bu araştırmada Ø75 mm çapında silindir analizi sonucunda ikame oranı-basınç dayanımıörneklerin kullanılmasından dolayı karakteristik arasında ilişkin ikinci dereceden Y= b0+b1X+B2X2dayanımın 30 MPa olması gerekir. Buna göre; model denklemiyle açıklanabilmektedir. Bütün ikame30İGDBA beton örnekleri amaç dayanıma ulaşırken, oranlarına göre oluşturulan regresyon modeline ilişkin40İGDBA, 50İGDBA ve 100İGDBA örnekleri denklem Şekil 2’nin içerisinde verilmiştir.karakteristik dayanıma uygun özellik gösterirkenhedef dayanımından düşük çıkmıştır. 4. SONUÇLAR (CONCLUSION)TS 5893 ISO 3893’e göre; Gruplardan RB ile Standartlara uygun olarak kırma ve geri dönüşüm10İGDBA 20İGDBA ve 30İGDBA, betonu C30 beton agregasıyla üretilen beton grupları üzerinde gerçekleş-sınıfına, 40İGDBA ve 50İGDBA betonları C25 beton tirilen beton deney ve istatistiki sonuçlara göre;sınıfına girmekte olduğu görülmektedir (Tablo 5) [36].  Kırma agregasının deney sonuçları literatürZaman faktörüne göre gerçekleştirilen varyans analiz bilgileriyle uyumluluk göstermektedir.sonuçları Tablo 6’da gösterilmektedir. Yüzdelik  İGDBA’nın gevşek, sıkışık birim hacim ağırlık vedeğerler arsındaki farkın belirlenmesinde çoklu özgül ağırlık deney sonuçları literatür bilgileriylekarşılaştırma testlerinden Duncan testi kullanılmıştır uyumluluk göstermiştir. Su emme sonucu literatür(Tablo 7). bilgilerinden oldukça yüksek değer vermiştir. Bu sonuç İGDBA yüzeyinin daha fazla pürüzlülüğüGazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 24, No 1, 2009 187
  6. 6. G. Durmuş v.d. Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton Özelliklerine Etkisi 48 Concrete Technology Unit”, University of Dundee 46 Y = 0,0016x2 - 0,2956x + 43,525 and held at the Department of Trade and Industry 44 R2 = 0,904 Conference Centre,: Thomas Telford, 321-332, 42 London, November 1998. 4. Limbachiya M.C., Leelawat T, Dhir R.K., “Use of Basınç Dayanımları, MPa 40 38 Recycled Concrete Aggregate in High – Strength 36 Concrete”, Materials and Structures, 33: 574 – 34 580, 2000. 32 5. Zankler G. “Recycled Materials in Concrete 30 Construction”, Fields of Applications, 28 Development tendencies and Quality Assurance. 26 Betonwerk + Fertigteil – Tech, 4:38 – 43, 1999. 0 10 20 30 40 50 İGDBA Yüzdeleri, % 100 6. Hansen, T.C., Narud, H., “Strength of Recycled Concrete Made From Crushed Concrete CoarseŞekil 2. Ortalama basınç dayanım değerleri (Mean ofcompressive strength) Aggregate”, ACI, Concrete International, Design and Construction, s.79 – 83, Germany, ile boşluklu yapıda olması ve ayrıca bünyesindeki 1983. çimento hamurunun fazla su emmesinden 7. Buck, A.D., “Recycled Concrete”, Highway kaynaklandığı düşünülmektedir. Research Record, No:930, Highway Research  İGDBA’nın aşınma kaybı kırma agrega aşınma Board, s.8, UK, 1973. kaybından daha fazla olmasına karşılık sınır 8. Topçu, B., “Physical and Mechanical Properties of değerden daha azdır. Bu sonuç İGDBA’nın beton Concretes Produced with Waste Concrete”, agregası olarak kullanılabilir olduğunu Cement and Concrete Research, 27, p.1817- göstermektedir. 1823. 1997.  İGDBA’nın don kaybı kırma agrega don 9. Topçu, B., Sengel, S., “Properties of Concretes kaybından daha fazla olmasına rağmen sınır Produced with Waste Concrete Aggregate”, değerden daha düşüktür. Bu sonuç İGDBA’nın Cement and Concrete Research, 34, 1307-1312, beton agregası olarak kullanılabilir olduğunu 2004. göstermektedir. 10. Özturan, T., “Eski Beton Kırığı Agregalı  İGDBA taze betonların su ihtiyacını Betonlar”, İ.T.Ü. İnşaat Fakültesi, Yapı artırmaktadır. Malzemesi Seminerleri, İstanbul, 1988.  Beton karışımı içindeki İGDBA oranı arttıkça 11. Kohler, G., Kurkowski, H., “Optimizing The Use Of taze betonun birim ağırlığı azalmakta, hava RCA”, University of Dundee, Concrete miktarı artmaktadır. Technology Unit, London, 1998.  Sertleşmiş betonlarda İGDBA oranı arttıkça 12. Nealen, A., Rühl, M., “Consistency aspects in the betonun özgül ağırlığı azalmakta, su emme oranı production of concrete using aggregates from artmaktadır. Recycled demolition material”, Darmstadt  Beton karışımlarında İGDBA oranı arttıkça Concrete, Darmstadt, Germany, 1997. basınç dayanımları azalmaktadır. 13. Assbrock, O., “Bundesverband der Deutschen“, Transportbeton Industrie, Germany, 1999.  Elde edilen sonuçlara göre İGDBA’nın taşıyıcı 14. TS 3530 EN 933–1, “Agregaların Geometrik beton üretiminde % 30 kadar, taşıyıcı olmayan Özellikleri İçin Deneyler Bölüm 1; Tane betonlarda % 50 kadar kullanılabileceği Büyüklüğü Dağılımı – Eleme Metodu”, Türk söylenebilir. Standartları Enstitüsü, Ankara,1999.  Atık betonların geri dönüşüm agregası olarak 15. TS 130, “Agrega Karışımlarının Elek Analizi betonda kullanılması çevre kirliliğini azalttığı gibi Deneyi İçin Metot” Türk Standartları Enstitüsü, atık malzemeye ekonomik bir değer kazandırmış Ankara,1978. olacaktır. 16. TS 3529, “Beton Agregalarının Birim Ağırlıkları Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara,5. KAYNAKLAR (REFERENCES) 1980. 17. TS EN 1097–6, “Agregaların Mekanik ve Fiziksel1. Oikonomou, N. D., “Recycled concrete Özellikleri İçin Deneyler Bölüm 6: Tane aggregates”. Cement & Concrete Composites, Yoğunluğu ve Su Emme Oranının Tayini”, Türk 27, 315–318, 2005. Standartları Enstitüsü, Ankara, 2002.2. Tu, T., Chen, Y., Hwang, C., “Properties of HPC 18. TS EN 1097–2, “Agregaların Mekanik ve Fiziksel with recycled aggregates”. Cement and Concrete Özellikleri İçin Deneyler Bölüm 2: Parçalanma Research, 36, 943 – 950, 2006. Direncinin Tayini İçin Metotlar”, Türk3. Acker A.V. “Recycling of concrete at a precast Standartları Enstitüsü, Ankara, 2000. concrete plant. Sustainable construction: use of 19. TS 9582 EN 933-3, “Agregaların Geometrik recycled concrete aggregate: proceedings of the Özellikleri İçin Deneyler Bölüm 3: Tane Şekli International Symposium organized by the188 Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 24, No 1, 2009
  7. 7. Geri Dönüşümlü İri Agregaların Beton Özelliklerine Etkisi G. Durmuş v.d. Tayini Yassılık Endeksi”, Türk Standartları Dayanımının Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 1999 Enstitüsü, Ankara, 200320. TS EN 1367–1, “Agregaların Isıl ve Bozunma 28. TS 3624, “Sertleşmiş Betonda Özgül Ağırlık, Su Özellikleri İçin Deneyler – Bölüm 1: Donmaya Ve Emme ve Boşluk Oranı Tayin Metodu”, Çözülmeye Karşı Direncin Tayini”, Türk Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 1981. Standartları Enstitüsü, Ankara, 2008. 29. TS 3814 EN 933–4, “Agregaların Geometrik21. TS EN 1097–3, “Agregaların Fiziksel ve Mekanik Özellikleri İçin Deneyler–Bölüm 1: Tane Şeklinin Özellikleri İçin Deneyler Bölüm 3: Gevşek Yığın Tayini-Şekil İndisi’’, Türk Standartları Yoğunluğunun ve Boşluk Hacminin Tayini”, Enstitüsü, Ankara, 2001. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 1999. 30. Erdoğan, Y, T., “Beton”, Metu, Ankara, 2003.22. TS 2941, “Taze Betonda Birim Ağırlık, Verim ve 31. Erdoğan, Y. T., “Betonu Oluşturan Malzemeler, Hava Miktarının Ağırlık Yöntemi ile Tayini”, Agregalar”, THBB, Ankara, 88-90, 1995. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 1978. 32. Şimşek, O., “Beton ve Beton Teknolojisi”, Seçkin23. TS EN 12350–2, “Beton-Taze Beton Deneyleri- yayıncılık, Ankara, 2007. Bölüm 2: Çökme (Slump) Deneyi”, Türk 33. Nevile, A. M., “Properties of Concrete”,.Forth and Standartları Enstitüsü, Ankara, 2002. Final Edit. John Wiley. G. Sons., 1996.24. TS. 802, “Beton Karışım Hesap Esasları”, Türk 34. TS EN 12350–7, “Beton-Taze Beton Deneyleri- Standartları Enstitüsü, Ankara, 1985. Bölüm 7: Hava İçeriğinin Tayini Basınç25. TS EN 206-1, “Beton- Bölüm 1: Özellik, Metotları”, Türk Standartları Enstitüsü, Performans, İmalat ve Uygunluk”, Türk Ankara, 2002. Standartları Enstitüsü, Ankara, 2002. 35. TS 500, “Betonarme Yapıların Tasarım Ve Yapım26. TS EN 12390–2, “Beton – Sertleşmiş Beton Kuralları ”,Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, Deneyleri – Bölüm 2: Dayanım Deneylerinde 2000. Kullanılacak Deney Numunelerinin Hazırlanması 36. TS 5893 ISO 3893, “Beton – Basınç Dayanımına ve Kürlenmesi”, Türk Standartları Enstitüsü, Göre Sınıflandırılma”, Türk Standartları Ankara, 2002. Enstitüsü, Ankara, 1999.27. TS EN 12390–3, “Beton- Sertleşmiş Beton Deneyleri-Bölüm 3: Deney Numunelerinde BasınçGazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 24, No 1, 2009 189

×