Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Rośliny

709 views

Published on

Rośliny wodne i szuwarowe stosowane w lecznictwie.

Published in: Health & Medicine
  • Hello! Who wants to chat with me? Nu photos with me here http://bit.ly/helenswee
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Be the first to like this

Rośliny

  1. 1. Rośliny wodne i szuwarowe stosowane w lecznictwie
  2. 2. GRZYBIEŃ BIAŁY
  3. 3. Grzybień biały lub potocznie lilie wodne to roślina będąca w Polsce pod częściową ochroną. Uprawiana jest nie tylko przez wzgląd na jej walory estetyczne, ale również lecznicze. Uwaga: GRZYBIEŃ BIAŁY JEST TRUJĄCY.
  4. 4. Wygląd i występowanie Grzybień Biały, jest rośliną wodną o charakterystycznych okrągłych lub owalnych liściach z sercowatą nasadą. Liście unoszą się na powierzchni wody, z góry zielone i gładkie, od spodu fioletowe z widocznymi żyłkami. Podobnie jak kwiaty przyczepione są długimi ogonkami (do dwóch metrów długości) do grubego, zakorzenionego do dna zbiornika kłącza. W ogrodnictwie lilie wodne szczególnie doceniono za duże, białe kwiaty. Kwitną one rankiem od czerwca do września. Grzybień biały do kwitnięcia wymaga dużego nasłonecznienia i temperatury powyżej 18 stopni Celsjusza. Owocem jest torebka zawierająca nasiona. Tonie ona pod wodą, a nasiona uwalniane są dopiero po jej przegniciu. Lilie mają nasiona pływające (dopiero po dłuższym czasie toną) co ułatwia im rozsiewanie się po zbiorniku i przyczepianie się do ptactwa wodnego. Dziko występuje na równinnych terenach całej Europy. Porasta nieskażone chemicznie nadbrzeża jezior, starorzecza, wolno płynące rzeki i kanały o głębokości nie przekraczającej 2 metrów. Objęty jest ochroną częściową, dlatego surowiec ze stanu naturalnego można pozyskiwać jedynie za zgodą władz. Ograniczenie to nie dotyczy jednak upraw, ponieważ ochrona częściowa zezwala na uprawę lili wodnej w stawach i oczkach wodnych.
  5. 5. Uprawa i pozyskiwanie surowca Zgodnie z morfologią rośliny grzybień biały uprawia się w stojących zbiornikach wodnych o głębokości nie przekraczającej 2 metrów. Roślina lubi nieskażoną, bogatą chemicznie wodę, wysokie temperatury (do kwitnięcia potrzebuje minimum 18 stopni Celsjusza) i duże nasłonecznienie. Lilie wodne lubią zbiorniki o piaskowo-mulastym lub mulastym podłożu obfitym w sole mineralne. Surowcem wykorzystywanym w ziołolecznictwie są pączki i kwiaty wraz z około 30 centymetrami ogonka. Suszy się je w zacienionym, przewiewnym pomieszczeniu lub w suszarni ogrzewanej w temperaturze 40-50 stopni.
  6. 6. Podstawowe substancje czynne Lilie wodne mają kwiaty obfite w alkaloidy seskwiterpenowe, glikozydy, flawonoidy, kwasy organiczne, garbniki, związki śluzowe i substancje mineralne.
  7. 7. Działanie i zastosowanie Z kwiatów sporządza się wyciągi alkoholowe o działaniu uspokajająco-nasennym. Grzybień biały ma także właściwości przeciwskurczowe i łagodzi zaburzenia pracy serca przy napadowym przyśpieszeniu rytmu i pourazowym kołataniu serca. Ponadto napar wykorzystuje się do łagodzenia pobudzenia nerwowego lub seksualnego i uczucia lęku. Z kolei medycyna ludowa zaleca nalewkę do nacierania podczas bólów reumatycznych, a okłady z liści na ból głowy.
  8. 8. Grążel żółty
  9. 9. Opis Grążel żółty jest byliną należącą do rodziny grzebieniowatych. Rośnie w stawach i jeziorach oraz w ciekach wodnych wolnopłynących. Cieszy się występowaniem niemal w całej europie oraz w zachodniej Azji. Jest rośliną bardzo pospolitą w Polsce. Charakteryzuje się pływającymi liśćmi, które pływają na powierzchni wód. Są one skórzaste, owalne, wydłużone praz o wciętej nasadzie i mocno unerwione. Grążel żółty zawiera kłącze długie i rozgałęzione. Z wierzchołka kłącza wyrastają łodygi zakończone liśćmi, kwiatami a potem owocami. Na górnej powierzchni znajdują się pozostałości po bliznach, po starych, opadłych liściach. Z dolnej części z kolei wyrastają nitkowate korzenie. W kłączach magazynowane są substancje zapasowe. Cechą charakterystyczną są pachnące kwiaty o średnicy 5-7 cm, które posiadają błyszczące płatki korony kwiatowej wraz z miodnymi gruczołami. Kielich kwiatowy podzielony jest na pięć działek, które są większe od płatków korony. Słupek zawiera spore ilości pręcików. Roślina kwitnie od maja do września. Kwiaty wyrastają pojedynczo nad wodą na długich szypułkach, a szypułki z kolei są trójkanciaste. Kwiat zapylany jest przez muchówki, a czasami także czasami jest samopylny. Grążel żółty posiada zielonkawe nasiona oraz liczne pęcherzyki powietrzne które utrzymują rośliną na wodzie. Nuphar lutea rozmnaża się także wegetatywnie, przez podział kłącza. Roślina objęta jest w Polsce częściową ochroną gatunkową. Grążel ma długie i silnie rozgałęzione kłącze rozwijające się w mule dennym. Liście i kwiaty wyrastają z jego wierzchołka. Podczas dojrzewania owoce oddzielają się od szypułki, przez jakiś czas są unoszone przez wodę i dopiero potem pękają. Nasiona są jajowatego kształtu, brunatne, otoczone galaretowatym śluzem, w którym znajdują się pęcherzyki powietrza umożliwiające ich unoszenie się na wodzie. Roślina rozmnaża się także wegetatywnie przez kłącze.
  10. 10. Działanie lecznicze Grążel żółty ma działanie przede wszystkim uspokajające, hipotensyjne, przeciwbiegunkowe, a także zmniejsza popęd płciowy. Ponadto wykazuje działanie przeciwzapalne podczas stosowanie na skórę. Roślina znalazła zastosowanie jako środek pierwotniakobójczy w określonych chorobach narządów płciowych. Odwary z kłącza grążela stosuje się w celu leczenia uszkodzeń skóry, do których zalicza się pęknięcia skóry oraz spierzchnięcia. Jest preparatem na oparzenia. Trujące właściwości rośliny to przede wszystkim zawiera nufarynęa, nufarydynęa, nufarolidynęa i pochodne tioalkaloidów. Alkaloidy znajdujące się w roślinie działają porażająco na korę mózgową. Jest roślina powszechnie stosowaną w homeopatii. Odgrywa szczególnie istotną rolę w procesie zarastania zbiorników wodnych, wytwarza znaczną ilość biomasy, która rozkładając się na dnie podnosi jego poziom.
  11. 11. Tatarak zwyczajny
  12. 12. Występowanie Zasięg gatunku obejmuje Azję i Amerykę Północną, poza tym został zawleczony i rozpowszechniony przez człowieka na inne kontynenty od strefy subtropikalnej do umiarkowanej. Do Europy trafił najprawdopodobniej między średniowieczem a XVI wiekiem. W Polsce ten gatunek jest pospolity na całym terenie z wyjątkiem Karpat. W polskiej florze ma status kenofita – agriofita. Uważany za inwazyjny, ma jednak średni wpływ na rodzime gatunki roślinlin szuwarowych. Roślina olejkodajna, jadalna, kosmetyczna i lecznicza, o szerokich zastosowaniach w różnych kulturach na całym świecie.
  13. 13. Zastosowanie Jedne z najstarszych wzmianek o wykorzystaniu leczniczym tataraku pochodzą z Indii, gdzie roślina stosowana była do leczenia w medycynie ajurwedyskiej. Gatunek wykorzystywano także w starożytnych cywilizacjach basenu Morza Śródziemnego. Znaleziony został np. w grobowcu Tutanchamona. Tatarak jest rośliną użytkową w różnych kulturach, od Indian amerykańskich do Chińczyków, Hindusów i Europejczyków. Tatarak opisywany był przez Hipokratesa, Teofrasta, Dioskurydesa i Celsusa. Szeroko wykorzystywany był i wciąż jest jako roślina lecznicza i kosmetyczna. Kłącze służy do aromatyzowania cukrów, nalewek i likierów. Surowiec pozyskuje się z upraw (zwłaszcza w strefie subtropikalnej i tropikalnej) lub ze stanu dzikiego (np. w Europie Środkowej). Przez długi czas tatarak uchodził za surowiec bezpieczny, pozbawiony trujących właściwości i stąd oraz z powodu swych walorów zapotrzebowanie na niego było znaczne. Odkrycie wysokich zawartości azaronu w surowcu pochodzącym z Indii spowodowało wprowadzenie ograniczeń w stosowaniu preparatów z tataraku w różnych krajach. Za dopuszczalną w lekach ziołowych uważa się dawkę powodującą przyjęcie do 0,115 mg beta-azaronu na osobę dziennie. W USA od 1968 stosowanie tataraku w produktach spożywczych jest zakazane. W Unii Europejskiej w żywności dopuszcza się zawartość azaronu do 0,05 mg/kg w produktach spożywczych i do 0,5 mg/kg w wyrobach alkoholowych.
  14. 14. Historia-stosowanie w leczeniu W tradycji ludowej Europy Środkowej stosowano tatarak w celu przywrócenia „periodu ponad miarę zatrzymanego” tj. w celach poronnych oraz przy leczeniu suchot. Kłącze tataraku żuto także w celu złagodzenia bólu zębów oraz wzmocnienia strun głosowych. Przede wszystkim jednak stosowany był w różnych dolegliwościach przewodu pokarmowego. Rzadko używano także tataraku przy obrzękach, oparzeniach, kokluszu oraz do kąpieli noworodków i nasiadówek, tj. kąpieli podbrzusza przy chorobach kobiecych. W strefie tropikalnej zewnętrznie stosowano liście tataraku do leczenia owrzodzeń i trądu. W tradycyjnej medycynie hinduskiej i chińskiej tatarak stosowany był przy zaburzeniach pamięci, do poprawienia wydajności nauki i przeciwdziałania starzeniu, jako lek żołądkowy i przeciwreumatyczny. Na Filipinach wykorzystywany był jako lek przeciwcukrzycowy. W Ameryce Północnej różne plemiona leczyły kłączem tataraku wszelkie choroby. Indianie Potawatomi wysuszonym i sproszkowanym kłączem leczyli katar.
  15. 15. Surowiec zielarski Surowcem zielarskim jest kłącze oraz czysty olejek tatarakowy. Kłącze może występować w postaci nieokorowanej i okorowanej. Surowiec ten wykorzystuje siê do wytwarzania takich preparatów ziołowych jak: Calmagina, Gastro, Wikalina, Uldenol i Ulventrol (tabletki), Gastrochol (proszek), nalewka tatarakowa (Tinctura Calami), granulat ziołowy Urogran. W Indiach, gdzie występuje odmiana o wysokiej zawartości beta- azaronu, poddaje się kłącza zabiegowi detoksykacji, polegającemu na ich gotowaniu w moczu krów (stwierdzono, że daje to ten sam efekt co wodna ekstrakcja), a następnie w wywarze Sphaerenthus indicus, co powoduje zmniejszenie zawartości toksycznego związku. W medycynie chińskiej i w Europie zawartość beta-azaronu jest skutecznie zmniejszana przez długotrwałe przygotowywanie odwaru (po jednej godzinie gotowania zawartość azaronu zmniejsza się o 85%, po dwóch zostaje go znikoma ilość).
  16. 16. Działanie Wyciąg z kłącza usprawnia trawienie poprzez pobudzanie wydzielania soku trawiennego i żółci (efekt działania substancji goryczowych zwłaszcza akoryny). Z powodu działania rozkurczowego na mięśnie gładkie przeciwdziała wzdęciom zwiększa (nieznacznie) ilości wydzielanej żółci i moczu. Zwiększa także wydzielanie mukopolisacharydów chroniących błonę śluzową żołądka. W efekcie preparaty z tataraku zalecane są przy zaburzeniach trawiennych, wzdęciach i kolkach, braku apetytu i dostatecznych ilości soku trawiennego. Z powodu działania uspokajającego i wzmacniającego izomerów azaronu preparaty z tatarakiem zalecane są także przy wyczerpaniu nerwowym i trudnościach w zasypianiu, podawano je także w przypadku histerii. Wyciągi z kłącza stosowane są także zewnętrznie do płukania jamy ustnej i gardła oraz płukania włosów i skóry głowy przy różnych dolegliwościach (łupież, łojotok i wypadanie włosów). Przy zaburzeniach trawiennych podaje się pacjentom także preparaty zawierające czysty olejek tatarakowy. Stosowany jest on poza tym zewnętrznie do kąpieli uspokajających i wzmacniających oraz do nacierania przy reumatyzmie i artretyzmie (działa przeciwbólowo). Alkoholowy wyciąg z kłączy tataraku wykazuje działanie antyproliferacyjne, immunosupresyjne i antymikrobiologiczne, działając silnie na grzyby. Oddziaływanie przeciwbakteryjne wykazuje tylko wobec Escherichia coli. Działa także przeciwbiegunkowo, usypiająco, przeciwdrgawkowo, przeciwzapalnie, przeciwutleniająco, przeciwskurczowo, moczopędnie, genotoksycznie, mutagennie, ma być też skuteczny przeciw robakom i poprawiać pamięć. Stwierdzono, że zawiera substancje zmniejszające insulinooporność, nie powodując przy tym zwiększenia masy ciała, jak to bywa przy używaniu w tym samym celu rozy glitazonu.Powoduje zwiększenie aktywności inhibitora alfa-glukozydazy i dlatego jest użyteczny przy leczeniu cukrzycy.
  17. 17. Zastosowanie w weterynarii W różnej postaci tatarak i jego preparaty stosowane są w celu poprawy trawienia.
  18. 18. Bobrek trójlistkowy
  19. 19. Występowanie Jest szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej. Występuje w Azji, Europie, Ameryce Północnej i w Maroku. W Polsce występuje na terenie całego niżu, niezbyt pospolicie.
  20. 20. Morfologia Łodyga Prosto wzniesiona, naga i bezlistna. Pod ziemią grube, pełzające kłącze. Liście Ulistnienie skrętoległe, liście tylko odziomkowe, zanurzone w wodzie. Są skórzaste, ciemnozielone, całobrzegie, potrójne na długich ogonkach o bardzo gorzkim smaku. Kwiaty Białoróżowe, zebrane w gęste, zwężające się ku szczytowi grona na długiej, bezlistnej szypułce (10-30 cm) bocznie wyrastającej z kłącza. Kielich 5-dzielny, lejkowato-dzwonkowaty. Korona biała lub różowa, o pięciu odgiętych do tyłu płatkach pokrytych wewnątrz licznymi włoskami. 1 słupek z długą szyjką i dwudzielnym znamieniem, pręcików zwykle 5 o fioletowych pylnikach. Owoc Kulisto-jajowata torebka o długości do 13 mm zawierająca drobne nasiona brązowej barwy.
  21. 21. Zastosowanie Surowcem lekarskim bobrka są liście Folium Melianthidis (zawartość: gorycze, glikozydy, garbniki oraz składniki mineralne, głównie jod, żelazo i mangan). Ma właściwości wzmacniające, oczyszczające i przeciwzapalne. Przeciwdziała zaparciom, wzdęciom, działa żółciopędnie. Wchodzi w skład preparatów stosowanych w leczeniu anemii, braku apetytu, niestrawności, migren oraz przy osłabieniu ogólnym organizmu. Pobudza przywspółczulny układ nerwowy, spowalnia współczulny układ nerwowy. Wzmacnia działanie gruczołów wydzielania wewnętrznego. Stosowany także przeciw dermatozie, gorączce naprzemiennej,krzywicy, szkorbucie,reumatyzmie, nieregularnej menstruacji i pasożytach jelitowych.
  22. 22. Rukiew wodna
  23. 23. Występowanie Rukiew wodna pochodzi z Europy i Azji, jednak obecnie rośnie na wszystkich kontynentach. W Polsce rzadko można ją spotkać w stanie naturalnym, głównie w zachodniej części kraju. Jak wskazuje nazwa, rukiew wodna występuje w pobliżu zbiorników wodnych – strumyków, źródełek itp. Można ją z powodzeniem uprawiać w doniczce.
  24. 24. Pozyskiwanie i suszenie surowca W celach leczniczych i kulinarnych wykorzystuje się liście i łodygi, które ze stanu naturalnego zbiera się od kwietnia do września. Te w doniczce można uprawiać cały rok.
  25. 25. Skład i właściwości rukwi wodnej Rukiew wodna to najzdrowsze warzywo na świecie, co zostało udowodnione naukowo. Jednym z ważniejszych składników rukwi wodnej są izotiocyjaniany – związki, które hamują rozwój komórek rakowych. Poza tym rukiew wodna zawiera wszystkie najważniejsze dla zdrowia witaminy. Z tego powodu po wyciąg z tej rośliny (glikonasturcyna) powinny sięgać osoby cierpiące na awitaminozę. Rukiew wodna została uznana za eliksir młodości, gdyż opóźnia proces starzenia się skóry. Co więcej, naukowcy dowiedli, że ta niepozorna roślina nie tylko hamuje rozwój zmarszczek. Włączenie rukwi do diety skutkuje zmniejszeniem porów skóry, przebarwień i zaczerwienień. Wszystko dzięki zawartości beta-karotenu, a także witaminy C i E.
  26. 26. Czermień błotna
  27. 27. Rozmieszczenie geograficzne Gatunek rodzimy dla obszarów półkuli północnej klimatu umiarkowanego i subarktycznego, występujący od Europy Środkowej i Wschodniej po Japonię, a także w subarktycznej Ameryce Północnej do północnych i wschodnich Stanach Zjednoczonych. W Polsce czermień błotna występuje dość pospolicie na terenie całej Polski niżowej po Podkarpacie. W Karpatach polskich gatunek jest rzadki i zagrożony z uwagi na eksploatację torfowisk.
  28. 28. Morfologia Pokrój Płożąca roślina zielna, osiągająca wysokość 15-30 cm. Łodyga Poziome, wydłużone kłącze o długości do 50 cm i średnicy do 1–2 cm, płożące się bezpośrednio pod lub nad powierzchnią podłoża. Korzenie Korzenie przybyszowe powstają w węzłach kłącza. Liście Liście pojawiają się pojedynczo na całej długości kłącza oraz w kępie na jego wierzchołku. Ogonki liściowe wzniesione, o długości 10–30 cm. Blaszki liściowe połyskliwe, jasnozielone, całobrzegie, szeroko jajowate do niemal okrągłych, z sercowatą nasadą i spiczastym lub kończykowatym wierzchołkiem, o wymiarach 6–14×4-12 cm. Kwiaty Roślina jednopienna. Kwiatostan typu kolbiastego typu peudancjum wyrasta na wzniesionej szypułce o długości 15–30 cm i średnicy 8–12 mm. Pochwa kwiatostanu jajowata do eliptycznej, biała, płasko otwarta, często całkowicie lub częściowo zielona odosiowo, o wymiarach 4–6×3–3,5 cm, ostro zakończona kończykiem. Kolba osadzona na krótkim trzonku, cylindryczna, żółtawo-zielona, o długości 1,5–3 cm, całkowicie pokryta obupłciowymi kwiatami, niekiedy wierzchołkowo pokryta kwiatami męskimi. Kwiaty obupłciowe z (6-)9–12 pręcikami dwóch typów: zewnętrzne z szerokimi nitkami i wewnętrzne z wąskimi nitkami pręcików. Zalążnie jednokomorowe, zawierające od 6 do 9 anatropowych zalążków. Istnieją doniesienia o roślinach tworzących w jednej pochwie więcej niż jedną kolbę (do 4). Owoc Czerwone jagody 6–12×5–10 mm, zebrane w kolbowaty owocostan. Nasiona brązowe, cylindryczne, o długości 3–5 mm, z obfitym bielmem, otoczone galaretowatym i lepkim śluzem, umożliwiającym hydrochorię i ornitochorię.
  29. 29. Zastosowanie w lecznictwie Napar przygotowany z wysuszonego kłącza czermieni błotnej był stosowany wewnętrznie w leczeniu przeziębienia, grypy, duszności, a także w przypadku krwawień oraz zewnętrznie, w postaci okładów, w razie opuchlizny lub ukąszenia przez węża. Inne zastosowanie: - rośliny jadalne - rośliny ozdobne - „rośliny magiczne”
  30. 30. Arcydzięgiel Litwor
  31. 31. Występowanie Strefa umiarkowana. Rośnie w zaroślach, w wąwozach górskich, nad brzegami potoków i na mokrych łąkach. U nas spotykany w Tatrach, Pieninach, Sudetach, czasem uprawiany także w ogródkach i na działkach, a w niektórych krajach Europy uprawiany na większą skalę.
  32. 32. Wygląd zewnętrzny Jest byliną i rośnie bujnie do wysokości mężczyzny; ma gruby, obły, pusty pęd rozgałęziony. Liście nieparzysto- pierzasto-sieczne lub klapowane, osadzone przeważnie parami w pochewkach, na dość długich, obłych i mięsistych ogonkach liściowych. Kwiaty pojedyncze , drobne, zielonkawobiałe i pięciokrotne. Surowiec: -korzeń -owoc -ogonki liściowe
  33. 33. Główne związki, ich właściwości i zastosowanie Cała roślina ma przyjemny, aromatyczny zapach, a surowiec gorzkawy, korzenny smak. Surowiec zawiera dość duże ilości olejku lotnego i inne czynne substancje lecznicze, a między innymi garbniki i gorycze: Korzeń wykopany w jesieni drugiego lub na wiosnę trzeciego roku czyści się, myje, lekko podsusza, kraje na drobne części i suszy szybko w temperaturze 35° C. Korzeń, nasiona (owoc), stosowany jest w postaci odwaru, wyciągu lub nalewki w schorzeniach przewodu pokarmowego. Usuwa nadmierną fermentację, zgagę, wzdęcia i pobudza wydzielanie soków żołądkowych. Używany jest w małych dawkach.
  34. 34. Postacie leku 1: Odwar arcydzięgla przyjmowany 20 min. przed jedzeniem pobudza apetyt, a użyty po jedzeniu ułatwia trawienie: 1/2 łyżki stołowej korzenia arcydzięgla zalać szklanką wody i podgrzewać aż do zagotowania, gotować krótko, nie dłużej niż 3 minuty, odstawić do naciągnięcia i ostudzenia. Pić 2-3 razy dziennie po 1 łyżce stołowej lub po jedzeniu. 2. Napar korzeń-kłącze lub owoc wchodzi w skład mieszanki ziołowej "Nerwosol" i działa przeciwskurczowo i uspokajająco. Przyjmować wg przepisu na opakowaniu. Łyżkę stołową zalać wrzątkiem, odstawić na 10 min. pod przykryciem, następnie odcedzić i pić 2x dziennie po 3-4 szklanki, rano i przed spaniem. 3. Nalewka na spirytusie na różne dolegliwości wewnętrzne: rozdrobniony korzeń dzięgla zalać spirytusem na 7 dni; zażywać 2-3 razy dziennie po 30 kropli na łyżeczce od herbaty, z cukrem. 4. Mieszanka nalewek: arcydzięgla, waleriany, tataraku, arniki lub piołunu w równych częściach. Zażywać 2-3 razy dziennie po 30 kropelek na cukrze (zazwyczaj są dostępne w Herbapolu) . 5. Kandyzowane ogonki liściowe arcydzięgla jako dodatek do tortów: młode i soczyste ogonki liściowe zalewa się wrzątkiem z solą na okres 1 doby, następnie płucze, suszy, obiera ze skórki i smaży w gęstym syropie z cukru do uzyskania przejrzystego wyglądu, suszy się je, pudruje i używa. U ludzi wrażliwych po zetknięciu się z tą rośliną może wystąpić alergiczne zapalenie skóry z wysypką.
  35. 35. Dziękuję za uwagę.

×