Q1, m3

5,366 views

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
5,366
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
105
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Q1, m3

  1. 1. QUARTER 1, MODULE 3
  2. 2. PANGKALAHATANG IDEYA
  3. 3. Bago pa man dumating ang mga kolonisador na Espanyol ay may sarili ng kultura ang mga Pilipino. Ipinakilala na sa iyo ang isang aspeto ng kulturang ito: ang mga paniniwala ng mga sinaunang Pilipino. Sa modyul na ito, tatalakayin ang ang buhay panlipunan. Mayaman at makulay ang buhay sa sinaunang panahon at dahil sa lawak nito, pag-aaralan mo dito ang ilan lamang sulyap ng buhay panlipunan: ang pagpapangalan ng mga anak, ang pagpapakasal sa panahong iyon, ang hanapbuhay ng mga tao, at mga uring panlipunan.
  4. 4. Susuriin mo sa modyul ang dalawang uri ng primaryang sanggunian na nagbibigay ng mahalagang impormasyon tungkol sa buhay panlipunan sa sinaunang panahon: mga sipi mula sa mga Espanyol na opisyal, sundalo, at prayle na lumahok sa kolonisasyon ng Pilipinas; at mga larawan ng iba’t ibang uring panlipunan na gawa ng Espanyol. Sa mga sangguniang ito inilarawan ng mga Espanyol ang kanilang nakita at naranasan noong nanirahan at lumibot sila sa iba-ibang lugar ng Pilipinas.
  5. 5. GAWAIN 1 PAGPAPANGALAN SA SINANUNANG PANAHON
  6. 6. Makinig sa paliwanag ng bawat kaklase tungkol sa pinanggalingan ng kanyang pangalan. Bilang klase, gumawa ng mga kategorya ng basehan ng pangalan. Alin sa mga kategorya ang pinakakaraniwan sa klase?
  7. 7. Kung ganito ang basehan ng pagpapangalan sa bata ngayon, paano kaya noong sinaunang panahon? Ang pagpapangalan noon ay ikinuwento ni Pedro Chirino, SJ, isang paring Heswitang Espanyol na dumating sa Pilipinas noong 1590. Nagsulat siya tungkol sa nakita niya sa Luzon at Bisayas sa loob ng12 taon. Natutunan pa nga niya ang wikang Tagalog at Bisaya upang maturuan ang mga Pilipino ng katekismong Kristiyano. Noong 1604 inilathala sa Roma ang kanyang salaysay, Relacion de las Islas Pilipinas (Relation of the Phiippine Islands).
  8. 8. When a child is born, it is the mother’s duty to give it a name; and whatever appellation she gives it must remain its name. Thenames are most often conferred on account of certain circumstances—as, for example, Maliuag, which means “difficult,” because the child’s birth was such; Malacas, which signifies “a man of strength,” because the mother thinks that the child will be strong, or desires that it be so. At other times they name it, without any symbolism or special reason, by the first word which occurs to them— as, for example, Daan, which signifies “road;” Babui, whichmeans “pig;” or Manu[k], which signifies “fowl.” All persons are called by these names from birth, without using surnames until they are married. The first-born son or daughter then gives his or her name to the parents; for until they die they call the father Ama ni Coan, “father of So-and-so,” and the mother Ina ni Coan, “mother of So-and-so.”
  9. 9. The names of the women are distinguished from those of the men by adding “in.” Thus, while the name of a man and of a woman may be practically the same, that of the man is left intact, and to the woman’s is added the [termination] “in;” for example, [Il]og (which means “river”) being the name of two persons of different sex, the man is called [Il]og, the woman [Il]oguin.
  10. 10. For instance, ama means “father;” thus the son, in speaking of him to a third person calls him ang amaco, that is, “my father.” But the son in addressing his father directly does not call him ama, but bapa,* which is a more intimate and affectionate term; nor does he address his mother as ina, but bai.* On the other hand, the father and mother in familiar intercourse call their sons, brothers, uncles, and other near relatives, not by the common appellations of such relationship, but by others more intimate and personal, which signify a like connection. This is but another illustration of the fertility, elegance and courtesy of the Tagal language….
  11. 11. The children of those natives were reared in such respect and reverence for the names belonging to their parents that they never called them by these, whether the parents were living or dead; they believed, moreover, that if they uttered these names they would fall dead, or become leprous. Pedro Chirino, S.J., Relacion de las Islas Filipinas, 1604, sa Blair at Robertson (eds.), The Philippine Islands 13: 200-202.
  12. 12. * Ang mga salitang bapa (para sa ama) at bai (para sa ina) ay mula sa wikang Sanskrit na pumasok sa wikang Malay/Indones. Glosari Affectionate - mapagmahal Appellation – tawag o katawagan Confer – gawaran Circumstance – pangyayari Elegance – pagkainam Fertility – yaman Fowl – ibon
  13. 13. Glosari Intact – buo Intercourse – ugayan Intimate – malapit Leprous – may ketong Rear – ipalaki Utter – sabihin
  14. 14. Sumali sa pangkat upang suriin ang sipi at ihambing ang mga paraan ng pagpapangalan ngayon at sa sinaunang panahon. Gamitin ang gabay sa ibaba.
  15. 15. Mga Susuriin Sinaunang Panahon Ngayon a. Basehan ng pagpapangalan b. Ang nagbibigay ng pangalan c. Tawag ng anak sa mga magulang kapag kausap d. Tawag sng anak sa mga magulang kapag pinag- uusapan e. Paggamit ng apelyido f. Pagpapangalan ng babae at lalaki
  16. 16. Sagutin ang mga sumusunod na tanong a. Paano ipinakita ng mga anak sa sinaunang panahon ang kanilang paggalang sa kanilang magulang? Tukuyin mula sa sipi ang basehan ng iyong sagot. b. Kung ikaw ay nabubuhay noong sinaunang panahon, ano ang magiging pangalan ng iyong mga magulang? c. Ano naman ang magiging pangalan ng iyong kapatid na lalaki o babae? d. Ano ang nakikita mong pagkakaiba at pagkakatulad sa pagpapangalan noon at ngayon?
  17. 17. Ibahagi sa klase ang mga sagot ng pangkat.
  18. 18. Pumili ng kapareha at bigyan ng pangalan base sa kanyang magandang katangian. Bilang gawain ng lahat, lumahok sa paggawa ng album ng klase na may larawan ng bawat isa at ang kanyang pangalan sa sinaunang panahon batay sa kanyang magandang katangian.
  19. 19. GAWAIN 2 PAGPAPAKASAL SA SINANUNANG PANAHON
  20. 20. Isa pang kaaya-ayang aspeto ng sinaunang kultura ay ang pagpapakasal. Sumulat din si Padre Chirino tungkol dito. Basahin ang kanyang sipi.
  21. 21. Glosari Betrothal – kasunduang pagpapakasal Consent – pahintulot Conventional – pangkaraniwan Distinct – katangi-tangi Dowry – bigay-kaya; ari-ariang kaloob ng lalaki sa kanyang mapapangasawa Execute – isagawa Formality – kapormalan
  22. 22. Glosari Intoxicated – nalasing Penalty – parusa Rigorous – mahigpit Perpetual – panghabang-buhay Solemnize – bigyang bisa Tael – pagsukat ng timbang na may katumbas ng 1.3 ounces; mula sa Tsina ang uri ng pagtimbang na ito Wont – kinagawian
  23. 23. a. Paano pinili ang mapapangasawa? b. Matibay ba ang ganitong kasunduan? Bakit mo ito nasabi? c. Paano nakatulong ang komunidad upang pagtibayin ang kasunduan? d. Mayroon bang ipinakitang pagpapahalaga sa kababaihan ang ritwal ng pakikipagkasundo? Magbigay ng halimbawa e. Ano sa tingin mo ang silbi ng dowry?
  24. 24. Ibahagi sa klase ang sagot. Magtanong sa ibang grupo o sa guro kung mayroon kang nais linawan sa kanilang ibinahagi
  25. 25. Sumulat ng maikling sanaysay tungkol sa iyong reaksyon kung gagawin ng magulang mo ang arranged marriage sa kasalukuyan. Ipaliwanag ang iyong palagay.
  26. 26. GAWAIN 3 HANAPBUHAY
  27. 27. Ano kaya ang mga hanapbuhay ng mga Pilipino noon? Bilang introduksyon, isulat sa pisara ang trabaho o hanapbuhay ng iyong magulang, kamag- anak, o taga-alaga. Tingnan sa pisara ang uri at saklaw ng mga hanapbuhay sa kasalukuyan. Isaalang- alang ang mga trabahong ito sa pag-aaral ng mga hanapbuhay sa sinaunang panahon.
  28. 28. Dalawa ang primaryang sanggunian na gagamitin sa araling ito: • Relation of the Philippine Islands ni Miguel de Loarca, isang sundalong Espanyol. Sinulat niya ang kanyang ulat noong 1582. • Sucesos de las islas Filipinas (Events of the Philippine Islands) ni Antonio de Morga, isang Espanyol at mataas na opisyal ng gobyernonoong 1595-1603. Inilathala ang kanyang salaysay noong 1609.
  29. 29. Glosari Abound – sagana Borona at millet – mga pagkaing butil. Ang millet ay isang uri ng maliliit na butil mula sa halaman na katulad ng mais. Ito ay tradisyunal na pananim at pagkain sa Africa at India Fowl – manok at ibon Galley, galliot at fragata – mga uri ng sasakyang pandagat na Europeo na ginamit sa kalakalan at digmaan Swine – baboy Right a ship – itayo ang barko
  30. 30. Glosari • Commodity – produkto • Engage – lumahok • Placer mining – pagmimina ng ginto sa pamamagitan ng pagsasala sa buhangin at maliliit na bato sa tabing ilog • Penetrate – napasok • Proficient – marunong, mahusay • Refine – papinuhin, pakinisin • Swamp – latian
  31. 31. a. Ilista ang mga nakita ninyong gawain at hanapbuhay. b. Anu-anong salik ang nakaapekto sa naging uri ng hanapbuhay sa iba-ibang isla ng Pilipinas? c. Ano ang mga gawain ng kababaihan? d. Ano ang masasabi mo tungkol sa ugnayan ng mga isla sa sinaunang panahon? e. Ano ang mahihinuha mo ukol sa lebel ng teknolohiya sa panahong iyon? f. Anu-anong mga katangian ng sinaunang Pilipino ang mahihinuha mo mula sa impormasyon?
  32. 32. Ikumapara ang hanapbuhay at pang – araw – araw na produkto noon at ngayon a. Ano ang mga hanapbuhay noon na ginagawa pa ngayon? b. Ano ang mga hanapbuhay noon na bihira o wala na ngayon? c. Ano ang mga produkto noon na ginagawa at o tinatanim pa ngayon? d. Ano ang mga produkto noon na bihira nang itanim, gawin, o gamitin ngayon? e. Ano sa palagay mo ang dahilan ng pagbabago at pananatili ng mga uri ng hanapbuhay at produkto?
  33. 33. Ipaliwanag sa klase ang mga sagot ng grupo. Lumahok sa talakayan.
  34. 34. GAWAIN 4 MGA URING PANLIPUNAN
  35. 35. Tingnang mabuti ang mga larawan sa ibaba. Galing ang mga ito sa ”Boxer Codex,” isang dokumento na tinatayang ginawa noong 1595. Ang dokumento (at mga larawan) ay pinaniniwalaang pagmamay-ari ni Luis Perez Dasmariñas, ang Gobernador Heneral ng Pilipinas noong 1593-1596. Ang dokumento ay napunta sa koleksyon ni Propesor Charles Ralph Boxer; kaya ipinangalan sa kanya ang buong manuskrito.
  36. 36. Larawan BLarawan A Larawan C
  37. 37. Sumali sa pangkat at suriin ang mga pisikal na katangiang ipinapakita sa bawat larawan. Ilista / ilarawan ang Larawan A Larawan B Larawan C Mga tao sa larawan Mga bagay Kilos na ipinapakita Katangian ng tao (pananamit, palamuti atbp.) Posisyon ng mga tao sa isa’t isa
  38. 38. 3. Ipaliwanag sa klase ang mga sagot ng grupo. Pansinin kung mayroong katangiang nakita ng iba na hindi naitala ng iyong grupo.
  39. 39. 4. Matapos talakayin ang mga nakitang katangian, ano ang mahihinuha ng grupo tungkol sa katayuan o katungkulan ng mga tao sa larawan? Bakit?
  40. 40. Larawan A Larawan B Larawan C Katungkulan o katayuan Paliwanag
  41. 41. 5. Upang matantiya kung tama ang inyong hinuha, magkonsulta sa mga primaryang sanggunian. Basahin ang sipi mula sa ”Customs of the Tagalogs” ni Padre Plasencia.
  42. 42. This people always had chiefs, called by them datos, who governed them and were captains in their wars, and whom they obeyed and reverenced….
  43. 43. These chiefs ruled over but few people; sometimes as many as a hundred houses, sometimes even less than thirty. This tribal gathering is called in Tagalo a barangay. It was inferred that the reason for giving themselves this name arose from the fact … that when they came to this land, the head of the barangay, which is a boat, thus called … became a dato. And so, even at the present day, it is ascertained that this barangay in its origin was a family of parents and children, relations and slaves.
  44. 44. In addition to the chiefs… there were three castes: nobles, commoners, and slaves. The nobles were the free- born whom they call maharlica. They did not pay tax or tribute to the dato, but must accompany him in war, at their own expense…. Moreover, when the dato went upon the water those whom he summoned rowed for him. If he built a house, they helped him, and had to be fed for it. The same was true when the whole barangay went to clear up his lands for tillage. The lands which they inhabited were divided among the whole barangay, especially the irrigated portion, and thus each one knew his own….
  45. 45. The chiefs in some villages had also fisheries, with established limits, and sections of the rivers for markets. At these no one could fish, or trade in the markets, without paying for the privilege, unless he belonged to the chief’s barangay or village.
  46. 46. The commoners were called aliping namamahay. They are married, and serve their master, whether he be a dato or not, with half of their cultivated lands…. They accompanied him whenever he went beyond the island, and rowed for him. They live in their own houses, and are lords of their property and gold. Their children inherit it, and enjoy their property and lands….
  47. 47. The slaves are called aliping saguiguilir. They serve their master in his house and on his cultivated lands, and may be sold. The master grants them, should he see fit, and providing that he has profited through their industry, a portion of their harvests, so that they may work faithfully. For this reason, servants who are born in the house of their master are rarely, if ever, sold. That is the lot of captives in war, and of those brought up in the harvest fields. Plasencia, 1589, sa Blair at Robertson 7: 173-176.
  48. 48. Glosari Ascertain – tiyakin Captive – taong nabihag Caste – uring panlipunan Infer – mahinuha Lot – kalagayan Summon – tawagin Tillage – pagtanim To reverence – igalang
  49. 49. 6. Ilista ng iyong grupo ang mga uring panlipunan sa mga Tagalog na lugar, ayon kay Plasencia, at ipaliwanag ang tungkulin at katangian ng bawat isa. URING PANLIPUNAN TUNGKULIN KATANGIAN
  50. 50. 7. Sa Bisayas iba ang tawag sa mga uring panlipunan, ayon naman kay Francisco Colin, SJ, isang Heswitang paring Espanyol na sumulat ng Labor Evangelica, tungkol sa mga Bisaya. Nilimbag ang kanyang salaysay noong 1663.
  51. 51. There are three kinds and classes of people: the chiefs, whom the Visayans call dato and the Tagalogs maginoo; the timauas, who are the ordinary common people, called maharlica among the Tagalogs; and the slaves, called oripuen by the Visayans and alipin by the Tagalogs….
  52. 52. …The most general origin of those slaveries were interest and usury…. If payment was not made when promised, the debtor remained a slave until he paid. That happened often, for the interest or increase continued to accumulate just so long as the payment was deferred…. Other slaveries were due to tyranny and cruelty. For slave were made either in vengeance on enemies, in the engagements and petty wars that they waged against one another, in which the prisoners remained slaves, even though they were of the same village and race…. The worst thing is that all those who had been made slaves by war, or for punishment of debts, were rigorously regarded as such, as slaves for any kind of service or slavery, and served inside the house. The same was true of their children, in the manner of our slaveries, and they could be sold at will.… The Tagalogs called such true slaves sanguiguilir, and the Visayans halon.
  53. 53. Other slaves were called namamahay, for they did not serve their master in all capacities, nor inside his house; but in their own houses, and outside that of their masters. They were bound, however, to obey their master’s summons either to serve in his house and its repair, and in the seasons of sowing and harvest. They [also had] to act as his rowers when he went out in his boat, and on other like occasions, in which they were obliged to serve their master without any pay. Francisco Colin, SJ, “Native Races and their Customs” mula sa Labor Evangelica, 1663, sa Blair at Robertson 40: 86, 93, 94.
  54. 54. Glosari Accumulate – matipon, dumami At will – kusa Debtor – may utang Defer – ipagpaliban, magpaibang-araw Petty – maliit, hindi gaanong mahalaga Sow – magtanim Summon – utos Tyranny – kalupitan Usury – labis na pagpapatubo sa utang Vengeance – paghihiganti Wage war – lumaban
  55. 55. 8. Basahin ang salaysyay at tumbasan ang mga terminolohiyang Tagalog at Bisaya tungkol sa mga uring panlipunan. TAGALOG BISAYA
  56. 56. Ayon kay Padre Colin, ang pinuno ay tinawag na ”datu” ng mga Bisaya at ”maginoo” ng mga Tagalog. Ngunit sa katunayan, ang ”datu” ay gamit din ng mga Tagalog; nagmumula ang datu sa uring panlipunan na tinawag ng mga Tagalog na ”maginoo.”
  57. 57. SAGUTIN ANG MGA SUMUSUNOD a. Bakit kaya tinawag ni Plasencia na commoner o karaniwang mamamayan ang aliping namamahay? Alalahanin na para sa mga Europeo, ang esklabo (slave) o alipin ay walang karapatan, wala ring kalayaan at ariarian. Samantala, ayon naman kay Colin, ang aliping sanguiguilir ay ”tunay na esklabo” (”true slave”). Ipaliwanag kung bakit.
  58. 58. SAGUTIN ANG MGA SUMUSUNOD b. Balikan ang mga larawan (A, B, at C) at isulat kung ang hinuha ng grupo tungkol sa katayuan ng mga tao sa larawan ay tama, base sa mga binasa mong sipi. Kung mali, iwasto ang sagot ng grupo.
  59. 59. SAGUTIN ANG MGA SUMUSUNOD c. Mula sa impormasyon galing kay Plasencia, ano ang mahihinuha mo tungkol sa: c1. Katangian ng barangay c2. Access ng tao sa lupa at ibang likas na yaman c3. konspeto ng awtoridad at kapangyarihan 10. Ibahagi sa klase ang mga sagot ng grupo.
  60. 60. TRANSISYON SA SUSUNOD NA MODYUL
  61. 61. Matatag ang sinaunang kultura, ngunit humarap ito sa malaking hamon sa ika-16 siglo, nang dumating ang Espanya sa Pilipinas. Sa susunod na modyul ay aaralin mo ang mga primaryang sanggunian tungkol sa pagtatag ng kolonya at mga patakaran at paraang ginamit ng Espanya upang sakupin ang Pilipinas.
  62. 62. KEY ANSWERS
  63. 63. MGA SANGGUNIAN • Learner’s Module (Q1, M3) pp. 1 – 15 • Teaching Guide (Q1, M3) pp. 26 - 37
  64. 64. DOWNLOAD LINK http://www.slideshare.net/jaredram55 E-mail: jaredram55@yahoo.com
  65. 65. All is well, all is well, all is well May the odds be ever in your favor Good vibes =)
  66. 66. Prepared By: JARED RAM A. JUEZAN Teacher I, AP 7 July 3-5, 2013 Thank you very much

×