Liseri aparatua

4,922 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
4,922
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2,990
Actions
Shares
0
Downloads
19
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Liseri aparatua

  1. 1. Oinarri Biologikoak LISERI APARATUA1 TAFYD 1. maila Juan Arbulu
  2. 2. SARRERA Digestio-aparatua gorputzera sartzen Oinarri Biologikoak diren elikagaiak organismoaren zelulak erabiltzeko substantzia bihurtzeko parte hartzen duten organo eta prozesuek osatzen dute. 2
  3. 3. FUNTZIOAKLiseri aparatuak elikagaiak konposatu sinpleagotaneraldatzea du helburu, eta prozesu honi liseriketa deritzo. Oinarri BiologikoakLiseriketa hodian gertatzen da (ahoa, faringea,hestegorria, urdaila eta hesteak).Eraldaketa ekintza mekaniko eta kimikoei eskergertatzen daDigestio prozesua berdina da urdail bakarreko animaliaguztietan, hau da, gluzido, lipido eta proteinak unitatesinpleagoetan bihurtzen dira digestio entzimei esker,xurgatu eta odolean beren garraioa posible eginez. 3
  4. 4. LISERI APARATUAREN ANATOMIADigestio-aparatuaren atalakGorputz guztia zeharkatzen duen hodi hau zenbait ataletan bereiz daiteke: Oinarri Biologikoak Ahoa: aurpegiaren azpiko aldean. Faringea: ahoa eta hestegorria hasi arteko hodi zatia. Hestegorria: faringearen ondoren dagoen zatia; 25 cm-ko luzera du, eta urdaileraino doa. Urdaila: hestegorriaren amaieran dago Hesteak: urdaila bukatu ondoren dagoen hodia da; oso luzea denez, tolestura ugari ditu abdomeneko barrunbera moldatzeko. Diametro ezberdina duenez, bi ataletan banatuko dugu: Heste meharra: duodenoa, jejunoa eta ileona bereizten dira. Heste lodia: kolon itsua, goranzko kolona, zeharkako kolona, beheranzko kolona, sigma eta ondestea bereizten dira. 4
  5. 5. LISERI APARATUAREN ANATOMIA1: Listu guruinak2: Parotidak3: Masailezurpekoak4: Mihipekoak5: Ahoa6: Faringea7: Mihia8: Hestegorria9: Pankrea10: Urdaila11: Pankrea hodia12: Gibela13: Behazun xixkua14: Duodenoa15: Behazun hodia16: Heste lodia17: Zeharkako kolona18: Goranzko kolona19: Beheranzko kolona20: Ileona (Heste meharra)21: Heste itsua22: Apendizea23: Ondestea24: Uzkia Oinarri Biologikoak 5
  6. 6. BASKULARIZAZIOALiseri aparatuaren irrigazioa aortak egitendu. Bertatikan hiru adar ateratzen dira: Oinarri Biologikoak1. Enbor ziliakoa: hestegorria, urdaila,gibela eta barea odoleztatzen ditu.2. Goiko arteria mesenterikoa: hestemeharra, area, barea eta eskuineko hestelodia irrigatzen ditu.3. Beheko arteria mesenterikoa:ezkerreko heste lodia irrigatzen ditu. 6
  7. 7. BASKULARIZAZIOAItzulera benosoa gibelera doa porta benara, eta Oinarri Biologikoakgibeletik, gibeleko benatik kaba benara etabihotzera itzultzen da. 7
  8. 8. Oinarri Biologikoak 8BASKULARIZAZIOA
  9. 9. OSAGAI ESTRUKTURALAK1. AHOA2. FARINGEA Oinarri Biologikoak3. HESTEGORRIA4. URDAILA5. HESTE MEHEARRA6. HESTE LODI7. AREA8. GIBELA ETA BEHAZUN BESIKULA 9
  10. 10. Oinarri Biologikoak 10AHOA
  11. 11. AHOAANATOMIAHortzak Oinarri Biologikoak– Motak: • Esneko hortzak: 20 pieza, 6 urte arte • Helduetan: – 8 intzisibo, mozteko – 4 kaninoak, zarrasteko – 8 premolarrak, txikitzeko – 12 agina, xehatzeko– Zatiak: • Sustraia: gordeta • Koroa: ikusten dena 11 • Pulpa: sakonean hutsa
  12. 12. AHOAFISIOLOGIA FUNTZIOA: Elikagaien irensketa eta Oinarri Biologikoak mastekatzea • Eginkizun nagusiak: – Mastekatu: jakiak moztu eta xehatu digestio mekanikoa – Listuztatu: jakiak eta listua nahaztu boloa osatu • Boloa: injestioa orofaringea Hestegorria 12
  13. 13. AHOAFISIOLOGIAMurtxikapenean parte hartzen dute: Oinarri Biologikoak1. Muskuluak Mihia – Muskulu maseteroak, tenporalak eta pterigoideak baraila igo eta jaitsi – Muskulu milohioideak, genihioideak eta digastrikoak baraila behera eta atzera 13
  14. 14. AHOAFISIOLOGIAMurtxikapenean parte hartzen dute: Oinarri Biologikoak2. Gurinak – Gurina parotidoak (2) listua likidoa – Gurina sublingualak (2) listua mukosoa – Gurina submaxilarrak (2) listua mukoserosoa 14
  15. 15. Oinarri Biologikoak 15AHOA
  16. 16. FARINGEA Oinarri BiologikoakGoialdean: • Sudur hodiakBehealdean: • Laringea • Hestegorria 16
  17. 17. HESTEGORRIA Faringea eta urdaila lotzen dituen eraztungihartsuez osaturiko hodia da. Eraztunenmugimenduek elikadura urdailera bidaltzen dute. Oinarri Biologikoak 25 zm-ko hodi bertikala 2 esfinter: -Goikoa -Behekoa Behealden mukosa jariatzen da 17
  18. 18. Oinarri Biologikoak 18HESTEGORRIA
  19. 19. HESTEGORRIAFISIOLOGIA Oinarri Biologikoak Boloaren mugimendua: – Jariatze mukosoa – Peristaltismoa: muskulu lehunaren uzkurdura aktiboak• Urdailan sartzen da hestegorriaren beheko esfinterra 19
  20. 20. Oinarri Biologikoak 20HESTEGORRIA
  21. 21. URDAILA Litro eta erdiko edukiera duen zakutxo baten antza du. Urdailaren sarrerari Oinarri Biologikoak kardia deitzen zaio eta irteerari piloroa. Bere funtzioa elikadura jaso eta digestioa egin Zatiak: Kardias: gertuko zatia mukosaren jariaketa Fundus: goiko zatia jasotzailea Gorputza: zati handiena az. kloridrikoa jariatu Antro: urrutiko zatia pepsinogeno jariaketa 21
  22. 22. URDAILAFISIOLOGIA 2 esfinter ditu: Oinarri Biologikoak Goikoa: hestegorriaren behekoa Behekoa: edo Pilorikoa Barrualdea tolesdura eta mikrobiloak kontaktuko gainaldea ↑(1 zm² batek 500 zm² funtzionaletan bihurtzen dira) 22
  23. 23. Oinarri Biologikoak 23URDAILA
  24. 24. URDAILAFISIOLOGIA• Jariaketaren berezitasunak: • pH oso baxua azidosia • Jariatze bolumena: 2,5-3 l/egun Oinarri Biologikoak Konposaketa: • Ura (%98) • Gatzak • HCl (hormetako zeluletan). • Mukoproteinak (zelula mukosoak) • Protienak zatitzeko entzimak pepsinogenoa • Bit B12 garraitzeko Faktore Intrinsekoa Jariaketaren erregulazioa: hormona gastrikoa sistema nerbioso Eragin mekanikoasinpatiko eta parasinpatikoa Liseriketa mekanikoa: Boloa kimoan bihurtzen da. 24
  25. 25. URDAILAFISIOLOGIA Oinarri Biologikoak• Azidotasunak: bakterien sarrera ekiditzen du• HClak: haragiaren fibrina eta kolagenoa bigundu egiten du.• pH baxuak: Pepsinogenoa pepsinan bihurtzen da eta honek kolagenoa hautsi eta proteinak aminoazido eta peptidoetan bihurtzen du• Muki babeslea jariatzen du: Epitelioa Hclarengandik babesten du• Mugimendu peristaltikoak: Janaria mugiarazi eta nahastu egiten du, birrinduz.• Piloroa: Kimoa duodenora pasabidea kontrolatzen du 25
  26. 26. HESTE MEHEA ANATOMIA• 6-7 m luzera Oinarri Biologikoak1. ZATIAK: -DUODENO: -Area inguratzen du -Ez du peritoneorik -Sabeleko hormetara Itsatsita dago -Tolesdura ugari xurgaketa erraztuz 26
  27. 27. HESTE MEHEA2. ZATIAK: Oinarri Biologikoak -JEJUNO (6): - Erdian kokatzen den zatia da -Sabelean inongo loturarik gabe -Peritoneoak eusten du -Hemen ere tolesdura ugari daude xurgaketaren efikazia handituz 27
  28. 28. HESTE MEHEA3. ZATIAK: Oinarri Biologikoak -ILEONa (7): -Azkenengo zatia da -Sabelean libre -Peritoneoak eusten du - Ia ez ditu tolesdurarik 28
  29. 29. HESTE MEHEAOSAKERA1. KANPOKO SEROSA: Oinarri Biologikoak - edo mintza serosa - peritoneoz osatuta - ehun epiteliala2. GERUZA MUSKULARRA: - Kanpokoa: luzetarako disposaketa - Nerbio zelulak: sistema autonomoa: - Barrukoa: zirkularra3. MEISSNER-en nerbio plexua sistema autonomoarenbukaerak4. MUKOSA-AZPIA: Ehun konektiboa. Odol eta linfahodiak kokatzen dira. Nebio zuntzak ere5. MUKOSA: - Mikrobiloak 29 • Gainazala handitzen du • Funtzioa xurgaketa
  30. 30. HESTE MEHEAFISIOLOGIAJariatzea: Oinarri Biologikoak – Jariatze zelulak • Zelula kaliziformeak: mukosa epitelioa babestu • Zelula epitelialak: entzimak (enterokinasak, amilasak, peptidasa, disakaridasak eta lipasak) • Babes zelulak: inmunoglobulinak A eta M – Duodenoa • Are eta gibelaren jariatzea (behazun besikularen zehar) kimoaren neutralizazioa eta elikagaien digestioa xurgatzea • Mukosaren jariatzea hormonak: sekretina eta pankreozimina ura, gatzen eta entzimen jariatzea bultzatzen dute • Propultsio mugimenduak 30
  31. 31. HESTE LODIAANATOMIA• ZATIAK: 1. ITSUA: Oinarri Biologikoak • Balbula ileozakala: ileon- en jarraipena 2. KOLON: 4 zati: • Goranzko kolon • Zeharkako kolon • Beheranzko kolon • Kolon sigmoide 3. ONDESTEA:• OSAKETA: 1. Geruza azpimukosaa: linfozito ugari, fibroblastoak, plasmozitoak, eta makrofagoak bakterien kontrola 31 2. Ez dago xurgaketarik → ez ditu mikrobiloak
  32. 32. HESTE LODIAFISIOLOGIA Oinarri Biologikoak1. Ur gehiena bertan xurgatzen da, gorotzak solidifikatuz2. Heste lodiaren mugimenduak; • Gorozkien pilaketan eta solidifokazioan laguntzen du • Mugimendu luzeak dira 32
  33. 33. HESTE LODIAFISIOLOGIA1. Mugimenduen kontrolerako sistemak: Oinarri Biologikoak – Kontrol nerbiosoa: • estimulu parasimpatikoa Uzkurduraren maiztasuna areagotu • estimulu simpatikoa Uzkurduraren maiztasuna gutxitu – Kontrol hormonala: • Gastrina, kolezistokininak eta serotoninak mugikortasuna bultatzen dute • Glukagoiak eta sekretinak kolona erlaxatzen dute2. Farmakoak: – Morfina eta antzekoak mugikortasuna handitzen dute – Espasmolitikoak eta antikolinergikoak kolona erlaxatzen dute 333. Stress eta urduritasunak erlaxazioa eragiten dute libratzea erraztuz
  34. 34. AREAANATOMIA• HOSTO ANTZEKO ORGANOA Oinarri Biologikoak• DUODENOAK INGURATZEN DU• ZATIAK: 1.- Endokrinoa: hormonen sintesia Intsulina eta glukagoia 2.- Exokrinoa: dudenora jariatzen diren sustantziak ekoizten du 34
  35. 35. GIBELA ETA BEHAZUN BESIKULAGibela:• Gizakiaren gibelak 1.3-3 Kg-ko pisua dauka. Oinarri Biologikoak• Lau lobulutan banatuta dago, eta horietako bakoitza hainbatsegmentutanFuntzioak•Behazuna ekoizten du lopidoak liseritzeko•Metabolismoaren erregulazioaz arduratzen da•Babes sistemako proteina eta proteina plasmatiko gehienaksintetizatzen ditu•Gai desberdinen gordailua da; lipidoak,proteinak, bitaminak, hormonak eta burdina metatzen dira•Detoxifikazioaz eta gaien iraizpenaz arduratzen da 35
  36. 36. GIBELA ETA BEHAZUN BESIKULA Oinarri Biologikoak 36
  37. 37. LISERIKETAKO PROZESUAK1. Ingestioa: Janaria barneratu ahotik2. Liseriketa: Elikagaiak osagai sinpleetan Oinarri Biologikoak bihurtzen duen prozesua da. Helburua xurgapena erraztea da.3. Mugikortasuna: Liseri aparatuan gertatzen diren mugimenduak dira, liseriketa mekanikoa barne. Peristaltismoa eta segmentazioa.4. Jariaketa: Liseri urinak ekoiztu eta jariatu5. Xurgapena: Elikagaiak hodiaren mintza zeharkatzen dute odolera pasatuz.6. Kanporatzea: Hondakinak uzkitik kanporatu7. Erregulazioa: Sistema osoa koordinatu 37
  38. 38. LISERIKETAKO PROZESUAKPERISTALTISMOA Oinarri Biologikoak 38
  39. 39. LISERIKETAKO PROZESUAKSEGMENTAZIOA Oinarri Biologikoak 39
  40. 40. LISERIKETAKO PROZESUAKURDAILAREN MUGIMENDUAK Oinarri Biologikoak 40
  41. 41. FUNTZIOEN LABURPENA Oinarri Biologikoak 41
  42. 42. Oinarri Biologikoak 42 AMAIERA

×