Nieuwsbrief aan(ge)dacht 32 september 2010

325 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
325
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Nieuwsbrief aan(ge)dacht 32 september 2010

  1. 1. aan(ge)dacht nummer 32 september 2010 1 aan dacht ge Nieuwsbrief 32 September 2010 Beste Lezer, Traditioneel verschijnen er voor de start van het nieuwe schooljaar heel wat artikels over opvoeden. Men leest er een variëteit aan thema’s en opinies. Loopt het nu beter met de opvoeding van onze kinderen of niet? Zijn ze te mondig en kennen ze te weinig grenzen? Moeten ouders strenger worden en meer tijd kiezen voor hun gezin? Was het vroeger beter? Op al deze vragen is er geen eenduidig antwoord. Neem nu de vraag of het vroeger beter was. Ja er was meer speelruimte, ja moeder was vaker thuis, je kon veiliger de straat op. Maar wou moeder wel thuis blijven? Men trad strenger op Vragen, kritiek, bijdragen of andere maar niet alle gezaghebbende personen waren te vertrouwen…zo reacties altijd welkom! blijkt nu ….en de kinderen moesten zwijgen. aangedacht@skynet.be Wat mij het meest zorgen baart is de individualisering en het socialeIn- of uitschrijven op bovenstaande adres isolement waarin gezinnen soms terecht komen. Zeker bij kinderen waar de ontwikkeling niet verloopt zoals gewenst! Scholen nemenLinks nu extra maatregelen maar dan moet er wel een formele diagnosePixar filmpje lieveheersbeestje zijn. Als je geen etiketje hebt past het onderwijs zich niet aan!? Ditwww.123video.nl/playvideos.asp?MovieID=412222 lijkt mij een bijna perverse gedachte. Hulp voor de ouders is er,Hoe een hyperactief lieveheersbeestje maar je moet ontzettend veel geduld hebben en eentoch zijn plekje vindt. En zeg nu zelf. ontwikkelingsstoornis wacht nu eenmaal niet. Bovendien hoe langerVaak volgen ze een weg die wij helemaal de wachttijd op hulp, hoe groter de kans op bijkomende problemen.niet hadden uitgestippeld maar komen En als je dan hulp vindt dan hoop je … denk je dat de problemenbovendien meestal toch goed terecht. zullen opgelost worden… helaas in een minderheid van de gevallenwww.beetjespellen.nl/website/index.php blijven de problemen. Zo hebben ouders met jonge kinderen metDe website is voor iedereen die ADHD en/of autisme heel wat stress in de ochtendsituatie. Eenproblemen heeft bij het dagelijkse pasklaar antwoord is er niet altijd. Ouders kloppen bij de therapeutspellen. aan met de boodschap dat de tip niet werkt en krijgen de indruk datDe meest gemaakte fouten komen aan de zij het niet goed doen!orde. De regeltjes zijn vaak best simpel, Als je dan bij niemand gehoor vindt, dan zijn het extra zwareals je ze eenmaal weet. ochtenden. Daarom vinden wij het vanuit Zorgzaam Omgaan vzwwww.clker.com is een website waar je tal onze taak om ouders met elkaar in contact te brengen. Geenvan tekeningen, foto’s , symbolen …kan isolement maar interactie geeft de ouders een boost aan vertrouwenvinden. Ze staan mooi in categorieën om er de dagen na een gespreksavond er terug tegenaan te gaan.gerangschikt. JanBoek Inhoud ☺ Uiteraard zijn wij trots dat ‘ons’ boek straks verschijnt. Zorgzame Klas psycho-educatie in de basisschool uitgegeven bij Acco. ☺ We stellen twee interessante vormingen voor van vzw. CeBCO. Deze zijn voorbehouden voor professionelen. ☺ Graag nodigen we de ouders van kinderen met ADHD uit op de gespreksavond op 30 november. Reageer snel want de plaatsen zijn beperkt. (zie agenda) ☺ En besluiten doen we met een artikel die mogelijks wat kan losweken… ADHD bij de partner … een bijkomende last!? Reacties, vragen steeds mogelijk op ons e-mailadres. Jan Vanthomme info aangedacht@skynet.be 1
  2. 2. aan(ge)dacht nummer 32 september 2010 2AgendaDinsdag 5 oktober 2010 Lezing: alsof adhd op zich nog niet Aandacht voor……lastig genoeg is. een brede kijk op Zorgzame Klas is een psycho-educatief model dat zich richt naarbijkomende problemendoor dr. E.Nelis (Brugge) leerlingen van de basisschool (vanaf het vierde leerjaar) waarvanADHD komt heel vaak niet alleen voor, maar één of meerdere medeleerling(en) een ontwikkelingsongelijkheidis voorzien van bijkomende problemen en vertonen. Dan gaat het over diagnoses als ADHD, dyslexie,aandoeningen. Hoe hoger de leeftijd van de dyscalculie, DCD en Gilles de la Tourette. Leerlingen ervaren diejongeren, hoe meer deze bijkomendeproblemen op de voorgrond komen. klasgenoten soms als té temperamentvol. Of ze merken op datTijdens deze lezing worden mogelijke afspraken oneindig herhaald worden. Hun leerproblemen remmenverbanden en oorzaken besproken. Er wordt het groepsproces af. Dat lokt in de groep vaak irritaties uit. Somsook bepleit om opgroeiende kinderen tijdigactief te betrekken en informeren in het evolueert dit zelfs tot pestgedrag! Spijtig, want de school is eenbeleid rond ADHD. belangrijke sociale voedingsbodem waarin elk kind zich goedPlaats: CC De Valkaart A. Rodenbachstraat behoort te voelen!42, 8020 OostkampPrijs: € 5,00 abonnees - € 7,00 niet-abonnees: van 20.00u tot 22.30u De leerkracht, zorgleerkracht, schoolpsycholoog of andereorg. www.zitstil.be professionele begeleiders vinden daarom in dit boek handvatten om met de klassengroep op weg te gaan. De rol van de leerkracht alsDinsdag 26 oktober 2010 permanente begeleider van dit zorgtraject wordt hierbij in de verfHoe praat ik het best met mijn school? gezet. Het hoofdstuk over de eigenlijke Zorgzame Klas–lessenreeksTips voor ouders, leerkrachten en bevat instructies voor de begeleider, zodat hij/zij deze feilloos kanbegeleiders. toepassen. Tijdens deze uitgewerkte les van 3 lestijden krijgen despreker:Guy van Deuren , psycholoog kinderen klare metaforen en praktische oefeningen aangereikt. ZoHowest Raadzaal Graaf Karel De verwerven ze informatie over de hersenen, het gedrag, deGoedelaan 5 KortrijkAanvang 20u aandachtsfuncties, het leren, ontwikkelingsongelijkheid… . Zo lerenLeden € 2.5 niet leden €5 ze tenslotte hoe beter om te gaan met medeleerlingen, ook als ze netInrichter: www.sprankel.be anders zijn.Woensdag 3 november 2010 Over de auteurs:Dag van de leerkracht op de Peter Glorieux, maatschappelijk werker, is sinds 1978, zowelboekenbeurs in Antwerpen. professioneel en als ouder, betrokken bij de ADHD problematiek.Wie die dag aanwezig is kan gerust eens Hij is auteur van het boek Gevraagd Superouders. Hij islangs komen. Om 11u45 geven wij een medeoprichter van Zorgzaam Omgaan vzw.lezing over Zorgzame Klas. WELKOM Jan Vanthomme, logopedist, is reeds 30 jaar werkzaam in eenVrijdag 19 november 2010 multidisciplinair team voor kinderen en jongeren met gedrag- enSymposium ADHD ‘Stand van Zaken’ leerproblemen. Hij is medeoprichter van Zorgzaam Omgaan vzw, endoor ZitStil vzw lid van de Raad van Bestuur van het Centrum ter Bevordering vanWaar? Congrescentrum Ter Elst,Kattenbroek 1, 2650 Edegem de Cognitieve Ontwikkeling www.cebco. be Hij is mede-auteur vanEen van de workshops handelt over Leren leren met Reflecto (Acco, 2009).Reflecto. Jannes Baert en JanVanthomme (www.CeBCO.be) leidendeze sessie.Toegangsprijs €100Meer info www.zitstil.beDonderdag 25 november 2010 Efficiënt studeren kan je dit eigenlijkleren? Denk toch even na! of Goed nadenken… zijn uitdrukkingenRika Bernard (logopediste) waarmee we leerlingen proberen te helpen bij het oplossen van een20 u probleem of het efficiënt uitvoeren van een taak. Maar weet eenSamenwerking De Gezinsbond en leerling hierdoor wat hij concreet moet gaan doen? In welke mateSprankel helpen deze suggesties een leerling vooruit in zijnLeden € 2,5 niet leden € 5 probleemoplossingproces? Hoe kunnen we in het algemeen eenKatho Reno St. Jozefstraat 1 Torhout leerling aanzetten tot beter denken? Hoe slagen we erin om een leerling zijn ‘leren’ zelf aan te sturen? Jan Vanthomme info aangedacht@skynet.be 2
  3. 3. aan(ge)dacht nummer 32 september 2010 3dinsdag 30 november 2010 In deze workshop reiken wij een model aan dat tegemoet komt aanGespreksgroep voor ouders met deze vragen. ‘Leren met Reflecto!’ beschrijft een methode dieKinderen met ADHD: gemakkelijk kan aangepast worden aan de diverse leerinhouden.Enkel voor ouders van kinderen met Zowel voor het lager onderwijs, het beroepsonderwijs, hetADHD uit de lagere school buitengewoon onderwijs als in een therapeutische setting liggen erWanneer? om 19h30 mogelijkheden om de interventies die Gagné voorstelt te integreren. Waar? Cc. De Spil, H. Spilleboutdreef 1te Roeselare (witte zaal). In ‘Leren met Reflecto!’ vindt men een model waarmee elkeThema? ADHD in uw gezin… en nu? leerkracht kinderen daadwerkelijk op weg kan zetten om hun eigen Deelname in de onkosten: €5/gezin. denkvaardigheden te sturen en uit te breiden.Korting vrijetijdspas Stad Roeselare? In het Reflecto-model van Gagné spelen denkmannetjes eenVooraf aanmelden: essentiële rol. Via de metafoor van beroepen wordeno e-mail: info@zorgzaamomgaan.be denkhandelingen verduidelijkt. Bijvoorbeeld: welkeo of telefonisch: 0476/585984 denkvaardigheden en denkhandelingen moet een goede ‘detective’ bezitten? En welke van die vaardigheden of handelingen kunnen wijVanaf maandag 13 december 2010 gebruiken om ons probleem op te lossen? Leerkrachten ofDriedaagse workshop: therapeuten kunnen via deze mannetjes het denkproces van een kindDIAGNOSTIEK VAN verduidelijken, maar kunnen ook op een positieve manierLEERBAARHEID BIJ KLEUTERS tussenkomen wanneer het denkproces niet lukt. Reflecto leert deEN JONGE KINDEREN leerlingen hoe ze greep krijgen op hun denken. Hoe kan het lerenProfessor David TZURIEL, Bar Ilan- efficiënter verlopen: je aandacht richten, je geheugen inschakelen,universiteit, Israël informatie organiseren, verbanden leggen, … zijn aspecten die uitgebreid aan bod komen.Dynamic Assessment (of interactievediagnostiek) staat voor methodes die de Het model werd uitgewerkt in Canada door Pierre-Paul Gagné,leerbaarheid en de mate waarin leerlingen neuropsycholoog en Louis-Philippe Longpré, pedagoog. Dekunnen leren leren, denken en problemen begeleiders van deze workshop zorgden samen met Johanoplossen in kaart brengen. Deze methodes Warnez voor een vertaling van de handleiding. Dit boek zit vervat inverschillen van het klassieke intelligentie- de deelnameprijs van de workshop.onderzoek in die zin dat het ‘leren’ zelf Samen met de deelnemers gaan we actief op verkenning naar(het leerproces) onderwerp is van efficiënt informatiemanagement. Zintuigelijke transacties,onderzoek. De onderzoeker is geheugen, aandacht en executieve functies zijn enkele aspecten diegeïnteresseerd in de cognitieve wij tijdens deze tweedaagse ervaren. Er is geen voorkennis verreist.vaardigheden die aan de basis liggen vanleren, en – wanneer hier problemen Deze workshop is nuttig voor iedere leerkracht, therapeut,opgemerkt worden - in de wijze waarop psycholoog of student en voor allen die leerlingen of jongerenhij hierin verandering kan brengen. wensen te stimuleren in het zelfstandig leren en denken. WijVernieuwend is dat tijdens de afname van wisselen uiteenzettingen, oefeningen en verkenning van materialende proeven hulp en feedback worden met elkaar af. Via e-mail bezorgen wij aan alle deelnemersverstrekt, oplossingsstrategieën worden bijkomende teksten, illustraties en materialen.aangereikt en transfertaken wordenaangeboden. Jannes Baert is werkzaam als klinisch psycholoog enDynamic assessment is per definitie een kwaliteitsdirecteur in het Centrum voor Ambulante Revalidatie Teronderwijs- en therapiegerichte Kouter in Deinze. Hij is tevens praktijkassistent voor het vakbenadering: tijdens het onderzoek wordt - Leerstoornissen aan de Universiteit Gent. Hij geeft freelancein interactie met de proefpersoon - workshops rond denkstimulering, leerstoornissen engezocht naar de aard van de materiaalgebruik. Ontwerper van educatieve en testmaterialen.tussenkomsten, die nodig zijn om de Jan Vanthomme is logopedist.Hij is redacteur van het e-zinecognitieve problemen die aan de basis ‘aan(ge)dacht’ rond ADHD en stichtend lid van Zorgzaam Omgaan,liggen van de zwakke prestaties op de vzw.proeven in het bijzonder en deleerproblematiek in het algemeen, te Praktisch:verhelpen. Deze workshop gaat door te Antwerpen op 4 en 5 november in hetProf. David Tzuriel is een autoriteit op DKO in de Noorderlaan. Deelname in de kosten €215het vlak van dynamic assessment. Hij Inschrijven via: reflecto@cebco.be. Deze mail bevat de naam, adres,ontwierp meerdere leertests die functie en e-mail van de deelnemer evenals naam, adres en emailvoornamelijk voor oudere kleuters en van de persoon/organisatie aan wie de factuur moet gericht worden.leerlingen van de basisschool werden Inschrijven voor 1 oktober 2010, betalen ná ontvangst factuur.ontwikkeld.De workshop is bedoeld voor C.L.B.- Jan Vanthomme info aangedacht@skynet.be 3
  4. 4. aan(ge)dacht nummer 32 september 2010 4medewerkers, remedial teachers,leerkrachten en therapeuten. Het aantal Het boek Leren leren met reflecto van PP Gagné en LP Longpré indeelnemers wordt strikt beperkt een vertaling door Jan Vanthomme, Johan Warnez en JannesDe voertaal is Engels, maar de spreker Baert (Uitgeverij ACCO, 2009) zit vervat in de prijs van dehoudt rekening met de anderstaligheid workshop, maar is ook afzonderlijk verkrijgbaar via de website.van de toehoorders.Plaats:KortrijkData:13,14 en 15 decemberPrijs:395,00 €Inschrijven via:info@cebco.be.Betalen ná ontvangst factuur. Enkele berichten: Lindsay Lohan actrice kreeg een effectieve gevangenisstraf van 90 dagen omwille van drug- en alcoholverslaving en herhaald drugsbezit. Ze oppert nu dat haar gedrag te wijten is aan een onterechte diagnose van ADHD waarvoor ze Adderall ® kreeg. Adderall ® is zoals Rilatine® een stimulerend middel en is in België niet verkrijgbaar. Het bevat een andere werkzame stof dan Rilatine of Concerta. Als gevolg daarvan kreeg ze neveneffecten die haar gedrag verklaren. Zo‟n 20 jaar terug werd nogal makkelijk gezegd dat hyperkinetisch gedrag verdween met de puberteit. We weten jammer genoeg dat dit niet correct is. Toch verandert er wel op een min of meer spontane wijze wat gedrag in positieve zin. Oorzaak daarvan: de tragere rijpheid van het brein. Een paar jaar geleden stelde men vast dat het rijpingsproces van de hersenen bij kinderen met ADHD weliswaar een normaal patroon volgt doch met een vertraging van gemiddeld drie jaar. Dit is niet voor geheel de grijze massa maar voor bepaalde gebieden zoals vooraan (frontaal). Dit gebied is zo belangrijk voor controle, aandacht,planning en zelfregulatie … juist waarin onze kinderen met ADHD zo‟n moeite hebben. Deze bevindingen zouden wel eens kunnen kloppen vertelt mij de dagelijkse ervaring (maar dit is dan weer geen wetenschappelijk bewijs). Wanhoop dus niet als je zoon/dochter aan 18 jaar nog pubert. Heb nog wat geduld, want hij is tenslotte nog maar 15!!! Op regelmatige basis verschijnt er wel een artikel over het verband tussen slaapproblemen en ADHD. Het is echter niet altijd duidelijk wat de oorzaak en wat het gevolg is. We schreven eerder over de rol van melatonine. Dit hormoon komt vrij wanneer het donker wordt en brengt de slaap op gang. Nu heeft men aan de John Carroll universiteit een bril ontworpen die de blauwe lichtstralen blokkeert. Het gevolg is dat melatonine op gang komt nog voor het donker wordt en dus wordt op die manier het lichaam sneller aan een verhoogd gehalte van melatonine blootgesteld. Deze alternatieve behandeling houdt dus in dat je een paar uur voor het slapen gaan met een blauwe bril rondloopt. Misschien lijkt dit wel „cool‟ maar of het wetenschappelijk voldoende evidentie inhoudt, laat ik hier in het midden. Jan Vanthomme info aangedacht@skynet.be 4
  5. 5. aan(ge)dacht nummer 32 september 2010 5Volwassenen met ADHD een last voor de partner?Jan VanthommeDe mama zat er rustig bij toen wij de resultaten van het onderzoeksteam meedeelden. Zijknikte instemmend bij het horen van de diagnose ADHD bij haar dochtertje. Bovendienvoegden we eraan toe, dat het een lichte vorm betrof. Niet zoals bij haar oudste zoon werder geen voorstel tot medicamenteuze proeftherapie gedaan. De problemen die zich bij broerBjörn voordoen zijn van een andere orde. En nu de puberteit ook ingetreden is moet mamaalle opvoedkundige kennis bovenhalen. Ik vond het dan ook gepast om haar te feliciteren omde volhardende aanpak en de nooit aflatende houding in de opvoeding van haar driekinderen. “Drie?“ merkte zij mij op. Ik was verrast! Had ik iets gemist? “Drie?” herhaalde zij. “Zeg maar gerust vier! Want ik heb ook nog een man op te voeden!” De kalme rustige toon inhaar stem, had plaats gemaakt voor een emotioneel, nerveus geluid. Dit vroeg toch watverduidelijking. Wat daarna volgde was een verhaal van het leven met een volwassene metADHD.Een van de ongemakken die men dagelijks ervaart bij kinderen met ADHD, is het gemis aangewoontevorming. Huishoudelijke regels, die in elk gezin wat verschillen, worden zo vaakoverschreden. Het is gedrag dat je bij peuters/kleuters ziet omdat ze dergelijke regels nogmoeten aanleren. Meestal lukt dit vrij snel. Opruimen, deuren sluiten, niet met de schoenenbinnen lopen ... ze leren het beetje bij beetje aan.Niet zo bij kinderen met ADHD. Als je steeds weer moet zeggen dat men doortrekt na eentoiletbezoek, verveelt dit nogal, zeker bij een ouder kind. Maar niet alleen kinderen, ookvolwassenen met ADHD kunnen het daar moeilijk mee hebben. Het zal je maar overkomendat je één van je kinderen berispt omdat hij of zij met haar natte schoenen over de pasgedweilde keukenvloer loopt en enkele minuten later doet jouw man hetzelfde. Alle kleineongemakken, die na een tijdje soms meer gaan doorwegen in een relatie, komen tussenvolwassenen in relatie met iemand met ADHD nog harder aan.Een zwakke organisatie, moeilijk plannen, foute prioriteiten stellen...zijn voor leerlingen uithet secundair onderwijs nefast om puike leerprestaties te leveren. Maar die vaardighedenzijn net zo belangrijk in het huishouden. Wanneer je partner ADHD heeft , verhoogt de kansdat heel dit gebeuren op je schouders terecht komt. En dit was ook het geval bij de mamavan Björn. Zij had door de jaren heen het gevoel er helemaal alleen voor te staan. Zeoefende twee fulltime betrekkingen uit. Het werd haar stilaan allemaal teveel. De gedachte groeide om er de brui aan te geven, om de situatie te verlaten. Want ergens in haar gedachten wist ze dat een gezin zonder haar man een verlichting zou betekenen. Elk voorval bracht haar relatie meer aan het wankelen en steeds dichter bij een scheiding! En haar ergernis groeide niet omwille van een opstapeling van fait divers. De impulsiviteit bij haar man uitte zich in het ondoordacht handelen. Zo kocht hij zonder overleg met haar een tweedehandse kachel. “De oude kachel” vond hij maar niks “en de gietijzeren plaat zou het toch niet langvolhouden. Met dit topmerk haalden ze een verwarmingsbron in huis die hen nog velegezellige avonden zou bezorgen.” Alleen had hij over het hoofd gezien dat de aansluitinghelemaal niet klopte met deze van de huidige kachel. Er zou wat sloopwerk aan te paskomen. Wel vervelend omdat de living nog maar recent helemaal geschilderd werd! Na watbemiddeling en de betaling van een onkosten vergoeding, nam de verkoper toch nog dekachel terug.Jan Vanthomme info aangedacht@skynet.be 5
  6. 6. aan(ge)dacht nummer 32 september 2010 6Naast impulsiviteit is er vaak sprake van een voortdurend gevecht om zelfcontrole. Devolwassene met ADHD moet heel dikwijls tegen zijn „natuur‟ ingaan. En wanneer er zichsituaties voordoen waar de teugels gerust mogen gevierd worden, is er soms geen houdenmeer aan. Bij de papa van Björn kwam dit ook wel voor en de laatste tijd steeds vaker.Meestal ging dit gepaard met het vergeten van de tijd en -wat nog erger was- met een grotehoeveelheid alcohol. Een dronken echtgenoot is geen aangenaam gezelschap en bovendieneen gevaar wanneer hij ook nog eens met de auto op zwier was. Steeds weer en frequentermoest mama op de rem staan. Dergelijk gedrag was allesbehalve een goed voorbeeld voorde puberende zoon en aan de ruzies die zich ontsponnen had niemand iets.Dit voorbeeld is zeker niet enig en uniek. Er bestaan heel wat varianten op dit thema maarvoor veel gezinnen is dit herkenbaar. Steeds vaker worden kinderen die in begeleiding zijnomwille van hun ADHD een opstap naar een diagnosestelling bij één van de ouders. Nog teweinig kan er op een gerichte wijze hulp geboden worden. Het coachen van eenvolwassene met ADHD kan nochtans het hele gezin ten goede komen. Vanuit dewetenschap is het niet verwonderlijk dat er zich ook bij de ouders spanningen kunnenvoordoen omwille van ADHD bij één van de partners.We verklaren ons nader...ADHD is een ontwikkelingsstoornis. Dit houdt in dat binnen de ontwikkeling van het kindgedrag gezien wordt dat duidelijk anders is dan bij de leeftijdsgenoten. Ontwikkeling is eencomplex gebeuren in de tijd. Het is complex omdat het bestaat uit verschillende aspecten. Zospreken we over taalontwikkeling, motorische ontwikkeling, verstandelijke ontwikkeling,sociale ontwikkeling, persoonlijkheidsontwikkeling, cognitieve (denk) ontwikkeling.ADHD heeft vooral een impact op de cognitieve en de sociale ontwikkeling. Als gevolg vande ADHD problemen kunnen er zich ook op andere domeinen problemen voordoen. Zo komthet niet zelden voor dat de emotionele ontwikkeling een deuk krijgt als gevolg van de velenegatieve ervaringen.De ontwikkeling bij ADHD kenmerkt zich door een probleem op vlak van de aandacht, dewijze van reageren (impulsief) en het motorisch gedrag (hyperactief). Deze driekernsymptomen uiten zich op verscheidene manieren naargelang de leeftijd van de persoon.We halen hier enkele kenmerken aan die Dieter Baeyens aanhaalde ...mei 2010 in hetsymposium Insigt te Wilrijk.Babies en jonge peuters vertonen een regulatiestoornis. Ze hebben een moeilijktemperament, vertonen eet- en slaapproblemen en zijn moeilijk te kalmeren (huilbaby).De kleuter met ADHD is altijd in de weer. Hij vertoont buitensporig loop en klimgedrag. Hij ofzij volgt instructies niet op. Ze kunnen niet stilzitten en vertonen een tekort aan volgehoudenaandacht. Bovendien zijn ze sterk afgeleid.Het lagere schoolkind is makkelijker en met grotere zekerheid te diagnosticeren. We zien dedrie kernsymptomen: hyperactiviteit, impulsiviteit en aandachtstoornissen. Daarnaast zijn eralgemene gedragsproblemen en treedt er een schoolse achterstand op.Jan Vanthomme info aangedacht@skynet.be 6
  7. 7. aan(ge)dacht nummer 32 september 2010 7Aan het begin van het secundair onderwijs verandert het beeld wat. De hyperactiviteitvermindert. Er is nog steeds sprake van verhoogde impulsiviteit en aandachtsproblemen. Degedragsproblemen blijven nog aanwezig en opvallend is het experimenteergedrag. Deemotionele schommelingen, zo typisch voor een puber, barsten in volle hevigheid door. Veeljongeren met ADHD vertonen een schoolse achterstand. Aan die leeftijd worden vaakbijkomende diagnoses gesteld (stemmingsstoornissen 20%, angststoornissen 25-50%,persoonlijkheidstoornissen).Volwassenen blijven in de helft van de gevallen nog last hebben van de ADHD symptomen.De impulsiviteit en de aandachtstoornissen zorgen voor academische beperkingen (behalenniet het diploma volgens hun intellectuele mogelijkheden) of bemoeilijken het vinden van eenjob. Er is veel minder sprake van hyperactief gedrag. Daarentegen stellen we meerrisicogedrag vast en zijn er moeilijkheden op relationeel vlak. Veel volwassenen met ADHDhebben het moeilijk met routine of „veel van hetzelfde‟. Ze hebben nood aan uitdagingen, watsoms tot veelvuldig veranderen van job leidt (job-hopping). De emotionele gevolgen vanADHD laten zich nu duidelijker gevoelen.De ADHD symptomen op volwassen leeftijd zijn meestal vaag en het zijn vooral debijkomende klachten en de secundaire gevolgen die opvallen. In vergelijking metvolwassenen zonder ADHD zien we bij ADHD dubbel zo vaak depressies (18.6% tov 7.8%)en zes keer zoveel bipolaire stoornissen (19.4% tov 3.1%) en meer dan dubbel zo dikwijlsangststoornissen (47.1% tov 19.5%).1Een belangrijk aspect waarmee onderscheid kangemaakt worden tussen de verschillende stoornissen is het tijdstip waarop de stoornis zichvoordoet. Bij ADHD is dit voor de leeftijd van 7 jaar. Het is niet altijd makkelijk om teachterhalen of er inderdaad op jonge leeftijd sprake was van ADHD.In de behandeling van een samenloop van stoornissen gaat men ervan uit dat men diestoornis het eerst aanpakt die het meest invloed heeft op de ontwikkeling. Een voorbeeld vaneen behandelingsalgoritme is bijvoorbeeld: aanpak van het middelenmisbruik dan destemmingstoornissen gevolgd door angstvermindering en tenslotte ADHD.Wat ADHD en verslaving betreft is er steeds meer evidentie dat er voor beide problemen eengenetische basis is. Heel recent kreeg het ICASA die staat voor (International Collaborationon ADHD and Substance Abuse) een officiële erkenning. Daardoor wordt het mogelijk ominternationaal onderzoek te doen naar het verband tussen verslaving en ADHD. Er werd eennetwerk opgericht tussen 40 wetenschappers uit 11 Europese landen met ééngemeenschappelijk doel: zorgen dat minder mensen met ADHD verslaafd raken door eenbetere herkenning, diagnose en behandeling van zowel ADHD als verslaving. Je vindt meerinfo op deze Engelstalige site www.adhdandsubstanceabuse.org1Deze cijfers komen uit een studie uit de VS met name de National Comorbidity SurveyReplication volwassenen tussen de 18 en 44 jaar.Jan Vanthomme info aangedacht@skynet.be 7
  8. 8. aan(ge)dacht nummer 32 september 2010 8ADHD in de Volwassenheid Checklijst 2 (AVC)Onderzoek suggereert dat de symptomen van ADHD persisteren in de volwassenheid met gevolgen opvlak van relaties, carrière en zelfs veiligheid. Omdat deze stoornis vaak niet onderkend wordt, krijgenveel volwassenen geen adequate begeleiding en presteren zij als gevolg daarvan onder hunmogelijkheden. Een deel van dit onder probleem is te wijten aan de moeilijke diagnose vooral bijvolwassenen.Deze vragenlijst werd ontwikkeld om de dialoog te stimuleren tussen de therapeut en de patiënt en omtot een bevestiging te komen dat hij/zij lijdt aan de symptomen van ADHD. De ADHDVolwassenheid Checklijst kwam tot stand door de samenwerking tussen de WHO (WereldGezondheids Organisatie) en de werkgroep Volwassenen met ADHD met ondermeer Lenard Adler,Ronald Kessler en Thomas Spencer.Beschrijving: Deze checklijst met symptomen is een instrument dat bestaat uit 18 DSM IV TRcriteria. Zes van de 18 vragen zijn deze met de hoogste voorspellende waarde voor ADHD. Deze zessymptomen vormen de basis van de AVC en zijn terug te vinden in deel A van de checklijst. Deel Bbevat de resterende twaalf vragen. De afname duurt ongeveer 5 minuten.Symptomen 1. Vraag de patiënt om zowel deel A als deel B in te vullen door een X aan te brengen in het vakje dat het best aangeeft hoe vaak een bepaald symptoom voorkomt. 2. Wanneer in deel A vier of meer keer een donker vakje werd aangekruist dan is er een sterk vermoeden dat de patiënt ADHD heeft en verder onderzoek is dan aangewezen. 3. De scores op deel B voorzien bijkomende elementen en kunnen dienen als verder onderzoek naar de symptomen van de patiënt. Schenk extra aandacht aan de symptomen die in de donkere vakjes werden aangekruist. Niet elke frequentie van een symptoom scoort even sterk. Sommige symptomen zijn gevoeliger dan andere. Er is geen totaalscore of drempelwaarde voorzien voor de 12 symptomen. De eerste zes vragen uit deel A hebben de meest voorspellende waarde en zijn het best geschikt als screeningsinstrument.Beperkingen 1. Overloop de volledige symptomen checklijst met je patiënten en evalueer de graad van beperking die dergelijk symptoom teweeg brengt. 2. Hou rekening met verschillende settings zoals werk/school, sociaal en binnen het gezin. 3. De frequentie van een bepaald symptoom is vaak geassocieerd met de ernst van het symptoom. Daarom kan deze checklijst ook als een hulp dienen om de graad van beperking te bepalen. Als jouw patiënt vaak bepaalde symptomen heeft kan je hem/haar vragen om te beschrijven hoe deze symptomen een impact hebben op zijn/haar werk, huishouden en/of in relatie met zijn partner of anderen.AnamneseGa na of bepaalde of gelijkaardige symptomen aanwezig waren in de kindertijd. Volwassenen metADHD zijn niet altijd formeel als kind gediagnosticeerd geweest. Bij het evalueren van devoorgeschiedenis van de patiënt is het belangrijk van te zoeken naar problemen van aandacht enzelfcontrole die reeds vroeg en lang aanwezig waren. Sommige symptomen zouden toch wel aanwezigmoeten zijn in de kindertijd, doch een volledig syndroom is niet noodzakelijk.2 vertaling van de ASRS (Adult ADHD Self-Report Scale)Jan Vanthomme info aangedacht@skynet.be 8
  9. 9. aan(ge)dacht nummer 32 september 2010 9 ADHD in de Volwassenheid Checklijst naam: ………………………………………………………………datum ………./…../…..Mogen wij jou uitnodigen om onderstaande vragen te beantwoorden door Heel dikwijlsjouw keuze aan te duiden in één van de mogelijkheden aan de rechterkant vandeze pagina. Om te antwoorden duid je jouw keuze aan door een kruisje te Zeldenplaatsen in een van de vakjes die het best aangeeft hoe jij je de laatste 6 nooit soms vaakmaand voelde of gedroeg. Geef deze vragenlijst af aan de persoon die joubegeleidt om erover te kunnen praten. 1. Hoe vaak heb je problemen om de laatste details van een taak af te werken eens het boeiende deel is beëindigd? 2. Hoe vaak heb je moeite om dingen in orde te krijgen wanneer je een taak moet doen die organisatie vraagt? 3. Hoe vaak heb je problemen om afspraken of verplichtingen te herinneren? 4. Wanneer je een opdracht moet uitvoeren die veel denkwerk vraagt, hoe vaak vermijd je deze of begin je eraan met vertraging? 5. Hoe vaak zit je te wriemelen of te kronkelen met je handen of voeten wanneer je langere tijd moet stilzitten? 6. Hoe dikwijls voel je jou te actief en gedwongen om dingen te doen alsof je bent aangedreven door een motor? DEEL A 7. Hoe vaak maak je achteloze fouten wanneer je aan een vervelende of moeilijke taak werkt? 8. Hoe vaak heb je moeite om geconcentreerd te blijven bij een vervelend of steeds terugkerend werk? 9. Hoe vaak heb je moeite om geconcentreerd te blijven wanneer mensen je (rechtstreeks) aanspreken? 10. Hoe vaak leg je thuis of op het werk dingen verkeerd of vind je ze niet terug? 11. Hoe vaak ben je afgeleid door activiteiten of geluiden uit de omgeving? 12. Hoe vaak sta je op van je stoel op vergaderingen of andere situaties waar verwacht wordt dat je blijft zitten? 13. Hoe vaak voel je jou rusteloos en beweeglijk? 14. Hoe vaak heb je het moeilijk om je te ontspannen wanneer je tijd voor jezelf hebt? 15. Hoe vaak betrap je jezelf dat je teveel praat in een sociale situatie? 16. Wanneer je in gesprek bent gebeurt het dan vaak dat je de zinnen van anderen afmaakt vooraleer ze de kans krijgen om die zelf af te maken? 17. Hoe vaak heb je moeite om je beurt af te wachten in situaties waar beurtnemen aan de orde is? 18. Hoe vaak onderbreek je anderen wanneer ze bezig zijn? DEEL B Jan Vanthomme info aangedacht@skynet.be 9

×