Transitie naar duurzaam Voedingssysteem  <ul><li>Bussum  </li></ul><ul><li>10 Oktober 2011 </li></ul><ul><li>www.twitter.c...
Urgentie <ul><li>‘ blijvend hoge voedselprijzen komende jaren’ </li></ul><ul><li>‘ semi-permanente voedselcrisis’ </li></u...
Urgentie <ul><li>klimaatverandering </li></ul><ul><li>biodiversiteit milieudruk landgebruik </li></ul><ul><li>dierenwelzij...
Scheve Verhoudingen <ul><li>in 2010 waren er voor het eerst meer mensen die te veel </li></ul><ul><li>eten hadden (1.5 mil...
Persistent Probleem  <ul><li>  Productie </li></ul><ul><li>productieketen grootschalig, complex, ondoorzichtig geworden </...
Economisering Voedselsysteem <ul><li>economisering leidt tot schaalvergroting </li></ul><ul><li>leidt tot optimalisering e...
Verbroken Verbinding <ul><li>relatie tussen mens en voedsel is verbroken </li></ul><ul><li>veel mensen hebben geen idee  <...
Persistent Probleem <ul><li>Consumptie </li></ul><ul><li>eisen die consument stelt aan kwaliteit en veiligheid  </li></ul>...
  wereldwijde hang naar lokale worteling     kringlopen voor energie, voedsel, afval gemeenschappen   streekmarkten overal...
<ul><li>  decentraal duurzaam wordt dé trend </li></ul><ul><li>gemeenschappen gaan energie opwekken / beheren </li></ul><u...
Dé producent bestaat niet <ul><li>groeiende groep koplopers </li></ul><ul><li>Ben & Jerry, Cono, Lonely Chocolonely, Meatl...
Dé consument bestaat niet <ul><li>groep van ca. 100.000 die al duurzaam leeft </li></ul><ul><li>groep van ca. 2.5 miljoen ...
Transitie naar duurzame voeding <ul><li>van prijsgedreven voedselsysteem </li></ul><ul><li>naar duurzaam voedselsysteem wa...
Status Transitie <ul><li>Consumptie </li></ul><ul><li>  afgelopen decennia </li></ul><ul><li>heeft verandering in  percept...
Perceptieverandeirng <ul><li>Vleeseters </li></ul><ul><li>Nederlanders eten gemiddeld tijdens hun leven 734 dieren: </li><...
Perceptieverandeirng <ul><li>Jongeren </li></ul><ul><li>89% jongeren wil dat voedsel duurzaam geproduceerd wordt </li></ul...
Status Transitie <ul><li>Productie </li></ul><ul><li>  afgelopen decennia </li></ul><ul><li>aantal groene voedingsproducte...
Doorbraak naar duurzaam voedingssysteem  ” Wijdverspreide toepassing van het nieuwe paradigma Tijd Opbouw van duurzame sam...
Multi-level analyse Voedingssector Macro-niveau - globalisering - WTO + klimaatverandering + voedselcrisis + dierziekten M...
Inschatting <ul><li>er is een lange voorontwikkelingsfase geweest </li></ul><ul><li>er is al veel geëxperimenteerd </li></...
Conclusie <ul><li>transitie naar duurzaam voedingssysteem </li></ul><ul><li>staat aan de rand van een doorbraak </li></ul>
Transitie = Machtsstrijd <ul><ul><li>regime:  dominante structuur, cultuur en werkwijzen  </li></ul></ul><ul><ul><li>met m...
Voedselregime <ul><li>goed georganiseerd, wijdvertakt voedselregime </li></ul>
Opkomend niche voedselregime <ul><li>divers en gefragmenteerd </li></ul><ul><li>duizenden kleinschalige initiatieven </li>...
Kantelfase van transitie <ul><li>oplopende spanningen tussen  </li></ul><ul><li>grootschalig en kleinschalig voedselsystee...
Wat is er nodig voor doorbraak? <ul><li>stap maken van koplopers naar peloton </li></ul><ul><li>faciliterende overheid </l...
Overheid zelf <ul><li>formuleer hoog duurzaamheidsambitieniveau </li></ul><ul><li>werk aan gemeenschappelijk toekomstbeeld...
Hoog duurzaamheidsambitieniveau <ul><li>in 2012: in alle sport- en bedrijfskantines eten duurzaam </li></ul><ul><li>in 201...
Toekomstvisie Voeding <ul><li>mensen eten gezonder dan vroeger </li></ul><ul><li>mensen eten liever appel uit Nederland da...
McDonalds Biologisch  –  McFast + McSlow
 
Duurzame Samenleving
 
Toekomstvisie Voeding <ul><li>mondiale voedselketen wordt gestuurd vanuit duurzaamheid </li></ul><ul><li>op basis van eerl...
 
 
 
Toekomstvisie Voeding <ul><li>biologische landbouw is dominant </li></ul><ul><li>net zoveel landbouwareaal met veel minder...
 
 
Transitie van roken naar niet-roken <ul><li>in 1958: rookt 90% van volwassenen </li></ul><ul><li>in 2011: rookt 22% van vo...
Normen en regels voor duurzame voeding <ul><li>1. formuleer normen voor duurzame voeding waar </li></ul><ul><li>  producen...
Stimuleer duurzame voeding consument <ul><li>1. maak duurzame voeding goedkoper en zichtbaarder  </li></ul><ul><li>analago...
Food-in systeem <ul><ul><ul><li>analoog aan Duitse systeem voor feed in voor energie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>t...
Stimuleer duurzame voeding consument <ul><li>stimuleer koplopers </li></ul><ul><li>-  minder vlees te eten </li></ul><ul><...
Richt je op waardengemeenschappen <ul><li>cultural creatives </li></ul><ul><li>scholen </li></ul><ul><li>sportverenigingen...
Rol van overheid <ul><li>niet de regisseur </li></ul><ul><li>  geen belangenbehartiger </li></ul><ul><li>  wel aanjager </...
Rol van overheid <ul><li>ga het niet zelf organiseren </li></ul><ul><li>  maar maak mogelijk dat het gebeurt </li></ul><ul...
Conclusie <ul><li>1. urgentie is nog nooit zo hoog geweest </li></ul><ul><li>2. transitie naar duurzame voeding is al dece...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

20111010 transitie duurzaam voedsel

749 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
749
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
17
Actions
Shares
0
Downloads
12
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • 11/10/11 Perez KSI-ECST Amsterdam June 2009
  • 20111010 transitie duurzaam voedsel

    1. 1. Transitie naar duurzaam Voedingssysteem <ul><li>Bussum </li></ul><ul><li>10 Oktober 2011 </li></ul><ul><li>www.twitter.com/janrotmans </li></ul>
    2. 2. Urgentie <ul><li>‘ blijvend hoge voedselprijzen komende jaren’ </li></ul><ul><li>‘ semi-permanente voedselcrisis’ </li></ul><ul><li>‘ klimaatverandering, droogte, ziektes, plagen </li></ul><ul><li>kan mondiaal voedselsysteem ‘crashen’ ’ </li></ul><ul><li> VN, oktober 2011 </li></ul>
    3. 3. Urgentie <ul><li>klimaatverandering </li></ul><ul><li>biodiversiteit milieudruk landgebruik </li></ul><ul><li>dierenwelzijn cultuurlandschap </li></ul><ul><li> gezondheidsrisico’s </li></ul>
    4. 4. Scheve Verhoudingen <ul><li>in 2010 waren er voor het eerst meer mensen die te veel </li></ul><ul><li>eten hadden (1.5 miljard) dan te weinig (925 miljoen) </li></ul>
    5. 5. Persistent Probleem <ul><li> Productie </li></ul><ul><li>productieketen grootschalig, complex, ondoorzichtig geworden </li></ul><ul><li>toelevering van grondstoffen en materialen – boerenbedrijven – transport - verwerking in slachterijen of zuivelfabriek - distributie naar groothandel – detailhandel - winkel en supermarkt - consument </li></ul><ul><li>veel risicofactoren in schakels van productieketen ingebouwd </li></ul><ul><li>het op grote afstand verplaatsen van dieren, veevoer en vlees ; zo goedkoop </li></ul><ul><li>mogelijk produceren ; zo dicht mogelijk op elkaar zetten van dieren </li></ul><ul><li>crises zijn symptomen van structuur, cultuur, werkwijze </li></ul><ul><li> </li></ul>
    6. 6. Economisering Voedselsysteem <ul><li>economisering leidt tot schaalvergroting </li></ul><ul><li>leidt tot optimalisering en schaalvergroting </li></ul><ul><li>leidt tot ongewenste neveneffecten </li></ul>
    7. 7. Verbroken Verbinding <ul><li>relatie tussen mens en voedsel is verbroken </li></ul><ul><li>veel mensen hebben geen idee </li></ul><ul><li>waar voedsel vandaan komt </li></ul>
    8. 8. Persistent Probleem <ul><li>Consumptie </li></ul><ul><li>eisen die consument stelt aan kwaliteit en veiligheid </li></ul><ul><li>van voedsel worden steeds hoger </li></ul><ul><li>consument wil gezond, milieuvriendelijk en diervriendelijk voedsel </li></ul><ul><li>consument kiest nog steeds voor goedkoopste stukje vlees </li></ul><ul><li>gruwelen van beelden van besmette kippen en varkens, maar denken </li></ul><ul><li>tegelijkertijd dat “die bacillen er echt wel uitgaan” </li></ul><ul><li>consument in verwarring over wat duurzame producten zijn fair trade, puur en eerlijk, ecologisch, biologisch </li></ul>
    9. 9. wereldwijde hang naar lokale worteling kringlopen voor energie, voedsel, afval gemeenschappen streekmarkten overal een succes Glocalisering
    10. 10. <ul><li> decentraal duurzaam wordt dé trend </li></ul><ul><li>gemeenschappen gaan energie opwekken / beheren </li></ul><ul><li> energie maar ook voeding, water, afval, zorg </li></ul><ul><li>bedrijven, organisaties, burgers, wijken, buurten, straten </li></ul><ul><li>ca. 400 plannen voor lokale energiecoöperaties </li></ul><ul><li>provincies, gemeenten, energiebedrijven, burgers </li></ul><ul><ul><li>combinatie van zon/wind/warmte en smart grid </li></ul></ul>Decentraal Duurzaam
    11. 11. Dé producent bestaat niet <ul><li>groeiende groep koplopers </li></ul><ul><li>Ben & Jerry, Cono, Lonely Chocolonely, Meatless </li></ul><ul><li>Mars, Verkade, Cadbury </li></ul><ul><li>peloton </li></ul><ul><li>Jamin, Albert Heijn, Jumbo, Hema, Lidl </li></ul><ul><li>achterblijvers </li></ul><ul><li>Aldi </li></ul>
    12. 12. Dé consument bestaat niet <ul><li>groep van ca. 100.000 die al duurzaam leeft </li></ul><ul><li>groep van ca. 2.5 miljoen die duurzaam wil leven </li></ul><ul><li>maar een duidelijk handelingsperspectief mist </li></ul><ul><li>groep van ca. 10 miljoen die voorlopig afwacht </li></ul><ul><li>groep van ca. 2.5 miljoen die aversie heeft tegen duurzaamheid </li></ul>
    13. 13. Transitie naar duurzame voeding <ul><li>van prijsgedreven voedselsysteem </li></ul><ul><li>naar duurzaam voedselsysteem waarin </li></ul><ul><li>energie, klimaat, pesticiden, vervuiling </li></ul><ul><li>arbeid, leefomstandigheden een rol spelen </li></ul>
    14. 14. Status Transitie <ul><li>Consumptie </li></ul><ul><li> afgelopen decennia </li></ul><ul><li>heeft verandering in perceptie plaatsgevonden </li></ul><ul><li>heeft verandering in attitude plaatsgevonden </li></ul><ul><li>heeft nog geen gedrags verandering plaatsgevonden </li></ul><ul><li>aantal vegetariërs toegenomen tot ca. 6% </li></ul>
    15. 15. Perceptieverandeirng <ul><li>Vleeseters </li></ul><ul><li>Nederlanders eten gemiddeld tijdens hun leven 734 dieren: </li></ul><ul><li>4 koeien </li></ul><ul><li>5 schapen </li></ul><ul><li>34 varkens </li></ul><ul><li>690 kippen </li></ul><ul><li>1 kalf </li></ul><ul><li> </li></ul>
    16. 16. Perceptieverandeirng <ul><li>Jongeren </li></ul><ul><li>89% jongeren wil dat voedsel duurzaam geproduceerd wordt </li></ul><ul><li>dierenwelzijn en milieu zijn belangrijke factoren bij keuze voedsel </li></ul><ul><li>75% akkoord met vervanging broodje ham door duurzaam broodje </li></ul><ul><li>grote behoefte aan praktische tips om eetgewoonten te verbeteren </li></ul><ul><li> jongeren willen duurzaam voedsel </li></ul><ul><li> Voedingscentrum </li></ul><ul><li> </li></ul>
    17. 17. Status Transitie <ul><li>Productie </li></ul><ul><li> afgelopen decennia </li></ul><ul><li>aantal groene voedingsproducten significant toegenomen </li></ul><ul><li>is duurzaam ondernemen doorgebroken </li></ul><ul><li>is duurzaamheid een commerciële troef geworden </li></ul><ul><li>10-20% groei per jaar in groene voedingsproducten </li></ul>
    18. 18. Doorbraak naar duurzaam voedingssysteem ” Wijdverspreide toepassing van het nieuwe paradigma Tijd Opbouw van duurzame samenlevingl Consolidatie 20 - 30 jaar Doorontwikkelingsfase Voorontwikkelingsfase 20 - 30 jaar Kantelpunt Strijd tussen het oude en nieuwe paradigma Afbraak en opbouw van instituties We zitten hier
    19. 19. Multi-level analyse Voedingssector Macro-niveau - globalisering - WTO + klimaatverandering + voedselcrisis + dierziekten Meso-niveau - EU-landbouwbeleid - voedingsregime Nederland - schaalvergroting + duurzaam ondernemen - belangenorganisaties Micro-niveau + biologische landbouw + consumentenvoorkeuren + toename vegetariërs + niche-markt vleesvervangers + nieuwe netwerken
    20. 20. Inschatting <ul><li>er is een lange voorontwikkelingsfase geweest </li></ul><ul><li>er is al veel geëxperimenteerd </li></ul><ul><li>er is al eiwitdialoog gestart </li></ul><ul><li>er zijn platforms opgericht </li></ul><ul><li>[ taskforce biologische landbouw ] </li></ul><ul><li>nog geen duidelijke visie </li></ul>
    21. 21. Conclusie <ul><li>transitie naar duurzaam voedingssysteem </li></ul><ul><li>staat aan de rand van een doorbraak </li></ul>
    22. 22. Transitie = Machtsstrijd <ul><ul><li>regime: dominante structuur, cultuur en werkwijzen </li></ul></ul><ul><ul><li>met macht en gevestigde belangen </li></ul></ul><ul><ul><li>niche: opkomende, afwijkende structuur, cultuur en </li></ul></ul><ul><ul><li>werkwijzen op klein schaalniveau </li></ul></ul><ul><ul><li>niche wil macht ontwikkelen en het bestaande regime </li></ul></ul><ul><ul><li>overnemen; regime beschermt zich daartegen door de </li></ul></ul><ul><ul><li>niche onschadelijk te maken of op te nemen </li></ul></ul><ul><ul><li>transitie = regime-wisseling = machtswisseling </li></ul></ul>
    23. 23. Voedselregime <ul><li>goed georganiseerd, wijdvertakt voedselregime </li></ul>
    24. 24. Opkomend niche voedselregime <ul><li>divers en gefragmenteerd </li></ul><ul><li>duizenden kleinschalige initiatieven </li></ul><ul><li>veel biologische producenten </li></ul><ul><li>bouwen alternatief voedselsysteem </li></ul><ul><li>krachtige onderstroom </li></ul>
    25. 25. Kantelfase van transitie <ul><li>oplopende spanningen tussen </li></ul><ul><li>grootschalig en kleinschalig voedselsysteem </li></ul><ul><li>beide zijn nodig en co-existeren: </li></ul><ul><li>grootschalig, schoon, eerlijk versus kleinschalig, ambachtelijk </li></ul><ul><li>duurzaamheid is verbindende schakel </li></ul>
    26. 26. Wat is er nodig voor doorbraak? <ul><li>stap maken van koplopers naar peloton </li></ul><ul><li>faciliterende overheid </li></ul><ul><li>vermarkten duurzame producten </li></ul><ul><li>waardengemeenschappen bedienen </li></ul>
    27. 27. Overheid zelf <ul><li>formuleer hoog duurzaamheidsambitieniveau </li></ul><ul><li>werk aan gemeenschappelijk toekomstbeeld </li></ul><ul><li>ontwikkel normen en regels voor duurzame voeding </li></ul><ul><li>stimuleer duurzame voeding consument </li></ul>
    28. 28. Hoog duurzaamheidsambitieniveau <ul><li>in 2012: in alle sport- en bedrijfskantines eten duurzaam </li></ul><ul><li>in 2015: 25% van het assortiment in supermarkt is duurzaam </li></ul><ul><li>in 2020: mensen eten 2 dagen per week geen vlees </li></ul><ul><li>in 2025: hele voedingsketen in Nederland duurzaam? </li></ul>
    29. 29. Toekomstvisie Voeding <ul><li>mensen eten gezonder dan vroeger </li></ul><ul><li>mensen eten liever appel uit Nederland dan uit Nieuw-Zeeland </li></ul><ul><li>aantal vleeseters is net zo groot als aantal vegetariërs in 2011 </li></ul><ul><li>onduurzaam voedsel is voorzien van waarschuwende stickers </li></ul><ul><li>hamburger is de sigaret van 2011 </li></ul><ul><li>mensen eten veel duurzaam gekweekte vis (2-3 keer per week) </li></ul>
    30. 30. McDonalds Biologisch – McFast + McSlow
    31. 32. Duurzame Samenleving
    32. 34. Toekomstvisie Voeding <ul><li>mondiale voedselketen wordt gestuurd vanuit duurzaamheid </li></ul><ul><li>op basis van eerlijke prijzen en sociale rechtvaardigheid </li></ul><ul><li>regionale en lokale duurzame voedselketens </li></ul><ul><li>voedsel (groenten en fruit) wordt lokaal/regionaal geproduceerd </li></ul><ul><li>op het platteland heeft ieder zijn moestuin </li></ul><ul><li>in de stad stadslandbouw: veel mensen telen eigen voedsel </li></ul>
    33. 38. Toekomstvisie Voeding <ul><li>biologische landbouw is dominant </li></ul><ul><li>net zoveel landbouwareaal met veel minder boeren </li></ul><ul><li> zilte landbouw is belangrijke tak van landbouw </li></ul><ul><li> zilte zeekool, zilte groene asperges </li></ul><ul><li>algen zijn belangrijke voedingsmiddelen </li></ul><ul><li> en bronnen van duurzame energie </li></ul>
    34. 41. Transitie van roken naar niet-roken <ul><li>in 1958: rookt 90% van volwassenen </li></ul><ul><li>in 2011: rookt 22% van volwassenen (10% van jongeren) </li></ul><ul><li>culturele drager, symbool </li></ul><ul><li>in 1950: verband tussen roken en longkanker (Doll) </li></ul><ul><li>steeds explicietere waarschuwingen </li></ul><ul><li>reclame steeds verder teruggedrongen </li></ul><ul><li>in 1990: rookverbod in vliegtuigen, daarna in openbaar vervoer </li></ul><ul><li>in 2004: rookvrije werkplek </li></ul><ul><li>in 2008: horeca rookvrij </li></ul>
    35. 42. Normen en regels voor duurzame voeding <ul><li>1. formuleer normen voor duurzame voeding waar </li></ul><ul><li> producenten aan moeten voldoen </li></ul><ul><li>- energie, klimaat, uitstoot, pesticide, arbeid </li></ul><ul><li>2. formuleer normen voor retailers voor duurzaam assortiment </li></ul><ul><li>- 25% van assortiment duurzaam in 2015, 50% in 2025 </li></ul><ul><li>3. introduceer ‘carbon labeling’ van voedsel </li></ul><ul><li>- CO2 uitstoot aangeven op alle voedingsproducten </li></ul><ul><li>gebruik duurzaam inkopen als hefboom </li></ul>
    36. 43. Stimuleer duurzame voeding consument <ul><li>1. maak duurzame voeding goedkoper en zichtbaarder </li></ul><ul><li>analagon met BPM voor groene auto’s </li></ul><ul><li>tijdelijke subsidies, BTW-vrij maken (kan alleen Europees) </li></ul><ul><li>2. werk met iconen en doorbraakprojecten </li></ul><ul><li>typisch groene producten die hip worden </li></ul><ul><li>sterren koks als iconen die groen aanprijzen </li></ul><ul><li>3. richt je op 2.5 miljoen (koplopers + peloton) </li></ul><ul><li>slimme verleidingscampagne, bied het duidelijk en slim aan </li></ul>
    37. 44. Food-in systeem <ul><ul><ul><li>analoog aan Duitse systeem voor feed in voor energie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>tijdelijke prijsopslag op ‘onduurzame’ voedsel productie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>genereert geld voor: </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>betere prijs voor de boer </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>investeringsfonds voor verduurzaming landbouw </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>kunnen partijen dit gezamenlijk organiseren? </li></ul></ul></ul></ul></ul>
    38. 45. Stimuleer duurzame voeding consument <ul><li>stimuleer koplopers </li></ul><ul><li>- minder vlees te eten </li></ul><ul><li>- minder vlees weg te gooien </li></ul><ul><li>- meer voedsel van dichtbij te gebruiken </li></ul><ul><li>belonen helpt! </li></ul><ul><li> </li></ul>
    39. 46. Richt je op waardengemeenschappen <ul><li>cultural creatives </li></ul><ul><li>scholen </li></ul><ul><li>sportverenigingen </li></ul><ul><li>voetbalstadions </li></ul><ul><li>www.nieuwvers.nu </li></ul><ul><li> </li></ul>
    40. 47. Rol van overheid <ul><li>niet de regisseur </li></ul><ul><li> geen belangenbehartiger </li></ul><ul><li> wel aanjager </li></ul><ul><li> stimulator </li></ul><ul><li> faciliteerder </li></ul>
    41. 48. Rol van overheid <ul><li>ga het niet zelf organiseren </li></ul><ul><li> maar maak mogelijk dat het gebeurt </li></ul><ul><li>voorwaarden: </li></ul><ul><li>leiderschap </li></ul><ul><li>ambitie </li></ul><ul><li>intern op één lijn </li></ul>
    42. 49. Conclusie <ul><li>1. urgentie is nog nooit zo hoog geweest </li></ul><ul><li>2. transitie naar duurzame voeding is al decennia gaande </li></ul><ul><li>3. momentum is er: we staan aan de rand van doorbraak </li></ul><ul><li>4. overheid kan doorbraak creëren: via normen én verleiding </li></ul><ul><li>geen poldermodel aanpak! </li></ul>

    ×