Transitie aanpak Stadshavens      onorthodox en innovatief   Prof.dr.ir. Jan Rotmans         04-10-2011
Stadshavens: proeftuin voorvernieuwing van stad en haven
Stadshavens Rotterdam=   1600 ha van Rotterdam in transitie= lange termijn opgave [25-30 jaar]= proeftuin voor vernieuwing...
Opgave Stadshavens• transitie van stadshavens naar woon-werk-leefgebieden• duurzaamheid als uitgangspunt en kompas• Stadsh...
Duurzaamheid vergt scherpe keuzes1.   groen en blauw zijn dragers voor ontwikkeling Stadshavens2.   kennis over duurzaamhe...
Procesaanpak Stadshavens• Klassieke aanpak       • Transitie aanpak  – gebiedsvisie           – duurzaamheidsvisie  – best...
Procesaanpak Stadshavens       organisch ontwikkelingstrajectzoek- en leerproces met koplopers uit samenlevinglange termij...
Transitie aanpak Stadhavens• transitie van regulier plan naar duurzaam plan• duurzaamheids standaard• maatschappelijke par...
Transitie aanpak: organisch ontwikkelen                 transitie-arena               duurzaamheidsvisie                  ...
Duurzaamheids Standaard Stadshavens                     balansbalans tussen strikte, begrenzende spelregels   en flexibele...
Duurzaamheids Standaard Stadshavens                  top 12        1. energieneutraal bouwen        2. klimaatbestendig bo...
Duurzaamheids Standaard Stadshavens                      top 12      7. diversiteit als uitgangspunt      8. menselijke ma...
Duurzaamheids Standaard Stadshavens                     doorvertaling • cascade van duurzaamheids spelregels • doorvertali...
Uitvoeringscyclus                     gebiedsontwikkelingsplan                     integraal Uitvoeringsplanleer ervaringe...
Iconen Stadshavens
Rijnhaven 
Drijvend ontwikkelen - klimaatbestendig en klimaatneutraal - flexibeler en goedkoper bouwen - integratie van functies - so...
Dutch Research Institute For Transitions
Wat is een duurzame drijvende stad?       - in fysiek opzicht duurzaam             energie, materialen, klimaatbestendig  ...
Doelstellingen• in 2010 een Drijvend Paviljoen            gerealiseerd• in 2015 een Drijvende Wijk            voor ca. 2.5...
Merwe‐Vierhavens 
Merwehaven / Vierhavenswoeste, sprankelende toekomstvisie voor Merwe-Vierhavens    hoogwaardige woonmilieus en innovatieve...
DNA Merwehaven / Vierhavensgenotype = water, internationale handel, stukgoed,  vitaminenfenotype = stoer, ruig, goed berei...
Ingrediënten Visie• nieuwe havelingen   – kenniswerkers / doendenkers / vakmensen / goudzoekers• waterstad   – op en aan h...
WORST CASE                      8             ER 2.0             LOYDPIBEST CASE                      SCENARIO’SWORST CASE...
Twee toekomstbeelden        Vrijstaat       Stadsoase
Stadsoase                     VrijstaatStadsoase                    Vrijstaatidyllisch en harmonieus      rauw en stoerwon...
Vrijstaatgebied dat investeringen aantrekt“eerst geld, dan gezelligheid”schuurt meer en klopt niet geheelrauw en stoergoud...
Vrijstaatvrijbuiters en pioniers ontwikkelen het gebied stapsgewijspioniers uit hele wereld trekken naar dit gebiedheel pr...
BIOMASSA CENTRALE
STADSOASE
Stadsoasegebied als cooperatiealles lijkt te kloppenwaardengemeenschappen die met elkaar wonen, werkengezinnen en mensen d...
Stadsoasedecentrale energievoorzieningklimaateconomie rond schone energie, biomassa,restenergiecollectieve, productieve tu...
Evolutie:van Vrijstaat naar Stadsoase
Evolutie• van Ruig naar Woest  – pioniers en goudzoekers ontwikkelen gebied op eigen kracht  – vanuit vrije ruimte in onge...
Sturing:         organisch ontwikkelen                     ruimte bieden– faciliteren en stimuleren van eigen initiatief– ...
Co-Creatieontwikkelen met marktpartijeninnovatieruimte [regelluwe zone]binnen duurzaamheids kadersstap voor stap gebied du...
Volgende Stappen- visie verder uitwerken in stedebouwkundige en sociale                        termen        - vertalen in...
Rol van de Overheid
Rol van de overheidformuleren hoog ambitieniveau qua duurzaamheid    [harde duurzaamheidsdoelstellingen]ruimte creëren aan...
Dit vraagt wel wat van de overheid!  formuleren hoog ambitieniveau qua duurzaamheid  [harde duurzaamheidsdoelstellingen]  ...
Regelluwe experimenteerruimtenoodzakelijk voor doorbraakproject als StadshavensMKBA te rigide voor evaluatie van Stadshave...
Conclusie Stadshavenslastig, grillig lange termijn procesfriskijkers houden het proces levendigiconen houden de energie va...
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
20111004 mcd college stadshavens
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

20111004 mcd college stadshavens

370 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
370
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
17
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

20111004 mcd college stadshavens

  1. 1. Transitie aanpak Stadshavens onorthodox en innovatief Prof.dr.ir. Jan Rotmans 04-10-2011
  2. 2. Stadshavens: proeftuin voorvernieuwing van stad en haven
  3. 3. Stadshavens Rotterdam= 1600 ha van Rotterdam in transitie= lange termijn opgave [25-30 jaar]= proeftuin voor vernieuwing van stad en haven= lange termijn visie [2030]= uitvoeringsprogramma 2010-2020= 12 business cases samenwerking Havenbedrijf en Gemeente Rotterdam
  4. 4. Opgave Stadshavens• transitie van stadshavens naar woon-werk-leefgebieden• duurzaamheid als uitgangspunt en kompas• Stadshavens als proeftuin met internationale allure• onorthodoxe procesaanpak
  5. 5. Duurzaamheid vergt scherpe keuzes1. groen en blauw zijn dragers voor ontwikkeling Stadshavens2. kennis over duurzaamheid wordt economische motor3. jeugd is belangrijkste doelgroep4. hoogwaardige woonmilieus zijn belangrijke vestigingsfactor5. oriëntatie is internationaal (werk, doelgroep, cultuur) de wereld in een stad
  6. 6. Procesaanpak Stadshavens• Klassieke aanpak • Transitie aanpak – gebiedsvisie – duurzaamheidsvisie – bestemmingsplan – experimenteerruimte – belangen- – koplopers, niche- vertegenwoordigers spelers – projecten – experimenten – compromis – controversieel – degelijk – uitdagend “7” “9”
  7. 7. Procesaanpak Stadshavens organisch ontwikkelingstrajectzoek- en leerproces met koplopers uit samenlevinglange termijn duurzaamheidsvisie als kompasuitvoering stap-voor-stap met ruimte voor aanpassingenstart met voorbeeldprojecten die visie ondersteunen Merwehaven / Vierhaven als start experiment
  8. 8. Transitie aanpak Stadhavens• transitie van regulier plan naar duurzaam plan• duurzaamheids standaard• maatschappelijke partijen sturen mee• focus op koplopers• iconen zoals drijvend paviljoen en clean tech delta
  9. 9. Transitie aanpak: organisch ontwikkelen transitie-arena duurzaamheidsvisie transitie-evaluatie, agenda &monitoring transitiepaden, & leren coalities transitie-experimenten & mobiliseren van netwerken
  10. 10. Duurzaamheids Standaard Stadshavens balansbalans tussen strikte, begrenzende spelregels en flexibele, stimulerende spelregels
  11. 11. Duurzaamheids Standaard Stadshavens top 12 1. energieneutraal bouwen 2. klimaatbestendig bouwen 3. ontwikkelen op water 4. hergebruik bestaand materiaal/ producten 5. zo weinig mogelijk vervuiling genereren 6. groen is drager van ontwikkeling
  12. 12. Duurzaamheids Standaard Stadshavens top 12 7. diversiteit als uitgangspunt 8. menselijke maat als uitgangspunt 9. vanuit cultuurhistorisch perspectief 10. duurzame exploitatie en beheer van vastgoed 11. wijk/buurt economie is belangrijke pijler 12. kennis over duurzaamheid economische motor
  13. 13. Duurzaamheids Standaard Stadshavens doorvertaling • cascade van duurzaamheids spelregels • doorvertaling naar vier deelstadshavens • doorvertaling naar wijk/buurt • deels kwantificering [via REAP-benadering]
  14. 14. Uitvoeringscyclus gebiedsontwikkelingsplan integraal Uitvoeringsplanleer ervaringen business Plan opschaling business Cases duurzaamheids Iconen
  15. 15. Iconen Stadshavens
  16. 16. Rijnhaven 
  17. 17. Drijvend ontwikkelen - klimaatbestendig en klimaatneutraal - flexibeler en goedkoper bouwen - integratie van functies - sociale, economische en fysieke eenheid - internationale allure
  18. 18. Dutch Research Institute For Transitions
  19. 19. Wat is een duurzame drijvende stad? - in fysiek opzicht duurzaam energie, materialen, klimaatbestendig - in economisch opzicht duurzaam betaalbaar, veilig, betrouwbaar - in sociaal opzicht duurzaam nieuwe leefgemeenschappen - in cultureel opzicht duurzaam in geest van cultuurhistorie
  20. 20. Doelstellingen• in 2010 een Drijvend Paviljoen gerealiseerd• in 2015 een Drijvende Wijk voor ca. 2.500 inwoners• in 2020 een Drijvende Stad voor ca. 10.000-15.000 inwoners Floating China Town, Drijvend Olympisch Dorp
  21. 21. Merwe‐Vierhavens 
  22. 22. Merwehaven / Vierhavenswoeste, sprankelende toekomstvisie voor Merwe-Vierhavens hoogwaardige woonmilieus en innovatieve bedrijvigheid vanuit duurzaamheids kader in Vierhavens: clean tech delta duurzame energie, afval, materialen, water, mobiliteit in Merwehaven: duurzame woonmilieus 5-10.000 mensen, communities, drijvende woonwijken
  23. 23. DNA Merwehaven / Vierhavensgenotype = water, internationale handel, stukgoed, vitaminenfenotype = stoer, ruig, goed bereikbaar, vrij, uitzicht, iconentransitie van mono-functioneel naar multi-functioneel gebied functiemenging, wonen, werken én produceren, fijnmazig productief gebied: energie, voedsel, schoon water sluiten van kringlopen
  24. 24. Ingrediënten Visie• nieuwe havelingen – kenniswerkers / doendenkers / vakmensen / goudzoekers• waterstad – op en aan het water• clean tech delta – cluster van (middel)grote bedrijven en kennisinstellingen• trade zone – producten en kennis mede ontwikkeld door bedrijven uit BRICS-landen• upcycling – van oude zooi wat mooiers maken
  25. 25. WORST CASE 8 ER 2.0 LOYDPIBEST CASE SCENARIO’SWORST CASE OASE STADS- BEST CASE 2010WORST CASE VRIJ- STAATBEST CASEWORST CASE CHINA LITTLE BEST CASE
  26. 26. Twee toekomstbeelden Vrijstaat Stadsoase
  27. 27. Stadsoase VrijstaatStadsoase Vrijstaatidyllisch en harmonieus rauw en stoerwonen,werken, recreëren in eerst geld, dan gezelligheidharmoniealles lijkt te kloppen schuurt en klopt niet helemaalgezinnen en terugkeerders pioniers en goudzoekersgebied als coöperatie gebied dat investeringen trekt
  28. 28. Vrijstaatgebied dat investeringen aantrekt“eerst geld, dan gezelligheid”schuurt meer en klopt niet geheelrauw en stoergoudzoekers, pioniersspontaan, schijnbaar ongeorganiseerd
  29. 29. Vrijstaatvrijbuiters en pioniers ontwikkelen het gebied stapsgewijspioniers uit hele wereld trekken naar dit gebiedheel productief gebied, wordt veel hergebruiktupcyclen van elektronisch afval wordt wereldwijdverhandeldspannend en innovatief, veel hoogbouwrommelig, spannend gebied, stoere sfeer
  30. 30. BIOMASSA CENTRALE
  31. 31. STADSOASE
  32. 32. Stadsoasegebied als cooperatiealles lijkt te kloppenwaardengemeenschappen die met elkaar wonen, werkengezinnen en mensen die eerder stad ontvlucht zijnzijn mede-eigenaar van het gebiedsamenredzaamheidiedereen produceert; productie ingepast in het landschap
  33. 33. Stadsoasedecentrale energievoorzieningklimaateconomie rond schone energie, biomassa,restenergiecollectieve, productieve tuinenbinnenplaatseen die gezamenlijk zijn ingerichtzeer gemengd wonen / werken / producerenleeflandschap, gebied in harmonie
  34. 34. Evolutie:van Vrijstaat naar Stadsoase
  35. 35. Evolutie• van Ruig naar Woest – pioniers en goudzoekers ontwikkelen gebied op eigen kracht – vanuit vrije ruimte in ongedachte richtingen – gebied wordt ‘strange actractor’ en trekt andere pioniers aan• van Woest naar Onweerstaanbaar – meer richting geven en uiteenlopende activiteiten verbinden – investeren in omgevingskwaliteit en leefbaarheid – gezinnen en terugkeerders aantrekken – verschuiving van werken naar wonen en recreëren
  36. 36. Sturing: organisch ontwikkelen ruimte bieden– faciliteren en stimuleren van eigen initiatief– belemmeringen wegnemen, netwerken bevorderen– mentale ruimte, juridische ruimte, financiële ruimte richting geven– investeren in en realiseren van collectieve voorzieningen– afstemmen van ontwikkelingen in meer samenhang– herformulering van leidende principes voor gebied
  37. 37. Co-Creatieontwikkelen met marktpartijeninnovatieruimte [regelluwe zone]binnen duurzaamheids kadersstap voor stap gebied duurzaam ontwikkelen
  38. 38. Volgende Stappen- visie verder uitwerken in stedebouwkundige en sociale termen - vertalen in gebiedsontwikkelingsplan - draagvlak bij politiek en ambtenaren- gebied stap voor stap ontwikkelen met marktpartijen
  39. 39. Rol van de Overheid
  40. 40. Rol van de overheidformuleren hoog ambitieniveau qua duurzaamheid [harde duurzaamheidsdoelstellingen]ruimte creëren aan marktpartijen voor vernieuwing [financiële, juridische, institutionele, mentale ruimte]niet trekken en sleuren, maar verbinden en stimuleren [schakelen tussen partijen]faciliteren van transitie [voorwaarden scheppend] modern leiderschap
  41. 41. Dit vraagt wel wat van de overheid! formuleren hoog ambitieniveau qua duurzaamheid [harde duurzaamheidsdoelstellingen] ruimte creëren aan marktpartijen voor vernieuwing [financiële, juridische, institutionele, mentale ruimte] niet trekken en sleuren maar verbinden en stimuleren [schakelen tussen partijen] faciliteren van transitie [voorwaarden scheppend] regelluwe experimenteerruimte
  42. 42. Regelluwe experimenteerruimtenoodzakelijk voor doorbraakproject als StadshavensMKBA te rigide voor evaluatie van Stadshavenstijdelijke ontheffing van belemmerende regelsjuridische en institutionele ruimte van cruciaal belang
  43. 43. Conclusie Stadshavenslastig, grillig lange termijn procesfriskijkers houden het proces levendigiconen houden de energie vastkoplopers uit samenleving aan het stuur‘mean and lean’ projectorganisatie

×