Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
1
ozlem@onderakademi.com
28 adet AB
İş Sağlığı
ve
Güvenliği
Direktifini
karşılayan
18 ade...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
2
ozlem@onderakademi.com
 Şemsiye Direktiftir ve diğer tüm direktifleri
kapsar.
 Bu ned...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
3
ozlem@onderakademi.com
MADDE 5 – (1) İşveren; çalışma ortamının ve çalışanların
sağlık ...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
4
ozlem@onderakademi.com
Kabul Edilebilir Risk Seviyesi:
Yasal yükümlülüklere ve işyerini...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
5
ozlem@onderakademi.com
Risk değerlendirme çalışmaları ilk defa uzay
ve havacılık çalışm...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
6
ozlem@onderakademi.com
 1949 yıllında, MIL-P-1629 askeri standartı olarak
sistem güven...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
7
ozlem@onderakademi.com
TM-2 reaktör kazası sonrasında, A.B.D.
Nükleer Düzenlemeler Komi...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
8
ozlem@onderakademi.com
 Çalışma alanında hangi çeşit tehlikeler mevcut ?
ozlem@onderak...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
9
ozlem@onderakademi.com
İki temel risk analizi yaklaşımı mevcuttur.
Risk
Değerlendirme
K...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
10
ozlem@onderakademi.com
 Tüm tehlike ve riskleri aynı “Risk Değerlendirme Yöntemi” ile...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
11
ozlem@onderakademi.com
 Tehlikelerden korunduğunuzu düşündünüz bir an aslında hiç
bek...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
12
ozlem@onderakademi.com
Patlayıcı ortam oluşma ihtimali ve
bu ortamın kalıcılığı,1
2
3
...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
13
ozlem@onderakademi.com
1. Güvenli Olmayan Nedir??
2. Güvenli Olan Nedir?
Makineler Pro...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
14
ozlem@onderakademi.com
Proses parametrelerinden sapma
olursa ne olur?
Kritik ekipmanla...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
15
ozlem@onderakademi.com
Reaktörler söz konusu ise;
 Thermal runaway tehlikesinin riski...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
16
ozlem@onderakademi.com
Yönetmelik Madde :8
Kantitatif Risk Değerlendirmesinde,
 Tehli...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
17
ozlem@onderakademi.com
 IEC 60812, Sistem güvenilirliği için analiz teknikleri- Arıza...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
18
ozlem@onderakademi.com
ISO 15743:2008, Termal çevre Ergonomi - Soğuk işyerleri - Risk
...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
19
ozlem@onderakademi.com
 Haziran 1966 ila Mart 1967 yılları arasındaki
çalışmalar sonu...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
20
ozlem@onderakademi.com
 Fine Kinney risk değerlendirme yöntemi
G.Fine KINNEY ve A.D.W...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
21
ozlem@onderakademi.com ozlem@onderakademi.com
RİSK DOĞRULAMA NOMOGRAFİSİ
ozlem@onderak...
Copyright Önder Akademi AŞ, 2017
22
ozlem@onderakademi.com
Kabul Edilemez Alan Olağanüstü koşullar dışında riskin
varlığı ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

2. İTÜ İSG Günleri | Önder Akademi

513 views

Published on

2. İTÜ İSG Günleri - Önder Akademi

Published in: Education
  • Be the first to comment

2. İTÜ İSG Günleri | Önder Akademi

  1. 1. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 1 ozlem@onderakademi.com 28 adet AB İş Sağlığı ve Güvenliği Direktifini karşılayan 18 adet Yönetmelik Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Ulusal Program”da yer alan; ozlem@onderakademi.com Mevcut Mevzuat AB İş Sağlığı ve Güvenliği Direktifleri ozlem@onderakademi.com RİSK Kontrol Önlemini Geliştir. Riski Değerlendirmesi UygulaTEHLİKE VE İNSAN BİR ARADA
  2. 2. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 2 ozlem@onderakademi.com  Şemsiye Direktiftir ve diğer tüm direktifleri kapsar.  Bu nedenle de bu direktif “Çerçeve Direktif” olarak adlandırılmaktadır.  Çerçeve direktif ülkemizde 6331 sayılı İSG Kanunu olarak yayınlanmıştır. ozlem@onderakademi.com İş Ekipmanları 89/655 95/63 2001/45 Kişisel Koruyucu Ekipmanlar 89/656 Ekranlı Araç Ekipmanları 90/270 Balıkçı Gemileri 93/103 Patlayıcı Ortamlar 1999/92 Gebe ve Emzikli Çalışan 92/85 Elle YükTaşıma 90/269 Sondaj 92/104 İşaretler 92/58 Çalışma Yeri 89/654 Kanserojen ve Mutajen 90/394 97/42 1999/38 Biyolojik Etkenler 2000/54 Maden 92/104 Asbestos 83/477, 91/382 2003/18 İnşaat 92/57 Limit Değerler 91/322, 96/94 Titreşim 2002/44 Gürültü 2003/10 EKİPMANLAR ÖZEL RİSKLER ÇALIŞMA ALANLARI ETKİ ÇERÇEVE DİREKTİF 89/391 Kimyasal 98/24 ozlem@onderakademi.com • İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. ozlem@onderakademi.com AB uyum çalışmaları sonucu çıkartılmış olan yönetmeliklerde Risk Değerlendirme yapma zorunluluğu ve alınan sonuçlara göre gerekli sağlık ve güvenlik önlemlerinin belirleneceği hükmü bulunmaktadır.
  3. 3. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 3 ozlem@onderakademi.com MADDE 5 – (1) İşveren; çalışma ortamının ve çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama, sürdürme ve geliştirme amacı ile iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır. RİSK DEĞERLENDİRMESİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ Ayrıca diğer yönetmeliklerde de özel risk değerlendirme hükümleri bulunmaktadır. ozlem@onderakademi.com Tehlike : İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelidir. ozlem@onderakademi.com Risk : Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimalidir. ozlem@onderakademi.com Risk Değerlendirmesi: İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla yapılması gerekli çalışmalardır.
  4. 4. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 4 ozlem@onderakademi.com Kabul Edilebilir Risk Seviyesi: Yasal yükümlülüklere ve işyerinin önleme politikasına uygun, kayıp veya yaralanma oluşturmayacak risk seviyesidir. ozlem@onderakademi.com İşverenin görevleri İşveren Denetleme ve Gözlem Bilgi Edinme Riskleri Saptama GörevlendirmeÖnlem Alma Tehlikeleri Saptama/ Belirleme Dokümantasyon ozlem@onderakademi.com  Risk değerlendirmesinin gerçekleştirilmiş olması; işverenin, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.  İşveren, risk değerlendirmesi çalışmalarında görevlendirilen kişi veya kişilere risk değerlendirmesi ile ilgili ihtiyaç duydukları her türlü bilgi ve belgeyi temin etmekle yükümlüdür.
  5. 5. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 5 ozlem@onderakademi.com Risk değerlendirme çalışmaları ilk defa uzay ve havacılık çalışmaları ve askeri kaynaklarda yer almış ve kullanılmaya başlanılmıştır. ozlem@onderakademi.com 1920 – 1982 yılları arası birçok büyük endüstriyel kaza meydana gelmiştir. Bunun üzerine bilim adamları ve otoriteler tehlike ve riskleri değerlendirmek için risk değerlendirme yöntemleri geliştirmeye çalışmışlardır. ozlem@onderakademi.com 1950 - 1960 yılları arasındaki Sistem Güvenilirliği üzerindeki çalışmalar sonucunda hava taşıtları, uzay ve elektronikle ilgili sistem güvenliği askeri standartı “MIL-S-38130A” yayınlanmıştır. ozlem@onderakademi.com  En baştan güvenilir parçalar elde etmenin önemini keşfetmiş,  1950 yılında Elektronik Teçhizatın Güvenilirliğinin Tahminine İlişkin MIL- HDBK- 217 Nolu Askeri Standartını yayınlanmıştır. 1$ eşdeğerli elektronik parça 2 $ bakım masrafı
  6. 6. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 6 ozlem@onderakademi.com  1949 yıllında, MIL-P-1629 askeri standartı olarak sistem güvenilirliğini sorgulamak üzere geliştirilmiştir.  1960’lı yıllarda NASA tarafından uzay çalışmalarında kullanılmaya başlanmış, APOLLO ve CHALENGER kazalarından sonra yoğun kullanım alanı bulmuştur.  1975 yılında Japon NEC firması, FMEA disiplinin ilk endüstriyel uygulamasını başlatmış, FORD firması ise tekniğin otomotiv sanayinde uygulanmaya başlatılmasını sağlamıştır. ozlem@onderakademi.com  1962 yılında H.A. WATSON tarafından Bell Laboratuvarlarında Hata Ağacı Analizi füzelerin güvenilirliğini değerlendirmek üzere geliştirilmiştir.  NASA, MERCURY ve GERMINI programlarının başlangıcından bu yana Hata Ağacı Analizi yöntemini kullanmaktadır. ozlem@onderakademi.com  HAZOP tekniği de ilk defa İngiliz Kimya şirketi ICI (Imperial Chemical Industries) tarafından 1964’de “Kritik Sorgu Tekniği” olarak tasarlanmıştır.  Ancak HAZOP metodolojisinin bugün kullanılan şekline gelmesinde 1974’de Flixborough’da meydana gelen endüstiyel kazanın büyük rolü olmuştur.  1974’de meydana gelen bu büyük endüstriyel kazanın araştırma ekibinde bulunan Trevor Kletz, kazadan sonra yaptığı araştırmaları da derleyerek ilk HAZOP çalışmasını yaparak yayınlamıştır. ozlem@onderakademi.com 1976 yılında meydana gelen Seveso Felaketi 24 Haziran 1981 tarihli 82/501 EEC SEVESO Yönergesi ICMESA Sistem güvenliğinin araştırılması gereğini doğurmuş
  7. 7. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 7 ozlem@onderakademi.com TM-2 reaktör kazası sonrasında, A.B.D. Nükleer Düzenlemeler Komisyonu başkanı N. Rasmussen ve ekibi tarafından Olay Ağacı Analizi ve Neden Sonuç Analizi geliştirilmiştir. ozlem@onderakademi.com Sigorta şirketleri de risk değerlendirme yöntemlerinin geliştirilmesinde öncü olmuşlardır. 1 Kasım 1986, Basel, İŞVİÇRE SANDOZ fabrikasında yangın sonucunda REN Nehrinde toksik kimyasalların yayılması Zürih Sigorta tarafından Ren nehrindeki kirlilik için astronomik tazminatlar ödenmesi üzerine sigorta şirketi uzmanları tarafından ZTA tekniği geliştirilmiştir. ozlem@onderakademi.com 28 Risk? Risk Değerlendirme? Risk Değerlendirme? Risk? Risk Değerlendirme?
  8. 8. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 8 ozlem@onderakademi.com  Çalışma alanında hangi çeşit tehlikeler mevcut ? ozlem@onderakademi.com  Risk ne kadar büyük? ozlem@onderakademi.com  Güvendemiyiz? ozlem@onderakademi.com Riskin büyüklüğünü hesaplama ve riskin tolere edilebilir olup olmadığına karar verme işlemidir. Riskin matematiksel ifadesi ise en basit şekliyle şöyle verilmektedir;
  9. 9. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 9 ozlem@onderakademi.com İki temel risk analizi yaklaşımı mevcuttur. Risk Değerlendirme Kalitatif (qualitative) Nitel araştırma kişilerin kanaatleri, tecrübeleri, algıları ve duyguları gibi subjektif verilerle data elde eder. Riski, Yüksek, Orta veya Küçük gibi tanımlayıcı terimlerle tanımlar. Kantitatif (quantitative) Sayısal verilerin toplanmasını amaçlar Bu doğrultuda, matematik ve istatistik alanında geçerli analiz türlerinden yararlanır. ozlem@onderakademi.com 34 Kalitatif Risk Değerlendirme Yöntemleri What İf?, Çeklistler, Matris Yöntemleri vb. Proses Tehlike Analizleri Proses FMEA, HAZOP, Enerji Bariyer Analizleri vb. Hata Analizleri FTA, ETA, Neden Sonuç Analizi vb. İnsan Eksenli Yöntemler CREAM, THERP, HRA,HEI vb. Simülatif Yöntemler Markov Simülasyonu, ZHA, vb. YAPI Gün AyZAMAN ozlem@onderakademi.com Kantitatif Yöntemler Yarı Kantitatif Yöntemler Kalititatif Yöntemler Kullanım Sıklığı Karışıklık ozlem@onderakademi.com  Tehlike ve Riskleri doğru değerlendirebilmek önemlidir.
  10. 10. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 10 ozlem@onderakademi.com  Tüm tehlike ve riskleri aynı “Risk Değerlendirme Yöntemi” ile değerlendiremez miyiz?  O zaman neden bu kadar farklı yöntem mevcut? Hiç düşündünüz mü? ozlem@onderakademi.com  Farklı tehlike ve riskleri ancak farklı bakış açısı içeren “Risk Değerlendirme Yöntemleri” ile değerlendirebilirsiniz. ozlem@onderakademi.com  Aksi durumda “Görünmeyen Gizli Yüksek Tehditler/Riskler” ile uğraşmak yerine “Çok Daha Küçük Riskler” ile uğraşabilirsiniz… ozlem@onderakademi.com  Çalışma ortamı gözle görünen veya görünmeyen tehlikelerle doludur.  Risk Değerlendirme Yöntemleri ihtiyaçtan doğmuştur.  Acil kontrol altına alınması gereken, ya da sadece kontrol önlemlerini gözden geçirmeniz gereken düşük bir risk olduğuna karar vermeniz gerekir.
  11. 11. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 11 ozlem@onderakademi.com  Tehlikelerden korunduğunuzu düşündünüz bir an aslında hiç beklemediğiniz büyük bir tehlike ortaya çıkabilir ve sizi büyük bir RİSK altında bırakabilir. ozlem@onderakademi.com  Ciddi bir “Tehlike”, “Olay” veya “Kaza” meydana geldiğinde, bilim adamları çeşitli sorular sormaya başlamışlar, tehdit veya olayın meydana gelme mekanizmalarını bulmaya çalışmışlardır. Birbirinden farklı bakış açısına sahip Risk Değerlendirme Yöntemleri bu nedenle doğmuştur. ozlem@onderakademi.com Yani asıl neden Tehdit ve Risklerin meydana gelme mekanizmalarına farklı açıdan bakabilme kabiliyeti kazanmaktır. ozlem@onderakademi.com • Gürültü Risklerinin Değerlendirilmesi • MADDE 7 – (1) İşveren; gürültüden kaynaklanabilecek riskleri değerlendirmekle yükümlüdür. ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK • Mekanik Titreşim Risk Değerlendirmesi • MADDE 7 – (1) İşveren; mekanik titreşimden kaynaklanabilecek riskleri değerlendirmekle yükümlüdür. ÇALIŞANLARIN TİTREŞİMLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK • Patlama riskinin değerlendirilmesi • MADDE 6 – (1) İşveren, patlayıcı ortamdan kaynaklanan özel risklerin değerlendirmesi ile yükümlüdür. ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Özel tehlike/riskleri değerlendirmek için sadece bu riskleri değerlendirmek maksadı ile yöntemler geliştirilmiştir.
  12. 12. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 12 ozlem@onderakademi.com Patlayıcı ortam oluşma ihtimali ve bu ortamın kalıcılığı,1 2 3 Statik elektrik de dahil tutuşturucu kaynakların bulunma, aktif ve etkili hale gelme ihtimalleri, İşyerinde bulunan tesis, kullanılan maddeler, prosesler ile bunların muhtemel karşılıklı etkileşimleri, İşverenler, işyerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğine uygun risk değerlendirmesi yaparken patlayıcı ortamdan kaynaklanan özel riskleri değerlendirmekle yükümlüdür. Olabilecek patlamanın etkisinin büyüklüğü 4 ozlem@onderakademi.com KISALTMA METHOD İSMİ YILI GELİŞTİREN Dow CEI Dow Chemical Exposure Index 1988 Dow Chemicals Dow F&EI Dow Fire & Explosion Index 1994 Dow Chemicals ISI Inherent Safety Index 1995 Edwards ve Lawrence HIRA-TDI HIRA-FEDI Hazard Identification & Ranking Toxicity Damage Index Fire Explosion Damage Index 1998 Khan ve Abbasi I2SI Integrated Inherent Safety Index 1999 Heikkilä EHS Environment Health &Safety Index 2000 Koller, Fischer ve Hungerbühler SREST SREST-Layer-Assessment Index 2003 Shah SweHI Safety Weighted Hazard Index 2003 Khan i-Safe Index i-Safe Index 2002- 2004 Palaniappan ozlem@onderakademi.com Örneğin; 2006/42/EU Makine Emniyeti Yönetmeliği risk değerlendirmesini şart koşmaktadır. Mekanik ve Elektrik/Elektronik/ Programlanabilir sistemlerin güvenilirlik, kullanılabilirlik ve hata yapma ihtimali üzerinden risk değerlendirmesini tarif eder. ozlem@onderakademi.com Makine Risk Değerlendirmesi; makinenin yaşamının iki ana aşamasında yapılmalıdır. Bir makinenin tasarımı hatalı olabilir. Bu nedenle tasarım aşamasında risk değerlendirmesinin yapılması ne kadar önemli ise kullanım aşamasında da yapılması o kadar önemlidir. Hatalı bir tasarıma uygun imal edilen korunma ekipmanı da hatalı yada etkisiz olabilir.. Bunlardan biri tasarım diğeri ise kullanım aşamasıdır. Bazı durumlarda “Güvenlik Tedbirleri”nin uygulanmasından dolayı yeni riskler meydana gelebilmektedir.
  13. 13. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 13 ozlem@onderakademi.com 1. Güvenli Olmayan Nedir?? 2. Güvenli Olan Nedir? Makineler Prosesler Arızaya Karşı Emniyetli Hataya Karşı Emniyetli ozlem@onderakademi.com 2000 2002 2004 2006 2008 2010 50% 50% Bir makinenin veya tesisin işlevsel güvenliğini sağlamak için; Güvenlik ile ilgili kısımlarının doğru işlevlerle çalışması, Bir hata meydana geldiğinde makine veya tesisin güvenli konumda kalması veya en kısa sürede güvenli konuma geçmesi gerekir. ozlem@onderakademi.com  EN/IEC 61508: Emniyet ile ilgili kısımların elektrik/ elektronik/ programlanabilir elektronik sistem fonksiyonel emniyeti  EN/IEC 61511: Fonksiyonel emniyet – Proses endüstrisi sektörü için emniyetli enstrüman sistemleri  EN/IEC 62061: Makine emniyeti – Emniyetli kısımların elektrik, elektronik ve elektronik kontrol sistemlerinin fonksiyonel emniyeti  EN ISO 13849: Makine emniyeti – Kontrol sisteminin emniyetle ilgili kısımları ozlem@onderakademi.com g) Birden fazla kimyasal madde ile çalışılan işlerde, bu maddelerin her biri ve birbirleri ile etkileşimleri. (3) İşveren, tedarikçiden veya diğer kaynaklardan risk değerlendirmesi için gerekli olan ek bilgileri edinir. Bu bilgiler, kullanıcılara yönelik olarak, varsa kimyasal maddelerin yürürlükteki mevzuatta yer alan özel risk değerlendirmelerini de içerir. (4) Tehlikeli kimyasal maddeler içeren yeni bir faaliyete ancak risk değerlendirilmesi yapılarak belirlenen her türlü önlem alındıktan sonra başlanır. Risk değerlendirmesi MADDE 6 Proses tehlike ve risklerini değerlendirmek maksadı ile yanlızca bu riskleri değerlendirmek üzere yöntemler geliştirilmiştir. KİMYASAL MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK
  14. 14. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 14 ozlem@onderakademi.com Proses parametrelerinden sapma olursa ne olur? Kritik ekipmanlar hangileridir? Temel proses ekipmanları yeterli mi? Bağımsız koruma katmanları var mı? İlave güvenlik ve güvenilirlik derecesi gerekli mi? ozlem@onderakademi.com FC 1 TC 1 TC 2 T 10 T 12 T 11 T 13 fuel LC 1 L 2 LAH LAL F 4 flare Valf Kapatma Başarısız Alarm başarısız Düşük akış oranı Safety Relief Güvenlik Tahliyesi mevcut mu? Sıcaklık kontrolü etkisiz Güvenilirliği belirleyen faktörler nelerdir? Ekipman koruma ne derece düşünülmüş? ESD dizayn edilmiş mi? SIL Seviyesi? Tasarımda güvenlik ve güvenilirlik çalışması yapılmış mı? ozlem@onderakademi.com FC 1 TC 1 TC 2 T 10 T 12 T 11 T 13 fuel LC 1 L 2 LAH LAL F 4 TC 20 TY 15 > Sistemdeki alarmlara göre Operatörler tarafından hızla karar verilir. Alarmlar P T P T T Teşhis için ilave sensörler P Karışıklık ve/veya bozuklukların hızla telafi edilmesi ve set noktalarına zamanında müdahale edilmesi için proses kontrolünün dinamik olması gerekir! ozlem@onderakademi.com Besleme Metan Etan Propan Bütan Pentan Gaz Ürün Sıvı Ürün FC-1 F2 F3 T1 T2 T3 T5 TC-6 PC-1 LC-1 AC-1 PAH LAL LAH
  15. 15. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 15 ozlem@onderakademi.com Reaktörler söz konusu ise;  Thermal runaway tehlikesinin riskinin değerlendirilmesi gerekir. Termal Bilanço Nedir? Ekzotermik reaksiyon sonucu patlama riski değerlendirilmiş mi? ozlem@onderakademi.com TOZLA MÜCADELE YÖNETMELİĞİ ASBESTLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIKVE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK BİYOLOJİK ETKENLERE MARUZİYET RİSKLERİNİN ÖNLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK KANSEROJEN VEYA MUTAJEN MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK KİMYASAL MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK İşverenlerin; çalışanların maruziyet derecesini dikkate alarak risk değerlendirmesi yapma yükümlülüğü bulunmaktadır. ozlem@onderakademi.com Toz, kimyasal veya biyolojik etkenlerin sağlık ve güvenlik yönünden tehlike ve zararları. Maruziyetin süresi Maruziyetin türü, düzeyi Maddenin miktarı Kullanma şartları ve kullanım sıklığı Mesleki maruziyet sınır değerleri ve biyolojik sınır değerleri ozlem@onderakademi.com MSDS’LERİN OLUŞTURULMASI SAĞLIK TEHLİKESİ KOD SEÇİLMESİ KİMYASALLARIN SAĞLIK SINIFLAMASI FİZİKSEL ŞARTLARIN ,ÇALIŞMA ORTAMININ GÖZDEN GEÇİRİLMESİ Tehlikenin Tanımlanması Risklerin Analizi Riskin Değerlendirilmesi (Doz-Yanıt Etkisi) Kontrol Önlemlerinin Belirlenmesi Kontrol Önlemlerinin Yerine Getirilmesi İZLEMEVEGÖZDENGEÇİRME İZLEMEVEGÖZDENGEÇİRME İşyeri Hekimi Epidemiyoloji Toksikoloji Micro Ayrıştırmaya Göre Sağlık Kodları MSDS Kartları (Sağlık Etkileri Kısmı) Kişisel Özellikler Sınır Değerler Bilgi (Sağlık Muayeneleri, Testler, Tahliller) Kimyasal Maruziyet Risk Değerlendirme Prosesi
  16. 16. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 16 ozlem@onderakademi.com Yönetmelik Madde :8 Kantitatif Risk Değerlendirmesinde,  Tehlikeli kimyasalların sınıflandırması ve bu kimyasalların miktarı,  Kimyasal maruziyetin değerlendirilmesi,  Patlayıcı ortamlar ve bu ortamların kalıcılığı, patlayıcı ortam sınıflandırması ve bu alanlarda kullanılacak ekipmanların uygunluğu,  Proses içerisindeki tehlikeli ekipmanların belirlenmesi ve gruplandırılması,  Proses tehlikeleri ile proses ekipmanlarının ve/veya enstrümanlarının karşılıklı etkileşimleri,  Proses enstrümanlarının ve acil durum kapatma sistemlerinin güvenilirlik değerlendirmesi ve sertifikasyonu,  Bakım ve onarım işlerinde güvenilirlik verisi,  Güvenilirlik merkezli gerçekleştirilecek bakım ve risk temelli kontrol yöntemleri,  Büyük kaza senaryolarının kök neden ve sonuç analizi,  Geçmişte yaşanan kazalar ve bu kazaların nicel tekrarlanma olasılıkları,  İnsan hataları ve güvenilirlik analizi, hususları dikkate alınır. Kantitatif Risk Değerlendirme ZORUNLUDUR. ozlem@onderakademi.com Tespit edilmiş olan tehlikelerin her biri ayrı ayrı dikkate alınarak bu tehlikelerden kaynaklanabilecek risklerin hangi sıklıkta oluşabileceği ile bu risklerden kimlerin, nelerin, ne şekilde ve hangi şiddette zarar görebileceği belirlenir. Bu belirleme yapılırken mevcut kontrol tedbirlerinin etkisi de göz önünde bulundurulur. Toplanan bilgi ve veriler ışığında belirlenen riskler; işletmenin faaliyetine ilişkin özellikleri, işyerindeki tehlike veya risklerin nitelikleri ve işyerinin kısıtları gibi faktörler ya da ulusal veya uluslararası standartlar esas alınarak seçilen yöntemlerden biri veya birkaçı bir arada kullanılarak analiz edilir. ozlem@onderakademi.com  IEC ISO 31010: 2011 Uluslararası Standardı, risk değerlendirmesine ilişkin sistematik tekniklerin seçimi ve uygulanması konusunda işverenlere, iş güvenliği uzmanlarına ve işyeri hekimlerine rehberlik etmek amacı ile hazırlanmıştır. ozlem@onderakademi.com  IEC 61882, Tehlike işletilebilirlik çalışmaları ( HAZOP çalışmaları) – Uygulama rehberi (Hazard and operability studies (HAZOP studies) – Application guide)  IEC 61025, Hata ağacı analizi (Fault tree analysis - FTA)  IEC 60300-3-9, Güvenilebilirlik Yönetimi — Kısım 3: Uygulama Rehberi— Bölüm 9: Teknolojik sistemlerin risk analizi (Dependability management — Part 3: Application guide — Section 9: Risk analysis of technological systems)  HACCP: ISO 22000, Gıda güvenliği yönetim sistemleri – Gıda zincirine yönelik kurum gereksinimleri (Food safety management systems – Requirements for any organization in the food chain)
  17. 17. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 17 ozlem@onderakademi.com  IEC 60812, Sistem güvenilirliği için analiz teknikleri- Arıza modu ve etki analizine (FMEA) yönelik prosedürler (Analysis techniques for system reliability – Procedures for failure mode and effect analysis –FMEA)  IEC 61508, Elektrik/elektronik/ programlanabilir elektronik güvenlik ile ilgili sistemlerin işlevsel güvenliği. (Functional safety of electrical/electronic/programmable electronic safety-related systems)  IEC 61511, İşlevsel emniyet - Proses endüstrisi sektörü için emniyetli enstrümante sistemleri (Functional safety – Safety instrumented systems for the process industry sector) ozlem@onderakademi.com  IEC 60300-3-11, Güvenilirlik Yönetimi – Bölüm 3-11: Uygulama Kılavuzu – Güvenilirlik Merkezli Bakım (Dependability management – Part 3-11: Application Guide – Reliability Centred Maintenance)  IEC 61078, Bağımlılık için analiz teknikleri- Güvenilirlik blok diyagram ve Boole yöntemleri (Analysis Techniques for Dependability – Reliability Block Diagram and Boolean Methods)  IEC 61165, Markov tekniklerinin uygulanması (Application of Markov Techniques)  ISO/IEC 15909 (bütün bölümler), Yazılım ve sistem mühendisliği – Yüksek seviyeli Petri ağlar (Software and Systems Engineering – High-Level Petri Nets) ozlem@onderakademi.com  IEC 61649, Weibull Analizi (Weibull Analysis)  IEC 62551, Güvenilirlik İçin Analiz Teknikleri - Petri Ağ Teknikleri (Analysis Techniques for Dependability – Petri Net Techniques)  ISO /IEC Klavuzu 98-3:2008, Belirsizlik Önlemi – Bölüm 3: Önlemlerdeki (GUM:1995) Belirsizliğe Karşı Kılavuz (Uncertainty Measurement – Part 3: Guide to The of Uncertainty in Measurement (GUM:1995)) ozlem@onderakademi.com  IEC 61649, Weibull Analizi (Weibull Analysis)  IEC 62551, Güvenilirlik İçin Analiz Teknikleri - Petri Ağ Teknikleri (Analysis Techniques for Dependability – Petri Net Techniques)  ISO /IEC Klavuzu 98-3:2008, Belirsizlik Önlemi – Bölüm 3: Önlemlerdeki (GUM:1995) Belirsizliğe Karşı Kılavuz (Uncertainty Measurement – Part 3: Guide to The of Uncertainty in Measurement (GUM:1995))
  18. 18. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 18 ozlem@onderakademi.com ISO 15743:2008, Termal çevre Ergonomi - Soğuk işyerleri - Risk değerlendirmesi ve yönetimi (Ergonomics of the thermal environment -- Cold workplaces -- Risk assessment and management) ISO 15265:2004, Termal çevre Ergonomi - Termal çalışma koşullarında stres veya rahatsızlık önlenmesi için risk değerlendirme stratejisi (Ergonomics of the thermal environment -- Risk assessment strategy for the prevention of stress or discomfort in thermal working conditions) ISO/TR 16732-2:2012, Yangın Güvenliği Mühendisliği - Yangın risk değerlendirmesi - Bölüm 2: bir ofis binası örneği (Fire Safety Engineering - Fire risk assessment - Part 2: Example of an office building) ISO 17776:2000, Petrol ve doğal gaz endüstrileri - Offshore üretim tesisleri - tehlike tanımlama ve risk değerlendirmesi için araçlar ve teknikler üzerine Rehber (Petroleum and natural gas industries - Offshore production installations - Guidelines on tools and techniques for hazard identification and risk assessment) ozlem@onderakademi.com 1910 Occupational Safety and Health Standards (OSHA) 21 CFR 807.90 29 CFR 1910.119 29 CFR 1910.146 29 CFR 1926.64 NASA NHB 1700.1 ANSI/ISA S84.01-1996. MIL-STD1629A (FMEA) MILSTD- 882B SİSTEM GÜVENLİĞİ MILSTD- 882C SİSTEM GÜVENLİĞİ MILSTD- 882D SİSTEM GÜVENLİĞİ MILSTD- 882E SİSTEM GÜVENLİĞİ British Standards Institute (1996) BS 8800 BS 5760 (1988) BS EN-954 BS EN-1037 ozlem@onderakademi.com ozlem@onderakademi.com
  19. 19. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 19 ozlem@onderakademi.com  Haziran 1966 ila Mart 1967 yılları arasındaki çalışmalar sonucunda hava taşıtları, uzay ve elektronikle ilgili öncü sistem güvenlik standardı olan “MIL-S-38130A” yayınlanmıştır. ozlem@onderakademi.com MIL-STD-882 A,B,C MIL-STD-882 E MIL-S-38130A KALİTATİF RİSK MATRİS KANTİTATİF RİSK MATRİS MIL-STD-882 MIL-STD-882 D ozlem@onderakademi.com ŞİDDET İHTİMAL 1 (Çok Hafif) 2 (Hafif) 3 (Orta Derece) 4 (Ciddi) 5 (Çok Ciddi) 1(Çok Küçük) Anlamsız 1 Düşük 2 Düşük 3 Düşük 4 Düşük 5 2 (Küçük) Düşük 2 Düşük 4 Düşük 6 Orta 8 Orta 10 3 (Orta Derece) Düşük 3 Düşük 6 Orta 9 Orta 12 Yüksek 15 4 (Yüksek) Düşük 4 Orta 8 Orta 12 Yüksek 16 Yüksek 20 5 (Çok Yüksek) Düşük 5 Orta 10 Yüksek 15 Yüksek 20 Tolere Edilemez 25 Düşük Olasılık x Yüksek Şiddet ≠ Yüksek Olasılık x Düşük Şiddet ozlem@onderakademi.com ŞİDDET FREKANS Katostrofik (Felakete Yol Açan) Tehlikeli Marjinal (Pek az) Önemsiz (A) Sık sık Tekrarlanan 1A 2A 3A 4A (B) Muhtemel 1B 2B 3B 4B (C)Ara Sıra Olan 1C 2C 3C 4C (D) Pek Az 1D 2D 3D 4D (E) İhtimal Dışı (Olanaksız) 1E 2E 3E 4E
  20. 20. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 20 ozlem@onderakademi.com  Fine Kinney risk değerlendirme yöntemi G.Fine KINNEY ve A.D.WIRUTH tarafından “Tehlikelerin kontrolü için matematiksel modelleme” adı altında 1971 yılında Kaliforniya Donanma Silah Merkezi için geliştirilmiştir. (Fine, 1971)  Yöntem ilk kez 1976 yılında Amerikada G.F. Kinney ve A.D. Wiruth tarafından Kaliforniya Donanma Silah Merkezinde (NWC - Naval Weapons Center) hazırlanan teknik bir belgeyle ortaya çıkmıştır. (Kinney, Wiruth, 1976) ozlem@onderakademi.com 78 OLASILIK DEĞERİ OLASILIK SIKLIK DEĞERİ SIKLIK (FREKANS) ŞİDDET DEĞERİ ŞİDDET Rutin Rutin Olmayan 10 Beklenir, kesin 10 Hemen hemen sürekli Bir saatte birkaç defa 100 Birden fazla ölümlü kaza / çevresel felaket 6 Yüksek / Oldukça mümkün 6 Sık Günde bir veya birkaç defa 40 Öldürücü kaza / ciddi çevresel zarar 3 Olası 3 Ara sıra Haftada bir veya birkaç defa 15 Kalıcı hasar-yaralanma, iş kaybı / çevresel engel oluşturma, yakın çevreden şikayet 1 Düşük olaslık 2 Sık değil Ayda bir veya birkaç defa 7 Önemli hasar-yaralanma, dış ilk yardım ihtiyacı / arazi sınırları dışında çevresel zarar 0,5 Mümkün ama beklenmez 1 Seyrek Yılda birkaç defa 3 Küçük hasar/yaralanma, dahili ilk yardım / arazi sınırları içinde çevresel zarar 0,2 Beklenmez 0,5 Çok seyrek Yılda bir veya daha seyrek 1 Ucuz atlatma / çevresel zarar yok RİSK DEĞERİ RİSK DEĞERLENDİRME SONUCU 400  R Kabul Edilemez Risk İş durdurulmalı. Önlem alınıncaya dek başlatılmamalıdır. 200  R < 400 Yüksek Risk Kısa dönemde iyileştirilmelidir. (Birkaç ay içinde) 70  R < 70 Önemli Risk Uzun dönemde iyileştirilmelidir. (1 yıl içinde) 20  R < 70 Olası Risk Faaliyet, gözetim altında uygulanmalıdır. R < 20 Kabul Edilebilir Risk Önlem öncelikli değildir. Risk Azaltma Faktörü olarak tarif edilmiştir. (Risk Reduction) Hasar faktöründen belirlenmesi gerekmektedir. (Damage Factor) ozlem@onderakademi.com Nasıl belirlenmiş? ozlem@onderakademi.com
  21. 21. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 21 ozlem@onderakademi.com ozlem@onderakademi.com RİSK DOĞRULAMA NOMOGRAFİSİ ozlem@onderakademi.com ozlem@onderakademi.com Gerekli risk azaltması Kalan risk Gerçek risk azaltması düşük risk yüksek Sınır risk değeri (kabul edilebilir en yüksek risk) Güvenlik önlemleri olmadan risk Güvenlik Tehlike Farkına varılmış risk – Tedbirler = Kabul edilen risk
  22. 22. Copyright Önder Akademi AŞ, 2017 22 ozlem@onderakademi.com Kabul Edilemez Alan Olağanüstü koşullar dışında riskin varlığı kabul edilemez ALARP veya tolere edilebilir bölge Sadece daha fazla risk azaltımının uygulanamadığı veya maliyetinin elde edilen iyileşme ile fazlaca oransız olması durumunda kabul edilebilir. Geniş ölçüde kabul edilebilir bölge İhmal Edilebilir Risk Riskin bu seviyede kaldığının güvencesinin sağlanması gerekir. {Sınıf I} {Sınıf II , Sınıf III } {Sınıf IV } ozlem@onderakademi.com Olasılık Şiddet Katastrofik Kritik Az İhmal Edilebilir Sık sık I I I II Muhtemel I I II III Ara sıra I II III III Uzak II III III IV Beklenmedik III III IV IV Olağanüstü IV IV IV IV Risk Sınıfı Açıklama Sınıf I Kabul edilemez risk Sınıf II İstenmeyen risk. Sadece daha fazla risk azaltımının uygulanamadığı veya maliyetinin elde edilen iyileşme ile fazlaca oransız olması durumunda kabul edilebilir. (ALARP) Sınıf III Risk azaltım maliyeti elde edilen iyileşmeden fazla olacak ise, kabul edilebilir risk (ALARP) Sınıf IV İhmal edilebilir risk DoD Standartı olan MIL-STD-882E standartı Matris Metodolojisinde ALARP seviyesi için üst yönetim taahhüdü ile SORUMLULUĞU istemektedir. RİSK SINIFI RİSK SEVİYESİ KARAR VERME YETKİLİSİ Sınıf I Yüksek İşletme Direktörü Sınıf II Ciddi İşletme Müdürü Sınıf III Orta İşletme Yöneticisi Sınıf IV Düşük Bölüm Yöneticisi Standart Riskin Kabulünden önce, organizasyondaki üst yönetime danışılmasını istemiştir.. ozlem@onderakademi.com Özlem ÖZKILIÇ Önder Akademi AŞ. - Genel Müdür Yrd. Kimya Yük. Müh. - E. İş Başmüfettişi A Sınıfı İSG Uzmanı - E. İş Teftiş İst. Grp. Bşk. Yrd. Senior Non-Key Expert - EuropeAid Turkey Project - (EuropeAid130724/D/SER/TR) ASQ- Reliasoft Reliability Expert- CFSE

×