Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Isam Saeed - Kurd & Kurdistan

728 views

Published on

history and geographic

Published in: Education
  • Be the first to comment

Isam Saeed - Kurd & Kurdistan

  1. 1. ‫کورد و کوردستان‬ Kurd & Kurdistan Isam Saeed ‫یعیسام سهیعید‬ ‌‫ع‬ Kildermarkskolen 2013 Næstved, Danmark - 29 november 2013
  2. 2. ‫کوردستان‬ ‫کورد نەتەوەیەکی گەورەی نیشتەج ێی ڕۆژژھەە ڵاتی ناوەڕڕاستن کە‬ ‫کورد نەتەوەیەکی گەورەی نیشتەج ێی ڕۆ ھ ڵاتی ناوە استن کە‬ ‫ژینگە سەرەکییەکەیان بە کوردستان دەناسر ێت کە بە سەر و ڵاتانی‬ ‫ژینگە سەرەکییەکەیان بە کوردستان دەناسر ێت کە بە سەر و ڵاتانی‬ ‫ئئ ێران و ئئ ێراق و تورکیا و سوریا بەشکراوە‬ ‫ێران و ێراق و تورکیا و سوریا بەشکراوە‬
  3. 3. ‫مێژووی کوردەکان‬ ‫سەردەمی ک ۆن‬ ‫بەردی ک ۆن: ئەم چاخە نزیکەی ٠٥٣ ەزار سا ڵی خایاند. لەم سەردەمەدا تەوری‬ ‫ع‌ ع‌ ع‌ ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ھع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫بەردین و بەردی تیژ ساز کرا. لەم چاخەیە کە دەوتر ێ مر ۆڤ ش ێوازی لە مەیموون‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫دەچوو. پاشماوەی ئەم شارستانییەتە لە یەک کیل ۆمەتریی شاری چەمچەما ڵ )لە سا ڵی‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫.٩٤٩١دا( لە ناوچەیەک بە ناوی »بەردەبە ەک« د ۆزراوەتەوە‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌ ع‌ ع‌ ‌ڵع‌‬ ‫ع‌ ع‌‬
  4. 4. ‫مێژووی کوردەکان‬ ‫بەردی ناوە‌ڕاست: لەم دەورانەدا مر ۆڤی »نیاندەرتال« بەدی ھات کە لە‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ئەشکەوتەکاندا دەژیان. پاشماوەی ئەم مر ۆڤ و شارستانییەتە لە چیاکانی کوردستان لە‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌ ع‌ ع‌‬ ‫ئەشکەوتی »شانەدەر« د ۆزراوەتەوە کە دەکەو ێتە باشووری چیای »براد ۆست«ەوە‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫کە زا ڵ ە بەسەر ڕووباری »زابی گەورە« و ز ۆر لە شاری » ەواندز«ەوە دوور نییە‬ ‫ع‌‬ ‫ڕع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌ ع‌‬
  5. 5. ‫مێژووی کوردەکان‬ ‫بەردی نو ێ: دەستپ ێکی ئەم سەردەمە‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫دەگە‌ڕێتەوە ب ۆ ٠٠٠٫٥٣ سا ڵ پ ێش.‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫لەم چاخەدا، لە بەرد و ئ ێسقانی ق ۆچ و‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫یعاجی فیل ەند ێ ئام ێری‬ ‫ھ‬ ‫ع‌‬ ‫پ ێشکەوتووتر ساز کرا. بە مر ۆڤی ئەم‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫سەردەمە دەوتر ێ » ھوموساپینس« و‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫بە شارستانییەتەکەی دە‌ڵێن‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌ ع‌ ع‌‬ ‫.»»کرومانی ۆن‬ ‫ل ێک ۆڵینەوە و تو ێژینەوەی‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫م ێژینەناسی پیشانیان داوە کە ناوچەی‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫کوردستان لە چاخی بەرددا ج ێگەی‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫.ژیانی مر ۆڤە سەرەتاییەکان بووە‬ ‫ع‌ ع‌ ع‌‬
  6. 6. ‫مێژووی کوردەکان‬ ‫كورد له هگهزی ئارییه یانی له هندو ئهوروپیهكان. بهپ ێی چهند به‌ڵگهیهك‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌ ڕ ع‌ ع‌‬ ‫1. ش ێوهو قیافه )بهژن و با ڵا(‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫‌‬ ‫2. زمان و زاراوه‬ ‫3. خوو ِ هوشت‬ ‫ڕع‌‬ ‫4 . ئاین و پهرستنی كورد و ز ۆ ربهی نهتهوه ئاریهكانی تریش ههر )ئاگر پهرستنی( بووه ئاینی زهردهشتی‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌ ع‌ ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ئاین و مهزههبی پیر ۆ زی ههموو ئاریهكان بووه. )سامی یهكان( خوا پهرست و )حامییهکان(بت پهرست و‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌ ع‌‬ ‫.)ئاریهکان( ئاگر پهرست بوون‬ ‫ع‌‬ ‫ع‌‬
  7. 7. ‫٢١ هەزار سا ڵ پ ێش ئ ێستا لەباکوری کوردستان یەکەم پەرستگابنیادنرا‬ ‫گوبکلی تەپە )گردی گوبکلی( ناوی ئەو شو ێنەیە ،لەسا ڵی ٤٩٩١ لەلیەن شوان ێکی کوردەوە بە ڕێکەوت‬ ‫. د ۆ زرایەوە،کە دەکەو ێتە نزیک شاری ئ ۆرفای باکوری کوردستان بە ٤١ کیل ۆمەتر‬ ‫ئەم پەرستگایە ١١ تا ٢١ هەزار سا ڵ بەرلەئ ێستا بنیاد نراوە واتە ٧ هەزار سا ڵ پ ێش دروست کردنی هە ڕەمەکانی‬ ‫میصر‬
  8. 8. World's oldest toy car (7500 years old) was found in Kurdish district of Qoser (Kiziltepe)
  9. 9. ‫پ ێغهمبهر نوح‬ ‫‌ ‌‬
  10. 10. ‫پ ێغهمبهر ئیبراهیم‬ ‫‌ ‌‬
  11. 11. ‫)ماد و وڵاتی مادهکان )مادستان‬ ‫‌‬ ‫: كورد و ماد‬ ‫یاكورد له ماده یاخود ماد له نهوهی كورد ب ێت. له كت ێبی )عشق و سلطنت(دا نووسراوه )زمانی مادهكان زمانی كوردی بووه(.‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ئهمهش ڕای ز ۆربهی ر ۆژهه‌ڵات ناسهكان )ابن خلدون( و ز ۆربهی م ێژوو ناسه كوردهكان ئه‌ڵێن پارسهكانیش كو ڕی‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌‬ ‫)مادا(ن بهم ش ێوهیه ‌دهبنه برای كورد‬ ‫‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫سا ڵی )447( پ ز كوردو ئاشور دهستیان دایهوه یهك شه‌ڕێكی سهخت و خ ۆیناوی ڕوویدا.‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫دیسانهوه سا ڵی )733 (پ ز كوردهكان ه ێرشیان كرد ۆته سهر ئاشوریهكان. )مادی بچووك( ئازهربایجان و كوردهكانی لو ڕستان‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌‬ ‫و عیراقی عهجهم )مادی گهوره( یهكیان گرت هاوپهیمان لهگه‌ڵ فهرمان هوانی بابل ه ێرشیان كرده سهر نهینهواو تهخت و بهختی‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌ ‌ ‌‬ ‫ڕ‌‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌ ‌‬ ‫‌ ‌‬ ‫ئاشووریان ب ۆ ههمیشهیی لهناو برد.‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫كات ێ ئهسكهندهری ڕۆمی هات و ئ ێرانی داگیر كردو بهسهریاندا سهركهوت، كوردهكانیش هاوبهشی ژ ێر دهستهیی بون، به‌ڵام‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌‬ ‫‌ ‌‬ ‫‌ ‌ ‌‬ ‫.ش ێوهیهكی ڕاستهوخ ۆ ) ڕۆمهكان( نهیانتوانیوه دهست بهسهر كوردهكانا بگرن‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌‬ ‫‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫‌ ‌‬
  12. 12. ‫كیخسرو‬ ‫الكامل في التاریخ‬ ‫ابن اليثیر‬ ‫ص: 512 [ ذكر خبر كیخسرو بن سیاوخش بن كیكاووس [‬ ‫لما مات كیكاووس ملك بعده ابن ابنه كیخسرو بن سیاوخش بن‬ ‫كیكاووس وأمه وسفافرید ابنة أفراسیاب ملك الترك‬ ‫المیدیین كانوا یفجرون الثورة تلو الثورة ضد ملوك آشور،‬ ‫رّ‬ ‫فقد قاد دیاكو الثورة الولى الكبرى، لكنه أخفق، يثم تابع ابنه‬ ‫فراورتیس مسیرة الكفاح ضد القهر الشوري طوال )22(‬ ‫أو ‪ Cyaxares‬عاما، يثم خلفه على الحكم ابنه كي أخسار‬ ‫،ً‬ ‫حكم بین )336 – 485 ق.م(،-، ‪ kai-Khosru‬كي خسرو‬ ‫َ ورْ سُ ورْ‬ ‫أو بین )526 – 395 ق.م(- ویسمى في بعض المصادر‬ ‫)اكسركیس( و)سیاشاریس(، ویعود الختل ف في اسمه إلى‬ ‫الجهة التي ذكرته، سواء أكانت بابلیة، أم آشوریة، أم یونانیة،‬ ‫أم فارسیة، أم أرمنیة، أم سریانیة، أم عربیة؛ وهذا أمر‬ ‫معرو ف في السماء عندما تنتقل من لغة إلى لغة‬
  13. 13. ‫کاردۆخ‬ ‫کارد ۆخ یان کوردوو یەک ێکە لە پار ێزگاکانی ئیمپرات ۆری ڕۆم بوو لە باکووری م ێز ۆپ ۆتامیا و‬ ‫باشووری زەریاچەی وان و ڕۆژ ھە ڵاتی شاری ئامەد بوو. ز ۆرجار وا باوە ڕ دەکر ێت کە پ ێوەندی‬ ‫ھەیە لە ن ێوان وشەی کوردستان و کارد ۆخ‬ ‫ذكر المؤرخ الیوناني‬ ‫زینوفون )724 - 553(‬ ‫قبل المیلد في كتاباته‬ ‫شعبا وصفهم "بالمحاربین‬ ‫الشداء ساكني المناطق‬ ‫الجبلیة" وأطلق علیهم‬ ‫تسمیة الكاردوخیین الذین‬ ‫هاجموا الجیش الروماني‬ ‫أيثناء عبوره للمنطقة عام‬ ‫004 قبل المیلد‬
  14. 14. Map by Mahmud al-Kashgari (1074), showing Arz ul Akrad Arabic for land of Kurds located between Arz ush Sham (Syria), and Arz ul Iraqeyn (Iraq Arabi and Iraq Ajami)
  15. 15. ‫‌نهخشهی مست ۆفی , ناوی کوردستانی ت ێدایه‬ ‫‌‬ ‫‌‬
  16. 16. ‫جوگرافی ناسی سویدی ) دانێڵ دیربای ( ل ه ساڵی 0081 ‪Kurdistan‬‬ ‫‌‬ ‫- ) ) 4471 - 4381‬
  17. 17. ‫ناوچهی کوردستان له نهخشهیهكی دهگمهنی ساڵی 0811‬ ‫‌ ‌‬ ‫‌ ‌ ‌ ‌‬ ‫‌‬
  18. 18. Population • • • • • Turkey Kurdistan: about 15 to 20 millions. Iran’s Kurdistan: about 7.5 million Iraqi Kurdistan: about 5 to 6 millions Syria’s Kurdistan: 2 millions. About 2 millions in Georgia, Armenia, Azerbaijan, and Turkmenistan. • Total: 35 to 40 millions.
  19. 19. Kurdish Flag
  20. 20. Language The Kurdish language belongs to Indo-European language groups and its closest relatives are Farsi and Romanian language. It is fundamentally different from Semetic Arabic and Altaic Turkish
  21. 21. Geographic distribution of Kurdish dialects
  22. 22. Principal Kurdish Tribes Today
  23. 23. Distribution of religions practiced by Kurds The Kurds are mostly Sunni Muslims and few Shi’as, Christians, Jews, Ezedism
  24. 24. Clothing
  25. 25. ‫کەلتوری کوردی لە ٥٩٨١ وێنەکراوە‬ ‫کوردیکی قۆقاز6871‬

×