Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

γονιδιακη ρυθμιση

5,330 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

γονιδιακη ρυθμιση

  1. 1. ΓΟΝΙΔΙΑΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ: ο έλεγχος της γονιδιακής έκφρασης
  2. 2. ΓΟΝΙΔΙΑΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ: Σε κάθε κύτταρο δεν παράγονται όλες οι πρωτεΐνες σε κάθε χρονική στιγμή. Το κάθε κύτταρο χρειάζεται κάθε πρωτεΐνη σε συγκεκριμένη ποσότητα, οι πρωτεΐνες ενός κυττάρου δεν παράγονται σε ίσες ποσότητες.
  3. 3. ΓΟΝΙΔΙΑΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ στους πολυκύτταρους οργανισμούς Τα κύτταρα ενός πολυκύτταρου οργανισμού, διαφέρουν στη δομή και στη λειτουργία τους. Η ζωή αρχίζει, όταν ένα γονιμοποιημένο ωάριο διαιρείται με μίτωση και παράγει τρισεκατομμύρια κύτταρα, που έχουν τα ίδια γονίδια
  4. 4. Kυτταρική διαφοροποίηση Στα αρχικά στάδια της εμβρυογένεσης τα κύτταρα εξειδικεύονται, για να εκτελέσουν επιμέρους λειτουργίες και η διαδικασία αυτή ονομάζεται κυτταρική διαφοροποίηση
  5. 5. Kυτταρική διαφοροποίηση Τα κύτταρα ενός πολύπλοκου πολυκύτταρου οργανισμού, όπως τα ερυθρά αιμοσφαίρια, τα μυϊκά, τα κύτταρα του παγκρέατος, διαφέρουν στη μορφή και στη λειτουργία τους, αλλά έχουν όλα το ίδιο γενετικό υλικό, άρα και τα ίδια γονίδια.
  6. 6. Kυτταρική διαφοροποίηση Τα κύτταρα έχουν αναπτύξει μηχανισμούς που τους επιτρέπουν να εκφράζουν τη γενετική τους πληροφορία επιλεκτικά και να ακολουθούν μόνο τις οδηγίες που χρειάζονται κάθε χρονική στιγμή. Τα κύτταρα διαθέτουν ένα πρόγραμμα ρύθμισης της γονιδιακής έκφρασης, που παρέχει τις οδηγίες για το είδος και την ποσότητα των πρωτεϊνών οι οποίες πρέπει να παραχθούν σε κάθε συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
  7. 7. Kυτταρική διαφοροποίηση  Η τελειοποίηση των συστημάτων ελέγχου είναι αναγκαία λόγω της μεγάλης πολυπλοκότητας των ευκαρυωτικών κυττάρων και επειδή πρέπει να ελεγχθεί προσεκτικά η ανάπτυξη των πολυκύτταρων οργανισμών.
  8. 8. Ο έλεγχος της γονιδιακής έκφρασης στα βακτήρια Τα βακτήρια είναι κύτταρα αδιαφοροποίητα. Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης αποσκοπεί στην προσαρμογή του βακτηρίου στις εναλλαγές του περιβάλλοντος, έτσι ώστε να εξασφαλίζονται οι καλύτερες συνθήκες για τη επιβίωσή του ( ΑΥΞΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ).
  9. 9. Η γονιδιακή ρύθμιση στους προκαρυωτικούς οργανισμούς • J. Monod
  10. 10. Η γονιδιακή ρύθμιση στους προκαρυωτικούς οργανισμούς Ένα βακτηριακό κύτταρο Ε. coli έχει περισσότερα από 4000 γονίδια. Μερικά γονίδια μεταγράφονται συνεχώς και κωδικοποιούν πρωτεΐνες, που χρειάζονται για τις βασικές λειτουργίες του κυττάρου.
  11. 11. Η γονιδιακή ρύθμιση στους προκαρυωτικούς οργανισμούς Υπάρχουν όμως γονίδια που μεταγράφονται μόνο όταν το κύτταρο αναπτύσσεται σε ειδικές περιβαλλοντικές συνθήκες, επειδή τα προϊόντα των γονιδίων αυτών είναι απαραίτητα για την επιβίωση του κυττάρου στις συνθήκες αυτές.
  12. 12. Η γονιδιακή ρύθμιση στους προκαρυωτικούς οργανισμούς Τα βακτήρια Ε. coli χρησιμοποιούν ως πηγή άνθρακα τον μονοσακχαρίτη γλυκόζη. Υπάρχει όμως περίπτωση στο περιβάλλον του να βρίσκεται ο δισακχαρίτης λακτόζη
  13. 13. Η γονιδιακή ρύθμιση στους προκαρυωτικούς οργανισμούς Το βακτήριο λύνει το πρόβλημα αυτό ρυθμίζοντας την παραγωγή των κατάλληλων ενζύμων, που θα διασπάσουν τη λακτόζη σε γλυκόζη και γαλακτόζη.
  14. 14. Η γονιδιακή ρύθμιση στους προκαρυωτικούς οργανισμούς
  15. 15. Η γονιδιακή ρύθμιση στους προκαρυωτικούς οργανισμούς Οι ερευνητές Jacob και Monod το 1961 περιέγραψαν την ικανότητα του βακτηρίου Ε. coli να παραγάγει τρία απαραίτητα ένζυμα που χρειάζεται για να μεταβολίσει το δισακχαρίτη λακτόζη, όταν δεν υπάρχει γλυκόζη στην τροφή του.
  16. 16. Η γονιδιακή ρύθμιση στους προκαρυωτικούς οργανισμούς
  17. 17. Η γονιδιακή ρύθμιση στους προκαρυωτικούς οργανισμούς Στο οπερόνιο της λακτόζης περιλαμβάνονται εκτός από τα δομικά γονίδια, και αλληλουχίες DNA που ρυθμίζουν τη μεταγραφή τους. Οι αλληλουχίες αυτές που βρίσκονται μπροστά από τα δομικά γονίδια είναι κατά σειρά :  ένα ρυθμιστικό γονίδιο,  ο υποκινητής και  ο χειριστής
  18. 18. Όταν απουσιάζει η λακτόζη • Το οπερόνιο της λακτόζης δε μεταγράφεται ούτε μεταφράζεται, όταν απουσιάζει από το θρεπτικό υλικό η λακτόζη. Τότε λέμε ότι τα γονίδια που το αποτελούν βρίσκονται υπό καταστολή.
  19. 19. Το ρυθμιστικό γονίδιο παράγει συνεχώς λίγα μόρια μιας ρυθμιστικής πρωτεΐνης- καταστολέα. ΤΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΓΟΝΙΔΙΟ ΜΕΤΑΓΡΑΦΕΤΑΙ ΣΥΝΕΧΩΣ. Όταν απουσιάζει η λακτόζη ο καταστολέας προσδένεται στο χειριστή και εμποδίζει την RNA πολυμεράση να αρχίσει τη μεταγραφή των γονιδίων του οπερονίου. Ποιες περιοχές του οπερονίου διακρίνεις;
  20. 20. Όταν στο θρεπτικό υλικό υπάρχει μόνο λακτόζη, τότε ο ίδιος ο δισακχαρίτης προσδένεται στον καταστολέα και δεν του επιτρέπει να προσδεθεί στο χειριστή. Τότε η RNA πολυμεράση είναι ελεύθερη να αρχίσει τη μεταγραφή Ποιος ο ρόλος της λακτόζης;
  21. 21. Η ίδια λακτόζη λειτουργεί ως επαγωγέας της μεταγραφής των γονιδίων του οπερονίου. Τα τρία ένζυμα μεταφράζονται ταυτόχρονα από το ίδιο μόριο mRNA το οποίο περιέχει κωδικόνιο έναρξης και λήξης για κάθε ένζυμο Η ίδια η λακτόζη ενεργοποιεί τη διαδικασία για την αποικοδόμησή της.
  22. 22. οπερόνια Στο γονιδίωμα των προκαρυωτικών οργανισμών τα γονίδια των ενζύμων που παίρνουν μέρος σε μια μεταβολική ο- δό, όπως η διάσπαση της λακτόζης ή η βιοσύνθεση διάφορων αμινοξέων, οργανώνονται σε οπερόνια, δηλαδή σε ομάδες που υπόκεινται σε κοινό έλεγχο της έκφρασής τους
  23. 23. • Ένα πρόδρομο ερυθρό αιμοσφαίριο σε σχέση με ένα ηπατικό κύτταρο ανθρώπου έχουν: Α) Τα ίδια γονίδια και παράγουν τις ίδιες πρωτεΐνες Β) Τα ίδια γονίδια και παράγουν κάποιες πρωτεΐνες ίδιες ,αλλά παράγουν επίσης πολλές διαφορετικές. Γ) Τα ίδια γονίδια και παράγουν μόνο διαφορετικές πρωτεΐνες Δ) Διαφορετικά γονίδια και παράγουν διαφορετικές πρωτεΐνες Έλεγχος γνώσης
  24. 24. Η κυτταρική διαφοροποίηση είναι διαδικασία που παρατηρείται: Α) Σε διαφορετικά κύτταρα μιας βακτηριακής αποικίας Β) Σε διαφορετικά είδη οργανισμών Γ) Σε μονοκύτταρους οργανισμούς Δ) Σε πολυκύτταρους οργανισμούς
  25. 25. Η γονιδιακή ρύθμιση έχει να κάνει με : • Α) Τη μεταγραφή των γονιδίων • Β) Τη μετάφραση των mRNAs • Γ) Τη μεταγραφή των γονιδίων και τη μετάφραση των mRNAs • Δ) Τη μεταγραφή των γονιδίων τη μετάφραση των mRNAs και τη σύνθεση πρωτεΐνης Έλεγχος κατανόησης
  26. 26. Ο όρος γονιδιακή έκφραση αναφέρεται συνήθως σε όλη τη διαδικασία με την οποία ένα γονίδιο ενεργοποιείται για να παραγάγει μια πρωτεΐνη. Α) Που αποσκοπεί κυρίως η ρύθμιση αυτή στην περίπτωση των βακτηρίων;(5) Β) Τα κύτταρα ενός ευκαρυωτικού πολύπλοκου οργανισμού, όπως τα νευρικά και τα μυϊκά, αν και έχουν το ίδιο γενετικό υλικό, διαφέρουν στη μορφή και τη λειτουργία. Πως ονομάζεται αυτή η διαδικασία εξειδίκευσης και τι κάνει τα κύτταρα να διαφέρουν τόσο πολύ; (8) Γ) Ο μηχανισμός της μεταγραφής είναι ο ίδιος στους προκαρυωτικούς και ευκαρυωτικούς οργανισμούς. Ποια είναι τα ρυθμιστικά στοιχεία της μεταγραφής του DNA, ποιο το ένζυμο που καταλύει τη μεταγραφή και πως λειτουργεί αυτό κατά τη γονιδιακή ρύθμιση στο επίπεδο της μεταγραφής των ευκαρυωτικών οργανισμών; (12) (2008) Πανελλαδικές
  27. 27. Ένα βακτηριακό κύτταρο αποικοδομεί λακτόζη. Σε πλήρη λειτουργία παράγονται: Α) ένα μόριο mRNA Β) δύο μόρια mRNA Γ) τρία μόρια mRNA Δ) τέσσερα μόρια mRNA
  28. 28. Στο οπερόνιο βιοσύνθεσης ενός απαραίτητου για το βακτήριο E.coli αμινοξέος υπάρχουν δύο δομικά γονίδια. Το οπερόνιο είναι ενεργό. Το mRNA που παράγεται έχει: Α) δύο κωδικόνια έναρξης και δύο κωδικόνια λήξης Β) ένα κωδικόνιο έναρξης και ένα κωδικόνιο λήξης Γ) τρία κωδικόνια έναρξης και δύο κωδικόνια λήξης Δ) δύο κωδικόνια έναρξης και τρία κωδικόνια λήξης
  29. 29. Η γονιδιακή ρύθμιση στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς
  30. 30. Η γονιδιακή ρύθμιση στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Στο επίπεδο της μεταγραφής. Στο επίπεδο μετά τη μεταγραφή Στο επίπεδο της μετάφρασης. Στο επίπεδο μετά τη μετάφραση.
  31. 31. Στο επίπεδο της μεταγραφής. Πολλοί μηχανισμοί ελέγχουν ποια γονίδια θα μεταγραφούν ή με ποια ταχύτητα θα γίνει η μεταγραφή. To DNA των ευκαρυωτικών κυττάρων δεν οργανώνεται σε οπερόνια αλλά κάθε γονίδιο έχει το δικό του υποκινητή και μεταγράφεται αυτόνομα.
  32. 32. Στο επίπεδο της μεταγραφής.  Στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς οι μεταγραφικοί παράγοντες παρουσιάζουν τεράστια ποικιλία.  Κάθε κυτταρικός τύπος περιέχει διαφορετικά είδη μεταγραφικών παραγόντων.  Διαφορετικός συνδυασμός μεταγραφικών παραγόντων ρυθμίζει τη μεταγραφή κάθε γονιδίου. Μόνο όταν ο σωστός συνδυασμός των μεταγραφικών παραγόντων προσδεθεί στον υποκινητή ενός γονιδίου, αρχίζει η RNA πολυμεράση τη μεταγραφή.
  33. 33. Στο επίπεδο μετά τη μεταγραφή Τα κύτταρα έχουν μηχανισμούς με τους οποίους γίνεται η ωρίμανση του πρόδρομου mRNA και καθορίζεται η ταχύτητα με την οποία το ώριμο mRNA φεύγει από τον πυρήνα και εισέρχεται στο κυτταρόπλασμα. •
  34. 34. Στο επίπεδο της μετάφρασης.  Ο χρόνος που «ζουν» τα μόρια mRNA στο κυτταρόπλασμα δεν είναι ο ίδιος για όλα τα είδη RNA, επειδή μετά από κάποιο χρονικό διάστημα αποικοδομούνται.
  35. 35. Στο επίπεδο της μετάφρασης. Η αδυναμία πρόσδεσης του mRNA στα ριβοσώματα εμποδίζει τη σύνθεση πρωτεΐνης
  36. 36. Στο επίπεδο μετά τη μετάφραση. Όταν ολοκληρωθεί η πρωτεϊνοσύνθεση και παραχθεί η κατάλληλη πρωτεΐνη, σε κάποιες περιπτώσεις πρέπει να υποστεί τροποποιήσεις, για να γίνει βιολογικά λειτουργική.

×