Współczesne kierunki rozwoju teorii organizacji i klasyfikacji wiedzy / Barbara Sosińska-Kalata

662 views

Published on

II Konferencja Naukowa : Nauka o informacji (informacja naukowa) w okresie zmian, Warszawa, 15-16.04.2013 r. Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych, Uniwersytet Warszawski

The 2nd Scientific Conference : Information Science in an Age of Change, April 15-16, 2013. Institute of Information and Book Studies, University of Warsaw

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
662
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Współczesne kierunki rozwoju teorii organizacji i klasyfikacji wiedzy / Barbara Sosińska-Kalata

  1. 1. WSPÓŁCZESNE KIERUNKI ROZWOJUTEORII KLASYFIKACJII ORGANIZACJI WIEDZYBarbara Sosińska-KalataInstytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych UWII Konferencja Naukowa: Nauka o informacji (informacja naukowa) w okresie zmianInstytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych UWISKO PL – International Society for Knowledge Organization, Poland15-16 kwietnia 2013, WarszawaThe 2nd Scientific Conference: Information Science in an Age of ChangeInstitute of Information and Book Studies, University of WarsawISKO PL - International Society for Knowledge Organization, Poland15-16 April 2013, Warsaw
  2. 2. PlanCzym jest teoria?Specyfika teorii klasyfikacji i organizacji wiedzyRozwój teorii klasyfikacji i organizacji wiedzyRodzaje teorii klasyfikacji i organizacji wiedzyTeorie pragmatyczneTeorie espistemologiczneTeorie ontologiczneSukces teorii poziomów integracyjnych: ILCEkspansja teorii fasetowejWnioski
  3. 3. Czym jest teoria?Teoria (gr. theōria): oglądanie, kontemplacja, rozważanie.W nauce: spójny system pojęć i definicji, aksjomatów, praw, twierdzeń i hipotezrzeczowo i logicznie powiązanych w całość, który opisuje i wyjaśnia jakąśfizyczną lub abstrakcyjną dziedzinę zjawisk.Cechy teorii naukowej testowalność weryfikowalność (empiryczna) powtarzalnośćFunkcje teorii systematyzujący opis eksplanacja opisywanych zjawisk Także: predykcja wyznaczanie zasad budowy nowych systemów , urządzeń itp.Zbiór podstawowych pojęć i twierdzeń teorii danej nauki  paradygmat
  4. 4. Teorie klasyfikacji i organizacji wiedzySłużą wyznaczaniu zasad budowy klasyfikacyjnych systemów organizacji wiedzy(klasyfikacji piśmiennictwa, taksonomii zasobów informacyjnych)Nie są testowalne, powtarzalne ani weryfikowalne w sensie naukowymRozwój: ani kumulatywny ani linearnyDotyczą pragmatycznych systemów klasyfikacji / organizacji wiedzy [Kamiński, 1981]Weryfikowana jest ich użyteczność w określonych warunkach: opierają się na pewnychzałożeniach i rozważaniach o tym, co w określonych okolicznościach jest lepszym a cogorszym rozwiązaniemUstalają zasady organizowania systemów klasyfikacyjnych, które pozwolą osiągnąć lepszywynik niż zasady wyznaczane przez inne teorieW warstwie strukturalnej wykorzystują różne modele logicznych systemówporządkowania: podział logiczny, klasyfikacja naturalna, klasyfikacja sztuczna(kognitywna), typologiaCzęsto w teoriach tych świadomie lub nieświadomie łączy się własne zasady z zasadamipochodzącymi z innych teorii poszukując rozwiązania najlepszego w danychokolicznościach
  5. 5. Rozwój teorii klasyfikacji i organizacji wiedzyPodstawy, do których najczęściej się odwołujemy: klasyfikacja i kategoryzacja Arystotelesa,klasyfikacja F. Bacona, klasyfikacje ewolucjonistycznePierwsze próby formułowania założeń teoretycznych klasyfikacji piśmiennictwa:G. Pegnot (1802), J. Lelewel (1826)Teorie najbardziej znane teoria M. Deweya (1851-1931) teoria Ch. Martela (1869-1945) teoria P. Otleta (1868-1944) teoria J.D. Browna (1862-1914) teoria H. E. Blissa (1870-1955) teoria S.R. Ranganathana (1892-1972)  teorie matematyczneOd uniwersum wiedzy do uniwersum pojęć [C. Beghtol, 2008] CRG, specjalistyczne klasyfikacje fasetowe, D. Foskett: projekt nowej klasyfikacji ogólnej(1952-1969); ---- BSO (Mills et al.); ICC (I Dahlberg) J. Mills, V. Broughton: BC2 (1977 - ) R. Szostak; C. Gnoli (2004 - )„zanurzone w kulturze i nauce2 poł. XIX w.”
  6. 6. Rodzaje teorii klasyfikacji i organizacji wiedzyTeorie podstawowe(ogólne założenia dotyczące sposobuwyodrębniania klas pojęciowych izdefiniowania zakresu semantycznegosystemu klasyfikacyjnego)Teorie pragmatyczne specyfika piśmiennictwa (literary warrant) specyfika potrzeb użytkowników (userwarrant) specyfika potrzeb instytucji / organizacji …Teorie epistemologiczne konsensus naukowy i edukacyjnyTeorie ontologiczne odwzorowania organizacji elementówświata: porządek naturalny, poziomyintegracji w świecie przyrodyTeorie strukturalne(ogólne założenia relacyjnej budowysystemu klasyfikacyjnego)Teoria klasyfikacji wyliczającej dyscyplinarny makroporządek modulacja kryteriów podziału gościnność i zwięzłość notacjiZygmunt Dobrowolski: notacja SCTeoria klasyfikacji fasetowej analiza fasetowa i kategoryzacja pojęć synteza pojęć i formuły fasetowe prekoordynacja synteza i ekspresywność notacjiTeoria poziomów integracji klasyfikacja pojęć, porządek rzeczy wirtualne środowisko cyfrowe postkoordynacja reprezentacji pojęć /tematów złożonych
  7. 7. Teorie pragmatyczneSzukanie „podstawy uzasadniającej” wybór zakresu i charakteru klasE. W. Hulme (1911/12): literary warrant„A class heading is warranted only when a literature in book form has been shown to exist, and thetest of the validity of a heading is the degree of accuracy with which it describes the area of subjectmatter common to the class”Principles of Book Classification, „Library Association Record” 1911Trendy współczesne: teza o kulturowym uwarunkowaniu organizacji semantycznej każdego klasyfikacyjnegoSOW (C. Beghtol) szerokie wykorzystanie user warrant w taksonomicznej organizacji cyfrowych zasobówinformacji i wiedzy aktualność podejścia literary warrant/ resourses warrant w organizacji zasobówlokalnych identyfikacja wielu różnych typów „podstawy uzasadniającej”: organizacyjny, etyczny,terminologiczny „elektronizacja / cyfryzacja”: wykorzystanie możliwości nowego środowiskakomunikacyjnegoProblemy: lokalność vs. uniwersalność glokalność?
  8. 8. Teorie epistemologicznePoszukiwanie wspólnej (ogólnej lub środowiskowej) perspektywy poznawczejH.E. Bliss: A modern classification for libraries with simple notation, mnemonics,and alternatives, 1910; The Organization of Knowledge and the System of theSciences, 1929; The Organization of Knowledge and the Subject Approach toBooks, 1933Koncepcja konsensusu naukowo-edukacyjnego ogólnie przyjęte uzgodnienia dotyczące nie tylko podstawowych problemów nauki, aleteż problemów każdej dziedziny ludzkiego poznawania świata zasada maksymalnej operatywności  alternatywna lokalizacja (KB1 – tradycyjneśrodowisko fizyczne; KB2 – wieloaspektowość porządkowania w wirtualnymśrodowisku cyfrowym)Trendy współczesne: krytyka uniwersalnych systemów organizacji wiedzy uwarunkowanie kulturowe [C. Beghtol], user pivot / user warrant: ukierunkowanie na potrzeby informacyjne konkretnychgrup użytkowników lub środowisk użytkowników docelowych [np. B. Kwasnik, H.Olsen, G. Campbell]Problemy: lokalność vs. uniwersalność / glokalność?
  9. 9. Teorie ontologiczneKlasyfikacja wiedzy powinna odwzorować logiczny porządek elementów światabadanegoJ.D Brown – Subject Classification (1906) porządek przedmiotowy: układ kategorii ontologicznych zjawisk / przedmiotów świata 900 aspektów badawczychS.R. Ranganathan: analiza elementów świata a analiza fasetowa + teoria zbiorówCRG (1962-69): przyrodnicza teoria poziomów integracyjnych (suma części < całość)Trendy współczesne B. Weinberg (1988): „Why indexing fails the researcher?” -- Problem „aboutness” Podział dyscyplinarny i problemy badań interdyscyplinarnych; klasy zjawisk R. Szostak (2004, 2007): klasyfikowanie zjawisk, teorii, metod, szkół i perspektywbadawczych ISKO IT: Claudio Gnoli : Integrative Levels Classification (2004 - ) Klasyfikacja przekształcana w ontologię – taksonomia vs. język reprezentacji pojęć
  10. 10.  3 wydania tablic: 1906, 1914,1939 (rewizja po śmierci Brownaprzez jego siostrzeńca) opracowana w celuorganizowania książek w wolnymdostępie w bibliotekachpublicznychdobrze przyjęta w Angliii USA, ale mało znana na świecie każdy przedmiot może byćprzedstawiany z wielu różnychpunktów wiedzenia; dla wygodyużytkownika cala tawieloaspektowa literaturapoświęcona jednemu tematowipowinna być skupiona w jednymmiejscuOrganizacja elementów świata wg J.D. Brownateoria „jednego miejsca”Plan rozstawienia zbiorówPlan rozstawienia zbiorówBiblioteki Publicznej wBiblioteki Publicznej w ClerkenwellClerkenwell ,,LondynLondynW. Baker Libraries and librarians in the 1890s: a survey of the library scene 100 Years Ago.Library Review 1990: 39(2) : 15, za Beghtol 2004]
  11. 11. Matter and Force(Generalia and Physical Sciences)Life(Biology, Ethnology, Medicine,Economic Biology, Domestic Arts)Mind(Philosophy, Religion, Politicaland Social Science)Record(Language, Literature, Literary forms,History, Geography, Biography)Makropodział w Klasyfikacji Przedmiotowej Browna (1906)Tablice kategorialneSymbole ponad 900 aspektów, ujęć,punktów wiedzenia, z których mogą byćrozważane dowolne przedmioty Economics of universities= A180.760Universities = A180 [tablice główne]Economics = .760 [tablice kategorii aspektowych]Economics of musical competitions= C798.760Musical competitions = C798 [tablice główne]Economics = .760 [ tablice kategorii aspektowych][C. Beghtol, 2004]Problemy teoretyczne podjęte przez BrownaInterdyscyplinarnośćSynteza notacjiKlasyfikacja oparta na porządku zjawisk
  12. 12. Realizacja postulatów zawartych w „Minifeście z León” (2007)Metodami syntezy pozwala na reprezentowanie dowolnej kombinacji pojęć bezpowiązania z tradycyjnymi dyscyplinami naukowymiZjawiska rzeczywistości są zorganizowane zgodnie z naturalną sekwencjąpoziomów integracyjnych (26 poziomów dla świata zjawisk / obiektów fizycznych,artefaktów i mentefaktów)Rozbudowany system faset ujętych w 10 kategorii ogólnych organizuje pojęciaszczegółowe wewnątrz każdej klasy zjawisk / obiektów według różnych aspektówich wyodrębnianiaRozbudowany system relacji sytuacyjnych (ról semantycznych), ujętych w 10ogólnych klas relacji wzorowanych na schemacie J.C. Gardina, pozwala kodowaćzłożone struktury pojęcioweEkspresywna i syntetyczna notacja pozwala przeszukiwać reprezentacje zasobów /obiektów informacyjnych niezależnie za pomocą dowolnego ich elementu lubdowolnej kombinacji ich elementówIntegrative Levels Classification I (2011, wyd. 1, wersja beta)
  13. 13. Teoria poziomów integracyjnych w wielowymiarowym SOW:ILC 1 (2011, wyd. 1, wersja beta)n9qvtniok populations of killer whaleso9vtniok behaviour of killer whalesmqvtniok99n99o killer whales:their populationsand behaviour
  14. 14. Ekspansja teorii fasetowejPodejście analityczno-syntetyczne jako norma we współczesnychklasyfikacjach piśmiennictwa i taksonomiach organizujących zasobywiedzy cyfrowej analiza fasetowa (wyodrębnianie kategorii pojęciowych współtworzących treśćkomunikatu) klasyfikacja fasetowa (organizacja pojęć w układach hierarchicznychodpowiadających różnym aspektom ich użycia/rozpatrywania) synteza reprezentacji kategorii pojęciowych w reprezentacjach treścikomunikatów„Fasetyzacja” klasyfikacji tradycyjnych: UKD, KDD, KBKModel wyszukiwania fasetowego: postkoordynacja kryteriów relewancjiUpowszechnienie się modelu organizacji fasetowej poza naukąo informacji
  15. 15. WnioskiŚrodowisko cyfrowe nie stwarza barier w rozwoju klasyfikacyjnych SOW lecz nowemożliwości dla rozwoju nowoczesnej teorii i nowoczesnych systemówklasyfikacyjnychUniwersum porządkowane przez współczesne klasyfikacyjne SOW przejście od klasyfikacji piśmiennictwa tradycyjnego do klasyfikacji dowolnego typuzapisów wiedzy w formie cyfrowej przejście od klasyfikacji uniwersum wiedzy (domen wiedzy, pól badawczych, tematów) doklasyfikacji uniwersum pojęćMetody i struktury porządkujące współczesnych klasyfikacyjnych SOW analiza fasetowa, indeksowanie fasetowe, klasteryzacja fasetowa swobodna postkoordynacja, wyszukiwanie fasetowePopularność i ograniczenia podejścia pragmatycznego sależność kulturowa systemów klasyfikacyjnych „lokalność” taksonomiiJednoznaczne kodowanie struktur pojęciowych od klasyfikacji ku  ontologii

×