Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Creative Commons Açık Lisansları

640 views

Published on

ANKOS Webinar Serisi, 30 Ocak 2017

Published in: Education
  • Be the first to comment

Creative Commons Açık Lisansları

  1. 1. Creative Commons Açık Lisansları İlkay Holt | CC Türkiye Kamu Lideri ANKOS Webinar Serisi, 30 Ocak 2017 @ccturkiye
  2. 2. Gündem ¨ Nedir? ¨ Nasıl çalışır? ¨ Nasıl kullanılır? ¨ ”Açık” dünyada CC lisansları ¨ Türkiye’de Creative Commons
  3. 3. Creative Commons nedir?
  4. 4. Creative Commons (CC) ¨ Creative Commons kâr amacı gütmeyen bir organizasyondur. ¨ Açık lisanslar topluluğudur. ¨ Bir eserin internet ortamındaki kullanım koşullarının eser sahibi tarafından belirlemesini sağlar. ¨ Bilimsel, kültürel ya da sanatsal yaratıcı çalışmaların internet ortamında paylaşımını mümkün kılar
  5. 5. Fikri mülkiyet hakları ve copyright Fikri Mülkiyet Hakları Sınai haklar Patent Marka Endüstriyel tasarım Copyright Eser sahibi hakları Bağlantılı haklar
  6. 6. Copyright “Her hakkı saklıdır” Geleneksel telif hakkı, “benim eserimi kullanacaksan, benden izin almalısın” der.
  7. 7. Creative Commons “Bazı hakları saklıdır” Creative Commons, “benim eserimi kullanacaksan, izin verdiğim koşullar şunlar” der.
  8. 8. Creative Commons ne değildir? ¨ CC eserinizi lisanslamaz ve taraf değildir ¨ CC lisansları eser sahibini korumaz, kullanımı belirler. ¨ CC lisansları mevcut fikri mülkiyet kanunlarına alternatif değildir, birlikte çalışır ¨ CC lisansı ile lisanslanmış bir çalışmanın eser sahibi telif hakkından vazgeçmiş olmaz
  9. 9. Creative Commons nasıl çalışır?
  10. 10. Dört ana lisans koşulu Atıf - Attribution (BY) Tüm CC lisanslarında eser sahibine atıfta bulunma koşulu vardır. LisansDevam - ShareAlike (SA) Eseri kullanan kişiler, kendi eserlerini aynı lisansla lisansladıkları sürece kopyalama, yayma, değiştirme hakkına sahiptir. Başka biçimde yaymak istendiği takdirde eser sahibinin izni gerekir. GayriTicari - NonCommercial (NC) Eseri kullanan kişiler, ticari amaç dışında, kopyalama, yayma, gösterme ve değiştirme (türetilemez denmediği sürece) hakkına sahiptir. Ticari amaçlı kullanım için eser sahibinin izni gerekir. Türetilemez - NoDerivatives (ND) Eseri kullanan kişiler kopyalama, yayma, gösterme ve oynatma hakkında sahiptir. Eserde değişiklik yapmak için eser sahibinin izni gerekir.
  11. 11. Telifsiz eserlerde Creative Commons Hiçbir hakkı saklı değildir - No Rights Reserved (CC0) Eser sahibinin telif hakkı ve bağlı haklarından feragat ettiği durumdur. Bilim insanları, eğitimciler, sanatçılar ve diğer yaratıcıların ihtiyaçlarına yanıt olarak doğmuştur. Kamu malı- No Known Copyright – Public Domain Mark (PDM) Telif süresi bitmiş, kamunun malı olmuş eserler için kullanılır. Telif süresi ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, 50 yıl ve daha uzun süreler ile korunmaktadır. Ancak tüm dünyada telif süresi, ilgili takvim yılının son günü biter.
  12. 12. Lisans kombinasyonları CC BY -- Atıf Attribution CC BY-SA -- Atıf-LisansDevam Attribution- ShareAlike CC BY-NC -- Atıf- GayriTicari Attribution- NonCommercial CC BY-ND -- Atıf-Türetilemez Attribution- NoDerivs CC BY-NC-SA -- Atıf- GayriTicari-LisansDevam Attribution-NonCommercial-ShareAlike- CC BY-NC-ND -- Atıf- GayriTicari-Türetilemez Attribution- NonCommercial-NoDerivs
  13. 13. Nasıl kullanılır?
  14. 14. Açık lisans seçerken birkaç soru: ¨ Eserin web üzerinde paylaşım haklarına sahip misiniz? ¨ Hangi koşullarla paylaşılsın? ¨ Ticari amaçla kullanılsın mı? ¨ Çalışmanızdan yeni eserler üretilsin mi?
  15. 15. Lisans seçici https://creativecommons.org/choose/?lang=tr
  16. 16. Sitenizi lisanslayın
  17. 17. Kurumsal arşivinize entegre edin Yayın ekleme adımlarında CC lisans kullanımı
  18. 18. Lisans kodları Makine tarafından okunabilir kod Kullanıcı tarafından okunabilir kod Hukukçu tarafından okunabilir kod
  19. 19. Özgür lisanslar ¨ Özgür lisans / açık lisans ¨ Özgür yazılım / açık yazılım ¨ Özgür toplum / açık toplum ¨ Özgür kültür / açık kültür
  20. 20. ”Açık” dünyada CC lisansları Açık erişim Açık veri Açık eğitim
  21. 21. Açık erişim ¨ Açık erişim, bilimsel literatürün online, ücretsiz, minimum telif sınırlaması ile herkesin erişimine açık olmasını ifade eder. ¨ Yayıncılıkta CC lisanslarının kullanımı ¨ Açık arşivlerde CC lisanslarının kullanımı ¨ Elektronik ortamda eseri yayma hakkı ¨ Yayıncı, fon sağlayıcı, kurumsal ve ulusal politikalar
  22. 22. Açık erişim
  23. 23. Açık veri ¨ Açık data, erişime açık, yayma, yeniden kullanma, türetilme hakkı olan datayı ifade eder. ¨ CC lisanslarının tümü açık verinin lisanslanması için kullanılabileceği gibi, CC0 ve CC-BY lisanslarının kullanımı yaygın olarak önerilmektedir. Ör: Avrupa Komisyonu Ufuk2020 yönergesi.
  24. 24. Açık eğitim ¨ Açık eğitim, minimum telif kısıtlaması ile, internetin potansiyelini maksimum kullanarak eğitime evrensel erişimi ifade eder. ¨ Açık eğitim platformları ¤ MOOC (Massive Open Online Course) ¨ Açık eğitim kaynakları ¤ Adil kullanım ¤ Kamu malı ¤ Açık lisanslı kaynaklar ¨ Açık lisanslı eğitim kaynaklarına erişim
  25. 25. Açık eğitim kaynakları www.oercommons.org
  26. 26. CC lisanslı fotoğraf arıyorsanız
  27. 27. CC lisanslı video arıyorsanız
  28. 28. CC lisanslı müzik arıyorsanız ¨ ccMixter ¨ Free Music Archive ¨ Jamendo ¨ Magnatune ¨ Simuze ¨ BeatPick ¨ CASH Music ¨ SectionZ ¨ Opsound ¨ Podsafe Audio ¨ AudioFarm ¨ Internet Archive’s Netlabels Collection
  29. 29. Türkiye’de Creative Commons
  30. 30. Türk hukuku ve açık lisanslar ¨ Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK)- 5846 kanun no, 1951 tarihli ¨ Açık lisanslar Türk hukukunda yer almıyor ¨ Copyright reformu gerekiyor ¨ Pilot davalara ihtiyaç var ¨ Politika yapıcılar- karar vericilere görev düşüyor
  31. 31. ¨ Temsilci kurum: Özyeğin Üniversitesi ¨ Proje liderleri: ¤ Kamu Lideri: İlkay Holt ¤ Teknoloji Lideri: Orçun Madran (Hacettepe Üniversitesi) ¤ Hukuk Eş Liderleri: Dr. Emre Bayamlıoğlu (Tilburg Üniversitesi), Dr. Işık Özer (Özyeğin Üniversitesi) ¨ Lokal proje ekibi: Sıla Oral, Muhteşem Önder, Hakan Yanaz (Özyeğin Üniversitesi) ¨ Proje Partnerleri: Prof. Dr. Şirin Tekinay (Işık Üniversitesi), Prof. Dr. Yaşar Tonta (Hacettepe Üniversitesi), Prof. Dr. Mustafa Akgül (Bilkent Üniversitesi), Prof. Dr. Kürşat Çağıltay (ODTÜ), Gültekin Gürdal (İYTE), Selva Kaynak (Yeni Yüzyıl Üniversitesi), Serhat Koç (Güneli & Koç Hukuk) ¨ http://creativecommons.org.tr
  32. 32. 32 Tanıtım materyalleri
  33. 33. Son söz ¨ Teknoloji sosyal yapılardan daha hızlı ilerliyor. Teknolojinin aldığı yola oranla kanuni düzenlemeler geç kalıyor. ¨ Özgür, yaratıcı, yenilikçi, üreten birey ve toplum olmak bir paylaşım kültürü ve buna ivme kazandıracak yasal yapılanma ile mümkün. ¨ Telif hakları kısıtlarının inovasyona verebileceği zararları görebilmeliyiz. ¨ Geleceği yalnızca paylaşım değil, paylaşımların nasıl kullanıldığı ve eserlerin tekrar kullanıma açıklığı belirleyecek.
  34. 34. Kaynak önerileri ¨ https://creativecommons.org ¨ Why Open Source misses the point of Free Software ¨ Free Culture: Lawrence Lessig Keynote from OSCON 2002 ¨ CC0 PDM comparison chart ¨ Openness by Default ¨ The Educator’s Guide to Copyright, Fair Use, and Creative Commons ¨ Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK)
  35. 35. creativecommons.org.tr info@creativecommons.org.tr @ccturkiye

×