Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Γραμματική για τη Γ΄ και Δ΄ τάξη

44,886 views

Published on

Από τους Σωτήρη Τερζίδη και Θεόδωρο Λιούλιο

Published in: Education
  • Be the first to comment

Γραμματική για τη Γ΄ και Δ΄ τάξη

  1. 1. γηα ηε Γ΄ & Δ΄ ηάλε ημο Δεμμηηθμύ ηςκ ΢ςηήνε Σενδίδε & Θεόδςνμ Λημύιημ 1
  2. 2. ΠεξηερόκελαΦζόγγμη 4Γνάμμαηα 5Δίρεθα Φςκήεκηα 6Δίρεθα ΢ύμθςκα 7Λέλεηξ 8΢οιιαβέξ 9Πνμηάζεηξ 11Έθζιηρε θαη Αθαίνεζε 13Δηαηήνεζε ημο (κ) 14΢οιιαβηζμόξ 15Ο ηόκμξ 19Σα μένε ημο Λόγμο: θιηηά θαη άθιηηα μένε 22Οηθμγέκεηεξ ιέλεςκ 24΢ύκζεηεξ ιέλεηξ 26Ακηίζεηεξ ιέλεηξ 27΢οκώκομεξ θαη Ακηίζεηεξ ιέλεηξ 29Ανηζμμί θαη πηώζεηξ 30Ονηζηηθό θαη Αόνηζημ άνζνμ 31 Σμ αόνηζημ άνζνμ έκαξ, μία, έκα 31 Σμ μνηζηηθό άνζνμ μ, ε, ημ 32Οοζηαζηηθά 33 Κιίζε ηςκ μοζηαζηηθώκ 36 Ανζεκηθά μοζηαζηηθά 36 Θειοθά μοζηαζηηθά 45 Οοδέηενα μοζηαζηηθά 51 Ιζμζύιιαβα θαη Ακηζμζύιιαβα μοζηαζηηθά 57 2
  3. 3. Τπμθμνηζηηθά 59 Μεγεζοκηηθά 61Σα επίζεηα 62Ακηςκομίεξ 72 Πνμζςπηθέξ ακηςκομίεξ 72 Κηεηηθέξ ακηςκομίεξ 73 Δεηθηηθέξ ακηςκομίεξ 74 Ενςηεμαηηθέξ ακηςκομίεξ 75Ανηζμεηηθά επίζεηα 76 Απόιοηα ανηζμεηηθά 76 Σαθηηθά ανηζμεηηθά 77 Πμιιαπιαζηαζηηθά ανηζμεηηθά 78 Ακαιμγηθά ανηζμεηηθά 78Μεημπέξ 79Ρήμαηα 83 Υνόκμη ηςκ νεμάηςκ 87 Πανμκηηθμί πνόκμη: Εκεζηώηαξ θαη παναθείμεκμξ 87 Πανειζμκηηθμί πνόκμη: Παναηαηηθόξ 89 Αόνηζημξ 91 Τπενζοκηέιηθμξ 94 Μειιμκηηθμί πνόκμη 97 3
  4. 4. Γεηα ζαο, παηδηά! Με ιέλε Γξακκαηηθνύια γηαηί όπσο θαηαιάβαηε αγαπάσ πνιύ ηε γξακκαηηθή. Δδώ ζα ζπδεηήζνπκε, γηαηί άιιν, γηα ηε γξακκαηηθή. Φζόγγνη Κάζε ζπιιαβή απνηειείηαη από κηθξέο θσλνύιεο πνπ ηηο νλνκάδνπκε θζόγγνπο. Ζ ειιεληθή γιώζζα έρεη 25 θζόγγνπο: α ,ε, η, ν, νπ, β, γ, δ, δ, ζ, θ, ι, κ, λ, π, ξ, ζ, η, θ, ρ, κπ, λη, γθ, ηζ, ηδ.Σνπο θζόγγνπο ηνπο παξηζηάλνπκε κε γξαπηά ζεκάδηα, ηα γξάκκαηα.Μηθξά Κεθαιαία Ολνκαζία Μηθξά Κεθαιαία Ολνκαζία α Α άιθα λ Ν λη β Β βήηα μ Ξ μη γ Γ γάκα ν Ο όκηθξνλ δ Γ δέιηα π Π πη ε Δ έςηινλ ξ Ρ ξν δ Ε δήηα ζ ΢ ζίγκα ε Ζ ήηα η Σ ηαπ ζ Θ ζήηα π Τ ύςηινλ η Η γηώηα θ Φ θη θ Κ θάπα ρ Υ ρη ι Λ ιάκδα ς Φ ςη κ Μ κη σ Χ σκέγα 4
  5. 5. Γξάκκαηα Σα γξάκκαηα ηα ρσξίδνπκε : ζηα θσλήεληα, γηαηί έρνπλ θσλνύια, θαη ζηα ζύκθσλα α λ β μ γ ν δ π ε ξ δ ζ ε η ζ π η θ θ ρ ι ς κ σΣα θσλήεληα είλαη 7: α, ε, ε, η, ν, π, σθαη ηα ζύκθσλα είλαη 17: β, γ, δ, δ, ζ, θ, ι, κ, λ, μ, π, ξ, ζ, η, θ, ρ, ς . ΢ην παξαθάησ αλέθδνην ρξσκαηίζηε κε θόθθηλν ηα θσλήεληα θαη κε πξάζηλν ηα ζύκθσλα.Παηέξαο: Λνηπόλ, πεο κνπ, Σάθε, έκαζεο λα δηαβάδεηο ζην ζρνιείν;Σάθεο: Όρη αθόκε.Παηέξαο: Σνπιάρηζηνλ λα γξάθεηο;Σάθεο: Ούηε.Γηάλλεο: Μα ηόηε ηη θάλεηο ζην ζρνιείν;Σάθεο: Πεξηκέλσ ην δηάιεηκκα. 5
  6. 6. Γίςεθα ΦσλήεληαΓύν θσλήεληα πνπ δηαβάδνληαη καδί θαηαθνύγνληαη ζαλ λα είλαη έλα ηα ιέκεδίςεθα. Σα δίςεθα θσλήεληα είλαη:αη = ε, νη = η, εη = η, νπ = νπ.Μπνξείηε λα βξείηε θαη λα ρξσκαηίζεηε ηα δίςεθα θσλήεληα ζηηοπαξαθάησ πξνηάζεηο; Όινη νη θάηνηθνη ηνπ ρσξηνύ ύςσζαλ ηε ζεκαία. Ζ νηθνγέλεηά κνπ πάληνηε νλεηξεπόηαλ κηα σξαία κνλνθαηνηθία.΢πκπιεξώζηε ηα δίςεθα θσλήεληα θαη ηνπο ηόλνπο πνπ ιείπνπλ.άδ__νο, αλ__γσ αξξσζη__λσ Απγ__ζηνογ__ηνληά δ__ρλσ θι__ζηόο θ__κπίκ__άδσ όπ__νο π__λώ η__ρνορ__ξεηώ αλεβ__λσ ζθ__πίδσ ηει__ώλσςπγ__ν π__δσ δηάι__κκα θ__ηάδσ 6
  7. 7. Γίςεθα ΢ύκθσλα Παηδηά, εθηόο από ηα δίςεθα θσλήεληα ππάξρνπλ θαη ηα δίςεθα ζύκθσλα. Δίλαη δύν ζύκθσλα πνπ όηαλ ηα δηαβάδνπκε, αθνύγνληαη ζαλ λα είλαη έλα. Σα δίςεθα ζύκθσλα είλαη: κπ, λη, γθ, ηζ, ηδ Θέιεηε λα βάιεηε ζην ζσζηό ζεκεησκαηάξην ηηο παξαθάησ ιέμεηο; εη =η, νπ =νπ.γθαξίδσ, καληίιη, ιόμπγθαο, θνιύκπη, θνπκπί, καγθνύξα, θαθεηδήο,θνληόο, γθάηληα, απαληώ, ιάκπα, θνξίηζη, ηδάκη, κπαίλσ, δαληέια. κπ ηδ ηζ λη γθ 7
  8. 8. Λέμεηο Όιεο νη πξνηάζεηο απνηεινύληαη από κηθξόηεξα θνκκάηηα πνπ ιέγνληαη ιέμεηο. Κάζε ιέμε γξάθεηαη μερσξηζηά. Μπνξείηε λα γξάςεηε από πόζεο ιέμεηο απνηεινύληαη νη παξαθάησ πξνηάζεηο; Ζ Μαξίλα ήξζε κε θαηλνύξηα ηζάληα. ……………… Ο Νίθνο δηαβάδεη όκνξθα. ……………… Ο Γηώξγνο ζεθώζεθε ζηνλ πίλαθα. ……………… Θέιεηε λα μερσξίζεηε ηηο ιέμεηο ζηηο παξαθάησ πξνηάζεηο; ΢ήκεξαεπηζθεθζήθακεηνδσνινγηθόθήπν. ………………………………………………………………………………………………………………………………….. Όιαηαπαηδηάκαδεπηήθακεζηελαπιήηνπζρνιείνπ. …………………………………………………………………………………………………………………………………..Ονπξαλόοήηαλζπλλεθηαζκέλνοθαηζειίγνμέζπαζεκηαδπλαηήθαηαηγίδα ………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 8
  9. 9. ΢πιιαβέο Σηο ιέμεηο κπνξνύκε λα ηηο ρσξίζνπκε ζε κηθξόηεξα θνκκάηηα, ηηο ζπιιαβέο. π.ρ. λεξό λε - ξό παξάζπξν πα – ξά – ζπ - ξν Θα ραηξόκνπλα πνιύ αλ κε βνεζνύζαηε λα ρσξίζνπκε ηηο παξαθάησ ιέμεηο ζε ζπιιαβέο.κύηε ……………………………………………………………ράξαθαο ……………………………………………………………παξαθάησ ……………………………………………………………παξαζπξάθη ……………………………………………………………θαιεκέξα …………………………………………………………… Οη ιέμεηο πνπ έρνπλ κηα ζπιιαβή ιέγνληαη κνλνζύιιαβεο: θσο, πνηνο. Οη ιέμεηο πνπ έρνπλ δύν ζπιιαβέο ιέγνληαη δηζύιιαβεο: λε - ξό, ρώ - ξα Οη ιέμεηο πνπ έρνπλ ηξεηο ζπιιαβέο ιέγνληαη ηξηζύιιαβεο: κε – ηέ - ξα, πα – ηέ - ξαο Οη ιέμεηο πνπ έρνπλ ηέζζεξηο ζπιιαβέο ιέγνληαη ηεηξαζύιιαβεο: πα – ξά - ζπ- ξν Οη ιέμεηο πνπ έρνπλ πεξηζζόηεξεο από ηέζζεξηο ζπιιαβέο ιέγνληαη πνιπζύιιαβεο: απ – ην – θη – λε - ηό – δξν - κνο 9
  10. 10. Θέιεηε λα ηαμηλνκήζεηε ηηο παξαθάησ ιέμεηο αλάινγα κε ηνλ αξηζκό ησλ ζπιιαβώλ;Ξεθηλήζακε λα πάκε λα παίμνπκε κπάια. Φηάζακε ζην νηθόπεδν. Αθνύπξώηα ηζαθσζήθακε, θαηαθέξακε λα ρσξηζηνύκε ζε δύν νκάδεο. Σόηεαλαθαιύςακε όηη μεράζακε λα θέξνπκε ηελ κπάια. Μνλνζύιιαβεο Γηζύιιαβεο Σξηζύιιαβεο Σεηξαζύιιαβεο Πνιπζύιιαβεο 10
  11. 11. ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ Γξακκαηηθνύια, ηη ιέκε πξόηαζε; Μηα κηθξή θνπβεληνύια πνπ θαηαιαβαίλνπκε ηη ιέεη. π.ρ. Υζεο πήγα γηα κπάλην ζηε ζάιαζζα. Θέιεηε λα βάιεηε ηηο ιέμεηο ζηε ζεηξά θαη λα θηηάμεηε ηηο πξνηάζεηο; δηάβαζκα, όηαλ, βαξηέκαη, έρσ ………………………………………………………………………………………………………………………………….. ην, ζηελ, αξέζεη, παηρλίδη, πνιύ, απιή, κνπ………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………….. Πξνζπαζήζηε λα ζπκάζηε όηη: μεθηλνύκε πάληνηε κε θεθαιαίν γξάκκα θαη ηειεηώλνπκε κε ηειεία, κε εξσηεκαηηθό ή κε ζαπκαζηηθό. 11
  12. 12. Υκ., νη παξαθάησ πξνηάζεηο κπιέρηεθαλ. Μπνξείηε λα ηηο μεκπιέμεηε;Σν πνπιί γαβγίδεη. …………………………………………………………………………………….Σν ιηνληάξη ηηηηβίδεη. …………………………………………………………………………………….Ζ γάηα βειάδεη. …………………………………………………………………………………….Σν πξόβαην βξπράηαη. …………………………………………………………………………………….Ο ζθύινο ριηκηληξίδεη. …………………………………………………………………………………….Σν άινγν ληανπξίδεη. ……………………………………………………………………………………. Από ηε βηαζύλε κνπ μέραζα λα μεθηλήζσ κε θεθαιαίν γξάκκα θαη λα βάισ ηειείεο. Μπνξείηε λα κε δηνξζώζεηε;ήξζε ην θζηλόπσξν ηα ζρνιεία άλνημαλ θαη θάζε θαηεξγάξεο ζηνλ πάγθνηνπ νη ζρνιηθέο απιέο δσληάλεςαλ θαη πάιη νη παιηνί θίινημαλαβξίζθνληαη ………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 12
  13. 13. Έθζιηςε θαη Αθαίξεζε Όπσο κηιάκε, θάπνηεο θνξέο, θόβνπκε γξάκκαηα από ηηο Σώξα θαηάιαβα! Γη’ απηό ιέκε ιέμεηο γηα λα αθνύγνληαη θαη γξάθνπκε: θαιύηεξα. ΢ηε ζέζε ηνπ από ην βνπλό = απ’ ην γξάκκαηνο ή ηεο ζπιιαβήο πνπ βνπλό ιείπεη βάδνπκε έλα ζεκαδάθη ηα άινγα = η’ άινγα πνπ ην ιέκε απόζηξνθν ( ’ ). λα έρσ = λα ’ρσ κνπ είπε = κνπ ’πε Αρ, νη ππνινγηζηέο δπζθνιεύνληαη κε ηνλ απόζηξνθν. Μπνξείηε λα κε βνεζήζεηε; ην όλεηξν, κνπ αξέζεη, λα έρσ, ζνπ έδσζα, κε έζπξσμε, ηνπ νπξαλνύ, ζα ήζεια, πνπ έρεη, πνύ είλαη, από όια, κε άθεζαλ, λα αθνύοαπό το βουνό = απ’ το βουνό να έχω = να ’χωτα άλογα = τ’ άλογα μου είπε = μου ’πε 13
  14. 14. Γηαηήξεζε ηνπ (λ)Γε κνπ ιεο, Α! Δίλαη πνιύ εύθνιν. Οη ιέμεηο ηνλ,Γξακκαηηθνύια, γηαηί ηελ, δελ, κελ γξάθνληαη κε (λ) όηαλ εελώ ιέκε ηνλ επόκελε ιέμε αξρίδεη κε:άλζξσπν, ιέκε ην θσλήελ (α, ε, ε, η, ν, π, σ)κήλα; Πόηε βάδνπκε από ηα ζύκθσλα θ, π, η , μ, ςην (λ) θαη πόηε δελ ην από ηα δίςεθα ζύκθσλαβάδνπκε; κπ, λη, γθ, ηζ, ηδ Με ηα ππόινηπα ζύκθσλα ράλεηαη ην (λ).Ο ππνινγηζηήο ρξεηάδεηαη ηε βνήζεηά ζαο. ΢πκπιεξώζηε ην (λ) όπνπείλαη απαξαίηεην. ην άλεκν ηε γάηα δε παίδσ κε αθνύο ην ιαγό ηε θόηα δε γξάθσ κε δεηάο ην κήλα ηε εκέξα δε είρα κε μύλεηο ην ηνίρν ηε κπάια δε βιέπσ κε ληύλεηο ην ςαξά ηε ζόκπα δε ήηαλ κε γθαξίδεηο 14
  15. 15. ΢πιιαβηζκόοΓεηα ζαο, παηδηά!΢ήκεξα έθεξα ηνλ Γηα λα ζπκεζώ…αδεξθό κνπ ηνλ Έλα θσλήελ είλαη από κόλν ηνπ κηαΚίκσλα γηα λα ζαο ζπιιαβή. Σα ζύκθσλα ρξεηάδνληαηκηιήζεη γηα ην νπσζδήπνηε θσλήελ.ζπιιαβηζκό, δειαδή π.ρ. α – έ – ξαο, α – γό - ξηπώο ρσξίδνπκε ηηο Έλα ζύκθσλν αλάκεζα ζε δύνιέμεηο ζε ζπιιαβέο. θσλεέληα ζπιιαβίδεηαη κε ην δεύηεξν θσλήελ, π.ρ. πα – ξά – ζπ - ξν Πξνζπαζήζηε λα ζπιιαβίζεηε ηηο παξαθάησ ιέμεηο. γαιαλόο …………………………………………………………… αεηόο …………………………………………………………… άλεκνο …………………………………………………………… θαηνηθία …………………………………………………………… Ηαπσλία …………………………………………………………… ιεκόλη …………………………………………………………… 15
  16. 16. Γύν ζύκθσλα αλάκεζα ζε δύν θσλήεληα ζπιιαβίδνληαη κε ην δεύηεξν θσλήελ όηαλ αξρίδεη απ’ απηά ειιεληθή ιέμε. π.ρ. βη-βιί-ν (γηαηί αξρίδεη ειιεληθή ιέμε π.ρ. βιέπσ), ηε-ηξά-δη-ν (γηαηί αξρίδεη ειιεληθή ιέμε π.ρ. ηξαπέδη) Αλ δελ αξρίδεη ειιεληθή ιέμε ηόηε ρσξίδνληαη. Σν πξώην ζύκθσλν πεγαίλεη κε ην πξώην θσλήελ, θαη ην δεύηεξν ζύκθσλν κε ην δεύηεξν θσλήελ. π.ρ. πόξ - ηα, δάθ – λε (ρσξίδνληαη γηαηί δελ αξρίδεη ειιεληθή ιέμε από ξη ή θλ ) ΢πιιαβίζηε ηηο παξαθάησ ιέμεηο. Ξέξσ όηη κπνξεί λα δπζθνιεπηείηε ιίγν. Αιιά αλ πξνζπαζήζεηε ζα ηα θαηαθέξεηε. Λέμε ΢πιιαβηζκόο Διιεληθή ιέμε αζπίδα α – ζπί - δα ζπίηη μαθληθά μαθ – λη - θά αηκόο ζηάρηε πεξπαηώ θάκπηα θαληαζία άγθπξα θαπλόο παξέλζεζε ςάιηεο άικαΠαηδηά, πξνζνρή!!!Γύν όκνηα ζύκθσλα πάληνηε ρσξίδνληαη γηαηί δελ ππάξρεη ειιεληθή ιέμε πνπλα μεθηλάεη από δύν όκνηα ζύκθσλα. π.ρ. θόθ-θη-λνο, ζά-ιαζ-ζα Παηδηά, έκαζα πσο ηα πήγαηε θαηαπιεθηηθά. Γηα λα δνύκε, όκσο, ηη γίλεηαη όηαλ έρνπκε ηξία ζύκθσλα καδί; 16 Σξία ή πεξηζζόηεξα ζύκθσλα ζπιιαβίδνληαη κε ηνλ ίδην ηξόπν κε
  17. 17. Μπνξείηε λα ζπιιαβίζεηε ηηο παξαθάησ ιέμεηο; Λέμε ΢πιιαβηζκόο Διιεληθή ιέμε πνξζκόο πνξ - ζκόο άλζξσπνο αληξείνο εθδξνκή ακβξνζία αζπξίδσαζθξάγηζηνο εθθιεζία ζύλλεθνΓξακκαηηθνύια, ζαπκάζηα.Σώξα ζα πσ ηνλ ηειεπηαίν θαλόλα. 17 ηα δίςεθα θσλήεληα θαη ηα δίςεθα
  18. 18. Πξνζπαζήζηε λα ζπιιαβίζεηε ζσζηά ηηο παξαθάησ ιέμεηο Γίςεθα θσλήεληα (αη, εη, νη, πη, νπ)αίζνπζα θάηνηθνηζρνιείν πηνζεηώ Οη δίθζνγγνη (αε, ατ, νε, ντ)θειαεδώ βνεζόοατηόο ξόηδη Οη ζπλδπαζκνί (απ, επ)απγό επινγίααπηί επηπρία Γίςεθα ζύκθσλα (γθ, κπ, λη, ηζ, ηδ)άγθπξα ηδίηδηθαοθαιακπόθη θόηζπθαοθαληήιη δέληξν Ο ηόλνο 18
  19. 19. Κίκσλα, ην ’μεξεο πσο νη αξραίνη Έιιελεο δε ρξεζηκνπνηνύζαλΣόηε γηαηί βάδνπκε ηόλνπο;εκείο; Όηαλ όινο ν ηόηε γλσζηόο θόζκνο κηινύζε ειιεληθά, έπξεπε λα κάζνπλ λα ηνλίδνπλ ζσζηά ηηο ιέμεηο. Δπηπρώο ηώξα ρξεζηκνπνηνύκε κόλν έλα ζεκαδάθη, ηνλ ηόλν. Γηα λα δνύκε, πόηε βάδνπκε θαη πόηε δελ βάδνπκε ηόλν; Γελ ηνλίδνπκε ηηο κνλνζύιιαβεο ιέμεηο Σνλίδνπκε πάληνηε ηηο ππόινηπεο ιέμεηο. Σνλίδνπκε ην πνύ θαη ην πώο όηαλ ξσηάκε Σνλίδνπκε ην πνύ θαη πνύ θαη ην πώο θαη πώο Σνλίδνπκε πάληνηε ην (ή) όηαλ ιέκε ή ην έλα ή ην άιιν 19
  20. 20. Παηδηά, ζπκεζείηε ηνπο παξαπάλσ θαλόλεο θαη ηνλίζηε ζσζηά ηηο ιέμεηο. Φαζνπιη ην θαζνπιη γεκηδεη ην ζαθνπιη. Δγσ ην ιεσ ζην ζθπιν κνπ θαη ν ζθπινο ζηε νπξα ηνπ. Ο Φιεβαξεο θη αλ θιεβηζεη θαινθαηξη ζα κπξηζεη. Απν Απγνπζην ρεηκσλα θη από Μαξηε θαινθαηξη. Πσο θαη πσο πεξηκελσ ηηο ρξηζηνπγελληαηηθεο δηαθνπεο. Πνπ θαη πνπ καο ζπκάηαη. Παηδηά, μέραζα λα βάισ ηνπο ηόλνπο. Μπνξείηε λα κε βνεζήζεηε λα ηνπο βάινπκε;- Πνπ εηλαη ε κακα; Πεο κνπ εζπ πνπ ηελ εηδεο.- Δίλαη ζην θνπξλν πνπ βξηζθεηαη ζηελ πιαηεηα.- Κη εγσ ησξα πσο ζα πασ ζην ζρνιεην;- Πνπ θαη πνπ πξεπεη λα πεγαίλεηο κόλε ζνπ. Πξεπεηνκσο λα πξνζερεηο παξα πνιύ όηαλ πεξλαο ηηοδηαζηαπξσζεηο.- Ζ πξνζνρε κνπ ζα είλαη κεγαιε. Ζ ζα καζσ λαπεγαηλσ κνλε κνπ ε ζα κε πεγαηλεη ε κεηεξα κνπζ’ νιε κνπ ηε δσε ζην ζρνιεην.- Να πξνζερεηο. Καιν δξνκν! 20
  21. 21. Γξακκαηηθνύια, μέξεηο όηηηελ ηειεπηαία ζπιιαβή ΢σζηά, Κίκσλα.θάζε ιέμεο ηε ιέκε Δπηπιένλ, όηαλ ε ιήγνπζαιήγνπζα, ηελ πξνηειεπηαία ηνλίδεηαη, ιέκε ηε ιέμε νμύηνλε,παξαιήγνπζα θαη ηελ όηαλ ε παξαιήγνπζα ηνλίδεηαη ηεπξνπξνηειεπηαία ιέκε παξνμύηνλε θη όηαλ επξνπαξαιήγνπζα; ηνλίδεηαη ε πξνπαξαιήγνπζα ηόηε ηε ιέκε πξνπαξνμύηνλε. Θέιεηε λα ηνλίζεηε ηηο παξαθάησ ιέμεηο θαη λα ηηο ρσξίζεηε ζε νμύηνλεο, παξνμύηνλεο θαη πξνπαξνμύηνλεο;θαηξνο, αλζξσπνο, θεπνο, ηνπην, παξαζπξν, θηεξν, θαησ, αλνηγσ, επεηδε, θξαησ, ιππεκελνο, ραξνπκελνο, παηδνληαο, αλνηρηνο, δερνκαη Ομύηνλεο Παξνμύηνλεο Πξνπαξνμύηνλεο Σα κέξε ηνπ Λόγνπ 21
  22. 22. Κιηηά θαη άθιηηα κέξε Όιεο νη ιέμεηο ηεο ειιεληθήο γιώζζαο ρσξίδνληαη ζε δύν νκάδεο. ΢ε απηέο πνπ αιιάδνπλ κνξθή, ηα θιηηά κέξε ηνπ ιόγνπ θαη ζ’ απηέο πνπ δελ αιιάδνπλ κνξθή ηα άθιηηα κέξε ηνπ ιόγνπ. Ξαλαγξάςηε ην παξαθάησ θείκελν ζηνλ πιεζπληηθό αξηζκό (ζηα πνιιά).Γηα πνιιή ώξα ην άινγν έβνζθε. Ο γεσξγόο ραξνύκελνο έβιεπε ην ρώκακαιαθσκέλν από ηελ πξώηε βξνρή. Σν ρώκα ζαλ λα πεξηκέλεη ην ζπόξν.Πέξα καθξηά θάλεθε ην παηδί λα γπξλά από ην ζρνιείν.…………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………..………………………………………………………………………………………………………………………………….. Υξσκαηίζηε κε θόθθηλν ρξώκα ηηο ιέμεηο πνπ άιιαμαλ (ηηο θιηηέο) θαη κε πξάζηλν ηηο ιέμεηο πνπ έκεηλαλ ίδηεο (άθιηηεο) 22
  23. 23. ΢ε θάζε θιηηή ιέμε ην ηειεπηαίν κέξνο πνπαιιάδεη, ην ιέκε θαηάιεμε.π.ρ. δξόκ-νο, δνπιεύ-σΣν κέξνο πνπ είλαη ζηε αξρή θάζε ιέμεο θαη δελαιιάδεη, ην ιέκε ζέκα.π.ρ. δξόκ-νο, δνπιεύ-σΣν ηειεπηαίν γξάκκα ηνπ ζέκαηνο, ην ιέκεραξαθηήξα π.ρ. δξόκ-νο, δνπιεύ-σΥσξίζηε ηηο παξαθάησ ιέμεηο ζην ζέκα θαη ζηελ θαηάιεμε Κιηηέο ιέμεηο Θέκα (+ ραξαθηήξαο) Καηάιεμε νπξαλ - όο νπξαλ όο πνηήξη θνξπθή γαιαλόο μύιηλνο ηξέρσ δηαβάδσ θνηκάκαη ζθέθηνκαη Οηθνγέλεηεο ιέμεσλ 23
  24. 24. Παηδηά, μέξεηε όηη θαη νη ιέμεηο έρνπλ νηθνγέλεηα; Πνιιέο ιέμεηο παξάγνληαη (θηηάρλνληαη) από θάπνηα πξσηαξρηθή ιέμε, ηε ‘κάλα’ ιέμε π.ρ. δσγξαθίδσ δσγξαθηάΖ κεραλή απηή ζα ζαο βνεζήζεη λα θηηάμεηε θαηλνύξηεο ιέμεηο. γπκλάδσ γπκλαζηήξην δηθάδσ ζπνπδάδσ δνπιεύσ δνπιεηά γηαηξεύσ παληξεύσ μππλώ μππλεηήξη πνηίδσ ζθαιίδσ 24
  25. 25. Σώξα κπνξείηε λα ζπλερίζεηε. Πξνζπαζήζηε λα θηηάμεηε θη άιιεο ζπγγεληθέο ιέμεηο από απηέο πνπ βιέπεηε ζηνλ πίλαθα.ακπέιη ακπειώλαοάρπξνμέλνοζηξαηόοβηβιηνπώιεο βηβιηνπσιείνηαρπδξόκνολνζνθόκνοθαθέοθαιόο θαινζύλεδίθαηνοαζώνο αζσόηεηααπιόογελλαίνονμύο νμύηεηαηαρύο 25
  26. 26. ΢ύλζεηεο ιέμεηο Ζ ιέμε πνπ γίλεηαη από δύν άιιεο ιέγεηαη ζύλζεηε π.ρ. άγξην + ινπινύδη = αγξηνινύινπδν αλεβαίλσ + θαηεβαίλσ = αλεβνθαηεβαίλσΚαη ηώξα ε ζεηξά ζαο. Πξνζπαζήζηε λα ελώζεηε ηηο παξαθάησ ιέμεηοθαη λα ζρεκαηίζεηε ζύλζεηεο. παηδί + ηόπνο παηδόηνπνο άζπξν + καύξν ζθνππίδη + ηόπνο πεδόο + δξόκνο λύρηα + πνπιί αλάβσ + ζβήλσ θξέκα + ζαπνύλη καραίξη + πηξνύλη άλεκνο + ζύειια αλνίγσ + θιείλσ ζηγά + ηξαγνπδώ ζάιαζζα + πνπιί 26
  27. 27. Αληίζεηεο ιέμεηο Μεξηθέο θνξέο γηα λα πνύκε ηελ αθξηβώο αληίζεηε ιέμε από απηή πνπ ζθεθηόκαζηε, βάδνπκε κπξνζηά ην α- ή ην αλ- π.ρ. α + πξόζπκνο = απξόζπκνο αλ + αιάηη = αλάιαηνο Φηηάμηε ηηο αληίζεηεο ιέμεηο γλσζηόο άγλσζηνο δπλαηόο α+ ππξεηόο βξαζηόο άμηνο αλ + ήζπρνο ηζρπξόο ΢ε άιιεο πεξηπηώζεηο βάδνπκε ην με- γηα λα δείμνπκε ην αληίζεην ή γηα λα δειώζνπκε ην πάξα πνιύμε+ καθξαίλσ μεκαθξαίλσ με+ θνπξάδνκαη μεθνπξάδνκαημε+ καζαίλσ με+ θαξθώλσμε+ πνπιώ με+ ζθεπάδσμε+ βηδώλσ με+ ζηξώλσμε+ βνπιώλσ με+ βάθσ 27
  28. 28. Οη ιέμεηο πνπ παξάγνληαη από ηελ ίδηα αξρηθή ιέμε θαη αλήθνπλ ζηε ίδηα νηθνγέλεηα, ιέγνληαη ζπγγεληθέο. Υξσκαηίζηε ην θνκκάηη από ηελ θάζε ιέμε πνπ είλαη ην ίδην: ςήθνο, ςεθίδσ, ςεθνθόξνο, ςεθνδέιηην, ππνςήθηνο, ςεθνθνξίαθαιόγεξνο, θαινθαίξη, θαιόθαξδνο, θαινπεξλώ, θαινζύλε, θαινθαγάοθιεηδί, θιεηδώλσ, θιεηδαξάο, μεθιεηδώλσ, θιεηδακπαξώλσ, θιείδσκα Μπνξείηε λα βξείηε ηηο ζπγγεληθέο ιέμεηο πνπ παξάγνληαη από ηε ιέμε ζάιαζζα;………………………………………………………………………………………………………………………………………..………………………………………………………………………………………………………………………………………..……………………………………………………………………………………………………………………………………….. Υσξίζηε ζε δύν νηθνγέλεηεο ηηο παξαθάησ ιέμεηο πεδηάδα, παηδηθόο, παηδίαηξνο, πεδηλόο, παηδεύσ, γήπεδν, νηθόπεδν, παίδσ, παίρηεο, ζηξαηόπεδν παηδί πεδίν (ηόπνο) 28
  29. 29. ΢πλώλπκεο θαη Αληίζεηεο ιέμεηο ΢πλώλπκεο ιέγνληαη νη ιέμεηο κε ηελ ίδηα πεξίπνπ ζεκαζία π.ρ. ιεπθόο - άζπξνο Αληίζεηεο ιέγνληαη νη ιέμεηο κε ηελ αληίζεηε ζεκαζία π.ρ. θαζαξόο - βξόκηθνο Μπνξείηε λα αληηζηνηρίζεηε ηα ζπλώλπκα κε κηα γξακκή;θαηάζηεκα μεθηλώ βάθσ θνπβεληηάδσαξρίδσ καγαδί κηιάσ ρξσκαηίδσδίλσ ζηελνρσξηέκαη ζπκώλσ κπαζηνύληβιέπσ θνηηάδσ δηαθξίλσ μερσξίδσιππνύκαη πξνζθέξσ ξαβδί λεπξηάδσ ΢εκεηώζηε Α γηα ηα αληίζεηα θαη ΢ γηα ηα ζπλώλπκα θαηάζηεκα - καγαδί απξηαλόο - ρζεζηλόο κπαισκέλνο - άκπαινο πεξίεξγνο - παξάμελνο έιεμαλ - άξρηζαλ λίθε - ήηηα 29
  30. 30. Αξηζκνί θαη Πηώζεηο Κίκσλα, όιεο νη θιηηέο ιέμεηο έρνπλ δύν αξηζκνύο, Σνλ Δληθό αξηζκό, πνπ θαλεξώλεη έλα πξάγκα θαη ηνλ Πιεζπληηθό αξηζκό πνπ θαλεξώλεη πνιιά πξάγκαηα. Γξακκαηηθνύια, γλσξίδεηο όηη ηα θιηηά κέξε, ηνπ ιόγνπ εθηόο από ηα ξήκαηα έρνπλ πηώζεηο θαη γέλε; Τπάξρνπλ 3 γέλε: ην αξζεληθό, ην ζειπθό θαη ην νπδέηεξν γέλνο. Έρνπλ θαη 4 πηώζεηο: Σελ Ολνκαζηηθή, απαληά ζηε εξώηεζε πνηνο; Ο καζεηήο δηαβάδεη. Σελ Γεληθή, απαληά ζηελ εξώηεζε ηίλνο; Σν θόξεκα ηεο κακάο. Σελ Αηηηαηηθή, απαληά ζηελ εξώηεζε πνηνλ; ηη; Δίδα ηνλ Πέηξν. Σελ Κιεηηθή, είλαη ε πηώζε πνπ θαινύκε, θσλάδνπκε θάπνηνλ, Άθνπζε, Μαξία, ηε κακά ζνπ. 30
  31. 31. Οξηζηηθό θαη Αόξηζην άξζξν Γεηα ζνπ, Γξακκαηηθνύια, άζε κε λα πσ γηα ην Ηάζσλα! νξηζηηθό άξζξν. Σν ρξεζηκνπνηνύκε ζε γλσζηά, ζπγθεθξηκέλα θαη νξηζκέλα πξόζσπα, δώα ή πξάγκαηα. π.ρ. Σειεθώλεζε ν Νίθνο (μέξνπκε πνηνο είλαη) Πνιύ ΢σζηά. Δλώ ην αόξηζην άξζξν όηαλ δελ μέξνπκε ή δε ζέινπκε λα πνύκε θαη έρεη κόλν εληθό αξηζκό. π.ρ. Αγόξαζα έλα βηβιίν (δελ μέξνπκε πνην βηβιίν είλαη) Σν αόξηζην άξζξν έλαο, κία, έλα Δληθόο αξηζκόοΠηώζεηο Αξζεληθό Θειπθό ΟπδέηεξνΟλνκαζηηθή έλαο κία (κηα) έλαΓεληθή ελόο κηαο ελόοΑηηηαηηθή έλα(λ) κηα έλαΚιεηηθή - - - 31
  32. 32. Σν νξηζηηθό άξζξν ν, ε, ην Δληθόο αξηζκόοΠηώζεηο Αξζεληθό Θειπθό ΟπδέηεξνΟλνκαζηηθή ν ε ηνΓεληθή ηνπ ηεο ηνπΑηηηαηηθή ην(λ) ηε(λ) ηνΚιεηηθή - - - Πιεζπληηθόο αξηζκόοΠηώζεηο Αξζεληθό Θειπθό ΟπδέηεξνΟλνκαζηηθή νη νη ηαΓεληθή ησλ ησλ ησλΑηηηαηηθή ηνπο ηηο ηαΚιεηηθή - - - Κπθιώζηε κε θόθθηλν ρξώκα ηα νξηζηηθά άξζξα θαη κε πξάζηλν ηα αόξηζηα. Σν ...παγσηόΜηα κέξα ν Σνηόο πάεη ζε έλα δαραξνπιαζηείν ηεο γεηηνληάο ηνπ θαηδεηάεη λα κάζεη αλ έρνπλ παγσηό βαηόκνπξν. O δαραξνπιάζηεοαπαληάεη πσο δελ έρεη. Σηο επόκελεο κέξεο ν Σνηόο πεγαίλεη ζπλερώοζην ίδην δαραξνπιαζηείν θαη ξσηάεη λα κάζεη αλ έρεη παγσηόβαηόκνπξν. Έλα πξσηλό ν δαραξνπιάζηεο ηνλ ιππήζεθε πνπ ηνλέβιεπε λα πεξλάεη θάζε κέξα από ην δαραξνπιαζηείν θαη παγσηόβαηόκνπξν λα κε βξίζθεη. Γη’ απηό παξαγγέιλεη λα ηνπ θέξνπλ 5θηιά παγσηό βαηόκνπξν. Σελ άιιε κέξα ν Σνηόο μαλαπάεη ζηνδαραξνπιαζηείν θαη ιέεη: - Παγσηό βαηόκνπξν έρεηε;- Βεβαίσο, απαληάεη ραξνύκελα ν δαραξνπιάζηεο.- Αεδία δελ είλαη, απαληάεη ν Σνηόο. 32
  33. 33. ΟπζηαζηηθάΟπζηαζηηθά, Αρηιιέα, είλαη Δπίζεο, νπζηαζηηθά είλαη θαη νηνη ιέμεηο πνπ θαλεξώλνπλ ιέμεηο πνπ θαλεξώλνπλ:πξόζσπν, δών-θπηό,πξάγκα θαη ιέγνληαη ελέξγεηα, π.ρ. ην γξάςηκνζπγθεθξηκέλα, π.ρ. ν θαηάζηαζε, π.ρ. ε πείλα, ε ιύπεγηαηξόο, ε γάηα, ην ραξηί ηδηόηεηα, π.ρ. ε θαινζύλε Παηδηά, ζέιεηε λα ππνγξακκίζεηε ηα νπζηαζηηθά ζην παξαθάησ θείκελν; Αεηόο, Καιηαθνύδα θαη ΒνζθόοΈλαο αεηόο πέηαμε νξκεηηθά από θάπνην ςειό βξάρν θαη άξπαμε έλααξλί από ην θνπάδη ελόο βνζθνύ. Μηα θαιηαθνύδα, πνπ ηνλ είδε, ήζειεαπό δήιηα λα ηνλ κηκεζεί. Έθαλε κηα βνπηηά κε ζάιαγν θαη όξκεζε πάλσζε έλα θξηάξη. Καζώο όκσο ρώζεθαλ ηα λύρηα ηεο ζην καιιί ηνπ θαη δελκπνξνύζε λα μεθύγεη, άξρηζε λα θηεξνπγίδεη, σζόηνπ ν βνζθόο, πνπθαηάιαβε ηη γηλόηαλ, έηξεμε θαη ηελ έπηαζε. Έθνςε ηα αθξνπηέξπγά ηεοθαη, κόιηο βξάδηαζε, ηελ πήγε ζηα παηδηά ηνπ. Όηαλ απηά ηνλ ξώηεζαλ ηηπνπιί ήηαλ, απάληεζε.-Δγώ μέξσ πσο είλαη θαιηαθνύδα, απηή όκσο λνκίδεη πσο είλαη αεηόο. 33
  34. 34. Σώξα, γξάςηε ηηο ιέμεηο πνπ ππνγξακκίζαηε ζηελ θαηεγνξία πνπ ηαηξηάδεη. Πξόζσπα Εώα-θπηά΢πγθεθξηκέλα Πξάγκαηα Δλέξγεηα ΚαηάζηαζεΑθεξεκέλα Ηδηόηεηα 34
  35. 35. Ηάζσλα, ηα νπζηαζηηθά ρσξίδνληαη θαη ζε δύν άιιεο κεγάιεο θαηεγνξίεο: ζηα θνηλά νπζηαζηηθά π.ρ. ν δάζθαινο, ν ιαγόο θαη ζηα θύξηα νπζηαζηηθά π.ρ. ε Αζήλα, ν Νίθνο, ε Κξήηε, θαη γξάθνληαη πάληνηε κε θεθαιαίν ην πξώην γξάκκα.Υσξίζηε ηα παξαθάησ νπζηαζηηθά ζε θνηλά θαη θύξηα. Με μεράζεηελα γξάςεηε κε θεθαιαίν γξάκκα ηα θύξηα νπζηαζηηθά. βαζίιεο, πέηξα, πινίν, αληηγόλε, ζάζνο, ηξαπέδη, παλεγύξη, ρεηκώλαο, ζάββαην, ραξηί, παλαγία, βνπλό, ήιηνο, θαξαγθηόδεο, ειιάδα, ςαιίδη, όιπκπνο, παγσληά Κνηλά νπζηαζηηθά Κύξηα νπζηαζηηθά Κιίζε ησλ νπζηαζηηθώλ 35
  36. 36. Αξζεληθά νπζηαζηηθά Ο γείηνλαο πνηίδεη. Ζ γάηα ηνπ γείηνλα Οη γείηνλεο πνηίδνπλ. έπηαζε έλα πνληίθη. Ζ γάηα ησλ γεηηόλσλ Δίδα ην γείηνλα. έπηαζε έλα πνληίθη. Γείηνλα, ζεο έλα κήιν; Δίδα ηνπο γείηνλεο. Γείηνλεο, ζέιεηε από έλα κήιν; Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν αγώλαο ν γιάξνο ν ληθεηήοΓεληθή ηνπ αγώλα ηνπ γιάξνπ ηνπ ληθεηήΑηηηαηηθή ην(λ) αγώλα ην(λ) γιάξν ην(λ) ληθεηήΚιεηηθή -- αγώλα -- γιάξε -- ληθεηή Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νη αγώλεο νη γιάξνη νη ληθεηέοΓεληθή ησλ αγώλσλ ησλ γιάξσλ ησλ ληθεηώλΑηηηαηηθή ηνπο αγώλεο ηνπο γιάξνπο ηνπο ληθεηέοΚιεηηθή -- αγώλεο -- γιάξνη -- ληθεηέο Μελ μερλάηε λα βάδεηε ην ‘λ’ ζηελ αηηηαηηθή ηνπ εληθνύ αξηζκνύ όηαλ ε επόκελε ιέμε αξρίδεη από θσλήελ, από θ, π, η, μ, ς θαη από κπ, λη, γθ, ηζ, ηδ. Καη ηώξα ε ζεηξά ζαο! Μπνξείηε λα θιίλεηαη ηα παξαθάησ νπζηαζηηθά; 36
  37. 37. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν αηώλαο ν θάξνο ν παιαηζηήοΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ην(λ)Κιεηηθή -- -- -- Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νη αηώλεοΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηνποΚιεηηθή -- -- -- Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν ρεηκώλαο ν ιαγόο ν παίθηεοΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ην(λ)Κιεηηθή -- -- -- Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νηΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηνποΚιεηηθή -- -- -- Γηα λα δνύκε, κπνξείηε λα μερσξίζεηε θαη ζρεκαηίζεηε ηελ Αηηηαηηθή ηνπ Δληθνύ από ηελ Γεληθή ηνπ Πιεζπληηθνύ αξηζκνύ; 37
  38. 38. Γξάςηε ζηελ αηηηαηηθή ηνπ Δληθνύ αξηζκνύ ζηα παξαθάησ νπζηαζηηθάν αλαπηήξαο ηνλ αλαπηήξα ν θήπνον ηακίαο ν ειαηώλαον ράξηεο ν απαηεώλαον πεπθώλαο ν γηαηξόον ιακπηήξαο ν ινρίαο Γξάςηε ηελ νλνκαζηηθή θαη ηε γεληθή ηνπ Πιεζπληηθνύ αξηζκνύ ζηα παξαθάησ νπζηαζηηθάν θαξραξίαο νη θαξραξίεο ησλ θαξραξηώλν επαγγεικαηίαον ηξαπκαηίαον αλεκηζηήξαο νη αλεκηζηήξεο ησλ αλεκηζηήξσλν θηλεηήξαον αλαπηήξαον αρπξώλαο νη αρπξώλεο ησλ αρπξώλσλν ζηξαηώλαον ακπειώλαον κάζηνξαο νη κάζηνξεο ησλ καζηόξσλν εηζπξάθηνξαον απηνθξάηνξαο Ο καζεηήο δηαβάδεη. Οη καζεηέο δηαβάδνπλ. Ζ ηζάληα ηνπ καζεηή 38 Οη ηζάληεο ησλ καζεηώλ είλαη βαξηά. είλαη βαξηέο. Γαξγάιεζα ην καζεηή.
  39. 39. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν καζεηήο ν επηβάηεο ν λεζηώηεοΓεληθή ηνπ καζεηή ηνπ επηβάηε ηνπ λεζηώηεΑηηηαηηθή ην(λ) καζεηή ηνλ επηβάηε ην(λ) λεζηώηεΚιεηηθή -- καζεηή -- επηβάηε -- λεζηώηε Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νη καζεηέο νη επηβάηεο νη λεζηώηεοΓεληθή ησλ καζεηώλ ησλ επηβαηώλ ησλ λεζησηώλΑηηηαηηθή ηνπο καζεηέο ηνπο επηβάηεο ηνπο λεζηώηεοΚιεηηθή -- καζεηέο -- επηβάηεο -- λεζηώηεο Καη ηώξα ε ζεηξά ζαο! Μπνξείηε λα θιίλεηαη ηα παξαθάησ νπζηαζηηθά; 39
  40. 40. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν ληθεηήο ν εξγάηεο ν ξάθηεοΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ην(λ)Κιεηηθή -- -- -- Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νηΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηνποΚιεηηθή -- -- -- Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν αγνξαζηήο ν επηβάηεο ν αγξόηεοΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ην(λ)Κιεηηθή -- -- -- Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νηΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηνποΚιεηηθή -- -- -- Να παξάγεηε αξζεληθά νπζηαζηηθά ζε –εο όπσο ζηα παξαδείγκαηα. 40
  41. 41. ε πόιε ν πνιίηεο ε ηέρλεε κέζε ε Λεπθάδαν Πεηξαηάο ν Πεηξαηώηεο ν Βόινοηα Γηάλληλα ηα Υαληάν αγξόο ν αγξόηεο ην ηόμνν δήκνο ν ίππνο Να βάιεηε ην δεύηεξν νπζηαζηηθό ζηε γεληθή θαη θηηάμεηε πξνηάζεηο.ην ρεηξνθξόηεκα – ν ζεαηήο Σν ρεηξνθξόηεκα ηνπ ζεαηήν θόζκνο – ην βηβιίνε πιαγηά – ην βνπλόε ζηάζε – ην ιεσθνξείνπν άζινο – νη αθξνβάηεο Ο άζινο ησλ αθξνβαηώλε ζηνιή – νη λαύηεοην θάζηξν – νη ηππόηεοην βηβιίν - νη ζειίδεο Πξνζνρή ζηνλ αξηζκό ηνπ δεύηεξνπ νπζηαζηηθνύ. Ο θάκπνο είλαη κεγάινο. Σα ρσξηά ηνπ θάκπνπ Οη θάκπνη είλαη κεγάινη. είλαη κεγάια. Σα ρσξηά ησλ θάκπσλ 41 Οη γεσξγνί νξγώλνπλ ηνλ είλαη κεγάια.
  42. 42. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν θπλεγόο ν δάζθαινο ν δξόκνοΓεληθή ηνπ θπλεγνύ ηνπ δαζθάινπ ηνπ δξόκνπΑηηηαηηθή ην(λ) θπλεγό ην(λ) δάζθαιν ην(λ) δξόκνΚιεηηθή -- θπλεγέ -- δάζθαιε -- δξόκε Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νη θπλεγνί νη δάζθαινη νη δξόκνηΓεληθή ησλ θπλεγώλ ησλ δαζθάισλ ησλ δξόκσλΑηηηαηηθή ηνπο θπλεγνύο ηνπο δαζθάινπο ηνπο δξόκνποΚιεηηθή -- θπλεγνί -- δάζθαινη -- δξόκνη Πξνζνρή: Σα πξνπαξνμύηνλα αξζεληθά ζε – νο θαηεβάδνπλ ηνλ ηόλν ζηε γεληθή θαη αηηηαηηθή πιεζπληηθνύ. π.ρ. ν άλζξσπνο– ηνπ αλζξώπνπ Γελ θαηεβάδνπλ ηνλ ηόλν ηα ζύλζεηα θαη πνιπζύιιαβα νπζηαζηηθά. Καη πάιη ε ζεηξά ζαο! Κιίλεηε ηα παξαθάησ νπζηαζηηθά. 42
  43. 43. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν νπξαλόο ν έκπνξνο ν θάκπνοΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ην(λ)Κιεηηθή -- -- -- Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νηΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηνποΚιεηηθή -- -- -- Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν γηαηξόο ν άλεκνο ν γέξνοΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ην(λ)Κιεηηθή -- -- -- Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νηΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηνποΚιεηηθή -- -- -- Μπνξείηε λα βάιεηε ζηε γεληθή εληθνύ θαη πιεζπληηθνύ ηα παξαθάησ νπζηαζηηθά; 43
  44. 44. νλνκαζηηθή εληθνύ γεληθή εληθνύ γεληθή πιεζπληηθνύ ν θίινο ν θαηξόο ν γέξνο ν ζύκβνπινο ν δάζθαινο ν αδεξθόο ν αλεκόκπινο ν πεδόδξνκνο Γξάςηε ζην ζσζηό αξηζκό θαη πηώζε ηα παξαθάησ νπζηαζηηθάΖ δσή ησλ (λαπηηθόο) ……………………………….….. δελ είλαη εύθνιε.Ζ εξγαζία ησλ (γηαηξόο) ……………………………….….. είλαη ζαπκαζηή.Σα θαζήθνληα ησλ (δήκαξρνο) ……………………………….….. είλαη πνιιά.Σν σξάξην ησλ (θαηάζηεκα) …………………………………….….….. είλαη κεγάιν. Γξάςηε ηα παξαθάησ νπζηαζηηθά ζηελ θιεηηθή.νδεγόο νδεγέ ΢ηέθαλνοαδεξθόο Κσλζηαληίλνοθίινο Αιέμαλδξνοιαγόο Αιιά: Φνίβνο Φνίβννπξαλόο Νίθνο Θειπθά νπζηαζηηθά Ζ πιαηεία είλαη κεγάιε. Θα πιαθνζηξσζνύλ όιεο νη Δγθαηληάζηεθε ην 44 πιαηείεο. ζηληξηβάλη ηεο πιαηείαο. Λεηηνπξγνύλ ηα ζηληξηβάληα
  45. 45. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ε θσιηά ε γπλαίθα ε αίζνπζαΓεληθή ηεο θσιηάο ηεο γπλαίθαο ηεο αίζνπζαοΑηηηαηηθή ηε(λ) θσιηά ηε(λ) γπλαίθα ηε(λ) αίζνπζαΚιεηηθή _ θσιηά _ γπλαίθα _ αίζνπζα Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νη θσιηέο νη γπλαίθεο νη αίζνπζεοΓεληθή ησλ θσιηώλ ησλ γπλαηθώλ ησλ αηζνπζώλΑηηηαηηθή ηηο θσιηέο ηηο γπλαίθεο ηηο αίζνπζεοΚιεηηθή _ θσιηέο _ γπλαίθεο _ αίζνπζεο 45
  46. 46. Παηδηά, πξνζνρή ζηα άξζξα ε (εληθόο), νη (πιεζπληηθόο). ηεο (εληθόο), ηηο (πιεζπληηθόο). Ξαλαζπκεζείηε πόηε βάδνπκε (λ) θαη πόηε δε βάδνπκε ζην άξζξν ηεο αηηηαηηθήο θαη ζρεκαηίζηε ηελ αηηηαηηθή εληθνύ ζηα παξαθάησ νπζηαζηηθά. Παηδηααά! ...Ζ ζεηξά ζαο! Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ε θαξδηά ε γιώζζα ε ζάιαζζαΓεληθή ηεοΑηηηαηηθή ηε(λ)Κιεηηθή _ _ _ Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νηΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηηοΚιεηηθή _ _ _ ΢ρεκαηίζηε ηελ αηηηαηηθή ηνπ Δληθνύ αξηζκνύ 46
  47. 47. ε ώξα ηε(λ) ώξα ε πέξδηθαε ζάιαζζα ε ιακπάδαε γέθπξα ε ακαδόλαε εθεκεξίδα ε ξίδαε θξνηίδα ε εξγάηξηαε ηξάπεδα ε ηαρύηεηα Μπνξείηε λα παξάγεηε ζειπθά νπζηαζηηθά όπσο ζηα παξαδείγκαηα;ην κέξνο ε κεξηά ην ζύλλεθνην βξάδπ ν άπνλνοην κέιη ε κέιηζζα ν άξρνληαον κάγνο ν γείηνλαον εξγάηεο ε εξγάηξηα ν θνηηεηήον καζεηήο ν αζιεηήοαδηθώ ε αδηθία δεκηνπξγώιεηηνπξγώ πξνεδξεύσ 47
  48. 48. Έζβεζε ε γξακκή. Μπεξδεύηεθαλ νη γξακκέο. ΢ηακάηεζε ζηελ άθξε ηεο Ζ ράξαμε ησλ γξακκώλ γξακκήο . είλαη δύζθνιε. Έραζεο γηαηί πάηεζεο ηε Υάξαμα όιεο ηηο γξακκέο. γξακκή. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ε πεγή ε δίθε ε δάραξεΓεληθή ηεο πεγήο ηεο δίθεο ηεο δάραξεοΑηηηαηηθή ηε(λ) πεγή ηε(λ) δίθε ηε(λ) δάραξεΚιεηηθή _ πεγή _ δίθε _ δάραξε Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νη πεγέο νη δίθεο νη δάραξεοΓεληθή ησλ πεγώλ ησλ δηθώλ ησλ ___Αηηηαηηθή ηηο πεγέο ηηο δίθεο ηηο δάραξεοΚιεηηθή _ πεγέο _ δίθεο _ δάραξεο Από ηα παξνμύηνλα ζειπθά ζε –ε κόλν κεξηθά ζρεκαηίδνπλ γεληθή πιεζπληηθνύ. Όια ηα πξνπαξνμύηνλα δε ζρεκαηίδνπλ ηε γεληθή ηνπ πιεζπληηθνύ. Ξέξσ, μέξσ… Ζ ζεηξά καο πάιη. 48
  49. 49. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ε γξακκή ε αλάγθε ε άλνημεΓεληθή ηεοΑηηηαηηθή ηε(λ)Κιεηηθή _ _ _ Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νηΓεληθή ησλ ___Αηηηαηηθή ηηοΚιεηηθή _ _ _ Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ε βξνληή ε δέζηε ε θνύξαζεΓεληθή ηεοΑηηηαηηθή ηε(λ)Κιεηηθή _ _ _ Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νηΓεληθή ησλ ___Αηηηαηηθή ηηοΚιεηηθή _ _ _ Θέιεηε λα ζρεκαηίζεηε ηελ αηηηαηηθή ηνπ εληθνύ; 49
  50. 50. ε αληάκσζε ηε(λ) αληάκσζε ε βξνληήε γξακκή ε πιώξεε λίθε ε δέζηεε ζηαύξσζε ε ιύπεζεε θώηηζε ε πιάηε Μπνξείηε λα κεηαθέξεηε ηα ζειπθά νπζηαζηηθά ζηε γεληθή θαη λα θηηάμεηε πξνηάζεηο;ην λεξό ε πεγή Σν λεξό ηεο πεγήοηα λεξά νη πεγέοην λεξό ε βξύζεηα λεξά νη βξύζεοην ζήκα ε λίθεν αδεξθόο ε λύθεε εκέξα ε βάθηηζε Οπδέηεξα ζε -ν 50
  51. 51. Άπισζε ην θηεξό. Άλνημε ηα κάηηα. Αλέβεθε ζηελ θνξπθή ηνπ Γηάβαζαλ ηνλ πίλαθα κε ηα βνπλνύ. δξνκνιόγηα ησλ ηξέλσλ. Έπηαζε ην ρέξη ηνπ παηδηνύ. Άθνπζαλ όια ηα ηξαγνύδηα. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην βνπλό ην δέληξν ην άινγνΓεληθή ηνπ βνπλνύ ηνπ δέληξνπ ηνπ αιόγνπΑηηηαηηθή ην βνπλό ην δέληξν ην άινγνΚιεηηθή _ βνπλό _ δέληξν _ άινγν Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ηα βνπλά ηα δέληξα ηα άινγαΓεληθή ησλ βνπλώλ ησλ δέληξσλ ησλ αιόγσλΑηηηαηηθή ηα βνπλά ηα δέληξα ηα άινγαΚιεηηθή _ βνπλά _ δέληξα _ άινγα Παηδηά! Ζ ζεηξά ζαο. 51
  52. 52. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην λεξό ην βηβιίν ην έπηπινΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ηνΚιεηηθή _ _ _ Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ηα λεξάΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηαΚιεηηθή _ _ _ Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην θηεξό ην ζεξίν ην ζέαηξνΓεληθήΑηηηαηηθήΚιεηηθή _ _ _ Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθήΓεληθήΑηηηαηηθήΚιεηηθή _ _ _ Οπδέηεξα ζε -η 52
  53. 53. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην παηδί ην ρηόληΓεληθή ηνπ παηδηνύ ηνπ ρηνληνύΑηηηαηηθή ην παηδί ην ρηόληΚιεηηθή _ παηδί _ ρηόλη Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ηα παηδηά ηα ρηόληαΓεληθή ησλ παηδηώλ ησλ ρηνληώλΑηηηαηηθή ηα παηδηά ηα ρηόληαΚιεηηθή _ παηδηά _ ρηόληα Γηνύπηηηη! Ήξζε ε ζεηξά καο! Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην ςσκί ην ρέξηΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ηνΚιεηηθή _ _ Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ηαΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηαΚιεηηθή _ _ Οπδέηεξα ζε –νο 53
  54. 54. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην βάξνο ην έδαθνοΓεληθή ηνπ βάξνπο ηνπ εδάθνποΑηηηαηηθή ην βάξνο ην έδαθνοΚιεηηθή _ βάξνο _ έδαθνο Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ηα βάξε ηα εδάθεΓεληθή ησλ βαξώλ ησλ εδαθώλΑηηηαηηθή ηα βάξε ηα εδάθεΚιεηηθή _ βάξε _ εδάθε Ξέξνπκε, ε ζεηξά καο! Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην ιάζνο ην κέγεζνοΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ηνΚιεηηθή _ _ Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ηαΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηαΚιεηηθή _ _ Οπδέηεξα ζε -κα 54
  55. 55. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην γξάκκα ην όλνκαΓεληθή ηνπ γξάκκαηνο ηνπ νλόκαηνοΑηηηαηηθή ην γξάκκα ην όλνκαΚιεηηθή _ γξάκκα _ όλνκα Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ηα γξάκκαηα ηα νλόκαηαΓεληθή ησλ γξακκάησλ ησλ νλνκάησλΑηηηαηηθή ηα γξάκκαηα ηα νλόκαηαΚιεηηθή _ γξάκκαηα _ νλόκαηα ΢εηξά κααααααο! ♫♫♫♫♫♫♫♫♫ Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην ρξώκα ην κάζεκαΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ηνΚιεηηθή _ _ Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ηαΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηαΚιεηηθή _ _ Οπδέηεξα ζε –ζηκν (-μηκν, -ςηκν) 55
  56. 56. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην δέζηκν ην ηξέμηκνΓεληθή ηνπ δεζίκαηνο ηνπ ηξεμίκαηνοΑηηηαηηθή ην δέζηκν ην ηξέμηκνΚιεηηθή _ δέζηκν _ ηξέμηκν Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ηα δεζίκαηα ηα ηξεμίκαηαΓεληθή ησλ δεζηκάησλ ησλ ηξεμηκάησλΑηηηαηηθή ηα δεζίκαηα ηα ηξεμίκαηαΚιεηηθή _ δεζίκαηα _ ηξεμίκαηα Παηδηά, ε ζεηξά ζαο πάιη! ΢ηγά, κε βηάδεζηε! Ξέξσ όηη ηα πάηε πνιύ θαιά. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ην ληύζηκν ην βάςηκνΓεληθή ηνπ ηνπΑηηηαηηθή ην ηνΚιεηηθή _ _ Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ηαΓεληθή ησλΑηηηαηηθή ηαΚιεηηθή _ _ Ηζνζύιιαβα θαη Αληζνζύιιαβα Οπζηαζηηθά 56
  57. 57. Γηα ζαο, παηδηά! Δίκαη ν Αιέμαλδξνο. Μνπ πάεη ην θνύξεκα;΢ήκεξα ζα κάζνπκε θαη άιια πξάγκαηα γηα ηα νπζηαζηηθά.Σα νπζηαζηηθά ηα ρσξίδνπκε: ζε ηζνζύιιαβα, όηαλ έρνπλ ηνλ ίδην αξηζκό ζπιιαβώλ θαη ζηνλ εληθό θαη ζηνλ πιεζπληηθό αξηζκό, π.ρ. ν ιαγόο - νη ιαγνί θαη ζε αληζνζύιιαβα όηαλ έρνπλ ζηνλ πιεζπληηθό κηα ζπιιαβή παξαπάλσ, π.ρ. ν θαθέο - νη θαθέδεο Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν θαθέο ε αιεπνύ ην θύκαΓεληθή ηνπ θαθέ ηεο αιεπνύο ηνπ θύκαηνοΑηηηαηηθή ην(λ) θαθέ ηε(λ) αιεπνύ ην θύκαΚιεηηθή -- θαθέ -- αιεπνύ -- θύκα Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νη θαθέδεο νη αιεπνύδεο ηα θύκαηαΓεληθή ησλ θαθέδσλ ησλ αιεπνύδσλ ησλ θπκάησλΑηηηαηηθή ηνπο θαθέδεο ηηο αιεπνύδεο ηα θύκαηαΚιεηηθή -- θαθέδεο -- αιεπνύδεο -- θύκαηα Αρ, ην έκαζα πηα… Ζ ζεηξά καο… πάιη. 57
  58. 58. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν ιεθέο ε κατκνύ ην ζώκαΓεληθή ηνπΑηηηαηηθή ην(λ)Κιεηηθή -- -- -- Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νη ιεθέδεο νη κατκνύδεο ηα ζώκαηαΓεληθήΑηηηαηηθήΚιεηηθή -- -- -- Μπνξείηε λα ρσξίζεηε ηα παξαθάησ νπζηαζηηθά ζε ηζνζύιιαβα θαη ζε αληζνζύιιαβα; Γηα λα ηα θαηαθέξεηε ζα πξέπεη λα ζρεκαηίζεηε ζην κπαιό ζαο ηελ νλνκαζηηθή πιεζπληηθνύ. ν θαηξόο, ε ζάιαζζα, ν καλάβεο , ην ζώκα, ε αιεπνύ, ην πινίν, ν παππνύο, ε γηαγηά, ην όλνκα, ν πύξαπινο, ε γεηηνληά, ην βνπλό Ηζνζύιιαβα Αληζνζύιιαβα 58
  59. 59. Σρεκαηίζηε ηελ νλνκαζηηθή θαη ηε γεληθή πιεζπληηθνύ ζηα παξαθάησ νπζηαζηηθά; ν θαθέο ν κπνπθέο ν αξρεγόο ν καζεηήο ν βαξθάξεο ε γισζζνύ ε γηαγηά ε λίθε ε κάλα ην ζηξώκα ην δέκα ην πινίν ην θξέαο Μπνξείηε λα ζρεκαηίζεηε ηνλ πιεζπληηθό ησλ αληζνζύιιαβσλ αξζεληθώλ ζε –ήο θαη ησλ ηζνζύιιαβσλ ζειπθώλ ζε –ίδα ζύκθσλα κε ηα παξαδείγκαηα;ν θαθεηδήο νη θαθεηδήδεο ησλ θαθεηδήδσλν λνηθνθύξεον θνύξλαξεον κπαθάιεοε εθεκεξίδα νη εθεκεξίδεο ησλ εθεκεξίδσλ ε ζαλίδα ε ειπίδα ε αζπίδα 59
  60. 60. Τπνθνξηζηηθά Δπξηδίθε, όηαλ ζέινπκε λα Καιά ιεο, Γξακκαηηθνύια. θαινπηάζνπκε ηνπο γνλείο καο ή Θέινπκε κηα ράξε, ιέκε: ηνπο κεγαιύηεξνπο πάληα «κπακπάθα, καλνύια, γηαγηάθα». ρξεζηκνπνηνύκε ππνθνξηζηηθά, ΢πάκε έλα πνηήξη θαη ιέκε: «δε ή όηαλ ζέινπκε λα κηθξύλνπκε βαξηέζαη, έλα πνηεξάθη ήηαλ». ηελ αμία ελόο πξάγκαηνο. Θέιεηε λα βνεζήζεηε ην Φνίβν λα πείζεη ηνλ παηέξα ηνπ λα ηνπ πάξεη έλα δώξν;-(Παηέξα) ………………………………… , κπνξείο ζε παξαθαιώ λα κνπ πάξεηο έλα(παηρλίδη) ………………………………… γηα λα παίδσ ήζπρα ζην δσκάηηό κνπ;-Πάιη παηρλίδη; Πξνρηέο δε ζνπ αγόξαζα, (αγόξη) ………………………………… κνπ;-Μα, (κπακπά) ………………………………… δε ζνπ δεηάσ πνιιά. Μηα (κπάια)………………………………… θαη έλα (θαιάζη) ………………………………… γηα λα παίδσκπάζθεη ζην δσκάηηό κνπ! Με καγηθό ξαβδί ην κπαιό ζαο κηθξύλεηε ηηο παξαθάησ ιέμεηο θσλή θσλνύια λεζί ρέξη Βαζίιεο ζθπιί Γηώξγνο θνπηάιη δξόκνο ςάξη θύπειιν παηδί θεθάιη 60
  61. 61. Μεγεζπληηθά Γηα λα κεγαιώζνπκε ηελ αμία κηα Γη’ απηό ιέκε γηα έλα κεγάιν ιέμεο ρξεζηκνπνηνύκε ηηο απηνθίλεην, απηνθηλεηάξα κεγεζπληηθέο θαηαιήμεηο, ή γηα κηα δπλαηή θσλή, -α, -άξα, -αξάο, -αξνο, -νύθια θ.ά. θσλάξα Θέιεηε λα αληηθαηαζηήζεηε ηηο ιέμεηο ζηελ παξέλζεζε κε κεγεζπληηθά ώζηε λα δηώμνπκε ην ζθύιν;Όπσο πήγαηλα ζην ζρνιείν, έπεζα πάλσ ζε έλα (ζθύιν) …………………………… .Σξόκαμα πνιύ! Έςαμα λα βξσ κηα πέηξα. Πνπζελά. Έκπεμα κηα (θσλή)………………………… θαη ν ζθύινο θαηέβαζε ηηο (απηηά) ……………………… ηνπ θαηέθπγε. Με καγηθό ξαβδί θαη πάιη ην κπαιό ζαο κεγαιώζηε ηηο παξαθάησ ιέμεηο θσλή θσλάξα ζθύινο ζθύιαξνοαπηνθίλεην γάηα γήπεδν πνληίθη καμηιάξη ζθνπιίθη ςάξη ςαξνύθια βαξέιη βαξέια ρέξη πηάην πόδη ζπίηη ζπηηαξόλα 61
  62. 62. Σα επίζεηα Οη ιέμεηο πνπ καο θαλεξώλνπλ ηη ινγήο είλαη ηα νπζηαζηηθά ιέγνληαη επίζεηα π.ρ. γαιαλόο νπξαλόο, ήξεκε ζάιαζζα Θέιεηε λα ππνγξακκίζεηε ηα επίζεηα ζην παξαθάησ θείκελν; Οη ρξηζηνπγελληάηηθεο δηαθνπέο κάο θύιαγαλ γηα ην ηέινο κηα θνβεξήέθπιεμε. Έλα ηζνπρηεξό πξσηλό μππλήζακε όινη θαη αληηθξίζακε ηηοθάηαζπξεο απιέο καο. Σα αηέιεησηα γιέληηα πνπ θάλακε δελ ζηακάηεζαλιεπηό. Πνηνο δελ έθηηαμε έλα ζηξνπκπνπιό ρηνλάλζξσπν ή δελ έπαημερηνλνπόιεκν; Σν βξάδπ, δίπια ζην ηδάθη, αθνύζακε όκνξθα παξακύζηααπό ηε γηαγηά, ελώ ν κπακπάο κνπ έςελε λόζηηκα θάζηαλα πάλσ ζηεζηδεξέληα ζθάξα. Πεξάζακε ηόζν όκνξθα απηή ηελ ππέξνρε κέξα πνπδελ ζα ηελ μεράζσ πνηέ. Σώξα, κεηαθέξεηε ηα παξαπάλσ επίζεηα καδί κε ηα νπζηαζηηθά ζηνλ παξαθάησ πίλαθα. ρξηζηνπγελληάηηθεο δηαθνπέο 62
  63. 63. Βάιηε κπξνζηά από ην νπζηαζηηθό ην επίζεην πνπ ηαηξηάδεη.βακβαθεξή, ρνληξόο, κηθξό, ηξπθεξό, δξνζεξόο, πξάζηλν, γιπθόο, ιεπηόο ράδη κπινύδα θύιια άλεκνο θνξκόο θισζηή ζπίηη θαθέο Καη ηα ρξώκαηα επίζεηα είλαη! Θέιεηε λα γξάςεηε ηη ρξώκα έρνπλ…ην βακβάθη ε παπαξνύλαε πίζζα ην ιεκόληε ζάιαζζα ηα θύιια Πώο ηα ιέκε κε κηα ιέμε; Φηηάμηε ζύλζεηα επίζεηα.άζπξνο θαη καύξνο γιάξνογαιαλή θαη ιεπθή ζεκαίαπάξα πνιύ θόθθηλν απηνθίλεηνγαιάδηα θαη πξάζηλε ζάιαζζαθαζηαλό θαη μαλζό καιιί Δλώζηε απηά πνπ ηαηξηάδνπλ κεηαμύ ηνπο;καιαθό ζα ζίδεξν κπηεξό ζα καραίξηειαθξύ ζα δπκάξη θξύν ζα βειόλαζθιεξό ζαλ πνύπνπιν θνθηεξό ζαλ πάγνο 63
  64. 64. Σα επίζεηα, όπσο θαη ηα νπζηαζηηθά, ζρεκαηίδνπλ 3 γέλε: αξζεληθό, ζειπθό θη νπδέηεξν. Κιίλνληαη καδί κε ηα νπζηαζηηθά ζε όιεο ηηο πηώζεηο θαη ζηνπο δύν αξηζκνύο. Θέιεηε λα ζπκπιεξώζεηε ηα θελά κε ην θαηάιιειν γέλνο ηνπ επηζέηνπ;(πνλεξόο) Πξνζπάζεζε ε …………………………… αιεπνύ λα αξπάμεη κηα θόηα. Άξπαμε έλα πξόβαην ν …………………………… ιύθνο. Έπαηδε θξπθηνύιη ην …………………………… γαηάθη.(θξέζθνο) Φάγακε …………………………… ςάξη. Φάγακε κηα πνιύ …………………………… ηνύξηα. Μπήθε ζην δσκάηην …………………………… αέξαο.(θξύνο) Ο …………………………… αέξαο κάο ρηύπεζε ζην πξόζσπν. Ζ …………………………… ζάιαζζα κάο απέηξεςε λα θάλνπκε κπάλην. Γηα λα δξνζηζηνύκε ήπηακε …………………………… λεξό από ηελ πεγή.(αζεκέληνο) Μνπ δώξηζαλ κηα …………………………… θαξθίηζα. ΢ην θνπηί ήηαλ έλαο …………………………… αλαπηήξαο. Έραζα έλα …………………………… βξαρηόιη. 64
  65. 65. Θα ζαο δπζθνιέςσ ιίγν! Μπνξείηε λα γξάςεηε ηα αληίζεηα επίζεηα ζηα ηξία γέλε; αξζεληθό ζειπθό νπδέηεξνάγξηνο- άγξηα- άγξην ήκεξνο ήκεξε ήκεξναθξηβόο- αθξηβή-αθξηβόθαηλνύξηνο – θαηλνύξηα-θαηλνύξηνκηθξόο- κηθξή- κηθξόθξύνο- θξύα- θξύνθησρόο- θησρή- θησρόκαθξύο- καθξηά- καθξύ Γξάςηε δίπια ζε θάζε επίζεην έλα νπζηαζηηθό πνπ λα ηαηξηάδεη.ν θαιόο ε ήζπρεε όκνξθε ν ήξεκνοην πξάζηλν ην ςειό Γξάςηε κπξνζηά από θάζε νπζηαζηηθό έλα επίζεην πνπ λα ηαηξηάδεη. Μελ μεράζεηε ην άξζξν! καζεηέο βνπλά άλζξσπνη δώα κέξεο ζπίηηα 65
  66. 66. Οπθ, ην έκαζα θαιά! Σα επίζεηα θιίλνληαη όπσο θαη ηα νπζηαζηηθά πνπ έρνπλ ηηο ίδηεο θαηαιήμεηο. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν ςειόο ε ςειή ην ςειόΓεληθή ηνπ ςεινύ ηεο ςειήο ηνπ ςεινύΑηηηαηηθή ην(λ) ςειό ηε(λ) ςειή ην ςειόΚιεηηθή -- ςειό -- ςειή -- ςειό Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νη ςεινί νη ςειέο ηα ςειάΓεληθή ησλ ςειώλ ησλ ςειώλ ησλ ςειώλΑηηηαηηθή ηνπο ςεινύο ηηο ςειέο ηα ςειάΚιεηηθή -- ςεινί -- ςειέο -- ςειά Θέιεηε λα κεηαθέξεηε ζηνλ άιιν αξηζκό ηηο παξαθάησ πξνηάζεηο;Σν θάηαζπξν πξόβαην βόζθεη ζηνλ θαηαπξάζηλν θάκπν.………………………………………………………………………………………………………………………………………...Από ηε δπλαηή βξνρή πιεκκύξηζε ε ηζηκεληέληα απιή.………………………………………………………………………………………………………………………………………...Ο θσκηθόο εζνπνηόο θνξνύζε ςειό θαπέιν.………………………………………………………………………………………………………………………………………...Ζ πεξίεξγε θόηα πήδεμε ην ςειό θξάθηε………………………………………………………………………………………………………………………………………... 66
  67. 67. Σα επίζεηα θξαηνύλ ηνλ ηόλν ζηελ ίδηα ζπιιαβή ζε όιεο ηηο πηώζεηο. Με ηα επίζεηα νη πξνηάζεηο κεγαιώλνπλ θαη νκνξθαίλνπλ. Δληθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή ν άγξηνο ε άγξηα ην άγξηνΓεληθή ηνπ άγξηνπ ηεο άγξηαο ηνπ άγξηνπΑηηηαηηθή ην(λ) άγξην ηε(λ) άγξηα ην άγξηνΚιεηηθή -- άγξηε -- άγξηα -- άγξην Πιεζπληηθόο αξηζκόοΟλνκαζηηθή νη άγξηνη νη άγξηεο ηα άγξηαΓεληθή ησλ άγξησλ ησλ άγξησλ ησλ άγξησλΑηηηαηηθή ηνπο άγξηνπο ηηο άγξηεο ηα άγξηαΚιεηηθή -- άγξηνη -- άγξηεο -- άγξηα Θέιεηε λα κεγαιώζεηε ηηο παξαθάησ πξνηάζεηο; (ηεξάζηηα, αζηεία, όκνξθν)Έρσ δύν ζθπιηά.………………………………………………………………………………………………………………………………………...Αγόξαζα έλα πνδήιαην.………………………………………………………………………………………………………………………………………...Άθνπζα κηα ηζηνξία.………………………………………………………………………………………………………………………………………... 67

×