Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Evo 04 11 12

499 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Evo 04 11 12

  1. 1. 5 . Predavanje 4.11.2011 EVOLUCIJSKA PSIHOLOGIJA
  2. 2. We have a surfeit of facts. What we do not have, and most of us in the quiet of our nights know it, is an overarching conception of context in which we can put these facts and, having done so, the truth then stands a chance of emerging.   Seymour B. Sarason (1989, p. 279)
  3. 3. Domaća zadaća <ul><li>Neobična raspodjela posla </li></ul><ul><li>Socijalna, kognitivna i razvojna psihologija – iznimne spoznaje </li></ul><ul><li>Nedostaje nit poveznica </li></ul><ul><li>Arbitrarne podjele </li></ul><ul><li>Kako je evolucija prirodnom selekcijom jedini mehanizam u prirodi sposoban producirati kompleksne organske strukture, evolucijska psihologija ostaje jedina meta-teorija sposobna integrirati sve sub-discipline </li></ul>
  4. 4. Domaća zadaća <ul><li>Klasična kognitivna psihologija </li></ul><ul><ul><li>Kognitivni ustroj je lišen sadržaja i generalne namjene </li></ul></ul><ul><ul><li>Posljedica: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>zanemarivanje sadržaja podražaja </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>definiranje uspješnosti </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>komputacijski neodrživ </li></ul></ul></ul>
  5. 5. Domaća zadaća <ul><li>Evolucijska kognitivna psihologija (Tooby & Cosmides, 1992) </li></ul><ul><ul><li>Kognitivni ustroj je kompleksna kolekcija povezanih informacijsko-procesirajućih modula oblikovanih kako bi se nosili sa adaptivnim problemima. </li></ul></ul><ul><ul><li>Um se sastoji od seta evoluiranih informacijsko procesirajućih struktura </li></ul></ul><ul><ul><li>Ti mehanizmi adaptacije nastali kao posljedica prirodne selekcije </li></ul></ul><ul><ul><li>Funkcionalno specifični, predviđeni da se nose sa određenom vrstom evolucijskih problema </li></ul></ul><ul><ul><li>Bogato strukturirani na način prilagođen sadržaju </li></ul></ul>
  6. 6. Domaća zadaća <ul><li>Evolucijska kognitivna psihologija </li></ul><ul><li>Pažnja i Pamćenje </li></ul><ul><ul><li>selektivnost </li></ul></ul><ul><li>Rješavanje problema (heuristike i pristranosti) </li></ul><ul><ul><li>Ekološka racionalnost </li></ul></ul><ul><ul><li>Ekološka struktura </li></ul></ul><ul><li>Adaptivni problemi se sastoje od; </li></ul><ul><ul><li>cilja </li></ul></ul><ul><ul><li>sadržaja </li></ul></ul><ul><ul><li>konteksta </li></ul></ul><ul><li>Ne postoji univerzalno, racionalno, rješenje izvan evolucijskog konteksta! </li></ul>
  7. 9. Domaća zadaća
  8. 10. Domaća zadaća
  9. 11. Domaća zadaća <ul><li>There is no such thing as a &quot;general solution“ because there is no such thing as a &quot;general problem.” Symons (1992). </li></ul><ul><li>Evolucijska kognitivna psihologija </li></ul><ul><ul><li>Reprezentativnost </li></ul></ul><ul><ul><li>Osnovni omjer </li></ul></ul><ul><ul><li>Frekvencije </li></ul></ul><ul><li>Dovodi u pitanje temeljne postavke kognitivne psihologije o “ograničenjima” ljudske kognicije </li></ul><ul><li>Na koji način kroz evolucijsku paradigmu unaprijedit kognitivnu znanost? </li></ul>
  10. 12. Domaća zadaća <ul><li>Evolucijska razvojna psihologija </li></ul><ul><li>Ljudi se suočavaju sa različitim ali i predvidljivim adaptivnim problemima u različitim razdobljima života </li></ul><ul><li>Heuristička vrijednost </li></ul><ul><li>Teorija uma </li></ul><ul><ul><li>Evolucijsko značenje? </li></ul></ul><ul><ul><li>Spolne razlike? </li></ul></ul><ul><ul><li>Više zasićen sadržajem? </li></ul></ul>
  11. 13. Domaća zadaća <ul><li>Evolucijska razvojna psihologija </li></ul><ul><li>Teorija uma </li></ul>
  12. 14. The Difference Between Fragmentation and Unification Is the Difference Between Noise and Music
  13. 15. 5 . Predavanje 4.11.2011 Hrana i ostali izazovi preživljavanju
  14. 16. Život je borba <ul><li>Posljedica izazova preživljavanja </li></ul><ul><li>Hrana </li></ul><ul><ul><li>Hipoteze ljudske evolucije </li></ul></ul><ul><ul><li>Adaptacije vezane uz hranu </li></ul></ul><ul><li>Sklonište </li></ul><ul><ul><li>Neobrisive preferencije </li></ul></ul><ul><li>Predatori i ostale opasnosti </li></ul><ul><ul><li>Adaptacije vezane z predatore </li></ul></ul><ul><ul><li>Adaptacije vezane uz bolest i parazite </li></ul></ul><ul><ul><li>Strahovi i fobije </li></ul></ul>
  15. 17. Život je borba <ul><li>Unutar vrste </li></ul><ul><li>Između vrsta </li></ul><ul><li>Sa fizičkim uvjetima života </li></ul><ul><li>We are a bundle of psychological adaptations that reflect the repeated problems faced by humans in the ancestral environment </li></ul>
  16. 18. “ Neprijateljske” sile prirode <ul><li>Adaptivni problemi + dugi period vremena = adaptacije </li></ul><ul><li>20 mil.god. </li></ul><ul><li>“ In the great battle of life …the structure of every organic being is related, in the most essential yet often hidden manner, to all other organic beings, with witch it comes into competition for food and residence, or from which it has to escape, or on which it preys” Darwin, 1859 </li></ul>Klima Vremenski uvjeti Nestašica hrane Toksini Bolesti Paraziti Predatori Drugi ljudi … .. Krzno Žlijezde znojnice Naslage sala Miris Temperatura Imunološki sustav Strah Teorija uma …
  17. 19. “ Neprijateljske” sile prirode <ul><li>Oblikovale način na koji “komuniciramo” s biološkom svijetom </li></ul><ul><li>“ Intuitivna biologija” </li></ul><ul><li>Raspodjela biljka i životinja </li></ul><ul><li>Razlikovanje vrsta – stabilnost kvaliteta </li></ul><ul><li>Unutarnja kvaliteta </li></ul><ul><ul><li>Rast </li></ul></ul><ul><ul><li>Tjelesne funkcije </li></ul></ul><ul><ul><li>Specijalne moći </li></ul></ul>
  18. 20. Hrana – pribavljanje i selekcija <ul><li>Primarni faktor koji ograničava i uvjetuje ostale adaptacije </li></ul><ul><li>Kako se domoći dovoljne količine hrane (kalorije) </li></ul><ul><li>Kako osigurati sve potrebne nutrijente (kalcij, cink..) </li></ul><ul><li>Kako se osigurati od konzumacije toksina </li></ul>
  19. 21. Hrana – pribavljanje i selekcija <ul><li>Primarni faktor koji ograničava i uvjetuje ostale adaptacije </li></ul><ul><li>Kako se domoći dovoljne količine hrane (kalorije) </li></ul><ul><li>Kako osigurati sve potrebne nutrijente (kalcij, cink..) </li></ul><ul><li>Kako se osigurati od konzumacije toksina </li></ul>
  20. 22. Hrana – pribavljanje i selekcija <ul><li>Veliki izazov za omnivore </li></ul><ul><li>Velik broj specificiranih adaptacije </li></ul><ul><li>Štakori </li></ul><ul><ul><li>preferencije slatkog </li></ul></ul><ul><ul><li>izbjegavanje gorkog </li></ul></ul><ul><ul><li>Neophobia </li></ul></ul><ul><ul><li>uvjetovanje </li></ul></ul><ul><li>Ljudi </li></ul><ul><li>Socijalna komponenta: </li></ul><ul><ul><li>Demonstriranje statusa </li></ul></ul><ul><ul><li>Suradnja </li></ul></ul><ul><ul><li>Udvaranje, odabir partnera </li></ul></ul><ul><ul><li>… . </li></ul></ul>
  21. 23. Hrana – važna karika evolucije <ul><li>Čovjek – lovac (Tooby i deVore, 1987) – Hipoteza o lovu </li></ul><ul><li>Prijelaz na veliku divljač potaknuo razvoj mozga, oruđa, suradnje, jezika… </li></ul><ul><li>Pros. </li></ul><ul><li>Količina konzumiranog mesa </li></ul><ul><li>Neophodni nutrijenti </li></ul><ul><li>Fiziologija </li></ul><ul><li>Fosili </li></ul><ul><li>Teorija priskrbitelja </li></ul><ul><ul><ul><li>Visoko muško ulaganje - mesožderi </li></ul></ul></ul><ul><li>muške koalicije (ljudi vs. čimpanze) </li></ul><ul><li>recipročni altruizam </li></ul><ul><li>Podjela posla – spol (studija rekreativnih aktivnosti, Roskaft i sur.,2004) </li></ul><ul><li>Oruđe </li></ul>
  22. 24. Meso : Bogato proteinima, omega uljima, visoko kalorično
  23. 25.
  24. 27. Hrana – važna karika evolucije <ul><li>Čovjek – lovac – Showoff hipoteza (Hawkes i sur., 2001) </li></ul><ul><li>Lov kao forma statusnog nadmetanja </li></ul><ul><li>Većina hrane se dijeli unutar grupe </li></ul><ul><li>Hrabri lovci – bolji susjedi </li></ul><ul><li>Viši status – više prilika za parenje </li></ul>
  25. 28. Hrana – važna karika evolucije <ul><li>Čovjek – sakupljač (npr. Tanner, 1983) </li></ul><ul><li>Oruđe služilo za iskopavanje biljaka </li></ul><ul><li>Prijelaz u savanu – ekonomičniji </li></ul><ul><li>Lov dolazi kasnije i nema utjecaja na nastanak modernog čovjeka </li></ul><ul><li>Stavlja naglasak na ulogu žene u evoluciji </li></ul>
  26. 29. Hrana – važna karika evolucije <ul><li>Lovac, sakupljač ili lešinar? </li></ul><ul><li>Sakupljačka hipoteza ne objašnjava seksualne razlike u podjeli posla, visoko roditeljsko ulaganje, suradnju među muškim gupama, itd.. </li></ul><ul><li>Teorija o lešinarima </li></ul><ul><li>Dvojbeni arheološki podatci </li></ul><ul><li>Rijetke isključivo lovačke vrste </li></ul><ul><li>Oslanjanje sam o na tu strategiju neisplativo (mali broj, velika kompeticija) i opasno (bolesti) </li></ul><ul><li>Gotovo nepostojeća strategija u današnjim tradicionalnim kulturama, usprkos termičkoj obradi </li></ul>
  27. 30. Hrana – važna karika evolucije <ul><li>Adaptacije za lov i sakupljanje </li></ul><ul><li>AKO su muški lovci – žene sakupljači, što možemo očekivati? </li></ul>Muškarci Žene
  28. 31. Hrana – važna karika evolucije <ul><li>Adaptacije za lov i sakupljanje </li></ul><ul><li>AKO su muški lovci – žene sakupljači, što možemo očekivati? </li></ul><ul><li>Kros-kulturalna potvrda muške uspješnije mentalne rotacije i superiornost žena u zadatcima spacijalne lokacije (Silverman i Phillips, 1998) </li></ul><ul><li>Žene bolje pamte biljke (Laiacona i sur., 2006) </li></ul><ul><li>Razlike u korištenju orijentacijskih znakova </li></ul>Muškarci Žene Mentalne rotacije Spacijalna lokacija Orijentacija Periferna percepcija
  29. 32. <ul><li>http://www.youtube.com/watch?v=EjAoSQv5LqU&feature=related </li></ul>
  30. 33. Hrana – važna karika evolucije <ul><li>Adaptacije vezane uz hranu </li></ul><ul><li>Miris / Okus </li></ul><ul><li>Povraćanje </li></ul><ul><li>Gađenje i odbojnost ( korskulturalna potvrda; Rozin, 1996) </li></ul><ul><li>Djeca ne vole povrće s razlogom (Brokula sadrži allylisothioc ija na ) . </li></ul><ul><li>Preferencije začina – Antimikrobalna hipoteza </li></ul><ul><li>Ubijaju ili sprječavaju rast mikroba - Adaptacije samih biljaka </li></ul><ul><li>Jači začini učinkovitiji – popularniji u vrućim klimama </li></ul><ul><li>Kulturalno preneseno </li></ul><ul><li>Preferencija alkohola </li></ul><ul><li>Učestala konzumacija – povezan sa zrelosti voća </li></ul><ul><li>Naviknutost/ preferencija mirisa i okusa </li></ul>
  31. 34. <ul><li>http://www.metacafe.com/watch/90957/drunk_animals/ </li></ul>
  32. 35. Hrana – važna karika evolucije <ul><li>Adaptacije vezane uz hranu </li></ul><ul><li>Jutarnja mučnina </li></ul><ul><li>75% - 89% žena </li></ul><ul><li>Adaptacija koja sprječava unos teratogena </li></ul><ul><li>Najodbojnija hrana – najzasićenija toksinima </li></ul><ul><li>Mučnina se javlja u dobu najriskantnijem za fetus </li></ul><ul><li>Veća učestalost spontanog pobačaja u slučajevima kada se mučnina nije osjetila (3.8 naprama 10.4) </li></ul><ul><li>Kros-kulturalni dokazi </li></ul><ul><li>Jači kod društava koja više jedu meso </li></ul>
  33. 36. Okolina <ul><li>Izrazito visoki troškovi neprikladnog odabira životnog boravište – veliki selekcijski pritisci - neminovne adaptacije </li></ul><ul><li>Savana hipoteza </li></ul><ul><li>Selekcija je preferirala motivacije, odluke i preferencije koje su vodile do otkrivanja i nastanjivanja na teritoriju bogatom resursima potrebnim za održavanje života i u isto vrijeme izbjegavanje teritorija siromašnog resursima i potencijalnog opasnog za preživljavanje </li></ul>
  34. 37. Okolina <ul><li>Izrazito visoki troškovi neprikladnog odabira životnog boravište – veliki selekcijski pritisci - neminovne adaptacije </li></ul><ul><li>Savana hipoteza </li></ul><ul><li>Velike životinje </li></ul><ul><li>Više lovine i mesa nego šume </li></ul><ul><li>Više vegetacije </li></ul><ul><li>Bolja vizura </li></ul><ul><li>Zaštita drveća </li></ul>
  35. 38. Okolina <ul><li>Savana hipoteza </li></ul><ul><li>Selekcija – istražiti ili napustiti </li></ul><ul><ul><li>Emotivan </li></ul></ul><ul><ul><li>Gusta vegetacija i nedostatak skloništa se napušta </li></ul></ul><ul><li>2. Prikupljanje informacija – resursi i potencijalne opasnosti </li></ul><ul><li>3. Eksploatacija </li></ul><ul><ul><li>Ostajanje dok se ne iscrpe resursi </li></ul></ul><ul><li>Temporalna ovisnost </li></ul>
  36. 43. Okolina <ul><li>Život u socjalnim grupama je najvjerojatnije utjecao na veličinu mozga </li></ul><ul><li>Otvorene savane potiču razvoj kompleksih socijalnih skupina koje zahtjevaju inteligenciju (npr. kooperacija, obmana, komunikacija) </li></ul><ul><li>Okoliš  </li></ul><ul><li>Socijalna Kompleksnost  </li></ul><ul><li>Inteligencija </li></ul>
  37. 44. Ljudi na baltiku su jedinstveni : Blijeda koža, plave oči, plav kosa... Zbog čega?
  38. 45. Moguće objašnjenje <ul><ul><li>http://knol.google.com/k/frank-w-sweet/why-are-europeans-white-e1/k16kl3c2f2au/14# </li></ul></ul><ul><ul><li>Vitamin D </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Iz sunca, mesa i ribe </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Očekuje se svjetlija kože iz regije sam manje sunca i manje ribe i mesa </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Neoteus (baby-like) se zadržava do odrasle dobi </li></ul></ul></ul>
  39. 46. Okolina <ul><li>Vitamin D i pigmentacija </li></ul><ul><li>ht tp://knol.google.com/k/why-are-europeans-white-e1# </li></ul>
  40. 47. Predatori i ostale okolinske opasnosti <ul><li>“ strah je vitalna evolucijska ostavština koja vodi organizam da izbjegava prijetnje i ima jasnu vrijednost kod preživljavanja” </li></ul><ul><li>6 funkcionalnih obrana od napada </li></ul>
  41. 48. Predatori i ostale okolinske opasnosti <ul><li>“ strah je vitalna evolucijska ostavština koja vodi organizam da izbjegava prijetnje i ima jasnu vrijednost kod preživljavanja” </li></ul><ul><li>6 funkcionalnih obrana od napada </li></ul><ul><li>1. “Smrzavanje” </li></ul><ul><li>2. Bijeg </li></ul><ul><li>3. Borba </li></ul><ul><li>4. Pokoravanje </li></ul><ul><li>5. Prestravljivanje – “glumljenje smrti” </li></ul><ul><li>6. Onesvješćivanje </li></ul>
  42. 49. <ul><li>http://www.collegehumor.com/video:149151 </li></ul>
  43. 50. Predatori i ostale okolinske opasnosti <ul><li>Biološke adaptacije </li></ul><ul><li>Epinefrin (grušanje krvi, rad jetre) </li></ul><ul><li>Puls </li></ul><ul><li>Probavni sustav </li></ul><ul><li>Disanje </li></ul><ul><li>Temperatura </li></ul><ul><li>Percepcija </li></ul><ul><li>Evolucijske prijetnje lakše opazive </li></ul><ul><li>Auditivne adaptacije </li></ul><ul><li>Različite obrade dolazećih i odlazećih zvukova </li></ul>
  44. 51. Predatori i ostale okolinske opasnosti <ul><li>Fobije? </li></ul><ul><li>Anksiozni poremećaju - generalizacija podražaja </li></ul><ul><li>Teorija adaptivne konzervativnosti </li></ul><ul><li>Generalizacija negativnih posljedica na evolucijski opasne objekte </li></ul><ul><li>Predmeti straha i fobija? </li></ul>
  45. 52. <ul><li>http://www.youtube.com/watch?v=1RNwSkz7WeY </li></ul>
  46. 53. Predatori i ostale okolinske opasnosti <ul><li>http://www.youtube.com/watch?v=uOXisKT_u6w </li></ul>
  47. 54. Zadaća <ul><li>Buss (2008) 99 – 103 </li></ul><ul><li>Teme seminara </li></ul><ul><li>Vikend? </li></ul>
  48. 55. Iduće predavanje <ul><li>Seksualna selekcija i biološke odrednice privlačnosti </li></ul><ul><ul><li>Važnost procesa seksualne selekcije. </li></ul></ul><ul><ul><li>Biološke determinante interpersonalne privlačnosti. </li></ul></ul><ul><ul><li>Spolne razlike u odrednicama privlačnosti i indikatorima fitnesa. </li></ul></ul><ul><li>Lit: </li></ul><ul><ul><li>Miller (2001), poglavlje 6, str. 177-223 </li></ul></ul><ul><ul><li>Miller (2001), poglavlje 4, str. 99-137 </li></ul></ul>

×