SlideShare a Scribd company logo

ออกแบบและเทคโนโลยี ม.5

ออกแบบและเทคโนโลยี ม.5

1 of 172
Download to read offline
ตู�ควบคุม
ตู�ควบคุม
๕
คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่
ตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐)
ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑
เทคโนโลยี
(การออกแบบและเทคโนโลยี)
ออกแบบและเทคโนโลยี ม.5
คู่มือครู
รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์
วิชา
เทคโนโลยี
(การออกแบบและเทคโนโลยี)
ชั้น
มัธยมศึกษาปีที่ ๕
ตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐)
ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑
จัดทำ�โดย
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ
copyright@2019
คำ�นำ�
	 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) มีหน้าที่ในการพัฒนาหลักสูตร
วิธีการเรียนรู้ การประเมินผล การจัดทำ�หนังสือเรียน คู่มือครู แบบฝึกทักษะ กิจกรรม และสื่อการเรียนรู้
เพื่อใช้ประกอบการเรียนรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน
	 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ ๕ นี้จัดทำ�ตามสาระและมาตรฐานการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐)
ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับหลักสูตรเทคโนโลยี
(การออกแบบและเทคโนโลยี) ตารางวิเคราะห์การจัดทำ�หน่วยการเรียนรู้ รวมทั้งตัวอย่างแผนการจัดการ
เรียนรู้ที่สอดคล้องกับหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี)
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ ที่ต้องใช้ควบคู่กัน
	 สสวท. หวังเป็นอย่างยิ่งว่า คู่มือครูเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อการจัดการเรียนรู้ และเป็นส่วนสำ�คัญ
ในการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ขอขอบคุณผู้ทรงคุณวุฒิ
บุคลากรทางการศึกษาและหน่วยงานต่าง ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการจัดทำ�ไว้ ณ โอกาสนี้
(ศาสตราจารย์ชูกิจ ลิมปิจำ�นงค์)
ผู้อำ�นวยการสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
กระทรวงศึกษาธิการ
คำ�ชี้แจง
	 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ได้จัดทำ�ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้
แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษา
ขั้นพื้นฐานพุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมีจุดเน้นเพื่อต้องการพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ความสามารถที่ทัดเทียม
กับนานาชาติ ได้เรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่เชื่อมโยงความรู้กับกระบวนการ ใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้และ
แก้ปัญหาที่หลากหลาย มีการทำ�กิจกรรมด้วยการลงมือปฏิบัติเพื่อให้ผู้เรียนได้ใช้ทักษะกระบวนการ
ทางวิทยาศาสตร์ และทักษะแห่งศตวรรษที่ ๒๑ ซึ่งในปีการศึกษา ๒๕๖๑ เป็นต้นไป โรงเรียนจะต้องใช้
หลักสูตรกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) โดยได้มีการย้ายสาระเทคโนโลยี
ออกจากกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี มาอยู่ในกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
เนื่องจากความรู้ด้านเทคโนโลยี ทั้งการออกแบบและเทคโนโลยี และวิทยาการคำ�นวณ เป็นพื้นฐานที่สำ�คัญ
และเชื่อมโยงกับวิทยาศาสตร์ได้เป็นอย่างดี สสวท. จึงได้จัดทำ�คู่มือครูประกอบการใช้หนังสือเรียน
รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ ที่เป็นไปตาม
มาตรฐานหลักสูตรเพื่อให้โรงเรียนนำ�ไปจัดการเรียนการสอนในชั้นเรียน
	 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ ๕ นี้ มีเนื้อหาเกี่ยวกับหลักสูตรเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) คำ�ชี้แจงการใช้คู่มือครู ตาราง
วิเคราะห์การจัดทำ�หน่วยการเรียนรู้ รวมทั้งตัวอย่างแผนการจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับหนังสือเรียน
โดยมีจุดประสงค์ให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับความรู้และการคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา
โครงงานกับการแก้ปัญหา และการสร้างประโยชน์จากผลงาน ซึ่งครูผู้สอนสามารถนำ�ไปใช้เป็นแนวทาง
ในการวางแผนการจัดการเรียนรู้ให้บรรลุจุดประสงค์ที่ตั้งไว้ โดยสามารถนำ�ไปจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้ตาม
ความเหมาะสมและความพร้อมของโรงเรียน ในการจัดทำ�คู่มือครูเล่มนี้ ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดียิ่ง
จากผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการอิสระ คณาจารย์ รวมทั้งครูผู้สอน นักวิชาการ จากสถาบัน และสถานศึกษา
ทั้งภาครัฐและเอกชน จึงขอขอบคุณมา ณ ที่นี้
	 สสวท. หวังเป็นอย่างยิ่งว่าคู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและ
เทคโนโลยี) เล่มนี้ จะเป็นประโยชน์แก่ผู้สอน และผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ที่จะช่วยให้การจัดการศึกษา
ด้านวิทยาศาสตร์มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล หากมีข้อเสนอแนะใดที่จะทำ�ให้คู่มือครูเล่มนี้มีความสมบูรณ์
ยิ่งขึ้น โปรดแจ้ง สสวท. ทราบด้วย จะขอบคุณยิ่ง
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
กระทรวงศึกษาธิการ
สารบัญ
สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี)		 1
คำ�ชี้แจงการใช้คู่มือครู						 6
ตารางวิเคราะห์การจัดทำ�หน่วยการเรียนรู้ สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี)	 15
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 ความรู้และการคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา	 21
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 โครงงานกับการแก้ปัญหา		 61
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 การสร้างประโยชน์จากผลงาน		 111
ภาคผนวก									 153
		 เนื้อหา									 หน้า

Recommended

ถอดคำประพันธ์มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี
ถอดคำประพันธ์มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรีถอดคำประพันธ์มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี
ถอดคำประพันธ์มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรีWarodom Techasrisutee
 
โครงงานคณิตบทที่ 1
โครงงานคณิตบทที่ 1โครงงานคณิตบทที่ 1
โครงงานคณิตบทที่ 1Jutarat Bussadee
 
บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง
บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้องบทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง
บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้องKittichai Pinlert
 
หน้าปกโครงงาน
หน้าปกโครงงานหน้าปกโครงงาน
หน้าปกโครงงานKanistha Chudchum
 
04 บทที่ 4-ผลการดำเนินโครงงาน
04 บทที่ 4-ผลการดำเนินโครงงาน04 บทที่ 4-ผลการดำเนินโครงงาน
04 บทที่ 4-ผลการดำเนินโครงงานTanyarad Chansawang
 
ใบงานที่ 1 รวมกลุ่มเศรษฐกิจฯ พร้อมเฉลย
ใบงานที่ 1 รวมกลุ่มเศรษฐกิจฯ พร้อมเฉลยใบงานที่ 1 รวมกลุ่มเศรษฐกิจฯ พร้อมเฉลย
ใบงานที่ 1 รวมกลุ่มเศรษฐกิจฯ พร้อมเฉลยthnaporn999
 
ตัวอย่างการเขียนโครงงาน 5 บท
ตัวอย่างการเขียนโครงงาน 5 บทตัวอย่างการเขียนโครงงาน 5 บท
ตัวอย่างการเขียนโครงงาน 5 บทchaipalat
 

More Related Content

What's hot

ตัวอย่างชื่อโครงงานวิทยาศาสตร์
ตัวอย่างชื่อโครงงานวิทยาศาสตร์ตัวอย่างชื่อโครงงานวิทยาศาสตร์
ตัวอย่างชื่อโครงงานวิทยาศาสตร์Jiraporn
 
ที่มาและความสำคัญของโครงงาน
ที่มาและความสำคัญของโครงงานที่มาและความสำคัญของโครงงาน
ที่มาและความสำคัญของโครงงานPhongsak Kongkham
 
ตัวอย่างบทคัดย่อ
ตัวอย่างบทคัดย่อตัวอย่างบทคัดย่อ
ตัวอย่างบทคัดย่อsukanya5729
 
โครงงานการประดิษฐ์กระถางจากขวดพลาสติก
โครงงานการประดิษฐ์กระถางจากขวดพลาสติกโครงงานการประดิษฐ์กระถางจากขวดพลาสติก
โครงงานการประดิษฐ์กระถางจากขวดพลาสติกพัน พัน
 
โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง สมุนไพรกำจัดปลวก
โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง สมุนไพรกำจัดปลวกโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง สมุนไพรกำจัดปลวก
โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง สมุนไพรกำจัดปลวกพัน พัน
 
โครงงานยาเสพติด
โครงงานยาเสพติดโครงงานยาเสพติด
โครงงานยาเสพติดพัน พัน
 
บทที่ 1-5 โครงงาน
บทที่ 1-5 โครงงานบทที่ 1-5 โครงงาน
บทที่ 1-5 โครงงานAriyaporn Suaekong
 
แผ่นพับโครงงานการงานอาชีพ 1
แผ่นพับโครงงานการงานอาชีพ 1แผ่นพับโครงงานการงานอาชีพ 1
แผ่นพับโครงงานการงานอาชีพ 1KruKaiNui
 
โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททดลอง เรื่อง การทดลองการเจริญเติบโตของยีสต์ในน้ำหมักช...
โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททดลอง เรื่อง การทดลองการเจริญเติบโตของยีสต์ในน้ำหมักช...โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททดลอง เรื่อง การทดลองการเจริญเติบโตของยีสต์ในน้ำหมักช...
โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททดลอง เรื่อง การทดลองการเจริญเติบโตของยีสต์ในน้ำหมักช...ssuser858855
 
บทที่ 5 สรุปผล และข้อเสนอแนะ
บทที่ 5 สรุปผล และข้อเสนอแนะบทที่ 5 สรุปผล และข้อเสนอแนะ
บทที่ 5 สรุปผล และข้อเสนอแนะKittichai Pinlert
 
แบบฝึกหัดเคมีอินทรีย์
แบบฝึกหัดเคมีอินทรีย์แบบฝึกหัดเคมีอินทรีย์
แบบฝึกหัดเคมีอินทรีย์Kapom K.S.
 
กิตติกรรมประกาศ
กิตติกรรมประกาศกิตติกรรมประกาศ
กิตติกรรมประกาศmaerimwittayakom school
 
02 บทที่ 2-เอกสารที่เกี่ยวข้อง
02 บทที่ 2-เอกสารที่เกี่ยวข้อง02 บทที่ 2-เอกสารที่เกี่ยวข้อง
02 บทที่ 2-เอกสารที่เกี่ยวข้องPongtep Treeone
 
รูปแบบการเขียนรายงานโครงงาน 5 บท
รูปแบบการเขียนรายงานโครงงาน 5 บทรูปแบบการเขียนรายงานโครงงาน 5 บท
รูปแบบการเขียนรายงานโครงงาน 5 บทAekapoj Poosathan
 
ข้อสอบวิทยาศาสตร์ (PISA)
ข้อสอบวิทยาศาสตร์ (PISA)ข้อสอบวิทยาศาสตร์ (PISA)
ข้อสอบวิทยาศาสตร์ (PISA)Napadon Yingyongsakul
 
รูปเล่มวิชาโครงงาน
รูปเล่มวิชาโครงงานรูปเล่มวิชาโครงงาน
รูปเล่มวิชาโครงงานAjBenny Pong
 

What's hot (20)

ตัวอย่างชื่อโครงงานวิทยาศาสตร์
ตัวอย่างชื่อโครงงานวิทยาศาสตร์ตัวอย่างชื่อโครงงานวิทยาศาสตร์
ตัวอย่างชื่อโครงงานวิทยาศาสตร์
 
ที่มาและความสำคัญของโครงงาน
ที่มาและความสำคัญของโครงงานที่มาและความสำคัญของโครงงาน
ที่มาและความสำคัญของโครงงาน
 
ตัวอย่างบทคัดย่อ
ตัวอย่างบทคัดย่อตัวอย่างบทคัดย่อ
ตัวอย่างบทคัดย่อ
 
โครงงานการประดิษฐ์กระถางจากขวดพลาสติก
โครงงานการประดิษฐ์กระถางจากขวดพลาสติกโครงงานการประดิษฐ์กระถางจากขวดพลาสติก
โครงงานการประดิษฐ์กระถางจากขวดพลาสติก
 
โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง สมุนไพรกำจัดปลวก
โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง สมุนไพรกำจัดปลวกโครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง สมุนไพรกำจัดปลวก
โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง สมุนไพรกำจัดปลวก
 
โครงงานยาเสพติด
โครงงานยาเสพติดโครงงานยาเสพติด
โครงงานยาเสพติด
 
บทที่ 1-5 โครงงาน
บทที่ 1-5 โครงงานบทที่ 1-5 โครงงาน
บทที่ 1-5 โครงงาน
 
แผ่นพับโครงงานการงานอาชีพ 1
แผ่นพับโครงงานการงานอาชีพ 1แผ่นพับโครงงานการงานอาชีพ 1
แผ่นพับโครงงานการงานอาชีพ 1
 
โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททดลอง เรื่อง การทดลองการเจริญเติบโตของยีสต์ในน้ำหมักช...
โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททดลอง เรื่อง การทดลองการเจริญเติบโตของยีสต์ในน้ำหมักช...โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททดลอง เรื่อง การทดลองการเจริญเติบโตของยีสต์ในน้ำหมักช...
โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททดลอง เรื่อง การทดลองการเจริญเติบโตของยีสต์ในน้ำหมักช...
 
คำนำ
คำนำคำนำ
คำนำ
 
บทที่ 5 สรุปผล และข้อเสนอแนะ
บทที่ 5 สรุปผล และข้อเสนอแนะบทที่ 5 สรุปผล และข้อเสนอแนะ
บทที่ 5 สรุปผล และข้อเสนอแนะ
 
แบบฝึกหัดเคมีอินทรีย์
แบบฝึกหัดเคมีอินทรีย์แบบฝึกหัดเคมีอินทรีย์
แบบฝึกหัดเคมีอินทรีย์
 
ตัวอย่าง 5 บท โครงงานคอมฯ
ตัวอย่าง 5 บท โครงงานคอมฯตัวอย่าง 5 บท โครงงานคอมฯ
ตัวอย่าง 5 บท โครงงานคอมฯ
 
กิตติกรรมประกาศ
กิตติกรรมประกาศกิตติกรรมประกาศ
กิตติกรรมประกาศ
 
02 บทที่ 2-เอกสารที่เกี่ยวข้อง
02 บทที่ 2-เอกสารที่เกี่ยวข้อง02 บทที่ 2-เอกสารที่เกี่ยวข้อง
02 บทที่ 2-เอกสารที่เกี่ยวข้อง
 
รูปแบบการเขียนรายงานโครงงาน 5 บท
รูปแบบการเขียนรายงานโครงงาน 5 บทรูปแบบการเขียนรายงานโครงงาน 5 บท
รูปแบบการเขียนรายงานโครงงาน 5 บท
 
ตัวอย่างโครงงานคอมพิวเตอร์
ตัวอย่างโครงงานคอมพิวเตอร์ตัวอย่างโครงงานคอมพิวเตอร์
ตัวอย่างโครงงานคอมพิวเตอร์
 
สารบัญ.
สารบัญ.สารบัญ.
สารบัญ.
 
ข้อสอบวิทยาศาสตร์ (PISA)
ข้อสอบวิทยาศาสตร์ (PISA)ข้อสอบวิทยาศาสตร์ (PISA)
ข้อสอบวิทยาศาสตร์ (PISA)
 
รูปเล่มวิชาโครงงาน
รูปเล่มวิชาโครงงานรูปเล่มวิชาโครงงาน
รูปเล่มวิชาโครงงาน
 

Similar to ออกแบบและเทคโนโลยี ม.5

ภารกิจการเปรียบเทียบหลักสูตร
ภารกิจการเปรียบเทียบหลักสูตรภารกิจการเปรียบเทียบหลักสูตร
ภารกิจการเปรียบเทียบหลักสูตรNong Earthiiz
 
เปรียบเทียบหลักสูตร
เปรียบเทียบหลักสูตรเปรียบเทียบหลักสูตร
เปรียบเทียบหลักสูตรWinmixhaha TheJude
 
วิเคราะห์ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์(ฉ...
วิเคราะห์ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์(ฉ...วิเคราะห์ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์(ฉ...
วิเคราะห์ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์(ฉ...Ham Had
 
การเปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์...
การเปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์...การเปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์...
การเปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์...natthasarttier
 
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 กับ มาตรฐานการเรียนรู...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 กับ มาตรฐานการเรียนรู...เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 กับ มาตรฐานการเรียนรู...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 กับ มาตรฐานการเรียนรู...Atigarn Tingchart
 
เปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. ๒๕๕๑ กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลา...
เปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. ๒๕๕๑ กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลา...เปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. ๒๕๕๑ กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลา...
เปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. ๒๕๕๑ กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลา...Pornwipa Onlamul
 
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และหลักสูตรแกนก...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และหลักสูตรแกนก...เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และหลักสูตรแกนก...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และหลักสูตรแกนก...Meenarat Bunkanha
 
ตารางเปรียบเทียบ ตัวชี้วัด(วิชาคอมพิวเตอร์)
ตารางเปรียบเทียบ ตัวชี้วัด(วิชาคอมพิวเตอร์) ตารางเปรียบเทียบ ตัวชี้วัด(วิชาคอมพิวเตอร์)
ตารางเปรียบเทียบ ตัวชี้วัด(วิชาคอมพิวเตอร์) maitree_s
 
เปรียบเทียบหลักสูตร
เปรียบเทียบหลักสูตรเปรียบเทียบหลักสูตร
เปรียบเทียบหลักสูตรsirato2539
 
"aect ecucational technology"
"aect ecucational technology""aect ecucational technology"
"aect ecucational technology"Wichit Chawaha
 
Aect present wichit-current issue in edu tech
Aect present wichit-current issue in edu techAect present wichit-current issue in edu tech
Aect present wichit-current issue in edu techWichit Chawaha
 
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง...เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง...HeroFirst BirdBird
 
รายวิชา การออกแบบการจัดการเรียนรู้
รายวิชา การออกแบบการจัดการเรียนรู้รายวิชา การออกแบบการจัดการเรียนรู้
รายวิชา การออกแบบการจัดการเรียนรู้visanu murijun
 

Similar to ออกแบบและเทคโนโลยี ม.5 (20)

Keydesign
KeydesignKeydesign
Keydesign
 
ภารกิจการเปรียบเทียบหลักสูตร
ภารกิจการเปรียบเทียบหลักสูตรภารกิจการเปรียบเทียบหลักสูตร
ภารกิจการเปรียบเทียบหลักสูตร
 
เปรียบเทียบหลักสูตร
เปรียบเทียบหลักสูตรเปรียบเทียบหลักสูตร
เปรียบเทียบหลักสูตร
 
วิเคราะห์ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์(ฉ...
วิเคราะห์ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์(ฉ...วิเคราะห์ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์(ฉ...
วิเคราะห์ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์(ฉ...
 
การเปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์...
การเปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์...การเปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์...
การเปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์...
 
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 กับ มาตรฐานการเรียนรู...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 กับ มาตรฐานการเรียนรู...เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 กับ มาตรฐานการเรียนรู...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 กับ มาตรฐานการเรียนรู...
 
บทที่ 1
บทที่ 1บทที่ 1
บทที่ 1
 
Book design example
Book design exampleBook design example
Book design example
 
Ast.c2560.6tp
Ast.c2560.6tpAst.c2560.6tp
Ast.c2560.6tp
 
เปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. ๒๕๕๑ กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลา...
เปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. ๒๕๕๑ กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลา...เปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. ๒๕๕๑ กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลา...
เปรียบเทียบ หลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. ๒๕๕๑ กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลา...
 
บทที่ 1
บทที่ 1บทที่ 1
บทที่ 1
 
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และหลักสูตรแกนก...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และหลักสูตรแกนก...เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และหลักสูตรแกนก...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และหลักสูตรแกนก...
 
ตารางเปรียบเทียบ ตัวชี้วัด(วิชาคอมพิวเตอร์)
ตารางเปรียบเทียบ ตัวชี้วัด(วิชาคอมพิวเตอร์) ตารางเปรียบเทียบ ตัวชี้วัด(วิชาคอมพิวเตอร์)
ตารางเปรียบเทียบ ตัวชี้วัด(วิชาคอมพิวเตอร์)
 
เปรียบเทียบหลักสูตร
เปรียบเทียบหลักสูตรเปรียบเทียบหลักสูตร
เปรียบเทียบหลักสูตร
 
"aect ecucational technology"
"aect ecucational technology""aect ecucational technology"
"aect ecucational technology"
 
Aect present wichit-current issue in edu tech
Aect present wichit-current issue in edu techAect present wichit-current issue in edu tech
Aect present wichit-current issue in edu tech
 
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง...เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง...
เปรียบเทียบหลักสูตรแกนกลางปี พ.ศ. 2551 กับ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง...
 
Book st chapter1
Book st chapter1Book st chapter1
Book st chapter1
 
บทที่ 1
บทที่ 1บทที่ 1
บทที่ 1
 
รายวิชา การออกแบบการจัดการเรียนรู้
รายวิชา การออกแบบการจัดการเรียนรู้รายวิชา การออกแบบการจัดการเรียนรู้
รายวิชา การออกแบบการจัดการเรียนรู้
 

More from ณัฐพล บัวพันธ์

เทคโนโลยีวิทยาการคำนวณ Coding Kidbright
เทคโนโลยีวิทยาการคำนวณ Coding Kidbrightเทคโนโลยีวิทยาการคำนวณ Coding Kidbright
เทคโนโลยีวิทยาการคำนวณ Coding Kidbrightณัฐพล บัวพันธ์
 
บทที่ 5 คิดอย่างไร ได้อย่างนั้น
บทที่ 5 คิดอย่างไร ได้อย่างนั้น  บทที่ 5 คิดอย่างไร ได้อย่างนั้น
บทที่ 5 คิดอย่างไร ได้อย่างนั้น ณัฐพล บัวพันธ์
 
บทที่ 3 การสร้างภาพเคลื่อนไหว ด้วย Kidbrigh
บทที่ 3 การสร้างภาพเคลื่อนไหว ด้วย Kidbrigh บทที่ 3 การสร้างภาพเคลื่อนไหว ด้วย Kidbrigh
บทที่ 3 การสร้างภาพเคลื่อนไหว ด้วย Kidbrigh ณัฐพล บัวพันธ์
 
การพัฒนาโครงงานคอมพิวเตอร์
การพัฒนาโครงงานคอมพิวเตอร์การพัฒนาโครงงานคอมพิวเตอร์
การพัฒนาโครงงานคอมพิวเตอร์ณัฐพล บัวพันธ์
 

More from ณัฐพล บัวพันธ์ (20)

เทคโนโลยีวิทยาการคำนวณ Coding Kidbright
เทคโนโลยีวิทยาการคำนวณ Coding Kidbrightเทคโนโลยีวิทยาการคำนวณ Coding Kidbright
เทคโนโลยีวิทยาการคำนวณ Coding Kidbright
 
วิทยาการคำนวณ3
วิทยาการคำนวณ3วิทยาการคำนวณ3
วิทยาการคำนวณ3
 
รายนามศิษย์เก่าดีเด่น62
รายนามศิษย์เก่าดีเด่น62รายนามศิษย์เก่าดีเด่น62
รายนามศิษย์เก่าดีเด่น62
 
รายนามศิษย์เก่าดีเด่น62
รายนามศิษย์เก่าดีเด่น62รายนามศิษย์เก่าดีเด่น62
รายนามศิษย์เก่าดีเด่น62
 
รายนามศิษย์เก่าดีเด่น
รายนามศิษย์เก่าดีเด่นรายนามศิษย์เก่าดีเด่น
รายนามศิษย์เก่าดีเด่น
 
กำหนดการรับสมัครนักเรียน
กำหนดการรับสมัครนักเรียนกำหนดการรับสมัครนักเรียน
กำหนดการรับสมัครนักเรียน
 
บทที่ 7 เล่นกับเวลา
บทที่ 7 เล่นกับเวลา  บทที่ 7 เล่นกับเวลา
บทที่ 7 เล่นกับเวลา
 
บทที่ 6 ตะลุย โลกดนตรี
บทที่ 6 ตะลุย โลกดนตรีบทที่ 6 ตะลุย โลกดนตรี
บทที่ 6 ตะลุย โลกดนตรี
 
บทที่ 5 คิดอย่างไร ได้อย่างนั้น
บทที่ 5 คิดอย่างไร ได้อย่างนั้น  บทที่ 5 คิดอย่างไร ได้อย่างนั้น
บทที่ 5 คิดอย่างไร ได้อย่างนั้น
 
บทที่ 4 สนุกคณิตกับ KidBright
บทที่ 4 สนุกคณิตกับ KidBright  บทที่ 4 สนุกคณิตกับ KidBright
บทที่ 4 สนุกคณิตกับ KidBright
 
บทที่ 3 การสร้างภาพเคลื่อนไหว ด้วย Kidbrigh
บทที่ 3 การสร้างภาพเคลื่อนไหว ด้วย Kidbrigh บทที่ 3 การสร้างภาพเคลื่อนไหว ด้วย Kidbrigh
บทที่ 3 การสร้างภาพเคลื่อนไหว ด้วย Kidbrigh
 
บทที่ 2 ท่องไปในโลก Kidbright
บทที่ 2 ท่องไปในโลก Kidbright  บทที่ 2 ท่องไปในโลก Kidbright
บทที่ 2 ท่องไปในโลก Kidbright
 
บทที่ 1 คิดคำนวณชวนสนุก
บทที่ 1 คิดคำนวณชวนสนุกบทที่ 1 คิดคำนวณชวนสนุก
บทที่ 1 คิดคำนวณชวนสนุก
 
ผลการสอบม1
ผลการสอบม1ผลการสอบม1
ผลการสอบม1
 
การจัดห้องเรียน ม4
การจัดห้องเรียน ม4การจัดห้องเรียน ม4
การจัดห้องเรียน ม4
 
ผลการสอบม4
ผลการสอบม4ผลการสอบม4
ผลการสอบม4
 
การจัดห้องเรียน
การจัดห้องเรียนการจัดห้องเรียน
การจัดห้องเรียน
 
ผลการสอบม1
ผลการสอบม1ผลการสอบม1
ผลการสอบม1
 
การพัฒนาโครงงานคอมพิวเตอร์
การพัฒนาโครงงานคอมพิวเตอร์การพัฒนาโครงงานคอมพิวเตอร์
การพัฒนาโครงงานคอมพิวเตอร์
 
โครงงานคอมพิวเตอร์
โครงงานคอมพิวเตอร์โครงงานคอมพิวเตอร์
โครงงานคอมพิวเตอร์
 

ออกแบบและเทคโนโลยี ม.5

  • 3. คู่มือครู รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ วิชา เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๕ ตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ จัดทำ�โดย สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ copyright@2019
  • 4. คำ�นำ� สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) มีหน้าที่ในการพัฒนาหลักสูตร วิธีการเรียนรู้ การประเมินผล การจัดทำ�หนังสือเรียน คู่มือครู แบบฝึกทักษะ กิจกรรม และสื่อการเรียนรู้ เพื่อใช้ประกอบการเรียนรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ ๕ นี้จัดทำ�ตามสาระและมาตรฐานการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับหลักสูตรเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ตารางวิเคราะห์การจัดทำ�หน่วยการเรียนรู้ รวมทั้งตัวอย่างแผนการจัดการ เรียนรู้ที่สอดคล้องกับหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ ที่ต้องใช้ควบคู่กัน สสวท. หวังเป็นอย่างยิ่งว่า คู่มือครูเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อการจัดการเรียนรู้ และเป็นส่วนสำ�คัญ ในการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ขอขอบคุณผู้ทรงคุณวุฒิ บุคลากรทางการศึกษาและหน่วยงานต่าง ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการจัดทำ�ไว้ ณ โอกาสนี้ (ศาสตราจารย์ชูกิจ ลิมปิจำ�นงค์) ผู้อำ�นวยการสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ
  • 5. คำ�ชี้แจง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ได้จัดทำ�ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้ แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษา ขั้นพื้นฐานพุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมีจุดเน้นเพื่อต้องการพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ความสามารถที่ทัดเทียม กับนานาชาติ ได้เรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่เชื่อมโยงความรู้กับกระบวนการ ใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้และ แก้ปัญหาที่หลากหลาย มีการทำ�กิจกรรมด้วยการลงมือปฏิบัติเพื่อให้ผู้เรียนได้ใช้ทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ และทักษะแห่งศตวรรษที่ ๒๑ ซึ่งในปีการศึกษา ๒๕๖๑ เป็นต้นไป โรงเรียนจะต้องใช้ หลักสูตรกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) โดยได้มีการย้ายสาระเทคโนโลยี ออกจากกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี มาอยู่ในกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เนื่องจากความรู้ด้านเทคโนโลยี ทั้งการออกแบบและเทคโนโลยี และวิทยาการคำ�นวณ เป็นพื้นฐานที่สำ�คัญ และเชื่อมโยงกับวิทยาศาสตร์ได้เป็นอย่างดี สสวท. จึงได้จัดทำ�คู่มือครูประกอบการใช้หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ ที่เป็นไปตาม มาตรฐานหลักสูตรเพื่อให้โรงเรียนนำ�ไปจัดการเรียนการสอนในชั้นเรียน คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ ๕ นี้ มีเนื้อหาเกี่ยวกับหลักสูตรเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) คำ�ชี้แจงการใช้คู่มือครู ตาราง วิเคราะห์การจัดทำ�หน่วยการเรียนรู้ รวมทั้งตัวอย่างแผนการจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับหนังสือเรียน โดยมีจุดประสงค์ให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับความรู้และการคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา โครงงานกับการแก้ปัญหา และการสร้างประโยชน์จากผลงาน ซึ่งครูผู้สอนสามารถนำ�ไปใช้เป็นแนวทาง ในการวางแผนการจัดการเรียนรู้ให้บรรลุจุดประสงค์ที่ตั้งไว้ โดยสามารถนำ�ไปจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้ตาม ความเหมาะสมและความพร้อมของโรงเรียน ในการจัดทำ�คู่มือครูเล่มนี้ ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดียิ่ง จากผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการอิสระ คณาจารย์ รวมทั้งครูผู้สอน นักวิชาการ จากสถาบัน และสถานศึกษา ทั้งภาครัฐและเอกชน จึงขอขอบคุณมา ณ ที่นี้ สสวท. หวังเป็นอย่างยิ่งว่าคู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและ เทคโนโลยี) เล่มนี้ จะเป็นประโยชน์แก่ผู้สอน และผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ที่จะช่วยให้การจัดการศึกษา ด้านวิทยาศาสตร์มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล หากมีข้อเสนอแนะใดที่จะทำ�ให้คู่มือครูเล่มนี้มีความสมบูรณ์ ยิ่งขึ้น โปรดแจ้ง สสวท. ทราบด้วย จะขอบคุณยิ่ง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ
  • 6. สารบัญ สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) 1 คำ�ชี้แจงการใช้คู่มือครู 6 ตารางวิเคราะห์การจัดทำ�หน่วยการเรียนรู้ สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) 15 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 ความรู้และการคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา 21 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 โครงงานกับการแก้ปัญหา 61 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 การสร้างประโยชน์จากผลงาน 111 ภาคผนวก 153 เนื้อหา หน้า
  • 7. สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) 1. เป้าหมายของสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์เป็นสาระ ที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนแบบองค์รวมเพื่อให้มีความรู้ ความสามารถ มีทักษะในการคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา อย่างเป็นขั้นตอน และเป็นระบบ เพื่อแก้ปัญหาในชีวิตจริงอย่างสร้างสรรค์ โดยเป็นสาระเกี่ยวกับ การพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเทคโนโลยีเพื่อดำ�รงชีวิตในสังคมที่มีการเปลี่ยนแปลง อย่างรวดเร็ว ใช้ความรู้และทักษะทางด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และศาสตร์อื่น ๆ เพื่อแก้ปัญหา หรือพัฒนางานอย่างมีความคิดสร้างสรรค์ด้วยกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม เลือกใช้เทคโนโลยี อย่างเหมาะสมโดยคำ�นึงถึงผลกระทบต่อชีวิต สังคม และสิ่งแวดล้อม 2. คุณภาพผู้เรียนของสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) จัดให้มีการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับ มัธยมศึกษาตอนต้นจนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยมีความคาดหวังเพื่อให้ได้คุณภาพผู้เรียน เมื่อจบการศึกษา ดังนี้ จบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 วิเคราะห์แนวคิดหลักของเทคโนโลยี ได้แก่ ระบบทางเทคโนโลยีที่ซับซ้อน การเปลี่ยนแปลง ของเทคโนโลยี ความสัมพันธ์ระหว่างเทคโนโลยีกับศาสตร์อื่น โดยเฉพาะวิทยาศาสตร์ หรือ คณิตศาสตร์ วิเคราะห์ เปรียบเทียบ และตัดสินใจเพื่อเลือกใช้เทคโนโลยี โดยคำ�นึงถึงผลกระทบ ต่อชีวิต สังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม ประยุกต์ใช้ความรู้ ทักษะ ทรัพยากรเพื่อออกแบบ สร้าง หรือพัฒนาผลงานสำ�หรับแก้ปัญหาที่มีผลกระทบต่อสังคมโดยใช้กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม ใช้ซอฟต์แวร์ช่วยในการออกแบบและนำ�เสนอผลงาน เลือกใช้วัสดุ อุปกรณ์ และเครื่องมือได้ อย่างถูกต้อง เหมาะสม ปลอดภัย รวมทั้งคำ�นึงถึงทรัพย์สินทางปัญญา 3. มาตรฐานการเรียนรู้สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ สาระที่ 4 เทคโนโลยี มาตรฐาน ว 4.1 การออกแบบและเทคโนโลยี เข้าใจแนวคิดหลักของเทคโนโลยีเพื่อการดำ�รงชีวิตในสังคมที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่าง รวดเร็ว ใช้ความรู้และทักษะทางด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และศาสตร์อื่น ๆ เพื่อแก้ปัญหาหรือ พัฒนางานอย่างมีความคิดสร้างสรรค์ด้วยกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม เลือกใช้เทคโนโลยี อย่างเหมาะสมโดยคำ�นึงถึงผลกระทบต่อชีวิต สังคม และสิ่งแวดล้อม 1 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 8. เป้าหมายของสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับเทคโนโลยี เพื่อดำ�รงชีวิตในสังคมที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ใช้ความรู้ และทักษะเพื่อแก้ปัญหาหรือพัฒนางานอย่าง มีความคิดสร้างสรรค์ด้วยกระบวนการออกแบบ เชิงวิศวกรรม บูรณาการกับศาสตร์อื่น โดยเฉพาะวิทยาศาสตร์ หรือคณิตศาสตร์ อย่างเหมาะสม เลือกใช้เทคโนโลยีโดยคำ�นึงถึงผลกระทบต่อชีวิต สังคม และสิ่งแวดล้อม สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) แบ่งออกเป็น 3 หัวข้อหลัก ได้แก่ ความรู้ และความเข้าใจเกี่ยวกับเทคโนโลยี กระบวนการออกแบบ และความรู้และทักษะพื้นฐานเฉพาะด้าน หัวข้อหลักที่ 1 ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับเทคโนโลยี ประกอบด้วยหัวข้อย่อย ต่อไปนี้ 1) ความหมายของเทคโนโลยี 2) ระบบทางเทคโนโลยี 3) การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี 4) ความสัมพันธ์ระหว่างเทคโนโลยีกับศาสตร์อื่น 5) ผลกระทบของเทคโนโลยี หัวข้อหลักที่ 2 กระบวนการออกแบบ กระบวนการออกแบบ (design process) ในสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) เป็นกระบวนการแก้ปัญหาหรือพัฒนางานอย่างเป็นขั้นตอน โดยใช้ความรู้และทักษะ รวมทั้งความคิด สร้างสรรค์ ซึ่งในที่นี้ใช้กระบวนการที่เรียกว่า กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม (engineering design process) โดยมีขั้นตอน ดังนี้ 1) ระบุปัญหา 2) รวบรวมข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา 3) ออกแบบวิธีการแก้ปัญหา 4) วางแผนและดำ�เนินการแก้ปัญหา 5) ทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหาหรือชิ้นงาน 6) นำ�เสนอวิธีการแก้ปัญหา ผลการแก้ปัญหาหรือชิ้นงาน หัวข้อหลักที่ 3 ความรู้และทักษะพื้นฐานเฉพาะด้าน ความรู้และทักษะพื้นฐานที่จำ�เป็นสำ�หรับการแก้ปัญหาหรือพัฒนางานในสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ได้แก่ 1) วัสดุ อุปกรณ์ และเครื่องมือพื้นฐาน 2) กลไก ไฟฟ้า และอิเล็กทรอนิกส์ 2 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 9. ชั้น ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้แกนกลาง ม.5 ประยุกต์ใช้ความรู้และทักษะ จากศาสตร์ต่าง ๆ รวมทั้ง ทรัพยากรในการทำ�โครงงาน เพื่อแก้ปัญหาหรือพัฒนางาน 1. การทำ�โครงงาน เป็นการประยุกต์ใช้ความรู้และทักษะจาก ศาสตร์ต่าง ๆ รวมทั้งทรัพยากรในการสร้างหรือพัฒนา ชิ้นงานหรือวิธีการ เพื่อแก้ปัญหาหรืออำ�นวยความสะดวก ในการทำ�งาน 2. การทำ�โครงงานการออกแบบและเทคโนโลยีสามารถ ดำ�เนินการได้ โดยเริ่มจาก การสำ�รวจสถานการณ์ปัญหา ที่สนใจ เพื่อกำ�หนดหัวข้อโครงงาน แล้วรวบรวมข้อมูลและ แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา ออกแบบแนวทางการแก้ ปัญหา วางแผน และดำ�เนินการแก้ปัญหา ทดสอบ ประเมินผล ปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหาหรือชิ้นงาน และนำ�เสนอวิธีการแก้ปัญหา 4. ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางของสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและ เทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 5. ทักษะและกระบวนการที่สำ�คัญในสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) การจัดการเรียนรู้สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) เพื่อพัฒนาความสามารถ ของผู้เรียนในการแก้ปัญหาหรือพัฒนางานอย่างสร้างสรรค์ ผู้เรียนจะได้รับการพัฒนาทักษะและ กระบวนการที่จำ�เป็นต่อการดำ�รงชีวิตผ่านการจัดการเรียนรู้ที่เน้นการลงมือปฏิบัติ ซึ่งทักษะและ กระบวนการสำ�คัญของสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ได้แก่ 1) กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม เป็นกระบวนการแก้ปัญหาหรือพัฒนางานประกอบ ไปด้วย ขั้นตอนดังนี้ ขั้นระบุปัญหา (problem identification) เป็นการทำ�ความเข้าใจปัญหาหรือความ ต้องการ วิเคราะห์เงื่อนไขหรือข้อจำ�กัดของสถานการณ์ปัญหา เพื่อกำ�หนดขอบเขตของปัญหา ซึ่งจะนำ�ไปสู่การสร้างชิ้นงานหรือพัฒนาวิธีการในการแก้ปัญหา ขั้นรวบรวมข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา (related information search) เป็นการรวบรวมข้อมูลและแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี หรือศาสตร์อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับแนวทางการแก้ปัญหา เพื่อนำ�ไปสู่การออกแบบแนวทางการแก้ปัญหา 3 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 10. ขั้นออกแบบวิธีการแก้ปัญหา (solution design) เป็นการนำ�ข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ เปรียบเทียบ และตัดสินใจเลือกข้อมูลที่จำ�เป็นสำ�หรับการแก้ปัญหา โดยคำ�นึงถึงเงื่อนไขหรือ ทรัพยากรที่มีอยู่ แล้วออกแบบแนวทางการแก้ปัญหา โดยอาจร่างภาพ เขียนเป็นแผนภาพ หรือผังงาน ขั้นวางแผนและดำ�เนินการแก้ปัญหา (planning and development) เป็นการ กำ�หนดลำ�ดับขั้นตอนของการแก้ปัญหา และเวลาในการดำ�เนินงานแต่ละขั้นตอน แล้วลงมือแก้ปัญหา ตามที่ออกแบบและวางแผนไว้ ขั้นทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุงแก้ไขวิธีการแก้ปัญหาหรือชิ้นงาน (testing, evaluation and design improvement) เป็นการทดสอบและประเมินผลการทำ�งานของชิ้นงาน หรือวิธีการ โดยผลที่ได้อาจนำ�มาใช้ในการปรับปรุงและพัฒนาการแก้ปัญหาให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ขั้นนำ�เสนอวิธีการแก้ปัญหา ผลการแก้ปัญหาหรือชิ้นงาน (presentation) เป็นการ นำ�เสนอแนวคิดและขั้นตอนการสร้างชิ้นงานหรือการพัฒนาวิธีการให้ผู้อื่นเข้าใจ ทั้งนี้ในการแก้ปัญหาตามกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมนั้นไม่ได้มีลำ�ดับขั้นตอน ที่แน่นอนโดยขั้นตอนทั้งหมดสามารถย้อนกลับไปมาได้ และอาจมีการทำ�งานซ้ำ� (iterative cycle) ในบางขั้นตอนหากต้องการพัฒนาหรือปรับปรุงให้ดีขึ้น 2) การคิดเชิงระบบ เป็นการคิดถึงสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่มองภาพรวมเป็นระบบ โดยมีหลักการและ เหตุผล มีการจัดระเบียบข้อมูลหรือความสัมพันธ์ขององค์ประกอบต่าง ๆ ให้เป็นแบบแผนหรือ กระบวนการที่ชัดเจน 3) ความคิดสร้างสรรค์ เป็นการใช้เทคนิคในการสร้างสรรค์มุมมองอย่างหลากหลายและ แปลกใหม่ ซึ่งอาจจะพัฒนาจากของเดิมหรือคิดใหม่ วิเคราะห์และประเมินแนวคิดเพื่อพัฒนาความ คิดสร้างสรรค์ให้ได้มากที่สุด นำ�ไปสู่การลงมือปฏิบัติตามความคิดสร้างสรรค์ให้ได้ผลสำ�เร็จที่เป็น รูปธรรม ความคิดสร้างสรรค์ประกอบด้วย 4 ลักษณะ คือ 1) ความคิดริเริ่ม เป็นความสามารถในการคิดที่แปลกใหม่ แตกต่างจากความคิดเดิม ประยุกต์ให้เกิดสิ่งใหม่ ไม่ซ้ำ�กับของเดิม 2) ความคิดคล่อง เป็นความสามารถในการคิดหาคำ�ตอบได้อย่างคล่องแคล่ว รวดเร็ว และมีปริมาณมากในเวลาจำ�กัด 3) ความคิดยืดหยุ่น เป็นความสามารถในการคิดหาคำ�ตอบได้หลายประเภทและหลาย ทิศทาง ดัดแปลงจากสิ่งหนึ่งไปเป็นหลายสิ่งได้ 4) ความคิดละเอียดลออ เป็นความสามารถในการคิดรายละเอียดหรือขยายความคิดหลัก ให้สมบูรณ์ และรวมถึงการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของสิ่งต่าง ๆ อย่างมีความหมาย 4 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 11. 4) การคิดอย่างมีวิจารณญาณ เป็นการคิดโดยใช้เหตุผลที่หลากหลายเหมาะสมกับ สถานการณ์ มีการวิเคราะห์และประเมินหลักฐานและข้อคิดเห็นด้วยมุมมองที่หลากหลาย สังเคราะห์ แปลความหมาย และลงข้อสรุปได้อย่างสมเหตุสมผล รวมทั้งสะท้อนความคิดโดยใช้ประสบการณ์ และกระบวนการเรียนรู้ 5) การคิดวิเคราะห์ เป็นการจําแนก แจกแจงองค์ประกอบต่าง ๆ ของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง หรือ เรื่องใดเรื่องหนึ่ง และหาความสัมพันธ์เชิงเหตุผลระหว่างองค์ประกอบเหล่านั้น เพื่อค้นหาสาเหตุ ที่แท้จริงของสิ่งที่เกิดขึ้น 6) การสื่อสาร เป็นการเรียบเรียงความคิดและสื่อสารแนวคิดในการแก้ปัญหาให้ผู้อื่นเข้าใจ อย่างชัดเจน สามารถใช้วิธีการสื่อสารเพื่อให้บรรลุเป้าหมายได้หลายรูปแบบ เช่น การพูด การเขียน บรรยาย การร่างภาพ และการใช้สื่อมัลติมีเดีย 7) การทำ�งานร่วมกับผู้อื่น เป็นความสามารถในการทำ�งานร่วมกับผู้อื่น มีความยืดหยุ่น มีความรับผิดชอบร่วมกัน เคารพในความคิด เห็นคุณค่า และเข้าใจบทบาทของผู้อื่น เพื่อทำ�งาน ให้บรรลุเป้าหมายร่วมกัน 5 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 12. คำ�ชี้แจงการใช้คู่มือครู สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้จัดทำ�คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 สำ�หรับใช้ควบคู่กับหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 สาระเทคโนโลยี กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 เพื่ออำ�นวยประโยชน์แก่ผู้สอน ใช้เป็นแนวทางในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ การวัดและ ประเมินผลตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด การจัดการเรียนรู้สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ได้เสนอให้ใช้เวลาในการจัดการเรียนรู้ไม่น้อยกว่า 40 ชั่วโมง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความเหมาะสม และความพร้อมของโรงเรียน เพื่อให้ผู้เรียนสามารถบรรลุมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด ผู้สอนควรศึกษา และทำ�ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการจัดการเรียนรู้ตามที่ได้เสนอแนะไว้ อย่างไรก็ตามผู้สอนอาจปรับเปลี่ยน กิจกรรมและออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ ได้ตามความเหมาะสม โดยคำ�นึงถึงความพร้อมและศักยภาพ ของผู้เรียนรวมทั้งเป้าหมายการจัดการเรียนรู้เป็นสำ�คัญ 1. วัตถุประสงค์ของการจัดทำ�คู่มือครู คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จัดทำ�ขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อเป็นแนวทางสำ�หรับผู้สอนใช้ออกแบบการเรียนรู้ สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) 2. ขอบข่ายของหนังสือเรียน การนำ�คู่มือครูนี้ไปใช้เป็นแนวทางในการออกแบบการเรียนรู้ควบคู่กับหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพและ บรรลุตามเป้าหมายของการจัดการเรียนรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ผู้สอนควรศึกษาขอบข่ายของหนังสือเรียน ซึ่งเน้นให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมที่ให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง โดยกิจกรรมการเรียนรู้ของ หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 แบ่งเป็น 3 บท ได้แก่ 6 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 13. ตอนที่ 1 ความรู้กับกระบวนการคิดเพื่อแก้ปัญหา บทที่ 1 ความรู้และการคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา เป็นบทเรียนที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความสำ�คัญของความรู้ทาง ด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และศาสตร์อื่นเพื่อใช้แก้ปัญหา กระบวนการออกแบบหรือการคิดเชิงออกแบบ เพื่อให้สามารถประยุกต์ใช้ในการวิเคราะห์ทำ�ความเข้าใจปัญหาอย่างลึกซึ้งและพัฒนาวิธีการแก้ปัญหาที่ตรง กับความต้องการ ประกอบด้วยหัวข้อ 1.1 ความรู้กับการแก้ปัญหา 1.2 การคิดเชิงออกแบบกับการแก้ปัญหา ตอนที่ 2 การพัฒนาโครงงาน บทที่ 2 โครงงานกับการแก้ปัญหา เป็นบทเรียนที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีความรู้ความสามารถในการพัฒนาโครงงานโดยผ่าน กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมเพื่อให้สามารถนำ�ไปแก้ปัญหาที่ตนเองสนใจ ประกอบด้วยหัวข้อ 2.1 การแก้ปัญหาด้วยการทำ�โครงงาน 2.2 การพัฒนาโครงงานโดยใช้กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม ตอนที่ 3 การพัฒนาต่อยอดผลงาน บทที่ 3 การสร้างประโยชน์จากผลงาน เป็นบทเรียนที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาผลงาน การสร้าง ประโยชน์จากผลงาน และการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาของตนเองและผู้อื่น เพื่อให้เกิดความเข้าใจและ สามารถนำ�ความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาหรือสร้างประโยชน์จากผลงานของตนเอง และการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ผลงานของตนเองให้เป็นที่รู้จักและก่อให้เกิดประโยชน์ ประกอบด้วยหัวข้อ 3.1 การสร้างประโยชน์ 3.2 สิทธิและการคุ้มครองผลงาน 3.3 การนำ�เสนอผลงาน 7 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 14. 3. สัญลักษณ์หัวข้อในหนังสือเรียน ภายในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ประกอบด้วยสัญลักษณ์สำ�คัญ เพื่อกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ ดังนี้ เป็นการเชื่อมโยงเนื้อหากับ การประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง ชวนคิดเป็นคำ�ถามหรือ กิจกรรมให้ลองคิดหรือปฏิบัติ เนื้อหาสาระที่เป็นแนวคิด สำ�คัญของบท เป็นการแนะนำ�แหล่งข้อมูล เพิ่มเติมที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหา เป็นคำ�เตือนให้คำ�นึงถึงความ ปลอดภัยหรือประเด็นสำ�คัญ เกี่ยวกับเนื้อหานั้น เป็นการสรุปเนื้อหาของ บทเรียน กิจกรรมความร่วมมือ หรือการคิดแบบกลุ่ม เป็นกิจกรรมที่ให้ปฏิบัติเพื่อ ตรวจสอบความรู้หลังจากเรียน จบบทเรียน การนำ�ไปใช้ จุดประสงค์ของบทเรียน ทบทวนความรู้ก่อนเรียน สื่อเสริมเพิ่มความรู้ กิจกรรม กิจกรรมท้ายบท ชวนคิด เกร็ดน่ารู้ 1 3 5 7 9 2 4 6 8 10 การสื่อความหมายของรูปภาพและกรอบที่ควรรู้ ข้อควรระวัง สรุปท้ายบท เป็นการทบทวนความรู้เพื่อ เชื่อมโยงเนื้อหาที่จะเรียนต่อไป เป็นจุดประสงค์การเรียนรู้ ของบทเรียน 8 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 15. 4. การออกแบบการเรียนรู้ สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) การออกแบบการเรียนรู้เป็นขั้นตอนการวิเคราะห์ตัวชี้วัด ซึ่งกำ�หนดไว้ในหลักสูตรไปสู่หน่วยการเรียนรู้ และแผนการจัดการเรียนรู้ ดังนี้ 1) การวิเคราะห์หลักสูตร เป็นการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวชี้วัด และสาระการเรียนรู้แกนกลาง เพื่อให้ทราบว่าต้องการให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ตามสาระการเรียนรู้ใด แล้วกำ�หนดเป็นจุดประสงค์การเรียนรู้ ทักษะและกระบวนการที่ต้องการให้เกิดกับผู้เรียน 2) การกำ�หนดรูปแบบการจัดการเรียนรู้ เป็นการพิจารณาแนวทางการจัดการเรียนรู้ที่เหมาะสม กับสาระการเรียนรู้แกนกลาง ทักษะและกระบวนการ เพื่อให้ผู้เรียนบรรลุจุดประสงค์การเรียนรู้ ประกอบด้วย องค์ประกอบหลัก ๆ ได้แก่ กิจกรรมการเรียนรู้ เป็นการกำ�หนดสิ่งที่ผู้เรียนต้องทำ�เพื่อให้บรรลุตามจุดประสงค์ที่กำ�หนด ควรเขียน เป็นลำ�ดับขั้นตอนอย่างชัดเจน เพื่อลำ�ดับวิธีการจัดการเรียนรู้ให้มองเห็นภาพต่อเนื่องว่าผู้เรียนต้องทำ�สิ่งใด ก่อนหลัง และมีกระบวนการอย่างไรบ้าง หากสามารถระบุถึงบทบาทของผู้สอนและผู้เรียนได้ว่ามีส่วน สนับสนุนการจัดการเรียนรู้กันได้อย่างไรจะทำ�ให้กิจกรรมการเรียนรู้มีความหมายชัดเจนยิ่งขึ้น สื่อการเรียนรู้ สื่อการเรียนรู้ถือเป็นเครื่องมือสำ�คัญยิ่งสำ�หรับการจัดการเรียนรู้ที่ช่วยเชื่อมโยงความรู้ จากผู้สอนไปถึงผู้เรียนได้ดียิ่งขึ้น ซึ่งบางครั้งเนื้อหาอยู่ในรูปที่เป็นนามธรรม สื่อการเรียนรู้จะช่วยทำ�ให้ ผู้เรียนเกิดความรู้ความเข้าใจเป็นรูปธรรมมากขึ้น ซึ่งสื่อการจัดการเรียนรู้มีหลากหลายประเภท ผู้สอนต้อง ผลิตหรือเลือกใช้ให้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ในการจัดการเรียนรู้ 3) การวัดและการประเมินผลการเรียนรู้ เป็นการตรวจสอบว่าผู้เรียนบรรลุจุดประสงค์ของการเรียนรู้ ที่กำ�หนดไว้หรือไม่ เครื่องมือที่ใช้ในการวัดและประเมินผลมีหลายรูปแบบ การเลือกใช้จึงต้องพิจารณา ถึงจุดประสงค์การเรียนรู้และกิจกรรมการเรียนรู้เป็นสำ�คัญ 5. สื่อและแหล่งเรียนรู้ ในการจัดการเรียนรู้สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ผู้เรียนและผู้สอนสามารถศึกษาหรือ เรียนรู้ได้จากแหล่งเรียนรู้ที่มีอยู่ได้หลายแนวทางนอกจากในหนังสือเรียนและคู่มือครูรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) โดยอาจใช้แหล่งเรียนรู้อื่นเพิ่มเติมได้ เช่น 1) ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีอยู่ในพื้นที่ หรือปราชญ์ชาวบ้านที่มีประสบการณ์ บุคคลที่ประสบความ สำ�เร็จในงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาบทเรียน สามารถเป็นผู้ให้ความรู้กับผู้เรียนได้ โดยผู้สอนอาจใช้ วิธีการเชิญวิทยากรมาให้ความรู้ในโรงเรียน หรืออาจพาผู้เรียนไปศึกษาดูงานในพื้นที่จริงได้ ทั้งนี้ ผู้สอนควรให้ ประเด็นกับผู้เรียนเกี่ยวกับสิ่งที่ต้องบันทึกหรือศึกษาระหว่างการศึกษาดูงานแล้วนำ�มาสรุป อภิปรายข้อคิด ที่ได้ระหว่างเพื่อนสมาชิกในชั้นเรียนและผู้สอน 9 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 16. 2) แหล่งวิทยาการ ได้แก่ สถาบัน องค์กร หน่วยงาน ห้องสมุด ศูนย์วิชาการทั้งจากภาครัฐและเอกชน ซึ่งให้บริการความรู้ในเรื่องต่าง ๆ โดยผู้สอนอาจมอบหมายให้ผู้เรียนไปศึกษาในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อ ที่กำ�ลังเรียนรู้แล้วทำ�สรุปรายงานเพื่อนำ�เสนอในชั้นเรียน 3) สถานประกอบการ สถานประกอบวิชาชีพอิสระ โรงงานอุตสาหกรรม หน่วยวิจัยในท้องถิ่น ซึ่งให้บริการความรู้ ฝึกอบรมเกี่ยวกับงาน และวิชาชีพต่าง ๆ ที่มีอยู่ในชุมชนหรือท้องถิ่น โดยผู้สอนสามารถ นำ�ผู้เรียนไปศึกษาดูงานในแหล่งต่าง ๆ เพื่อให้เกิดประสบการณ์จริง สามารถเห็นความเชื่อมโยงระหว่าง สิ่งที่ได้เรียนรู้ในชั้นเรียนกับบริบทของชีวิตจริง และยังช่วยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ศึกษาสภาพปัญหา ที่เกิดขึ้นในสถานการณ์จริง ซึ่งอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการนำ�มาซึ่งการพัฒนาหรือสร้างแนวทางการแก้ปัญหา ด้วยกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมได้อีกด้วย 4) สื่อสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ เช่น แผ่นพับ วารสาร หนังสืออ้างอิง หนังสือพิมพ์ สื่อเหล่านี้เป็นสิ่งสำ�คัญ ที่สามารถจัดหาได้ง่ายเพื่อให้ผู้สอนสามารถนำ�มาใช้เป็นข้อมูลอ้างอิง หรืออาจเป็นสถานการณ์ปัญหา จากข่าวในหนังสือพิมพ์เพื่อให้ผู้เรียนใช้เป็นโจทย์สถานการณ์ปัญหาในการทำ�กิจกรรมการเรียนรู้ได้ 5) สื่อดิจิทัล ในเว็บไซต์ต่าง ๆ ทั้งจากในและต่างประเทศ ซึ่งถือเป็นแนวทางที่สำ�คัญในการใช้ประกอบ การสืบค้นข้อมูลในสังคมปัจจุบันที่มีสื่อต่าง ๆ จากเว็บไซต์จำ�นวนมาก โดยมีทั้งในรูปแบบของข้อความ รูปภาพ หรือวีดิทัศน์ ซึ่งจะช่วยให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น อย่างไรก็ตามการเลือกใช้แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ ต้องคิดวิเคราะห์ และมีวิจารณญาณในการเลือกใช้ รวมทั้งต้องอ้างอิงข้อมูลที่ได้มา ซึ่งเป็นสิ่งสำ�คัญที่ผู้สอนต้องสร้าง ความตระหนักให้กับผู้เรียนในการเคารพสิทธิของผู้อื่น เช่น แหล่งเรียนรู้ออนไลน์ของ สสวท. (http://learningspace.ipst.ac.th/) แหล่งเรียนรู้ออนไลน์ของสำ�นักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) (http://www.dlit.ac.th/pages/classroom.php) 6. การจัดการเรียนรู้สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) การจัดการเรียนรู้ที่สามารถสะท้อนหลักสูตร และพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณภาพตามที่หลักสูตรกำ�หนด ควรเป็นการเรียนรู้โดยเน้นให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติมีส่วนร่วม และเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมการเรียนรู้ โดยจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนมีโอกาสศึกษาด้วยตนเอง ตัดสินใจ และลงมือปฏิบัติ เพื่อให้เกิดประสบการณ์ตรง แก้ปัญหาในชีวิตจริงผ่านการวางแผน ออกแบบ ประเมินผล และนำ�เสนอผลงานร่วมกันเพื่อให้ผู้เรียนสามารถ แก้ปัญหาหรือสนองความต้องการโดยสร้างชิ้นงานหรือวิธีการอย่างสร้างสรรค์ (Prince, 2004 ; Bonwell, 1991) ผู้สอนจึงต้องมีความรู้ความเข้าใจในหลักการ แนวคิด และจุดเน้นที่เกี่ยวข้องกับแนวทางการจัดการ เรียนรู้ของสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ตัวอย่างแนวทางในการจัดการเรียนรู้ เพื่อให้ ผู้เรียนเรียนรู้โดยผ่านการลงมือปฏิบัติ เช่น 10 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 17. การจัดการเรียนรู้โดยมีกิจกรรมเป็นฐาน (activity-based learning) เป็นการเรียนรู้ต่าง ๆ ที่ให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติจริงผ่านกิจกรรมและมีบทบาทในการค้นคว้าหาความรู้ด้วยตนเอง โดยเน้นให้ผู้เรียน รู้จักคิดวิเคราะห์และเรียนรู้จากกิจกรรมที่ได้ทำ�จริง และเปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการสร้างองค์ความรู้ การสร้างปฏิสัมพันธ์และการร่วมมือกัน การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (problem-based learning) เป็นวิธีการเรียนรู้ ที่นำ�ปัญหามาเป็นตัวกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ผ่านกระบวนการศึกษาค้นคว้าความรู้ใหม่เพื่ออธิบาย หรือแก้ปัญหา โดยมีกระบวนการการจัดการเรียนรู้คือ ผู้เรียนจะได้รับสถานการณ์และทำ�ความเข้าใจ ในสถานการณ์นั้นและร่วมกันระบุปัญหา วิเคราะห์ปัญหา อภิปรายหาคำ�อธิบาย ตั้งสมมติฐานเพื่อหา คำ�ตอบของปัญหา พร้อมจัดลำ�ดับความสำ�คัญของสมมติฐานที่เป็นไปได้อย่างมีเหตุผล และต้องพิจารณาว่า จะต้องมีความรู้เรื่องอะไรบ้างที่จำ�เป็นในการแก้ปัญหา ผู้เรียนร่วมกันกำ�หนดประเด็นการเรียนรู้หรือ วัตถุประสงค์การเรียนรู้เพื่อจะไปค้นคว้าหาข้อมูลต่อไป ผู้เรียนแต่ละคนค้นคว้าหาข้อมูลและศึกษาเพิ่มเติม พร้อมทั้งประเมินความถูกต้อง และนำ�ข้อมูลมาใช้เพื่อช่วยในการออกแบบการแก้ปัญหาเพื่อแก้ปัญหาต่อไป (Barrows, 2000) การจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (project-based learning) เป็นการให้ผู้เรียนได้ ลงมือปฏิบัติจริงในลักษณะของการศึกษา สำ�รวจ ค้นคว้า ทดลอง ประดิษฐ์คิดค้นโดยมีกระบวนการจัดการ เรียนรู้ คือ ผู้สอนกำ�หนดขอบเขตของโครงงานอย่างกว้าง ๆ ให้สอดคล้องกับรายวิชา สภาพปัญหาหรือ ความถนัดของผู้เรียน และให้ผู้เรียนออกแบบโครงงานร่วมกันเพื่อนำ�ไปสู่การเขียนเค้าโครงและลงมือปฏิบัติ ตามแผนที่วางไว้ในเค้าโครง ผู้เรียนสรุปผ่านการเขียนรายงานและมีการประเมินโครงงาน (MacDonell, 2007) จะเห็นว่า การจัดการเรียนรู้สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) จะให้ผู้เรียนได้ฝึก กระบวนการทำ�งานอย่างเป็นระบบผ่านกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม การคิดวิเคราะห์ ลงมือ แก้ปัญหาจากสถานการณ์ปัญหาที่เชื่อมโยงกับชีวิตจริง (real-world problems) ผู้เรียนต้องฝึกการทำ�งาน เพื่อแก้ปัญหาได้อย่างเหมาะสมตามเงื่อนไข ทรัพยากรที่มีด้วยวิธีการที่หลากหลาย 11 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 18. 7. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ แนวทางการวัดและประเมินผลของสาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) มุ่งเน้นที่การประเมิน ตามสภาพจริง (authentic assessment) โดยวัดและประเมินผล 3 ด้าน คือ ความสามารถด้านสติปัญญา ความสามารถด้านทักษะปฏิบัติ และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยการประเมินตามสภาพจริงในสาระ เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ผู้สอนสามารถประเมินจากผลงานหรือการทำ�งานของผู้เรียน เป็นหลัก ผ่านกระบวนการสังเกต บันทึก หรือตรวจสอบเอกสารเกี่ยวกับชิ้นงานและวิธีการของผู้เรียน เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงคุณภาพที่มีความต่อเนื่อง โดยลักษณะสำ�คัญของการประเมินจากสภาพจริง มีดังนี้ 1) ผสมผสานไปกับการจัดการเรียนรู้และต้องประเมินอย่างต่อเนื่อง โดยใช้วิธีการประเมินที่หลากหลาย 2) ให้ความสำ�คัญกับการประเมินกระบวนการคิดที่ซับซ้อน ความสามารถในการปฏิบัติงาน ศักยภาพ ของผู้เรียนในแง่ของผู้ผลิต และกระบวนการที่ได้ผลผลิตมากกว่าที่จะประเมินว่าผู้เรียนสามารถจดจำ� ความรู้อะไรได้บ้าง 3) มุ่งเน้นศักยภาพโดยรวมของผู้เรียนทั้งด้านความรู้พื้นฐาน ความคิดระดับสูง ความสามารถในการ แก้ปัญหา การสื่อสาร เจตคติ ลักษณะนิสัย ทักษะในด้านต่าง ๆ และความสามารถในการทำ�งานร่วมกับผู้อื่น 4) ให้ความสำ�คัญต่อพัฒนาการของผู้เรียน ข้อมูลที่ได้จากการประเมินหลาย ๆ ด้าน และหลากหลาย วิธีสามารถนำ�มาใช้ในการวินิจฉัยจุดเด่นของผู้เรียนที่ควรจะให้การส่งเสริม และวินิจฉัยจุดด้อยที่จะต้องให้ ความช่วยเหลือหรือแก้ไข เพื่อให้ผู้เรียนได้พัฒนาเต็มตามศักยภาพ ตามความสนใจ และความสามารถของ แต่ละบุคคล 5) ข้อมูลที่ได้จากการประเมินจะสะท้อนให้เห็นถึงกระบวนการจัดการเรียนรู้ และการวางแผน การสอนของผู้สอนว่าเป็นไปตามจุดมุ่งหมายของการจัดการเรียนรู้หรือไม่ ผู้สอนสามารถนำ�ข้อมูลจาก การประเมินมาปรับกระบวนการจัดการเรียนรู้ กิจกรรมและตัวแปรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องให้เหมาะสมต่อไป 6) ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการประเมินเพื่อส่งเสริมให้รู้จักตัวเอง เชื่อมั่นในตนเองและสามารถพัฒนา ตนเองได้ ทั้งนี้ผู้สอนสามารถเลือกใช้วิธีการหรือเครื่องมือวัดและประเมินผลที่หลากหลาย โดยต้องมีความ สอดคล้องและความเหมาะสมกับจุดประสงค์และกิจกรรมการเรียนรู้ ซึ่งวิธีการหรือเครื่องมือวัดที่สามารถ นำ�มาใช้ เช่น 1) การเขียนสะท้อนการเรียนรู้ เป็นวิธีการประเมินด้วยการเขียนตอบตามประเด็นคำ�ถามที่ผู้สอน กำ�หนด เพื่อตรวจสอบความรู้ความเข้าใจ ทักษะ กระบวนการ ซึ่งสามารถประเมินได้ทั้งระหว่างเรียนและ หลังเรียน คำ�ตอบของผู้เรียนจะสะท้อนถึงความเข้าใจ ความก้าวหน้าในผลการเรียนรู้ เครื่องมือที่นิยมใช้ เช่น แบบบันทึกการเรียนรู้ แบบสะท้อนการเรียนรู้ 12 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 19. 2) การทดสอบ เป็นวิธีการประเมินความรู้ ความเข้าใจ และทักษะของผู้เรียน ซึ่งผู้สอนควรเลือกใช้ เครื่องมือทดสอบให้ตรงตามวัตถุประสงค์ของการวัดและประเมินผลนั้น ๆ และต้องมีคุณภาพ มีความ เที่ยงตรง (validity) และความเชื่อมั่น (reliability) เครื่องมือที่นิยมใช้ เช่น แบบทดสอบชนิดต่าง ๆ 3) แฟ้มสะสมงาน เป็นวิธีการประเมินด้วยการรวบรวมผลงานและหลักฐานการเรียนรู้ที่แสดงถึง ความรู้ความสามารถ ทักษะ คุณลักษณะอันพึงประสงค์และพัฒนาการของผู้เรียนอย่างมีจุดมุ่งหมาย เพื่อใช้ในการประเมินความสามารถของผู้เรียนในด้านต่าง ๆ ผู้สอนจะเลือกผลงานและหลักฐานชิ้นใด ที่รวบรวมอยู่ในแฟ้มมาประเมินก็ย่อมขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ในการประเมิน เช่น หากต้องการประเมิน ความสามารถของผู้เรียนควรเลือกผลงานหรือชิ้นงานที่ดีที่สุดของผู้เรียนมาประเมิน หากต้องการประเมิน พัฒนาการทางการเรียนควรเลือกตัวแทนผลงานในแต่ละช่วงมาประเมิน หากต้องการประเมินกระบวนการ ทำ�งานและการแก้ปัญหาควรนำ�บันทึกการปฏิบัติงานของผู้เรียนมาประเมิน 4) ผลการปฏิบัติงาน เป็นวิธีการประเมินงานหรือกิจกรรมที่ผู้สอนมอบหมายให้ผู้เรียนปฏิบัติงาน เพื่อให้ทราบถึงผลการพัฒนาของผู้เรียน ซึ่งผู้สอนต้องเตรียมการประเมิน 2 ส่วน คือ การประเมินภาระงาน หรือชิ้นงาน และการประเมินกระบวนการทำ�งาน เครื่องมือที่นิยมใช้ คือ แบบมาตรประมาณค่า และ แบบบันทึกการปฏิบัติงาน 5) การสังเกตพฤติกรรม เป็นวิธีการประเมินโดยการสังเกตพฤติกรรมต่าง ๆ ของผู้เรียนระหว่าง การทำ�กิจกรรม เพื่อประเมินทั้งด้านทักษะการทำ�งาน และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เครื่องมือวัดที่นิยมใช้ เช่น แบบสังเกตพฤติกรรม แบบตรวจสอบรายการ (check list) 6) การสัมภาษณ์ เป็นวิธีการประเมินด้วยการพูดคุย การซักถามตามประเด็นการประเมินที่สนใจ ซึ่งการสัมภาษณ์สามารถกระทำ�ได้ 2 ลักษณะ คือ การสัมภาษณ์อย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ เครื่องมือวัดที่นิยมใช้ คือ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง แบบกึ่งโครงสร้าง และแบบไม่มีโครงสร้าง 13 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 22. ตารางวิเคราะห์การจัดทำ�หน่วยการเรียนรู้ สาระเทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ความรู้กับกระบวนการคิดเพื่อแก้ปัญหา ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ แกนกลาง จำ�นวน ชั่วโมง จุดประสงค์ การเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ การวัดและ ประเมินผล ประยุกต์ใช้ความ รู้และทักษะจาก ศาสตร์ต่าง ๆ รวมทั้งทรัพยากร ในการทำ� โครงงานเพื่อ แก้ปัญหาหรือ พัฒนางาน การทำ�โครงงาน เป็นการ ประยุกต์ใช้ความรู้และ ทักษะจากศาสตร์ต่าง ๆ รวมทั้งทรัพยากรในการ สร้างหรือพัฒนาชิ้นงาน หรือวิธีการ เพื่อแก้ปัญหา หรืออำ�นวยความสะดวก ในการทำ�งาน 8 ชั่วโมง 1. อธิบายประโยชน์ ของการคิด เชิงออกแบบ 2. วิเคราะห์ สถานการณ์หรือ ความต้องการ ที่คำ�นึงถึงผู้ใช้ ด้วยการคิด เชิงออกแบบ และความรู้จาก ศาสตร์ต่าง ๆ กิจกรรมที่ 1 ความรู้กับการคิดเชิง ออกแบบเพื่อแก้ปัญหา ภาระงาน: 1.1 วิเคราะห์จุดคุ้มทุนใน การลงทุนผลิตพืช 4 ชนิด เพื่อออกแบบฟาร์มอัจฉริยะ 1.2 ออกแบบการวางระบบน้ำ� ในโรงเรือนสำ�หรับปลูก มะเขือเทศในฟาร์มอัจฉริยะ 1.3 ออกแบบสนามเด็กเล่น โดยใช้การคิดเชิงออกแบบ ภายใต้ความต้องการและ ข้อมูลที่กำ�หนด 1.4 ออกแบบวิธีการแก้ปัญหา ที่ตนเองสนใจโดยใช้การคิด เชิงออกแบบ 1. การอธิบาย ประโยชน์ของการ คิดเชิงออกแบบ 2. การวิเคราะห์ สถานการณ์หรือ ความต้องการที่ คำ�นึงถึงผู้ใช้ด้วย การคิดเชิงออกแบบ และความรู้จาก ศาสตร์ต่าง ๆ 16 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 23. หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 การพัฒนาโครงงาน ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ แกนกลาง จำ�นวน ชั่วโมง จุดประสงค์ การเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ การวัดและ ประเมินผล ประยุกต์ใช้ความ รู้และทักษะจาก ศาสตร์ต่าง ๆ รวมทั้งทรัพยากร ในการทำ� โครงงานเพื่อ แก้ปัญหาหรือ พัฒนางาน 1. การทำ�โครงงานเป็น การประยุกต์ใช้ความรู้ และทักษะจากศาสตร์ ต่าง ๆ รวมทั้งทรัพยากร ในการสร้างหรือพัฒนา ชิ้นงานหรือวิธีการ เพื่อแก้ปัญหาหรือ อำ�นวยความสะดวก ในการทำ�งาน 20 ชั่วโมง พัฒนาโครงงาน เพื่อแก้ปัญหา ด้วยกระบวน การออกแบบ เชิงวิศวกรรม กิจกรรมที่ 2 โครงงานกับ การแก้ปัญหา ภาระงาน: 2.1 วิเคราะห์โครงงาน 2.2 สำ�รวจสถานการณ์ที่สนใจ ระบุปัญหา และตัดสินใจ เลือกปัญหาที่ผู้เรียนสนใจ ในการพัฒนาโครงงาน 2.3 กำ�หนดกรอบแนวคิดและ ขอบเขตของปัญหาในการทำ� โครงงาน 1. การวิเคราะห์ โครงงาน 2. การพัฒนา โครงงานด้วย กระบวนการ ออกแบบ เชิงวิศวกรรม 3. การนำ�เสนอ โครงงาน 2. การทำ�โครงงาน การออกแบบและ เทคโนโลยี สามารถ ดำ�เนินการได้ โดย เริ่มจากการสำ�รวจ สถานการณ์ปัญหา ที่สนใจ เพื่อกำ�หนด หัวข้อโครงงาน แล้วรวบรวมข้อมูล 2.4 รวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ โครงงาน 2.5 พัฒนาทางเลือกในการ แก้ปัญหาและตัดสินใจเลือก โดยกำ�หนดเงื่อนไขในการ พิจารณาที่เหมาะสม 17 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 24. หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 การพัฒนาโครงงาน (ต่อ) ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ แกนกลาง จำ�นวน ชั่วโมง จุดประสงค์ การเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ การวัดและ ประเมินผล และแนวคิดที่เกี่ยวข้อง กับปัญหา ออกแบบ แนวทางการแก้ปัญหา วางแผน และดำ�เนิน การแก้ปัญหา ทดสอบ ประเมินผล ปรับปรุง แก้ไขวิธีการแก้ปัญหา หรือชิ้นงาน และ นำ�เสนอวิธีการ แก้ปัญหา 2.6 ออกแบบวิธีการแก้ปัญหา และถ่ายทอดความคิดของ แนวทางการแก้ปัญหาเป็น ผังกราฟิก ภาพ 3 มิติ หรือ ภาพฉาย 2.7 เขียนเค้าโครงโครงงาน 2.8 วางแผนปฏิบัติงานและ ดำ�เนินการแก้ปัญหา 2.9 กำ�หนดเกณฑ์ในการทดสอบ ชิ้นงานหรือวิธีการแก้ปัญหา ที่สอดคล้องกับขอบเขตของ ปัญหา และทำ�การทดสอบ ประเมินผล 2.10 นำ�เสนอแนวคิดในการ ปรับปรุงแก้ไขวิธีการ แก้ปัญหาหรือชิ้นงาน 2.11 นำ�เสนอโครงงาน 18 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 25. หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 การพัฒนาต่อยอดผลงาน ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ แกนกลาง จำ�นวน ชั่วโมง จุดประสงค์ การเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ การวัดและ ประเมินผล ประยุกต์ใช้ ความรู้และ ทักษะจาก ศาสตร์ต่าง ๆ รวมทั้งทรัพยากร ในการทำ� โครงงานเพื่อ แก้ปัญหาหรือ พัฒนางาน การทำ�โครงงาน เป็นการประยุกต์ใช้ ความรู้และทักษะจาก ศาสตร์ต่าง ๆ รวมทั้ง ทรัพยากรในการสร้าง หรือพัฒนาชิ้นงานหรือ วิธีการ เพื่อแก้ปัญหา หรืออำ�นวยความ สะดวกในการทำ�งาน 12 ชั่วโมง ประยุกต์ใช้ความรู้ และทักษะจาก ศาสตร์ต่าง ๆ รวมทั้ง ทรัพยากรเพื่อสร้าง หรือพัฒนาผลงาน กิจกรรมที่ 3 การสร้างประโยชน์ จากผลงาน ภาระงาน: 3.1 วิเคราะห์ถึงวิธีการเพิ่มมูลค่า และการสร้างมูลค่าจาก ผลงานของผู้อื่น 3.2 ออกแบบแนวทางการสร้าง ประโยชน์จากผลงานของ ผู้เรียน (ตนเอง) 3.3 วิเคราะห์ผลงานของตนเอง กับสิทธิและการคุ้มครอง ผลงาน 3.4 วิเคราะห์และนำ�เสนอผลงาน ของผู้อื่น ถึงแนวทางการสร้าง ประโยชน์จากผลงาน 3.5 วิเคราะห์และนำ�เสนอผลงาน ของผู้เรียน (ตนเอง) ถึงแนวทางการสร้าง ประโยชน์จากผลงาน 1. การวิเคราะห์วิธีการ การสร้างประโยชน์ จากผลงานโดย การเพิ่มมูลค่า หรือสร้างมูลค่า 2. การออกแบบ แนวทางการสร้าง ประโยชน์จาก ผลงาน 3. การวิเคราะห์สิทธิ และการคุ้มครอง ผลงาน 4. การนำ�เสนอ ผลงานอย่าง มืออาชีพ 19 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 27. 1 ความรู้และการคิดเชิงออกแบบ เพื่อการแก้ปัญหา ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้ ทักษะและกระบวนการที่เป็นจุดเน้น ความรู้เดิมที่ผู้เรียนต้องมี สาระสำ�คัญ สื่อและอุปกรณ์ แนวทางการจัดการเรียนรู้ การวัดและประเมินผล แหล่งเรียนรู้ ข้อเสนอแนะ แนวคำ�ตอบกิจกรรม แผนการจัด การเรียนรู้ที่ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เวลา 8 ชั่วโมง
  • 28. 1. ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้ 1.1 ตัวชี้วัด ประยุกต์ใช้ความรู้และทักษะจากศาสตร์ต่าง ๆ รวมทั้งทรัพยากรในการทำ�โครงงานเพื่อแก้ปัญหา หรือพัฒนางาน 1.2 สาระการเรียนรู้ การทำ�โครงงาน เป็นการประยุกต์ใช้ความรู้และทักษะจากศาสตร์ต่าง ๆ รวมทั้งทรัพยากรในการ สร้างหรือพัฒนาชิ้นงานหรือวิธีการ เพื่อแก้ปัญหาหรืออำ�นวยความสะดวกในการทำ�งาน ความรู้และการคิดเชิงออกแบบ เพื่อการแก้ปัญหา แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 22 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 29. 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 อธิบายประโยชน์ของการคิดเชิงออกแบบ 2.2 วิเคราะห์สถานการณ์หรือความต้องการที่คำ�นึงถึงผู้ใช้ด้วยการคิดเชิงออกแบบและความรู้ จากศาสตร์ต่าง ๆ 3. ทักษะและกระบวนการที่เป็นจุดเน้น 3.1 ทักษะการคิดวิเคราะห์ 3.2 ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ 3.3 ทักษะการสื่อสาร 3.4 ทักษะการทำ�งานร่วมกับผู้อื่น 4. ความรู้เดิมที่ผู้เรียนต้องมี ธรรมชาติของเทคโนโลยี ได้แก่ ความหมายและการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี ระบบทาง เทคโนโลยีที่ซับซ้อน ตลอดจนผลกระทบของเทคโนโลยี ได้ลงมือปฏิบัติเพื่อวางแผนและทำ�งานอย่างเป็น ระบบตามกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม (engineering design process) โดยใช้เทคนิคหรือวิธีการ ต่าง ๆ มาช่วยในการวิเคราะห์ปัญหา กำ�หนดประเด็นและรวบรวมข้อมูล ออกแบบ วางแผนและสร้าง ชิ้นงาน ทดสอบ ประเมินผล ปรับปรุงแก้ไขชิ้นงาน และนำ�เสนอผลการแก้ปัญหา 5. สาระสำ�คัญ การวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาอย่างรอบด้านภายใต้กรอบความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และศาสตร์อื่น ๆ รวมทั้งการใช้แนวคิดเชิงออกแบบร่วมกับการทำ�งานตามกระบวนการออกแบบ เชิงวิศวกรรม จะช่วยให้ผู้เรียนสามารถพิจารณากิจกรรมและปัญหาที่เกิดในสถานการณ์และบริบทต่าง ๆ ช่วยให้ผู้เรียนวิเคราะห์และเข้าใจผู้ใช้งานซึ่งเป็นกลุ่มบุคคลผู้นำ�เทคโนโลยีที่ถูกพัฒนาไปใช้ในชีวิตประจำ�วัน แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 ความรู้และ การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา 23คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
  • 30. 7. แนวทางการจัดการเรียนรู้ 1) ผู้สอนนำ�เข้าสู่บทเรียน โดยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนแสดงความคิดเห็นในประเด็นที่ว่า “เทคโนโลยีใน ชีวิตประจำ�วัน ถูกคิดค้นขึ้นจากสาเหตุใดบ้าง” 6. สื่อและอุปกรณ์ 6.1 ใบกิจกรรม ใบกิจกรรม เรื่อง เวลา (นาที) กิจกรรมเสนอแนะที่ 1 สำ�รวจก่อนสร้าง 30 กิจกรรมเสนอแนะที่ 2 สร้างอย่างมีความรู้ 45 กิจกรรมเสนอแนะที่ 3 ปฏิบัติงานอย่างมีทักษะ 45 กิจกรรมเสนอแนะที่ 4 พัฒนาแนวคิดพิชิตปัญหา 60 กิจกรรมเสนอแนะที่ 5 คิดอย่างไรให้คุ้มทุน 30 กิจกรรม 1.1 ช่วยคุณสมาร์ทหาจุดคุ้มทุน 60 กิจกรรม 1.2 ช่วยคุณสมาร์ทวางระบบน้ำ� 60 กิจกรรม 1.3 ความรู้กับการออกแบบสนามเด็กเล่น 60 กิจกรรมเสนอแนะที่ 6 ประมวลกระบวนการคิด 30 กิจกรรมท้ายบท การใช้ความรู้และการคิดเชิงออกแบบเพื่อแก้ปัญหา จากสถานการณ์ที่สนใจ 60 6.2 สื่ออื่น ๆ - แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 ความรู้และ การคิดเชิงออกแบบเพื่อการแก้ปัญหา24 คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี