Hạch toán theo qđ 15

14,159 views

Published on

0 Comments
6 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
14,159
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
317
Comments
0
Likes
6
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Hạch toán theo qđ 15

  1. 1. G IẢ I THÍ CH NỘ I D UN G, KẾT CẤ U V À PH ƯƠN G PHÁ P GHI CH ÉP TÀ I KH O Ả N K Ế TOÁ N THEO Q Đ 15 L O Ạ I T À I K HO Ả N I TÀI SẢN NGẮN HẠN Loại tài khoản này dùng để phản ánh giá trị hiện có, tình hình biến động tăng, giảm tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp. Tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp là những tài sản thuộc quyền sở hữuvà quản lý của doanh nghiệp, có thời gian sử dụng, luân chuyển, thu hồi vốntrong một kỳ kinh doanh hoặc trong một năm. Tài sản ngắn hạn của doanhnghiệp có thể tồn tại dưới hình thái tiền, hiện vật (vật tư, hàng hóa), dưới dạngđầu tư ngắn hạn và các khoản nợ phải thu. Tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp bao gồm: Vốn bằng tiền; Các khoảnđầu tư tài chính ngắn hạn; Các khoản phải thu; Hàng tồn kho và các tài sản ngắnhạn khác. Thuộc loại tài khoản này còn bao gồm tài khoản chi sự nghiệp. Hạch toán kế toán tài sản ngắn hạn cần lưu ý: 1. Kế toán các loại tài sản thuộc tài sản ngắn hạn phải tuân thủ các nguyêntắc đánh giá giá trị quy định cho từng loại tài sản: Vốn bằng tiền, đầu tư ngắnhạn, các khoản phải thu, các khoản tạm ứng, các khoản cầm cố, ký cược, ký quỹngắn hạn, hàng tồn kho… 2. Đối với các loại tài sản ngắn hạn thuộc nhóm đầu tư ngắn hạn, các tàikhoản nợ phải thu, hàng tồn kho được đánh giá và phản ánh giá trị trên các tàikhoản kế toán theo giá gốc. Cuối niên độ kế toán nếu giá trị thuần có thể thựchiện được của hàng tồn kho thấp hơn giá gốc thì được lập dự phòng giảm giáhàng tồn kho, đối với các khoản phải thu đã được phân loại là khoản nợ phải thukhó đòi hoặc có khả năng không thu hồi được thì được lập dự phòng phải thukhó đòi. Khoản dự phòng giảm giá, dự phòng phải thu khó đòi không được ghitrực tiếp vào các tài sản ngắn hạn mà phải phản ánh trên một tài khoản riêng (Tàikhoản dự phòng) và được ghi chép, xử lý theo quy định của chế độ tài chính hiệnhành. Tài khoản dự phòng giảm giá, dự phòng phải thu khó đòi về tài sản ngắnhạn được sử dụng để điều chỉnh giá trị ghi sổ kế toán của tài sản ngắn hạn nhằmxác định được giá trị thuần có thể thực hiện được của các tài sản ngắn hạn trênBảng Cân đối kế toán. Loại tài khoản Tài sản ngắn hạn có 24 tài khoản, chia thành 6 nhóm: 251
  2. 2. Nhóm Tài khoản 11 – Vốn bằng tiền, có 3 tài khoản: - Tài khoản 111 - Tiền mặt; - Tài khoản 112 - Tiền gửi Ngân hàng; - Tài khoản 113 - Tiền đang chuyển. Nhóm Tài khoản 12 - Đầu tư tài chính ngắn hạn, có 3 tài khoản: - Tài khoản 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn; - Tài khoản 128 - Đầu tư ngắn hạn khác; - Tài khoản 129 - Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn. Nhóm Tài khoản 13 - Các khoản phải thu, có 5 tài khoản: - Tài khoàn 131 – Phải thu của khách hàng; - Tài khoản 133 – Thuế GTGT được khấu trừ; - Tài khoản 136 – Phải thu nội bộ; - Tài khoản 138 – Phải thu khác; - Tài khoản 139 – Dự phòng phải thu khó đòi. Nhóm Tài khoản 14 – Ứng trước, có 3 tài khoản: - Tài khoản 141 – Tạm ứng; - Tài khoản 142 – Chi phí trả trước ngắn hạn; - Tài khoản 144 – Cầm cố, ký quỹ, ký cược ngắn hạn. Nhóm Tài khoản 15 – Hàng tồn kho, có 9 tài khoản: - Tài khoản 151 – Hàng mua đang đi đường; - Tài khoản 152 – Nguyên liệu, vật liệu; - Tài khoản 153 – Công cụ, dụng cụ; - Tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang; - Tài khoản 155 – Thành phẩm; - Tài khoản 156 – Hàng hóa; - Tài khoản 157 – Hàng gửi đi bán; - Tài khoản 158 – Hàng hóa kho bảo thuế; - Tài khoản 159 – Dự phòng giảm giá hàng tồn kho.Nhóm Tài khoản 16 – Chi sự nghiệp, có 1 tài khoản: - Tài khoản 161 – Chi sự nghiệp. 252
  3. 3. NHÓM TÀI KHOẢN 11 VỐN BẰNG TIỀN Các tài khoản vốn bằng tiền dùng để phản ánh số hiện có và tình hìnhbiến động tăng, giảm các loại vốn bằng tiền của doanh nghiệp, gồm: Tiền mặt tạiquỹ tiền mặt, tiền gửi ở các Ngân hàng và các khoản tiền đang chuyển.HẠCH TOÁN VỐN BẰNG TIỀN CẦN TÔN TRỌNG MỘT SỐ QUY ĐỊNH SAU 1. Hạch toán vốn bằng tiền phải sử dụng một đơn vị tiền tệ thốngnhất là Đồng Việt Nam, trừ trường hợp được phép sử dụng một đơn vị tiền tệ thông dụng khác. 2. Ở những doanh nghiệp có ngoại tệ nhập quỹ tiền mặt hoặc gửi vàoNgân hàng phải quy đổi ngoại tệ ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá hối đoái tại ngàygiao dịch (Tỷ giá hối đoái giao dịch thực tế, hoặc tỷ giá giao dịch bình quân trênthị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tạithời điểm phát sinh) để ghi sổ kế toán. Trường hợp mua ngoại tệ về nhập quỹ tiền mặt, gửi vào Ngân hàng hoặcthanh toán công nợ ngoại tệ bằng Đồng Việt Nam thì được quy đổi ngoại tệ raĐồng Việt Nam theo tỷ giá mua hoặc tỷ giá thanh toán. Bên Có các TK 1112,1122 được quy đổi ngoại tệ ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá trên sổ kế toán TK1112 hoặc TK 1122 theo một trong các phương pháp: Bình quân gia quyền,Nhập trước, xuất trước; Nhập sau, xuất trước; Giá thực tế đích danh (như mộtloại hàng hóa đặc biệt). Nhóm Tài khoản Vốn bằng tiền có nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngoạitệ phải quy đổi ngoại tệ ra Đồng Việt Nam, đồng thời phải hạch toán chi tiếtngoại tệ theo nguyên tệ. Nếu có chênh lệch tỷ giá hối đoái thì phản ánh số chênhlệch này trên các TK doanh thu, chi phí tài chính (nếu phát sinh trong giai đoạnSXKD, kể cả doanh nghiệp SXKD có hoạt động đầu tư XDCB) hoặc phản ánhvào TK 413 (Nếu phát sinh trong giai đoạn đầu tư XDCB - giai đoạn trước hoạtđộng). Số dư cuối kỳ của các tài khoản vốn bằng tiền có gốc ngoại tệ phải đượcđánh giá lại theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngânhàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố ở thời điểm lập báo cáo tàichính năm. Ngoại tệ được kế toán chi tiết theo từng loại nguyên tệ trên Tài khoản 007“Ngoại tệ các loại” (Tài khoản ngoài Bảng cân đối kế toán). 3. Đối với vàng, bạc, kim khí quý, đá quý phản ánh ở nhóm tài khoản vốnbằng tiền chỉ áp dụng cho các doanh nghiệp không đăng ký kinh doanh vàng,bạc, kim khí quý, đá quý. Vàng, bạc, kim khí quý, đá quý phải theo dõi số lượng, trọng lượng, quycách, phẩm chất và giá trị của từng thứ, từng loại. Giá trị vàng, bạc, kim khí quý, 253
  4. 4. đá quý được tính theo giá thực tế (Giá hoá đơn hoặc giá được thanh toán) khitính giá xuất vàng, bạc, kim khí quý, đá quý có thể áp dụng 1 trong 4 phươngpháp tính giá hàng tồn kho. Nhóm tài khoản 11 – Vốn bằng tiền, có 3 tài khoản: - Tài khoản 111 – Tiền mặt; - Tài khoản 112 – Tiền gửi Ngân hàng; - Tài khoản 113 – Tiền đang chuyển. 254
  5. 5. TÀI KHOẢN 111 TIỀN MẶT Tài khoản này dùng để phản ánh tình hình thu, chi, tồn quỹ tại quỹ doanhnghiệp bao gồm: Tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá quý. HẠCH TOÁN TÀI KHOẢN NÀY CẦN TÔN TRỌNG MỘT SỐ QUY ĐỊNH SAU 1. Chỉ phản ánh vào TK 111 “Tiền mặt” số tiền mặt, ngoại tệ thực tếnhập, xuất quỹ tiền mặt. Đối với khoản tiền thu được chuyển nộp ngay vào Ngânhàng (không qua quỹ tiền mặt của đơn vị) thì không ghi vào bên Nợ TK 111“Tiền mặt” mà ghi vào bên Nợ TK 113 “Tiền đang chuyển”. 2. Các khoản tiền mặt do doanh nghiệp khác và cá nhân ký cược, ký quỹtại doanh nghiệp được quản lý và hạch toán như các loại tài sản bằng tiền củađơn vị. 3. Khi tiến hành nhập, xuất quỹ tiền mặt phải có phiếu thu, phiếu chi vàcó đủ chữ ký của người nhận, người giao, người cho phép nhập, xuất quỹ theoquy định của chế độ chứng từ kế toán. Một số trường hợp đặc biệt phải có lệnhnhập quỹ, xuất quỹ đính kèm. 4. Kế toán quỹ tiền mặt phải có trách nhiệm mở sổ kế toán quỹ tiền mặt,ghi chép hàng ngày liên tục theo trình tự phát sinh các khoản thu, chi, xuất, nhậpquỹ tiền mặt, ngoại tệ và tính ra số tồn quỹ tại mọi thời điểm. 5. Thủ quỹ chịu trách nhiệm quản lý và nhập, xuất quỹ tiền mặt. Hàngngày thủ quỹ phải kiểm kê số tồn quỹ tiền mặt thực tế, đối chiếu số liệu sổ quỹtiền mặt và sổ kế toán tiền mặt. Nếu có chênh lệch, kế toán và thủ quỹ phải kiểmtra lại để xác định nguyên nhân và kiến nghị biện pháp xử lý chênh lệch. 6. Ở những doanh nghiệp có ngoại tệ nhập quỹ tiền mặt phải quy đổingoại tệ ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế của nghiệp vụ kinh tếphát sinh, hoặc tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàngdo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh nghiệp vụkinh tế để ghi sổ kế toán. Trường hợp mua ngoại tệ về nhập quỹ tiền mặt ngoại tệ bằng Đồng ViệtNam thì được quy đổi ngoại tệ ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá mua hoặc tỷ giáthanh toán. Bên Có TK 1112 được quy đổi ngoại tệ ra Đồng Việt Nam theo tỷgiá trên sổ kế toán TK 1112 theo một trong các phương pháp: Bình quân giaquyền; Nhập trước, xuất trước; Nhập sau, xuất trước; Giá thực tế đích danh (nhưmột loại hàng hoá đặc biệt). Tiền mặt bằng ngoại tệ được hạch toán chi tiết theo từng loại nguyên tệtrên TK 007 “Ngoại tệ các loại” (TK ngoài Bảng Cân đối kế toán). 7. Đối với vàng, bạc, kim khí quý, đá quý phản ánh ở tài khoản tiền mặtchỉ áp dụng cho các doanh nghiệp không đăng ký kinh doanh vàng, bạc, kim khí 255
  6. 6. quý, đá quý. Ở các doanh nghiệp có vàng, bạc, kim khí quý, đá quý nhập quỹtiền mặt thì việc nhập, xuất được hạch toán như các loại hàng tồn kho, khi sửdụng để thanh toán chi trả được hạch toán như ngoại tệ. KẾT CẤU VÀ NỘI DUNG PHẢN ÁNH CỦA TÀI KHOẢN 111 – TIỀN MẶT Bên Nợ: - Các khoản tiền mặt, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá quý nhập quỹ; - Số tiền mặt, ngoại tệ vàng bạc, kim khí quý, đá quý thừa ở quỹ pháthiện khi kiểm kê; - Chênh lệch tăng tỷ giá hối đoái do đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối kỳ(đối với tiền mặt ngoại tệ). Bên Có: - Các khoản tiền mặt, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá quý xuất quỹ; - Số tiền mặt, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá quý thiếu hụt ở quỹphát hiện khi kiểm kê; - Chênh lệch giảm tỷ giá hối đoái do đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối kỳ(đối với tiền mặt ngoại tệ). Số dư bên Nợ: Các khoản tiền mặt, ngoại tệ,vàng bạc, kim khí quý, đá quý còn tồn quỹtiền mặt. Tài khoản 111 – Tiền mặt, có 3 tài khoản cấp 2: - Tài khoản 1111 – Tiền Việt Nam: Phản ánh tình hình thu, chi, tồn quỹtiền Việt Nam tại quỹ tiền mặt. - Tài khoản 1112 – Ngoại tệ: Phản ánh tình hình thu, chi, tăng, giảm tỷgiá và tồn quỹ ngoại tệ tại quỹ tiền mặt theo giá trị quy đổi ra Đồng Việt Nam. - Tài khoản 1113 – Vàng, bạc, kim khí quý, đá quý: Phản ánh giá trị vàng,bạc, kim khí, đá quý nhập, xuất, tồn quỹ. PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁNM T S NGHI P V KINH T CH Y U 1. Thu tiền bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp lao vụ, dịch vụ nhập quỹtiền mặt của đơn vị: - Trường hợp bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ thuộc đối tượngchịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ và doanh nghiệp nộp thuếGTGT tính theo phương pháp khấu trừ, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng vàcung cấp dịch vụ theo giá bán chưa có thuế GTGT, ghi: Nợ TK 111 - Tiền mặt (Tổng giá thanh toán) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Giá bán chưa có thuế GTGT); 256
  7. 7. Có TK 512 - Doanh thu bán hàng nội bộ (Giá chưa có thuế GTGT). - Khi bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ không thuộc đối tượngchịu thuế GTGT, hoặc thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháptrực tiếp, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giáthanh toán, ghi: Nợ TK 111 - Tiền mặt Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng giá thanh toán) Có TK 512 - Doanh thu bán hàng nội bộ (Tổng giá thanh toán). 2. Khi nhận được tiền của Ngân sách Nhà nước thanh toán về khoản trợcấp, trợ giá bằng tiền mặt, ghi: Nợ TK 111 - Tiền mặt Có TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước (3339). 3. Khi phát sinh các khoản doanh thu hoạt động tài chính, các khoản thunhập khác thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ vàdoanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ (như: Thu lãi đầutư ngắn hạn, dài hạn, thu về thanh lý, nhượng bán TSCĐ,...) bằng tiền mặt nhậpquỹ, ghi: Nợ TK 111- Tiền mặt (Tổng giá thanh toán) Có TK 3331- Thuế GTGT phải nộp (33311) Có TK 515- Doanh thu hoạt động tài chính (Giá chưa có thuế GTGT) Có TK 711- Thu nhập khác (Giá chưa có thuế GTGT). 4. Khi phát sinh các khoản doanh thu hoạt động tài chính, các khoản thunhập khác thuộc đối tượng chịu thuế GTGT và doanh nghiệp nộp thuế GTGTtính theo phương pháp trực tiếp hoặc không thuộc đối tượng chịu thuế GTGTbằng tiền mặt, khi nhập quỹ, ghi: Nợ TK 111 – Tiền mặt Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính Có TK 711 – Thu nhập khác. 5. Rút tiền gửi Ngân hàng về nhập quỹ tiền mặt; vay dài hạn, ngắn hạn,vay khác bằng tiền mặt (Tiền Việt Nam hoặc ngoại tệ), ghi: Nợ TK 111 – Tiền mặt (1111, 1112) Có TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng (1121, 1122) Có các TK 311, 341,... 6. Thu hồi các khoản nợ phải thu và nhập quỹ tiền mặt của doanh nghiệp,ghi: Nợ TK 111 - Tiền mặt (1111, 1112) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 136 - Phải thu nội bộ Có TK 138 - Phải thu khác (1388) Có TK 141 - Tạm ứng. 257
  8. 8. 7. Thu hồi các khoản đầu tư ngắn hạn, các khoản ký cược, ký quỹ hoặcthu hồi các khoản cho vay nhập quỹ tiền mặt, ghi: Nợ TK 111 - Tiền mặt (1111, 1112) Có TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn; hoặc Có TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác Có TK 138 - Phải thu khác Có TK 144 - Cầm cố, ký quỹ, ký cược ngắn hạn Có TK 244 - Ký quỹ, ký cược dài hạn Có TK 228 - Đầu tư dài hạn khác. 8. Nhận khoản ký quỹ, ký cược của các đơn vị khác bằng tiền mặt, ngoạitệ, ghi: Nợ TK 111 – Tiền mặt (1111, 1112) Có TK 338 – Phải trả, phải nộp khác (Khoản ký quỹ, ký cược ngắn hạn) Có TK 344 – Nhận ký quỹ, ký cược dài hạn. 9. Các khoản thừa quỹ tiền mặt phát hiện khi kiểm kê chưa xác định rõnguyên nhân, ghi: Nợ TK 111 – Tiền mặt Có TK 338 – Phải trả, phải nộp khác (3381). 10. Khi nhận được vốn do được giao, nhận vốn góp bằng tiền mặt, ghi: Nợ TK 111 – Tiền mặt Có TK 411 – Nguồn vốn kinh doanh. 11. Xuất quỹ tiền mặt gửi vào tài khoản tại Ngân hàng, ghi: Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Có TK 111 – Tiền mặt. 12. Xuất quỹ tiền mặt mua chứng khoán ngắn hạn, dài hạn hoặc đầu tư vàocông ty con, đầu tư vào công ty liên kết, góp vốn liên doanh, ghi: Nợ TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn Nợ TK 221 - Đầu tư vào công ty con Nợ TK 222 - Vốn góp liên doanh Nợ TK 223 - Đầu tư vào công ty liên kết Nợ TK 228 - Đầu tư dài hạn khác Có TK 111 - Tiền mặt. 13. Xuất quỹ tiền mặt đem đi ký quỹ, ký cược, ghi: Nợ TK 144 – Cầm cố, ký quỹ, ký cược ngắn hạn Nợ TK 244 – Ký quỹ, ký cược dài hạn Có TK 111 – Tiền mặt. 14. Xuất quỹ tiền mặt mua TSCĐ đưa ngay vào sử dụng: - Trường hợp mua TSCĐ về sử dụng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa,dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ, ghi: Nợ TK 211 - Tài sản cố định hữu hình (Giá mua chưa có thuế GTGT) Nợ TK 213 - TSCĐ vô hình (Giá mua chưa có thuế GTGT) 258
  9. 9. Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1332) Có TK 111 - Tiền mặt. - Trường hợp mua TSCĐ về sử dụng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa,dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp hoặckhông thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc sử dụng cho hoạt động sự nghiệp,dự án được trang trải bằng nguồn kinh phí sự nghiệp, dự án hoặc sử dụng chohoạt động văn hoá, phúc lợi được trang trải bằng quĩ khen thưởng, phúc lợi, ghi: Nợ các TK 211, 213,.... (Tổng giá thanh toán) Có TK 111 - Tiền mặt (Tổng giá thanh toán). Nếu TSCĐ mua sắm bằng nguồn vốn đầu tư XDCB hoặc Quỹ Đầu tưphát triển và được dùng vào sản xuất, kinh doanh, kế toán ghi tăng nguồn vốnkinh doanh, khi quyết toán vốn đầu tư XDCB được duyệt, ghi: Nợ các TK 441, 414,... Có TK 411 - Nguồn vốn kinh doanh. 15. Xuất quỹ tiền mặt chi cho hoạt động đầu tư XDCB, chi sửa chữa lớnTSCĐ hoặc mua sắm TSCĐ phải qua lắp đặt để dùng vào sản xuất, kinh doanhhàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ,ghi: Nợ TK 241 - XDCB dở dang Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1332) Có TK 111 - Tiền mặt. 16. Xuất quỹ tiền mặt mua nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ, hànghóa về nhập kho để dùng vào sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộcđối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ (Theo phươngpháp kê khai thường xuyên), ghi: Nợ TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu Nợ TK 153 - Công cụ, dụng cụ Nợ TK 156 - Hàng hoá (Giá mua chưa có thuế GTGT) Nợ TK 157 - Hàng gửi đi bán Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) Có TK 111 - Tiền mặt. 17. Xuất quỹ tiền mặt mua vật tư, hàng hóa dùng vào sản xuất, kinh doanhhàng hoá, dịch vụ chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ, nhập kho(Theo phương pháp kiểm kê định kỳ), ghi: Nợ TK 611 - Mua hàng (6111, 6112) Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) Có TK 111 - Tiền mặt. 18. Xuất quỹ tiền mặt thanh toán các khoản nợ phải trả, ghi: Nợ TK 311 - Vay ngắn hạn Nợ TK 315 - Nợ dài hạn đến hạn trả Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán Nợ TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước Nợ TK 334 - Phải trả người lao động Nợ TK 336 - Phải trả nội bộ Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác Có TK 111 - Tiền mặt. 259
  10. 10. 19. Doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ khi muanguyên vật liệu sử dụng ngay vào sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ thuộcđối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ bằng tiền mặt phátsinh trong kỳ, ghi: Nợ các TK 621, 623, 627, 641, 642,... Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) Có TK 111 - Tiền mặt. 20. Xuất quỹ tiền mặt sử dụng cho hoạt động tài chính, hoạt động khác, ghi: Nợ các TK 635, 811,… Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có) Có TK 111 – Tiền mặt. 21. Các khoản thiếu quỹ tiền mặt phát hiện khi kiểm kê chưa xác định rõnguyên nhân, ghi: Nợ TK 138 – Phải thu khác (1381) Có TK 111 – Tiền mặt. 22. Các nghiệp vụ kinh tế liên quan đến ngoại tệ: 22.1. Kế toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến ngoại tệ là tiềnmặt trong giai đoạn sản xuất, kinh doanh (Kể cả của hoạt động đầu tư xây dựngcơ bản của doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vừa có hoạt động đầu tư XDCB). a) Khi mua hàng hóa, dịch vụ thanh toán bằng tiền mặt là ngoại tệ. - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái trong giao dịch mua ngoài vật tư, hànghóa, TSCĐ, dịch vụ, ghi: Nợ các TK 151,152,153,156,157,211,213,241, 623, 627, 641,642,133,… (Theo tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch) Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đoái) Có TK 111 (1112) (Theo tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 -Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái trong giao dịch mua ngoài vật tư, hànghóa, dịch vụ, TSCĐ, ghi: Nợ các TK 151,152,153,156,157,211,213,241,623, 627, 641, 642,133,… (Theo tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch) Có TK 111 (1112) (Theo tỷ giá ghi sổ kế toán) Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (Lãi tỷ giá hối đoái). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Khi nhận vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ của nhà cung cấp, hoặc khivay ngắn hạn, vay dài hạn, nợ dài hạn, hoặc nhận nợ nội bộ,… bằng ngoại tệ,căn cứ tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch, ghi: Nợ các TK có liên quan (Theo tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch) Có các TK 331,311,341,342,336,…(Theo tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch). b) Khi thanh toán nợ phải trả (Nợ phải trả người bán, nợ vay ngắn hạn,vay dài hạn, nợ dài hạn, nợ nội bộ,…): - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toán nợ phải trả, ghi: 260
  11. 11. Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,… (Tỷ giá ghi sổ kế toán) Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đoái) Có TK 111 (1112) (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toán nợ phải trả, ghi: Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,… (Tỷ giá ghi sổ kế toán) Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (Lãi tỷ giá hối đoái) Có TK 111 (1112) (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 -Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). c) Khi phát sinh doanh thu, thu nhập khác bằng ngoại tệ là tiền mặt, ghi: Nợ TK 111 (1112) (Tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá giao dịch BQLNH) Có các TK 511, 515, 711,... (Tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá giao dịch BQLNH). Đồng thời ghi đơn bên Nợ TK 007 -Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). d) Khi thu được tiền nợ phải thu bằng ngoại tệ (Phải thu của khách hàng,phải thu nội bộ,…): - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toán nợ phải thubằng ngoại tệ, ghi: Nợ TK 111 (1112) (Tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch) Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đoái) Có các TK 131, 136, 138,... (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Nợ TK 007 -Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toán nợ phải thubằng ngoại tệ, ghi: Nợ TK 111 (1112) (Tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch) Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (Lãi tỷ giá hối đoái) Có các TK 131, 136, 138,… (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Nợ TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). 22.2. Kế toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong kỳ liên quan đến ngoại tệlà tiền mặt của hoạt động đầu tư XDCB (giai đoạn trước hoạt động). a) Khi mua ngoài vật tư, dịch vụ, TSCĐ, thiết bị, khối lượng xây dựng,lắp đặt do người bán hoặc bên nhận thầu bàn giao: - Nếu phát sinh lỗ chênh lệch tỷ giá trong giao dịch bằng ngoại tệ thanhtoán mua vật tư, dịch vụ, TSCĐ, thiết bị, khối lượng xây dựng, lắp đặt do ngườibán hoặc bên nhận thầu bàn giao, ghi: Nợ các TK 151, 152, 211, 213, 241,… (Tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch) Nợ TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4132) (Lỗ tỷ giá hối đoái) 261
  12. 12. Có TK 111 (1112) (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 -Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Nếu phát sinh lãi chênh lệch tỷ giá hối đoái trong giao dịch bằng ngoạitệ thanh toán mua vật tư, dịch vụ, TSCĐ, thiết bị, khối lượng xây dựng, lắp đặtdo bên nhận thầu bàn giao, ghi: Nợ các TK 151, 152, 211, 213, 241,… (Tỷ giá hối đoái ngày giao dịch) Có TK 111 (1112) (Tỷ giá ghi sổ kế toán) Có TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4132) (Lãi tỷ giá). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 -Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). b) Khi thanh toán nợ phải trả bằng ngoại tệ (nợ phải trả người bán, nợ vaydài hạn, ngắn hạn, nợ nội bộ (nếu có),…): - Nếu phát sinh lỗ chênh lệch tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toánnợ phải trả, ghi: Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,…(Tỷ giá ghi sổ kế toán) Nợ TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4132) (Lỗ tỷ giá) Có TK 111 (1112) (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 -Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Nếu phát sinh lãi chênh lệch tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toánnợ phải trả, ghi: Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,… (Tỷ giá ghi sổ kế toán) Có TK 111 (1112) (Tỷ giá ghi sổ kế toán) Có TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4132) (Lãi tỷ giá hối đoái). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 -Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). c) Hàng năm, chênh lệch tỷ giá đã thực hiện phát sinh trong giai đoạn đầutư xây dựng (giai đoạn trước hoạt động) được phản ánh luỹ kế trên TK 413“Chênh lệch tỷ giá hối đoái” (4132) cho đến khi hoàn thành đầu tư XDCB vàđược xử lý, hạch toán theo quy định (Xem hướng dẫn TK 413 – Chênh lệch tỷgiá hối đoái). 22.3. Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái của các khoản ngoại tệ là tiềnmặt khi đánh giá lại cuối năm Ở thời điểm cuối năm tài chính, doanh nghiệp phải đánh giá lại số dư TK111 “Tiền mặt” có gốc ngoại tệ theo tỷ giá hối đoái ở thời điểm cuối năm tàichính (Tỷ giá giao dịch bình quân liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước ViệtNam công bố tại thời điểm khoá sổ lập báo cáo tài chính), có thể phát sinh chênhlệch tỷ giá hối đoái (lãi hoặc lỗ). Doanh nghiệp phải chi tiết khoản chênh lệch tỷgiá hối đoái phát sinh do đánh giá lại của hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản (giaiđoạn trước hoạt động) (TK 4132) và của hoạt động sản xuất, kinh doanh (TK4131): - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái, ghi: Nợ TK 111 (1112) Có TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131, 4132). 262
  13. 13. - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái, ghi:Nợ TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131, 4132) Có TK 111 (1112). 263
  14. 14. TÀI KHOẢN 112 TIỀN GỬI NGÂN HÀNG Tài khoản này dùng để phản ánh số hiện có và tình hình biến động tăng,giảm các khoản tiền gửi tại Ngân hàng của doanh nghiệp. HẠCH TOÁN TÀI KHOẢN NÀY CẦN TÔN TRỌNG MỘT SỐ QUY ĐỊNH SAU 1. Căn cứ để hạch toán trên Tài khoản 112 “Tiền gửi Ngân hàng” là cácgiấy báo Có, báo Nợ hoặc bản sao kê của Ngân hàng kèm theo các chứng từ gốc(Uỷ nhiệm chi, uỷ nhiệm thu, séc chuyển khoản, séc bảo chi,…). 2. Khi nhận được chứng từ của Ngân hàng gửi đến, kế toán phải kiểm tra,đối chiếu với chứng từ gốc kèm theo. Nếu có sự chênh lệch giữa số liệu trên sổkế toán của đơn vị, số liệu ở chứng từ gốc với số liệu trên chứng từ của Ngânhàng thì đơn vị phải thông báo cho Ngân hàng để cùng đối chiếu, xác minh vàxử lý kịp thời. Cuối tháng, chưa xác định được nguyên nhân chênh lệch thì kếtoán ghi sổ theo số liệu của Ngân hàng trên giấy báo Nợ, báo Có hoặc bản saokê. Số chênh lệch (nếu có) ghi vào bên Nợ TK 138 “Phải thu khác” (1388) (Nếusố liệu của kế toán lớn hơn số liệu của Ngân hàng) hoặc ghi vào bên Có TK 338“Phải trả, phải nộp khác” (3388) (Nếu số liệu của kế toán nhỏ hơn số liệu củaNgân hàng). Sang tháng sau, tiếp tục kiểm tra, đối chiếu, xác định nguyên nhânđể điều chỉnh số liệu ghi sổ. 3. Ở những đơn vị có các tổ chức, bộ phận phụ thuộc không tổ chức kếtoán riêng, có thể mở tài khoản chuyên thu, chuyên chi hoặc mở tài khoản thanhtoán phù hợp để thuận tiện cho việc giao dịch, thanh toán. Kế toán phải mở sổchi tiết theo từng loại tiền gửi (Đồng Việt Nam, ngoại tệ các loại). 4. Phải tổ chức hạch toán chi tiết số tiền gửi theo từng tài khoản ở Ngânhàng để tiện cho việc kiểm tra, đối chiếu. 5. Trường hợp gửi tiền vào Ngân hàng bằng ngoại tệ thì phải được quyđổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá giao dịch bìnhquân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Namcông bố tại thời điểm phát sinh (Sau đây gọi tắt là tỷ giá giao dịch BQLNH).Trường hợp mua ngoại tệ gửi vào Ngân hàng được phản ánh theo tỷ giá muathực tế phải trả. Trường hợp rút tiền gửi Ngân hàng bằng ngoại tệ thì được quy đổi raĐồng Việt Nam theo tỷ giá đang phản ánh trên sổ kế toán TK 1122 theo mộttrong các phương pháp: Bình quân gia quyền; Nhập trước, xuất trước; Nhập sau,xuất trước; Giá thực tế đích danh. 6. Trong giai đoạn sản xuất, kinh doanh (Kể cả hoạt động đầu tư xâydựng cơ bản của doanh nghiệp SXKD vừa có hoạt động đầu tư XDCB) cácnghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến tiền gửi ngoại tệ nếu có phát sinhchênh lệch tỷ giá hối đoái thì các khoản chênh lệch này được hạch toán vào bên 264
  15. 15. Có TK 515 “Doanh thu hoạt động tài chính” (Lãi tỷ giá) hoặc vào bên Nợ TK635 “Chi phí tài chính” (Lỗ tỷ giá). 7. Các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong giai đoạn đầu tư XDCB (giaiđoạn trước hoạt động) nếu có phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đoái thì các khoảnchênh lệch tỷ giá liên quan đến tiền gửi ngoại tệ này được hạch toán vào TK 413“Chênh lệch tỷ giá hối đoái” (4132).KẾT CẤU VÀ NỘI DUNG PHẢN ÁNH CỦA TÀI KHOẢN 112 – TIỀN GỬI NGÂN HÀNG Bên Nợ: - Các khoản tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quí, đá quí gửivào Ngân hàng; - Chênh lệch tăng tỷ giá hối đoái do đánh giá lại số dư tiền gửi ngoại tệcuối kỳ. Bên Có: - Các khoản tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quí, đá quí rút ratừ Ngân hàng; - Chênh lệch giảm tỷ giá hối đoái do đánh giá lại số dư tiền gửi ngoại tệcuối kỳ. Số dư bên Nợ: Số tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quí, đá quí hiện còn gửi tạiNgân hàng. Tài khoản 112 – Tiền gửi Ngân hàng, có 3 tài khoản cấp 2: - Tài khoản 1121 – Tiền Việt Nam: Phản ánh số tiền gửi vào, rút ra và hiệnđang gửi tại Ngân hàng bằng Đồng Việt Nam. - Tài khoản 1122 – Ngoại tệ: Phản ánh số tiền gửi vào, rút ra và hiện đang gửitại Ngân hàng bằng ngoại tệ các loại đã quy đổi ra Đồng Việt Nam. - Tài khoản 1123 – Vàng, bạc, kim khí quí, đá quí: Phản ánh giá trị vàng, bạc,kim khí quý, đá quý gửi vào, rút ra, và hiện đang gửi tại Ngân hàng. PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁN MỘT SỐ NGHIỆP VỤ KINH TẾ CHỦ YẾU 1. Xuất quỹ tiền mặt gửi vào tài khoản tại Ngân hàng, ghi: Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Có TK 111 – Tiền mặt. 2. Nhận được giấy báo Có của Ngân hàng về số tiền đang chuyển đã vàotài khoản của doanh nghiệp, ghi: Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Có TK 113 – Tiền đang chuyển. 265
  16. 16. 3. Nhận được tiền ứng trước hoặc khi khách hàng trả nợ bằng chuyểnkhoản, căn cứ giấy báo Có của Ngân hàng, ghi: Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Có TK 131 – Phải thu của khách hàng. 4. Thu hồi các khoản tiền ký quỹ, ký cược bằng tiền gửi Ngân hàng, ghi: Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Có TK 144 – Cầm cố, ký quỹ, ký cược ngắn hạn Có TK 244 – Ký quỹ, ký cược dài hạn. 5. Nhận vốn góp liên doanh, vốn góp cổ phần do các thành viên góp vốnchuyển đến bằng chuyển khoản, ghi: Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Có TK 411 – Nguồn vốn kinh doanh. 6. Nhận ký quỹ, ký cược ngắn hạn, dài hạn bằng tiền gửi Ngân hàng, ghi: Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Có TK 344 – Nhận ký quỹ, ký cược dài hạn Có TK 338 – Phải trả, phải nộp khác (3388). 7. Thu hồi các khoản đầu tư ngắn hạn bằng chuyển khoản, ghi: Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Có TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn (Giá vốn) Có TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (lãi) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). 8. Thu tiền bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ hoặc thu từ hoạtđộng tài chính, hoạt động khác bằng chuyển khoản. 8.1. Đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phương pháp khấutrừ thuế, khi bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và thu từ các hoạt động khác thuộcđối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ bằng tiền gửi Ngânhàng, ghi: Nợ TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng (Tổng giá thanh toán) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Giá bán chưa có thuế GTGT) Có TK 512- Doanh thu bán hàng nội bộ (Giá bán chưa có thuế GTGT) Có TK 515- Doanh thu hoạt động tài chính (Khoản thu chưa có thuế GTGT) Có TK 711 - Thu nhập khác (Thu nhập chưa có thuế GTGT) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). 8.2. Thu tiền bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ và các khoản thutừ hoạt động tài chính, hoạt động khác không thuộc đối tượng chịu thuế GTGThoặc thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp bằng tiềngửi Ngân hàng, ghi: Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng giá thanh toán) 266
  17. 17. Có TK 512 – Doanh thu bán hàng nội bộ (Tổng giá thanh toán) Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính Có TK 711 – Thu nhập khác. 9. Thu lãi tiền gửi Ngân hàng, ghi: Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính. 10. Rút tiền gửi Ngân hàng về nhập quỹ tiền mặt, ghi: Nợ TK 111 – Tiền mặt Có TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng. 11. Chuyển tiền gửi Ngân hàng đi ký quỹ, ký cược (dài hạn, ngắn hạn).ghi: Nợ TK 244 – Ký quỹ, ký cước dài hạn Nợ TK 144 – Cầm cố, ký quỹ, ký cược ngắn hạn Có TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng. 12. Chuyển tiền gửi ngân hàng đi đầu tư tài chính ngắn hạn, ghi: Nợ TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn Nợ TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác Có TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng. 13. Trả tiền mua vật tư, công cụ, hàng hóa về dùng vào hoạt động sảnxuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theophương pháp khấu trừ bằng chuyển khoản, ủy nhiệm chi hoặc séc: + Trường hợp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, khi phát sinh, ghi: Nợ TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu Nợ TK 153 – Công cụ, dụng cụ Nợ TK 156 – Hàng hóa Nợ TK 157 – Hàng gửi đi bán Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331) Có TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng. + Trường hợp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ,khi phát sinh, ghi: Nợ TK 611 – Mua hàng Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331) Có TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng. 14. Trả tiền mua TSCĐ, BĐS đầu tư, đầu tư dài hạn, chi phí đầu tưXDCB phục vụ cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượngchịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ bằng chuyển khoản, ghi: Nợ TK 211 - TSCĐ hữu hình Nợ TK 213 - TSCĐ vô hình Nợ TK 217 - Bất động sản đầu tư Nợ TK 221 - Đầu tư vào công ty con Nợ TK 222 - Vốn góp liên doanh 267
  18. 18. Nợ TK 223 - Đầu tư vào công ty liên kết Nợ TK 228 - Đầu tư dài hạn khác Nợ TK 241 - XDCB dở dang Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1332 - nếu có),... Có TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng. 15. Thanh toán các khoản nợ phải trả bằng chuyển khoản, ghi: Nợ TK 311 - Vay ngắn hạn Nợ TK 315 - Nợ dài hạn đến hạn trả Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán Nợ TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước Nợ TK 336 - Phải trả nội bộ Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác Nợ TK 341 - Vay dài hạn Nợ TK 342 - Nợ dài hạn,... Có TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng. 16. Trả vốn góp hoặc trả cổ tức, lợi nhuận cho các bên góp vốn, chi cácquỹ doanh nghiệp,… bằng tiền gửi Ngân hàng, ghi: Nợ TK 411 - Nguồn vốn kinh doanh Nợ TK 421 - Lợi nhuận chưa phân phối Nợ các TK 414, 415, 418,... Có TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng. 17. Thanh toán các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán,hàng bán bị trả lại thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấutrừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ cho ngườimua bằng chuyển khoản, ghi: Nợ TK 521 - Chiết khấu thương mại Nợ TK 531 - Hàng bán bị trả lại Nợ TK 532 - Giảm giá hàng bán Nợ TK 3331- Thuế GTGT phải nộp (33311) Có TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng. 18. Chi bằng tiền gửi Ngân hàng liên quan đến các khoản chi phí sử dụngmáy thi công, chi phí sản xuất chung, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanhnghiệp, chi phí hoạt động tài chính, chi phí khác thuộc đối tượng chịu thuếGTGT tính theo phương pháp khấu trừ, ghi: Nợ TK 623 - Chi phí sử dụng máy thi công Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung Nợ TK 641 - Chi phí bán hàng Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Nợ TK 811 - Chi phí khác Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) Có TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng. 268
  19. 19. 19. Các nghiệp vụ kinh tế liên quan đến ngoại tệ 19.1. Kế toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong kỳ liên quan đến ngoạitệ của hoạt động kinh doanh, kể cả hoạt động đầu tư XDCB của doanh nghiệpsản xuất, kinh doanh. a) Khi mua vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ thanh toán bằng tiền gửingoại tệ. - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái trong giao dịch mua ngoài vật tư, hànghóa, TSCĐ, dịch vụ, ghi: Nợ các TK 151, 152, 153, 156, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642,133,… (Theo tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch). Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đoái) Có TK 112 (1122) (Theo tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái trong giao dịch mua ngoài vật tư, hàng hóa,dịch vụ, TSCĐ, ghi: Nợ các TK 151, 152, 153, 156, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642,133,… (Theo tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch). Có TK 112 (1122) (Theo tỷ giá ghi sổ kế toán) Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (Lãi tỷ giá hối đoái) Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Khi thanh toán nợ phải trả (nợ phải trả người bán, nợ vay ngắn hạn, vaydài hạn, nợ dài hạn, nợ nội bộ…) + Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toán nợ phải trảbằng ngoại tệ, ghi: Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,… (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đoái) Có TK 112 (1122) (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). + Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toán nợ phải trảbằng ngoại tệ, ghi: Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342… (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Nợ TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (Lãi tỷ giá hối đoái) Có TK 112 (1122) (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). b) Khi phát sinh doanh thu, thu nhập khác bằng ngoại tệ, ghi: Nợ TK 112 (1122) (Tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá giao dịch BQLNH) Có các TK 511, 515, 711,... (Tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá 269
  20. 20. giao dịch BQLNH) Đồng thời ghi đơn bên Nợ TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). c) Khi thu được tiền nợ phải thu bằng ngoại tệ (Phải thu của khách hàng,phải thu nội bộ…) - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toán nợ phải thubằng ngoại tệ, ghi: Nợ TK 112 (1122) (Tỷ giá hối đoái ngày giao dịch) Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đoái) Có các TK 131, 136, 138,... (Tỷ giá ghi sổ kế toán) Đồng thời ghi đơn bên Nợ TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toán nợ phải thubằng ngoại tệ, ghi: Nợ TK 112 (1122) – (Tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch) Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (Lãi tỷ giá hối đoái) Có các TK 131, 136, 138,… (Tỷ giá hối đoái ghi sổ kế toán) Đồng thời ghi đơn bên Nợ TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). 19.2. Kế toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong kỳ liên quan đếnngoại tệ của hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản (giai đoạn trước hoạt động) a) Khi mua ngoài hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ, thiết bị, khối lượng xâydựng, lắp đặt do người bán hoặc bên nhận thầu bàn giao: - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái trong giao dịch bằng ngoại tệ thanh toánmua vật tư, dịch vụ, TSCĐ, thiết bị, khối lượng xây dựng, lắp đặt do bên nhậnthầu bàn giao, ghi: Nợ các TK 151, 152, 211, 213, 241… (Tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch) Nợ TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4132) (Lỗ tỷ giá hối đoái) Có TK 112 (1122) (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái trong giao dịch bằng ngoại tệ thanhtoán mua hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ, thiết bị khối lượng xây dựng, lắp đặt do bênnhận thầu bàn giao, ghi: Nợ các TK 151, 152, 211, 213, 241… (Tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch) Có TK 112 (1122) (Tỷ giá ghi sổ kế toán) Có TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4132) (Lãi tỷ giá) Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). b) Khi thanh toán nợ phải trả bằng ngoại tệ (Nợ phải trả người bán, nợvay dài hạn, ngắn hạn, nợ nội bộ (nếu có)…. - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toán nợ phải trảbằng ngoại tệ, ghi: 270
  21. 21. Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,… (Tỷ giá hối đoái ghi sổ kế toán). Nợ TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4132) (Lỗ tỷ giá) Có TK 112 (1122) (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái trong giao dịch thanh toán nợ phải trảbằng ngoại tệ, ghi: Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,… (Tỷ giá ghi sổ kế toán) Có TK 112 (1122) (Tỷ giá ghi sổ kế toán). Có TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4132) (Lãi tỷ giá). Đồng thời ghi đơn bên Có TK 007 - Ngoại tệ các loại (TK ngoài BảngCĐKT). c) Hàng năm chênh lệch tỷ giá đã thực hiện phát sinh trong giai đoạn đầutư xây dựng (giai đoạn trước hoạt động) được phản ánh lũy kế trên TK 413 –Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4132) cho đến khi hoàn thành đầu tư xây dựng cơbản và được xử lý theo quy định (Xem nội dung TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hốiđoái). 19.3. Kế toán đánh giá lại cuối năm các khoản tiền gửi ngoại tệ Ở thời điểm cuối năm tài chính, doanh nghiệp phải đánh giá lại các khoảntiền gửi ngoại tệ theo tỷ giá hối đoái ở thời điểm cuối năm tài chính là tỷ giá giaodịch bình quân liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tạithời điểm cuối năm tài chính. Doanh nghiệp phải hạch toán chi tiết khoản chênhlệch tỷ giá hối đoái phát sinh do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ này của hoạtđộng đầu tư xây dựng cơ bản (giai đoạn trước hoạt động) vào TK 4132 và củahoạt động sản xuất, kinh doanh vào TK 4131. - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái, ghi: Nợ TK 112 (1122) Có TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131, 4132). - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái ghi: Nợ TK 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131, 4132) Có TK 112 (1122). 271
  22. 22. TÀ I K H OẢ N 1 1 3 TIỀN ĐANG CHUYỂN Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản tiền của doanh nghiệp đã nộp vào Ngân hàng, Kho bạc Nhà nước, đã gửi bưu điện để chuyển cho Ngân hàng nhưng chưa nhận được giấy báo Có, trả cho đơn vị khác hay đã làm thủ tục chuyển tiền từ tài khoản tại Ngân hàng để trả cho đơn vị khác nhưng chưa nhận được giấy báo Nợ hay bản sao kê của Ngân hàng. Tiền đang chuyển gồm tiền Việt Nam và ngoại tệ đang chuyển trong các trường hợp sau: - Thu tiền mặt hoặc séc nộp thẳng vào Ngân hàng; - Chuyển tiền qua bưu điện để trả cho đơn vị khác; - Thu tiền bán hàng nộp thuế vào Kho bạc (Giao tiền tay ba giữa doanh nghiệp với người mua hàng và Kho bạc Nhà nước).K T C U VÀ N I DUNG PH N ÁNH C A TÀI KHOẢN 113 - TIỀN ĐANG CHUYỂN Bên Nợ: - Các khoản tiền mặt hoặc séc bằng tiền Việt Nam, ngoại tệ đã nộp vàoNgân hàng hoặc đã gửi bưu điện để chuyển vào Ngân hàng nhưng chưa nhậnđược giấy báo Có; - Chênh lệch tăng tỷ giá hối đoái do đánh giá lại số dư ngoại tệ tiền đangchuyển cuối kỳ. Bên Có: - Số kết chuyển vào Tài khoản 112 - Tiền gửi Ngân hàng, hoặc tài khoảncó liên quan; - Chênh lệch giảm tỷ giá hối đoái do đánh giá lại số dư ngoại tệ tiền đangchuyển cuối kỳ. Số dư bên Nợ: Các khoản tiền còn đang chuyển cuối kỳ. Tài khoản 113 - Tiền đang chuyển, có 2 tài khoản cấp 2: - Tài khoản 1131 - Tiền Việt Nam: Phản ánh số tiền Việt Nam đangchuyển. - Tài khoản 1132 - Ngoại tệ: Phản ánh số ngoại tệ đang chuyển. PH NG PHÁP H CH TOÁN K TOÁN MỘT SỐ NGHIỆP VỤ KINH TẾ CHỦ YẾU 272
  23. 23. 1. Thu tiền bán hàng, tiền nợ của khách hàng hoặc các khoản thu nhập khác bằng tiền mặt hoặc séc nộp thẳng vào Ngân hàng (không qua quỹ) nhưng chưa nhận được giấy báo Có của Ngân hàng, ghi: Nợ TK 113 - Tiền đang chuyển (1131, 1132) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng (Thu nợ của khách hàng) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) (Nếu có) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Có TK 512 - Doanh thu bán hàng nội bộ Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính Có TK 711 - Thu nhập khác. 2. Xuất quỹ tiền mặt gửi vào Ngân hàng nhưng chưa nhận được giấy báoCó của Ngân hàng, ghi: Nợ TK 113 - Tiền đang chuyển (1131, 1132) Có TK 111 - Tiền mặt (1111, 1112). 3. Làm thủ tục chuyển tiền từ tài khoản ở Ngân hàng để trả cho chủ nợnhưng chưa nhận được giấy báo Nợ của Ngân hàng, ghi: Nợ TK 113 - Tiền đang chuyển (1131, 1132) Có TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng (1121, 1122). 4. Khách hàng trả trước tiền mua hàng bằng séc, đơn vị đã nộp séc vào Ngân hàng nhưng chưa nhận được giấy báo Có của Ngân hàng, ghi: Nợ TK 113 - Tiền đang chuyển (1131, 1132) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 5. Ngân hàng báo Có các khoản tiền đang chuyển đã vào tài khoản tiềngửi của đơn vị, ghi: Nợ TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng (1121, 1122) Có TK 113 - Tiền đang chuyển (1131, 1132). 6. Ngân hàng báo Nợ các khoản tiền đang chuyển đã chuyển cho ngườibán, người cung cấp dịch vụ, ghi: Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán Có TK 113 - Tiền đang chuyển (1131, 1132). 7. Cuối niên độ kế toán, căn cứ vào tỷ giá giao dịch bình quân trên thịtrường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố, đánh giá lại số dư ngoại tệ trên Tài khoản 113 "Tiền đang chuyển": - Nếu chênh lệch tỷ giá tăng, ghi: Nợ TK 113 - Tiền đang chuyển (1132) Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái. - Nếu chênh lệch tỷ giá giảm, ghi: Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái Có TK 113 - Tiền đang chuyển (1132). 273
  24. 24. TÀ I K H OẢ N 1 2 1 ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN NGẮN HẠN Tài khoản này dùng để phản ánh tình hình mua, bán và thanh toán chứng khoán (Cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu…) có thời hạn thu hồi không quá một năm hoặc mua vào, bán ra chứng khoán để kiếm lời. Chứng khoán đầu tư ngắn hạn bao gồm: - Cổ phiếu có thể giao dịch trên thị trường chứng khoán; - Trái phiếu gồm trái phiếu công ty, trái phiếu chính phủ; - Các loại chứng khoán khác theo qui định của pháp luật.H CH TOÁN TÀI KHO N NÀY C N TÔN TR NGM T S QUY NH SAU 1. Chứng khoán đầu tư ngắn hạn phải được ghi sổ kế toán theo giá thực tế mua chứng khoán (giá gốc), bao gồm: Giá mua cộng (+) các chi phí mua (nếu có) như chi phí môi giới, giao dịch, cung cấp thông tin, thuế, lệ phí và phí ngân hàng. 2. Chứng khoán đầu tư ngắn hạn bao gồm cả những chứng khoán dài hạnđược mua vào để bán ở thị trường chứng khoán mà có thể thu hồi vốn trong thờihạn không quá một năm. 3. Cuối niên độ kế toán, nếu giá trị thị trường của chứng khoán đầu tưngắn hạn bị giảm xuống thấp hơn giá gốc, kế toán được lập dự phòng giảm giáđầu tư chứng khoán ngắn hạn. 4. Kế toán phải mở sổ chi tiết để theo dõi từng loại chứng khoán đầu tưngắn hạn mà đơn vị đang nắm giữ (Theo từng loại cổ phiếu, trái phiếu, chứngkhoán có giá trị khác; Theo từng loại đối tác đầu tư; Theo từng loại mệnh giá vàgiá mua thực tế).K T C U VÀ N I DUNG PH N ÁNH C A TÀI KHOẢN 121 - ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN NGẮN HẠN Bên Nợ: Trị giá thực tế chứng khoán đầu tư ngắn hạn mua vào. Bên Có: Trị giá thực tế chứng khoán đầu tư ngắn hạn bán ra, đáo hạn hoặc được thanh toán. Số dư bên Nợ: Trị giá thực tế chứng khoán đầu tư ngắn hạn do doanh nghiệp đang nắm giữ. Tài khoản 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn, có 2 tài khoản cấp 2: 274
  25. 25. - Tài khoản 1211 - Cổ phiếu: Phản ánh tình hình mua, bán cổ phiếu vớimục đích nắm giữ để bán kiếm lời. - Tài khoản 1212 - Trái phiếu, tín phiếu, kỳ phiếu: Phản ánh tình hìnhmua, bán và thanh toán các loại trái phiếu, tín phiếu, kỳ phiếu ngắn hạn. PH NG PHÁP H CH TOÁN K TOÁN MỘT SỐ NGHIỆP VỤ KINH TẾ CHỦ YẾU 1. Khi mua chứng khoán đầu tư ngắn hạn, căn cứ vào chi phí thực tếmua (Giá mua cộng (+) Chi phí môi giới, giao dịch, chi phí thông tin, lệ phí, phí ngân hàng…), ghi: Nợ TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn Có TK 331 - Phải trả cho người bán Có TK 111 - Tiền mặt Có TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng Có TK 141 - Tạm ứng Có TK 144 - Cầm cố, ký quỹ, ký cược ngắn hạn. 2. Định kỳ tính lãi và thu lãi tín phiếu, trái phiếu, kỳ phiếu: a) Trường hợp nhận tiền lãi và sử dụng tiền lãi tiếp tục mua bổ sung tráiphiếu, tín phiếu (không mang tiền về doanh nghiệp mà sử dụng tiền lãi mua ngaytrái phiếu), ghi: Nợ TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính. b) Trường hợp nhận lãi bằng tiền, ghi; Nợ các TK 111, 112,.... Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính. c) Trường hợp nhận lãi đầu tư bao gồm cả khoản lãi đầu tư dồn tích trướckhi mua lại khoản đầu tư đó thì phải phân bổ số tiền lãi này. Chỉ ghi nhận làdoanh thu hoạt động tài chính phần tiền lãi của các kỳ mà doanh nghiệp muakhoản đầu tư này; Khoản tiền lãi dồn tích trước khi doanh nghiệp mua lại khoảnđầu tư được ghi giảm giá trị của chính khoản đầu tư đó, ghi: Nợ các TK 111, 112,... (Tổng tiền lãi thu được) Có TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn (Phần tiền lãi đầu tư dồn tích trước khi doanh nghiệp mua lại khoản đầu tư) Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Phần tiền lãi của các kỳ mà doanh nghiệp mua khoản đầu tư này). 3. Định kỳ nhận cổ tức (nếu có), ghi: Nợ các TK 111, 112,.... Nợ TK 138 - Phải thu khác (Chưa thu được tiền ngay) Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính. 4. Khi chuyển nhượng chứng khoán đầu tư ngắn hạn, căn cứ vào giá bánchứng khoán: a) Trường hợp có lãi, ghi: 275
  26. 26. Nợ các TK 111, 112,... (Tổng giá thanh toán)Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (Tổng giá thanh toán) Có TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn (Giá vốn) Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Chênh lệch giữa giá bán lớn hơn giá vốn).b) Trường hợp bị lỗ, ghi:Nợ các TK 111, 112 hoặc 131 (Tổng giá thanh toán) Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Chênh lệch giữa giá bán nhỏ hơn giá vốn) Có TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn (Giá vốn).c) Các chi phí về bán chứng khoán, ghi:Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có các TK 111, 112,... 5. Thu hồi hoặc thanh toán chứng khoán đầu tư ngắn hạn đã đáo hạn, ghi:Nợ các TK 111, 112 hoặc 131 Có TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn (Giá vốn) Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính. 276
  27. 27. TÀI KHOẢN 128 ĐẦU TƯ NGẮN HẠN KHÁC Tài khoản này dùng để phản ánh số hiện có và tình hình biến động tăng, giảm của các khoản đầu tư ngắn hạn khác bao gồm cả các khoản cho vay mà thời hạn thu hồi không quá một năm… Trong các trường hợp đầu tư bằng tiền hoặc hiện vật (như: Tài sản cố định, nguyên liệu, vật liệu, hàng hóa…) giá trị khoản đầu tư được tính theo giá thỏa thuận của các bên tham gia đầu tư đối với các tài sản đưa đi đầu tư. Phần chênh lệch (nếu có) giữa giá trị ghi sổ kế toán của đơn vị với giá trị tài sản được đánh giá lại phản ánh vào bên Nợ Tài khoản 811 hoặc bên Có Tài khoản 711. Kế toán phải mở sổ chi tiết theo dõi từng khoản đầu tư, từng hợp đồngcho vay.K T C U VÀ N I DUNG PH N ÁNH C A TÀI KHOẢN 128 - ĐẦU TƯ NGẮN HẠN KHÁC Bên Nợ: Giá trị các khoản đầu tư ngắn hạn khác tăng. Bên Có: Giá trị các khoản đầu tư ngắn hạn khác giảm. Số dư bên Nợ: Giá trị các khoản đầu tư ngắn hạn khác hiện còn. Tài khoản 128 - Đầu tư ngắn hạn khác, có 2 tài khoản cấp 2: - Tài khoản 1281 - Tiền gửi có kỳ hạn: Phản ánh tình hình tăng, giảm vàsố hiện có của tiền gửi có kỳ hạn. - Tài khoản 1288 - Đầu tư ngắn hạn khác: Phản ánh tình hình tăng, giảmvà số hiện có của các khoản đầu tư ngắn hạn khác. PH NG PHÁP H CH TOÁN K TOÁN MỘT SỐ NGHIỆP VỤ KINH TẾ CHỦ YẾU 1. Khi dùng vốn bằng tiền để đầu tư ngắn hạn, ghi: Nợ TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác (1281, 1288) Có các TK 111, 112,.... 2. Doanh nghiệp đưa đi đầu tư bằng vật tư, sản phẩm, hàng hóa và thời gian nắm giữ các khoản đầu tư đó dưới 1 năm: 277
  28. 28. a) Nếu giá trị vật tư, sản phẩm, hàng hóa đưa đi đầu tư được đánh giá lại cao hơn giá trị ghi sổ kế toán, ghi: Nợ TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác (1288) Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu Có TK 155 - Thành phẩm Có TK 156 - Hàng hóa Có TK 711- Thu nhập khác (số chênh lệch giữa giá trị vật tư, hàng hóa được đánh giá lại lớn hơn giá trị ghi sổ). b) Nếu giá trị vật tư, sản phẩm, hàng hóa đưa đi đầu tư được đánh giá lại nhỏ hơn giá trị ghi trên sổ kế toán, ghi: Nợ TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác (1288)Nợ TK 811 - Chi phí khác (số chênh lệch giữa giá trị vật tư, hàng hóa được đánh giá lại nhỏ hơn giá trị ghi sổ) Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu Có TK 155 - Thành phẩm Có TK 156 - Hàng hóa. 3. Khi thu hồi các khoản đầu tư ngắn hạn khác, ghi: Nợ các TK 111, 112, 152, 156, 211,.... Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Trường hợp lỗ) Có TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác (1281, 1288) (Giá vốn) Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Trường hợp lãi). 278
  29. 29. TÀI KHOẢN 129DỰ PHÒNG GIẢM GIÁ ĐẦU TƯ NGẮN HẠNTài khoản này dùng để phản ánh số hiện có và tình hình biến động tăng, giảmcác khoản dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn.Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn được lập để ghi nhận các khoản lỗ có thểphát sinh do sự giảm giá của các chứng khoán ngắn hạn doanh nghiệp đang nắmgiữ có thể xảy ra.HẠCH TOÁN TÀI KHOẢN NÀY CẦN TÔN TRỌNGMỘT SỐ QUY ĐỊNH SAU 1. Việc trích lập và hoàn nhập khoản dự phòng giảm giá đầu tư ngắnhạn được thực hiện ở thời điểm khoá sổ kế toán để lập báo cáo tài chínhnăm. Đối với các doanh nghiệp có lập báo cáo tài chính giữa niên độ nếucó biến động lớn về lập dự phòng thì được điều chỉnh trích thêm hoặc hoànnhập.2. Mức lập dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn được xác định bằng chênh lệchgiữa giá trị thuần có thể thực hiện được (giá thị trường) và giá gốc ghi trên sổ kếtoán. Nếu số dự phòng phải lập kỳ này cao hơn số dư dự phòng đã lập ở cuối kỳkế toán trước thì số chênh lệch đó được ghi nhận vào chi phí tài chính trong kỳ.Nếu số dự phòng phải lập năm nay thấp hơn số dư dự phòng đã lập đang ghi trênsổ kế toán thì số chênh lệch đó được ghi giảm chi phí tài chính. 3. Điều kiện để trích lập các khoản dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn là: - Chứng khoán của doanh nghiệp được doanh nghiệp đầu tư theo đúng quyđịnh của pháp luật; - Được tự do mua, bán trên thị trường mà tại thời điểm kiểm kê, lập báo cáotài chính có giá thị trường giảm xuống so với giá gốc ghi trên sổ kế toán. (Chứngkhoán không được mua bán tự do thì không được lập dự phòng). 4. Doanh nghiệp phải lập dự phòng cho từng loại chứng khoán đầu tư ngắnhạn khi có biến động giảm giá tại thời điểm cuối kỳ kế toán năm theo công thức:Mức dự phòng Số lượng chứng Giá gốc Giá thị trườnggiảm giá đầu tư khoán bị giảm chứng khoán của chứng khoán = giá tại thời x ghi trên - chứng khoán ngắn hạn điểm cuối kỳ sổ kế đầu tư kế toán năm toán ngắn hạn Doanh nghiệp phải xác định số dự phòng cần lập cho từng loại chứngkhoán đầu tư ngắn hạn bị giảm giá và được tổng hợp vào bảng kê chi tiết dựphòng giảm giá chứng khoán đầu tư so sánh với số đã lập cuối kỳ kế toán trướcđể xác định số phải lập thêm hoặc hoàn nhập ghi giảm chi phí tài chính. 279
  30. 30. KẾT CẤU VÀ NỘI DUNG PHẢN ẢNH CỦA TÀI KHOẢN 129 - DỰ PHÒNG GIẢM GIÁ ĐẦU TƯ NGẮN HẠN Bên Nợ: Hoàn nhập số dự phòng giảm giá chứng khoán đầu tư ngắn hạn kỳ này phải lập nhỏ hơn số đã lập cuối kỳ trước. Bên Có: Trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán đầu tư ngắn hạn (Số cần tríchlập lần đầu và số chênh lệch giữa số dự phòng kỳ này phải lập lớn hơn số đã lập cuối kỳ trước). Số dư bên Có: Số dự phòng giảm giá chứng khoán đầu tư ngắn hạn hiện có cuối kỳ. PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁN MỘT SỐ NGHIỆP VỤ KINH TẾ CHỦ YẾU 1. Cuối kỳ kế toán, căn cứ vào biến động giảm giá của các khoản đầu tưngắn hạn hiện có, tính toán mức dự phòng cần lập lần đầu, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có TK 129 - Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn. 2. Cuối kỳ kế toán sau: - Nếu khoản dự phòng giảm giá khoản đầu tư ngắn hạn phải lập ở kỳ kếtoán này nhỏ hơn khoản dự phòng giảm giá khoản đầu tư ngắn hạn đã lậpcuối kỳ kế toán trước thì số chênh lệch nhỏ hơn phải được hoàn nhập, ghi: Nợ TK 129 - Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn Có TK 635 - Chi phí tài chính. - Nếu khoản dự phòng giảm giá khoản đầu tư ngắn hạn phải lập ở kỳ kếtoán này lớn hơn khoản dự phòng giảm giá khoản đầu tư ngắn hạn đã lập cuối kỳkế toán trước thì phải trích lập thêm theo số chênh lệch lớn hơn, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có TK 129 - Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn. TÀI KHOẢN 131PHẢI THU CỦA KHÁCH HÀNG 280
  31. 31. Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản nợ phải thu và tình hình thanhtoán các khoản nợ phải thu của doanh nghiệp với khách hàng về tiền bán sảnphẩm, hàng hóa, BĐS đầu tư, TSCĐ, cung cấp dịch vụ. Tài khoản này còn dùngđể phản ánh các khoản phải thu của người nhận thầu XDCB với người giao thầuvề khối lượng công tác XDCB đã hoàn thành.HẠCH TOÁN TÀI KHOẢN NÀY CẦN TÔN TRỌNGMỘT SỐ QUY ĐỊNH SAU 1. Nợ phải thu cần được hạch toán chi tiết cho từng đối tượng phải thu,theo từng nội dung phải thu, theo dõi chi tiết phải thu ngắn hạn, phải thu dài hạnvà ghi chép theo từng lần thanh toán. Đối tượng phải thu là các khách hàng có quan hệ kinh tế với doanhnghiệp về mua sản phẩm, hàng hoá, nhận cung cấp dịch vụ, kể cả TSCĐ, bấtđộng sản đầu tư. 2. Không phản ánh vào tài khoản này các nghiệp vụ bán sản phẩm, hànghoá, BĐS đầu tư, TSCĐ, cung cấp dịch vụ thu tiền ngay (Tiền mặt, séc hoặc đãthu qua Ngân hàng). 3. Trong hạch toán chi tiết tài khoản này, kế toán phải tiến hành phân loạicác khoản nợ, loại nợ có thể trả đúng hạn, khoản nợ khó đòi hoặc có khả năngkhông thu hồi được, để có căn cứ xác định số trích lập dự phòng phải thu khó đòihoặc có biện pháp xử lý đối với khoản nợ phải thu không đòi được. 4. Trong quan hệ bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ theo thoảthuận giữa doanh nghiệp với khách hàng, nếu sản phẩm, hàng hoá, BĐS đầu tưđã giao, dịch vụ đã cung cấp không đúng theo thoả thuận trong hợp đồng kinh tếthì người mua có thể yêu cầu doanh nghiệp giảm giá hàng bán hoặc trả lại sốhàng đã giao.KẾT CẤU VÀ NỘI DUNG PHẢN ÁNH CỦATÀI KHOẢN 131 - PHẢI THU CỦA KHÁCH HÀNG Bên Nợ: - Số tiền phải thu của khách hàng về sản phẩm, hàng hóa, BĐS đầu tư,TSCĐ đã giao, dịch vụ đã cung cấp và được xác định là đã bán trong kỳ; - Số tiền thừa trả lại cho khách hàng. Bên Có: - Số tiền khách hàng đã trả nợ; - Số tiền đã nhận ứng trước, trả trước của khách hàng; - Khoản giảm giá hàng bán cho khách hàng sau khi đã giao hàng và kháchhàng có khiếu nại; - Doanh thu của số hàng đã bán bị người mua trả lại (Có thuế GTGT hoặckhông có thuế GTGT); - Số tiền chiết khấu thanh toán và chiết khấu thương mại cho người mua. 281
  32. 32. Số dư bên Nợ: Số tiền còn phải thu của khách hàng. Tài khoản này có thể có số dư bên Có. Số dư bên Có phản ánh số tiềnnhận trước, hoặc số đã thu nhiều hơn số phải thu của khách hàng chi tiết theotừng đối tượng cụ thể. Khi lập Bảng Cân đối kế toán, phải lấy số dư chi tiết theotừng đối tượng phải thu của tài khoản này để ghi cả hai chỉ tiêu bên "Tài sản" vàbên "Nguồn vốn".PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁNMỘT SỐ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CHỦ YẾU 1. Doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư xuấtbán, dịch vụ đã cung cấp được xác định là tiêu thụ. Kế toán ghi số tiền phải thucủa khách hàng nhưng chưa thu: - Đối với hàng hóa, dịch vụ, bất động sản đầu tư thuộc đối tượng chịuthuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT tínhtheo phương pháp khấu trừ, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấpdịch vụ theo giá bán chưa có thuế GTGT, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (Tổng giá thanh toán) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Giá bán chưa có thuế GTGT) (5111, 5112, 5113, 5117) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). - Đối với hàng hoá, dịch vụ, bất động sản đầu tư không thuộc đối tượngchịu thuế GTGT hoặc thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháptrực tiếp, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ theo tổng giáthanh toán, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng giá thanh toán) (5111, 5112, 5113, 5117). 2. Trường hợp hàng bán bị khách hàng trả lại: - Đối với hàng hoá thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương phápkhấu trừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ, ghi: Nợ TK 531 - Hàng bán bị trả lại (Giá bán chưa có thuế GTGT) Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) (Số thuế GTGT của hàng bán bị trả lại) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng Có các TK 111, 112,... - Đối với hàng hóa không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc thuộc đốitượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp, doanh thu hàng bán bị trảlại, ghi: Nợ TK 531 - Hàng bán bị trả lại Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 3. Căn cứ chứng từ xác nhận số tiền được giảm giá của lượng hàng đã báncho khách hàng không phù hợp với quy cách, chất lượng hàng hoá ghi trong hợp 282
  33. 33. đồng, nếu khách hàng chưa thanh toán số tiền mua hàng, kế toán ghi giảm trừ sốtiền phải thu của khách hàng về số tiền giảm giá hàng bán: - Đối với hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương phápkhấu trừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ, ghi: Nợ TK 532 - Giảm giá hàng bán (Giá chưa có thuế GTGT) Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) (Thuế GTGT của hàng giảm giá) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng (Tổng số tiền giảm giá). - Đối với hàng hóa không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc thuộcđối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp hoặc hàng hoá thuộcđối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ nhưng doanh nghiệpnộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp, kế toán phản ánh số tiền giảm giáhàng bán, ghi: Nợ TK 532 - Giảm giá hàng bán Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 4. Nhận được tiền do khách hàng trả (Kể cả tiền lãi của số nợ - nếu có)liên quan đến sản phẩm, hàng hóa, BĐS đầu tư đã bán, dịch vụ đã cung cấp, ghi: Nợ các TK 111, 112,.... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Phần tiền lãi). 5. Số chiết khấu thanh toán phải trả cho người mua do người mua thanhtoán tiền mua hàng trước thời hạn quy định, trừ vào khoản nợ phải thu của kháchhàng, ghi: Nợ TK 111 - Tiền mặt Nợ TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Số tiền chiết khấu thanh toán) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 6. Số chiết khấu thương mại phải trả cho người mua trừ vào khoản nợphải thu của khách hàng, ghi: Nợ TK 521 - Chiết khấu thương mại Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 7. Nhận tiền ứng trước của khách hàng theo hợp đồng bán hàng hoặccung cấp dịch vụ, ghi: Nợ các TK 111, 112,.... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 8. Phương pháp kế toán các khoản phải thu của nhà thầu đối với kháchhàng liên quan đến hợp đồng xây dựng: 8.1. Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh toántheo tiến độ kế hoạch, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được ước tínhmột cách đáng tin cậy, kế toán căn cứ vào chứng từ phản ánh doanh thu tươngứng với phần công việc đã hoàn thành (không phải hóa đơn) do nhà thầu tự xác 283
  34. 34. định, ghi: Nợ TK 337 - Thanh toán theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. - Căn cứ vào hóa đơn được lập theo tiến độ kế hoạch để phản ánh số tiềnkhách hàng phải trả theo tiến độ kế hoạch đã ghi trong hợp đồng, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 337 - Thanh toán theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). 8.2. Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh toántheo giá trị khối lượng thực hiện, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng đượcxác định một cách đáng tin cậy và được khách hàng xác nhận, kế toán phải lập hóađơn trên cơ sở phần công việc đã hoàn thành được khách hàng xác nhận, căn cứvào hóa đơn, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. 8.3. Khoản tiền thưởng thu được từ khách hàng trả phụ thêm cho nhà thầukhi thực hiện hợp đồng đạt hoặc vượt một số chỉ tiêu cụ thể đã được ghi tronghợp đồng, ghi: Nợ TK 131- Phải thu của khách hàng Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. 8.4. Khoản bồi thường thu được từ khách hàng hay các bên khác để bùđắp cho các chi phí không bao gồm trong giá trị hợp đồng (ví dụ: Sự chậm trễ dokhách hàng gây nên; sai sót trong các chỉ tiêu kỹ thuật hoặc thiết kế và các tranhchấp về các thay đổi trong việc thực hiện hợp đồng), ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. 8.5. Khi nhận được tiền thanh toán khối lượng công trình hoàn thành hoặckhoản ứng trước từ khách hàng, ghi: Nợ các TK 111, 112,... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 9. Kế toán các khoản phải thu của khách hàng tại đơn vị nhận uỷ thácnhập khẩu: 9.1. Khi nhận của đơn vị uỷ thác nhập khẩu một khoản tiền mua hàng trảtrước để mở LC..., căn cứ các chứng từ liên quan, ghi: Nợ các TK 111, 112,.... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng (Chi tiết cho từng đơn vị giao uỷ thác nhập khẩu). 9.2. Khi chuyển tiền hoặc vay ngân hàng để ký quỹ mở LC (Nếu thanhtoán bằng thư tín dụng), căn cứ các chứng từ liên quan, ghi: 284
  35. 35. Nợ TK 144 - Cầm cố, ký quỹ, ký cược ngắn hạn Có các TK 111, 112, 311,..... 9.3. Khi nhập khẩu vật tư, thiết bị, hàng hóa cần phản ánh các nghiệp vụsau: - Số tiền hàng ủy thác nhập khẩu phải thanh toán hộ với người bán chobên giao uỷ thác, căn cứ các chứng từ liên quan, ghi: Nợ TK 151 - Hàng mua đang đi đường (Nếu hàng mua đang đi đường) Nợ TK 156 - Hàng hóa (Nếu hàng về nhập kho) Có TK 331 - Phải trả cho người bán (Chi tiết cho từng người bán). - Trường hợp nhận hàng của nước ngoài không nhập kho chuyển giaothẳng cho đơn vị uỷ thác nhập khẩu, ghi: Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (Chi tiết đơn vị uỷ thác nhập khẩu) Có TK 331- Phải trả cho người bán (Chi tiết người bán nước ngoài). - Thuế nhập khẩu phải nộp hộ cho đơn vị uỷ thác nhập khẩu, căn cứ cácchứng từ liên quan, ghi: Nợ TK 151 - Hàng mua đang đi đường Nợ TK 156 - Hàng hóa Có TK 3333 - Thuế xuất, nhập khẩu (Chi tiết thuế nhập khẩu). Trường hợp nhận hàng của nước ngoài không nhập kho chuyển giaothẳng cho đơn vị uỷ thác nhập khẩu, ghi: Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (Chi tiết đơn vị uỷ thác nhập khẩu) Có TK 3333 - Thuế xuất, nhập khẩu (Chi tiết thuế nhập khẩu). - Thuế giá trị gia tăng hàng nhập khẩu phải nộp hộ cho đơn vị uỷ thácnhập khẩu, căn cứ các chứng từ liên quan, ghi: Nợ TK 151 - Hàng mua đang đi đường Nợ TK 156 - Hàng hóa Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33312). Trường hợp nhận hàng của nước ngoài không qua nhập kho chuyển giaothẳng cho đơn vị uỷ thác nhập khẩu, ghi: Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (Chi tiết đơn vị uỷ thác nhập khẩu) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33312). - Thuế tiêu thụ đặc biệt phải nộp hộ cho đơn vị uỷ thác nhập khẩu, căn cứcác chứng từ liên quan, ghi: Nợ TK 151 - Hàng mua đang đi đường Nợ TK 156 - Hàng hóa Có TK 3332 - Thuế tiêu thụ đặc biệt. Trường hợp nhận hàng của nước ngoài không qua nhập kho chuyển giaothẳng cho đơn vị uỷ thác nhập khẩu, ghi: Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (Chi tiết đơn vị uỷ thác nhập khẩu) Có TK 3332 - Thuế tiêu thụ đặc biệt. - Khi trả hàng cho đơn vị uỷ thác nhập khẩu, căn cứ vào Hóa đơn GTGTxuất trả hàng và các chứng từ liên quan, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (Chi tiết cho từng đơn vị uỷ thác 285
  36. 36. NK) Có TK 156 - Hàng hóa (Giá trị hàng nhập khẩu đã bao gồm các khoản thuế phải nộp) Có TK 151 - Hàng mua đang đi đường. 9.4. Đối với phí uỷ thác nhập khẩu và thuế GTGT tính trên phí uỷ thácnhập khẩu, căn cứ vào Hoá đơn GTGT và các chứng từ liên quan, kế toán phảnánh doanh thu phí uỷ thác nhập khẩu, ghi: Nợ các TK 131, 111, 112,... (Tổng giá thanh toán) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5113) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp. 9.5. Đối với các khoản chi hộ cho đơn vị uỷ thác nhập khẩu liên quan đếnhoạt động nhận uỷ thác nhập khẩu (Phí ngân hàng, phí giám định hải quan, chithuê kho, thuê bãi chi bốc xếp, vận chuyển hàng...), căn cứ các chứng từ liênquan, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (Chi tiết cho từng đơn vị uỷ thác NK) Có TK 111, 112,... 9.6. Khi đơn vị uỷ thác nhập khẩu chuyển trả nốt số tiền hàng nhập khẩu,tiền thuế nhập khẩu, thuế GTGT hàng nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt (Nếu đơnvị uỷ thác nhờ nộp hộ vào NSNN các khoản thuế này), và các khoản chi hộ chohoạt động uỷ thác nhập khẩu, phí uỷ thác nhập khẩu, căn cứ vào các chứng từliên quan, ghi: Nợ các TK 111, 112,... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng (Chi tiết cho từng đơn vị uỷ thác NK). 9.7. Khi thanh toán hộ tiền hàng nhập khẩu với người bán cho đơn vị uỷthác nhập khẩu, căn cứ các chứng từ liên quan, ghi: Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (Chi tiết cho từng người bán) Có các TK 112, 144,... 9.8. Khi nộp hộ thuế nhập khẩu, thuế GTGT hàng nhập khẩu, thuế tiêuthụ đặc biệt vào NSNN, căn cứ các chứng từ liên quan, ghi: Nợ các TK 3331, 3332, 3333,... Có các TK 111, 112,... 9.9. Trường hợp đơn vị nhận uỷ thác nhập khẩu làm thủ tục nộp các loạithuế liên quan đến hàng nhập khẩu, đơn vị uỷ thác nhập khẩu tự nộp các khoảnthuế này vào NSNN, căn cứ các chứng từ liên quan, kế toán phản ánh số tiền đơnvị uỷ thác nhập khẩu đã nộp vào NSNN, ghi: Nợ các TK 3331, 3332, 3333,... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng (Chi tiết cho từng đơn vị uỷ thác nhập khẩu). 286
  37. 37. 10. Trường hợp khách hàng không thanh toán bằng tiền mà thanh toánbằng hàng (Theo phương thức hàng đổi hàng), căn cứ vào giá trị vật tư, hàng hoánhận trao đổi (Tính theo giá trị hợp lý ghi trong Hoá đơn GTGT hoặc Hoá đơnbán hàng của khách hàng) trừ vào số nợ phải thu của khách hàng, ghi: Nợ TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu Nợ TK 153 - Công cụ, dụng cụ Nợ TK 156 - Hàng hóa Nợ TK 611- Mua hàng (Trường hợp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ) Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 11. Trường hợp phát sinh khoản nợ phải thu khó đòi thực sự không thểthu nợ được phải xử lý xoá sổ: - Căn cứ vào biên bản xử lý xóa nợ, ghi: Nợ TK 139 - Dự phòng phải thu khó đòi (Số đã lập dự phòng) Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (Số chưa lập dự phòng) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. Đồng thời, ghi đơn vào bên Nợ TK 004 "Nợ khó đòi đã xử lý" (Tài khoảnngoài Bảng Cân đối kế toán) nhằm tiếp tục theo dõi trong thời hạn quy định đểcó thể truy thu người mắc nợ số tiền đó. 12. Cuối niên độ kế toán, số dư nợ phải thu của khách hàng có gốc ngoạitệ được đánh giá theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liênngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm lập báo cáotài chính: - Nếu tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàngdo Ngân hàng Nhà nước công bố tại thời điểm lập báo cáo tài chính lớn hơn tỷgiá đang phản ánh trên sổ kế toán Tài khoản 131 có gốc ngoại tệ thì số chênhlệch tỷ giá hối đoái, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131). - Nếu tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàngdo Ngân hàng Nhà nước công bố tại thời điểm lập báo cáo tài chính nhỏ hơn tỷgiá đang phản ánh trên sổ kế toán Tài khoản 131 có gốc ngoại tệ thì số chênhlệch tỷ giá hối đoái, ghi: Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. - Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái do đánh giá lại cuối niên độ kế toán cáckhoản phải thu của khách hàng có gốc ngoại tệ theo tỷ giá hối đoái cuối kỳ (Xemhướng dẫn ở Tài khoản 413). 287
  38. 38. TÀI KHOẢN 133THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐƯỢC KHẤU TRỪ Tài khoản này dùng để phản ánh số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ,đã khấu trừ và còn được khấu trừ của doanh nghiệp. Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ là thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụdùng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT. Thuế GTGT đầu vào bằng (=) Tổng số thuế GTGT ghi trên Hoá đơnGTGT mua hàng hoá, dịch vụ (bao gồm cả tài sản cố định) dùng cho sản xuất,kinh doanh hàng hoá, dịch vụ chịu thuế GTGT, số thuế GTGT ghi trÀH TOÁN 1

×