SlideShare a Scribd company logo
1 of 280
Download to read offline
KH¤NG Cã G× Quý H¥N §éC LËP, Tù DO! Hå CHÝ MINH TOμN TËP
XUÊT B¶N LÇN THø HAI
THEO QUYÕT §ÞNH CñA BAN
BÝ TH¦ TRUNG ¦¥NG §¶NG
CéNG S¶N ViÖt Nam Sè
93-q§/TW, NGμY 22 TH¸NG 12
N¡M 1994.
Héi ®ång xuÊt b¶n
®μo duy tïng Chñ tÞch Héi ®ång
nguyÔn ®øc b×nh Phã Chñ tÞch Héi ®ång
Hμ ®¨ng Uû viªn Héi ®ång
®Æng xu©n kú "
trÇn träng t©n "
NguyÔn duy quý "
®ç nguyªn ph−¬ng "
Hoμng minh th¶o "
TrÇn nh©m "
Ban chØ ®¹o x©y dùng b¶n th¶o
®Æng xu©n kú
song thμnh
nhãm x©y dùng b¶n th¶o tËp 1
NguyÔn thμnh (Chñ biªn)
Phïng ®øc th¾ng
®Æng v¨n th¸i
hå chÝ minh
toμn tËp
1
1919 - 1924
XuÊt b¶n lÇn thø hai
Nhμ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia
Hμ Néi - 2000
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
Thi hμnh quyÕt ®Þnh cña Ban BÝ th−, ViÖn Nghiªn cøu chñ nghÜa
M¸c - Lªnin vμ t− t−ëng Hå ChÝ Minh cïng víi Nhμ xuÊt b¶n
ChÝnh trÞ quèc gia, sau mét thêi gian tÝch cùc, khÈn tr−¬ng
chuÈn bÞ, ®· hoμn thμnh viÖc s−u tÇm, bæ sung vμ hoμn chØnh
b¶n th¶o. Nh©n dÞp kû niÖm lÇn thø 105 ngμy sinh cña Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh vμ chuÈn bÞ tiÕn tíi §¹i héi ®¹i biÓu toμn quèc lÇn
thø VIII cña §¶ng, bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø
hai, gåm nhiÒu tËp lÇn l−ît ra m¾t b¹n
LêI GiíI THIÖU
Bé Hå CHÝ MINH TOμN TËP
Ngμy 22-12-1994, Ban BÝ th− Trung −¬ng §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam
®· ra quyÕt ®Þnh vÒ viÖc xuÊt b¶n lÇn thø hai bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp.
B¶n quyÕt ®Þnh nªu râ: "Tr−íc nh÷ng diÔn biÕn míi cña thÕ giíi vμ nh÷ng
nhiÖm vô to lín cña sù nghiÖp x©y dùng vμ b¶o vÖ Tæ quèc, h¬n bao giê
hÕt, viÖc thÊm nhuÇn vμ lμm ®óng theo t− t−ëng Hå ChÝ Minh cã tÇm quan
träng ®Æc biÖt. NghÞ quyÕt §¹i héi lÇn thø VII cña §¶ng kh¼ng ®Þnh c¸ch
m¹ng n−íc ta lÊy chñ nghÜa M¸c - Lªnin vμ t− t−ëng Hå ChÝ Minh lμm nÒn
t¶ng t− t−ëng, kim chØ nam cho hμnh ®éng".
Thi hμnh quyÕt ®Þnh cña Ban BÝ th−, ViÖn Nghiªn cøu chñ nghÜa
M¸c - Lªnin vμ t− t−ëng Hå ChÝ Minh cïng víi Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ
quèc gia, sau mét thêi gian tÝch cùc, khÈn tr−¬ng chuÈn bÞ, ®· hoμn
thμnh viÖc s−u tÇm, bæ sung vμ hoμn chØnh b¶n th¶o. Nh©n dÞp kû niÖm
lÇn thø 105 ngμy sinh cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vμ chuÈn bÞ tiÕn tíi §¹i
héi ®¹i biÓu toμn quèc lÇn thø VIII cña §¶ng, bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp,
xuÊt b¶n lÇn thø hai, gåm nhiÒu tËp lÇn l−ît ra m¾t b¹n ®äc.
*
* *
Bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø hai, tËp hîp phÇn lín
nh÷ng t¸c phÈm, bμi nãi, bμi viÕt quan träng cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh tõ
n¨m 1919 ®Õn n¨m 1969 ®· s−u tÇm vμ x¸c minh ®−îc. §©y lμ mét tμi s¶n
tinh thÇn v« gi¸ cña toμn §¶ng, toμn d©n ta, lμ sù ph¶n ¸nh sinh ®éng, s©u
s¾c qu¸ tr×nh Chñ tÞch Hå ChÝ Minh t×m ®−êng cøu n−íc vμ v¹ch ra
VII
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
®−êng lèi chiÕn l−îc, s¸ch l−îc cho c¸ch m¹ng ViÖt Nam, ®ång thêi ph¶n
¸nh qu¸ tr×nh Ng−êi cïng víi §¶ng ta tæ chøc, l·nh ®¹o c¸ch m¹ng ViÖt
Nam ®i tõ th¾ng lîi nμy ®Õn th¾ng lîi kh¸c.
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ nhμ t− t−ëng vÜ ®¹i, nhμ lý luËn thiªn tμi
cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Ng−êi ®· nªu mét tÊm g−¬ng s¸ng trong viÖc
tiÕp thu vμ vËn dông chñ nghÜa M¸c - Lªnin trªn tinh thÇn ®éc lËp, tù chñ
vμ s¸ng t¹o. Ng−êi ®· "n¾m b¾t s©u s¾c b¶n chÊt c¸ch m¹ng vμ khoa häc,
tinh thÇn biÖn chøng vμ nh©n ®¹o cña häc thuyÕt M¸c - Lªnin, vËn dông
mét c¸ch s¸ng t¹o häc thuyÕt Êy phï hîp víi hoμn c¶nh thùc tÕ n−íc ta;
®ång thêi, Ng−êi ®· kÕ thõa, ph¸t huy chñ nghÜa yªu n−íc, truyÒn thèng
tèt ®Ñp cña d©n téc vμ tinh hoa cña nh©n lo¹i. T− t−ëng Hå ChÝ Minh ®−îc
h×nh thμnh tõ nh÷ng nguån gèc ®ã. ViÖc §¹i héi VII kh¼ng ®Þnh chñ nghÜa
M¸c - Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh lμ nÒn t¶ng t− t−ëng cña §¶ng vμ kim
chØ nam cho hμnh ®éng lμ mét b−íc ph¸t triÓn hÕt søc quan träng trong
nhËn thøc vμ t− duy lý luËn cña §¶ng ta.
Trong khi gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam, Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh ®· gãp phÇn ph¸t triÓn chñ nghÜa M¸c - Lªnin trªn nhiÒu
vÊn ®Ò quan träng, ®Æc biÖt lμ lý luËn vÒ c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc vμ
tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi ë c¸c n−íc thuéc ®Þa vμ phô thuéc. T− t−ëng cña
Ng−êi ®· vμ ®ang soi ®−êng cho cuéc ®Êu tranh cña nh©n d©n ta giμnh
th¾ng lîi, trë thμnh nh÷ng gi¸ trÞ bÒn v÷ng cña d©n téc ViÖt Nam vμ lan
to¶ ra thÕ giíi"1)
.
Ngμy nay, khi sù nghiÖp ®æi míi ë n−íc ta ngμy cμng ®i vμo chiÒu s©u,
nh÷ng biÕn chuyÓn trªn thÕ giíi ngμy cμng lín, nh÷ng vÊn ®Ò míi ®Æt ra
trong ®êi sèng x· héi ngμy cμng nhiÒu, ®ßi hái ph¶i lμm s¸ng tá ®Ó t×m ra
sù gi¶i ®¸p, th× viÖc nghiªn cøu, b¶o vÖ, vËn dông vμ ph¸t triÓn t− t−ëng
Hå ChÝ Minh vμo thùc tÕ cuéc sèng, trë thμnh nhiÖm vô quan träng, cÊp
b¸ch trong c«ng t¸c chÝnh trÞ, t− t−ëng, lý luËn cña toμn §¶ng, toμn d©n ta.
Nh÷ng t− t−ëng lín cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®−îc ph¶n ¸nh trong
Hå ChÝ Minh Toμn tËp.
Sau gÇn m−êi n¨m t×m ®−êng cøu n−íc, ®Æt ch©n lªn nhiÒu ch©u lôc,
1) NghÞ quyÕt cña Bé ChÝnh trÞ sè 09-NQ/TW, ngμy 18-2-1995: VÒ mét
sè ®Þnh h−íng lín trong c«ng t¸c t− t−ëng hiÖn nay.
tiÕn hμnh kh¶o s¸t chñ nghÜa thùc d©n, ®Õ quèc ë c¸c n−íc t− b¶n chñ yÕu
vμ nhiÒu n−íc thuéc ®Þa cña chóng, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· sím nhËn
thøc ®−îc xu h−íng ph¸t triÓn cña thêi ®¹i, tõ mét ng−êi yªu n−íc nång
nhiÖt, Ng−êi ®· b¾t gÆp chñ nghÜa M¸c - Lªnin, trë thμnh ng−êi céng s¶n.
Tõ ®ã, Ng−êi rót ra kÕt luËn: "Muèn cøu n−íc vμ gi¶i phãng d©n téc kh«ng
cã con ®−êng nμo kh¸c con ®−êng c¸ch m¹ng v« s¶n". §ã lμ con ®−êng c¸ch
m¹ng d©n chñ t− s¶n kiÓu míi do §¶ng tiªn phong cña giai cÊp c«ng nh©n
l·nh ®¹o nh»m ®¸nh ®æ ®Õ quèc vμ phong kiÕn tay sai, giμnh ®éc lËp d©n
téc, thùc hiÖn ng−êi cμy cã ruéng, sau ®ã tiÕn lªn lμm c¸ch m¹ng x· héi
chñ nghÜa, thùc hiÖn chñ nghÜa x· héi vμ chñ nghÜa céng s¶n ë ViÖt Nam.
§ã lμ ®−êng lèi gi−¬ng cao ngän cê ®éc lËp d©n téc vμ chñ nghÜa x· héi, kÕt
hîp chñ nghÜa yªu n−íc vμ chñ nghÜa quèc tÕ cña giai cÊp c«ng nh©n, kÕt
hîp søc m¹nh d©n téc vμ søc m¹nh thêi ®¹i nh»m ®i tíi môc tiªu cao c¶ lμ
gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng x· héi vμ gi¶i phãng con ng−êi. §ã còng lμ
néi dung tæng qu¸t cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh.
T− t−ëng "Kh«ng cã g× quý h¬n ®éc lËp, tù do" lμ ®iÓm xuÊt ph¸t cña
t− t−ëng Hå ChÝ Minh. Tõ mét thanh niªn thuéc ®Þa, mÊt n−íc, ra ®i t×m
®−êng cøu n−íc, môc tiªu tr−íc m¾t cña Ng−êi lμ gi¶i phãng d©n téc. VÊn
®Ò ®Æt ra lμ trong ®iÒu kiÖn chñ nghÜa ®Õ quèc ®· trë thμnh mét hÖ thèng
thÕ giíi, c¸c d©n téc thuéc ®Þa cã thÓ b»ng con ®−êng nμo ®Ó giμnh th¾ng
lîi ? D−íi ¸nh s¸ng LuËn c−¬ng vÒ vÊn ®Ò d©n téc vμ vÊn ®Ò thuéc ®Þa cña
V.I. Lªnin vμ tÊm g−¬ng C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi Nga, Ng−êi ®· t×m ra con
®−êng gi¶i phãng cho d©n téc m×nh vμ cho tÊt c¶ c¸c d©n téc thuéc ®Þa.
Ng−êi kh¼ng ®Þnh: "chØ cã chñ nghÜa x· héi vμ chñ nghÜa céng s¶n míi gi¶i
phãng ®−îc c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc vμ giai cÊp c«ng nh©n toμn thÕ giíi"1)
.
Ng−êi ®−a ra h×nh ¶nh so s¸nh næi tiÕng: Chñ nghÜa ®Õ quèc lμ "con ®Øa hai
vßi", do ®ã c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc muèn th¾ng lîi ph¶i thùc hiÖn
®−îc sù liªn minh chiÕn ®Êu gi÷a v« s¶n ë thuéc ®Þa víi v« s¶n ë chÝnh
quèc nhÞp nhμng nh− hai c¸nh cña mét con chim. V× bãc lét thuéc ®Þa lμ
mét trong hai nguån sèng cña chñ nghÜa t− b¶n, cho nªn muèn ®¸nh ®æ
chñ nghÜa ®Õ quèc, tr−íc hÕt ph¶i xo¸ bá thuéc ®Þa cña chóng ®i. Do ®ã,
c¸ch m¹ng thuéc ®Þa kh«ng chØ tr«ng chê vμo kÕt qu¶ cña c¸ch m¹ng
1) TÊt c¶ nh÷ng c©u trÝch kh«ng cã chó thÝch ®Òu ®−îc rót ra tõ trong bé Hå ChÝ
Minh Toμn tËp.
VIII IX
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
v« s¶n ë chÝnh quèc mμ ph¶i tiÕn hμnh song song víi c¸ch m¹ng ë chÝnh
quèc, h¬n n÷a nã cÇn ph¶i chñ ®éng vμ cã thÓ giμnh th¾ng lîi tr−íc, vμ
b»ng th¾ng lîi cña m×nh nã cã thÓ ®ãng gãp vμo sù nghiÖp gi¶i phãng anh
em v« s¶n ë ph−¬ng T©y. Ng−êi viÕt:
"Ngμy mμ hμng tr¨m triÖu nh©n d©n ch©u ¸ bÞ tμn s¸t vμ ¸p bøc thøc
tØnh ®Ó g¹t bá sù bãc lét ®ª tiÖn cña mét bän thùc d©n lßng tham kh«ng
®¸y, hä sÏ h×nh thμnh mét lùc l−îng khæng lå, vμ trong khi thñ tiªu mét
trong nh÷ng ®iÒu kiÖn tån t¹i cña chñ nghÜa t− b¶n lμ chñ nghÜa ®Õ quèc,
hä cã thÓ gióp ®ì nh÷ng ng−êi anh em m×nh ë ph−¬ng T©y trong nhiÖm vô
gi¶i phãng hoμn toμn".
§ã lμ mét luËn ®iÓm s¸ng t¹o mμ Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· cèng hiÕn
vμo sù ph¸t triÓn lý luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin vÒ c¸ch m¹ng gi¶i
phãng d©n téc ë thuéc ®Þa. Trªn nÒn t¶ng lý luËn ®ã, Ng−êi ®· cïng víi
§¶ng ta ®Ò ra vμ gi¶i quyÕt ®óng ®¾n nhiÒu vÊn ®Ò vÒ chiÕn l−îc vμ s¸ch
l−îc, dÉn ®Õn th¾ng lîi lÞch sö cña cuéc C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m.
T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¶i phãng d©n téc g¾n bã thèng nhÊt víi t−
t−ëng cña Ng−êi vÒ chñ nghÜa x· héi. V× c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc
muèn th¾ng lîi ph¶i ®i theo con ®−êng c¸ch m¹ng v« s¶n, do §¶ng cña giai
cÊp c«ng nh©n l·nh ®¹o, cho nªn con ®−êng ph¸t triÓn tÊt yÕu cña c¸ch
m¹ng gi¶i phãng d©n téc sÏ lμ tiÕn lªn c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa. Ng−êi
kh¼ng ®Þnh: "C¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc ph¶i ph¸t triÓn thμnh c¸ch
m¹ng x· héi chñ nghÜa th× míi giμnh ®−îc th¾ng lîi hoμn toμn".
§éc lËp d©n téc g¾n liÒn víi chñ nghÜa x· héi lμ luËn ®iÓm trung t©m
cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh, nã th©m nhËp vμ xuyªn suèt toμn bé hÖ thèng
t− t−ëng cña Ng−êi trong c¸c thêi kú vμ trªn c¸c lÜnh vùc.
Ngay tõ khi §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam míi thμnh lËp, trong ChÝnh
c−¬ng v¾n t¾t do Ng−êi khëi th¶o, ®· kh¼ng ®Þnh sù lùa chän con ®−êng x·
héi chñ nghÜa khi ®Æt nhiÖm vô gi¶i phãng d©n téc trong triÓn väng tiÕn
lªn chñ nghÜa x· héi. ThËt vËy, t− t−ëng Hå ChÝ Minh ®· lμm s¸ng tá mèi
quan hÖ h÷u c¬ gi÷a gi¶i phãng d©n téc víi chñ nghÜa x· héi, ®Æt nÒn t¶ng
cho b−íc chuyÓn biÕn tõ c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n lªn c¸ch
m¹ng x· héi chñ nghÜa ë n−íc ta. §©y lμ t− t−ëng lín thÓ hiÖn tÝnh quy
luËt cña sù ph¸t triÓn lÞch sö x· héi ViÖt Nam: chØ cã hoμn thμnh c¸cH
m¹ng gi¶i phãng d©n téc míi cã ®iÒu kiÖn tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi, vμ chØ
cã lμm c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa míi gi÷ v÷ng nh÷ng thμnh qu¶ do sù
nghiÖp gi¶i phãng d©n téc mang l¹i.
§éc lËp d©n téc g¾n liÒn víi chñ nghÜa x· héi trong t− t−ëng Hå ChÝ
Minh kh«ng chØ ph¸t huy t¸c dông trong giai ®o¹n §¶ng ta l·nh ®¹o nh©n
d©n ta tiÕn hμnh cuéc c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc (1945-1954) mμ cßn
xuyªn suèt qu¸ tr×nh tiÕn hμnh ®ång thêi hai chiÕn l−îc c¸ch m¹ng kh¸c
nhau, nh−ng cã quan hÖ kh¨ng khÝt víi nhau - c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ
nh©n d©n ë miÒn Nam vμ c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa ë miÒn B¾c (giai
®o¹n 1954-1975) còng nh− trong nhiÖm vô x©y dùng chñ nghÜa x· héi vμ
b¶o vÖ Tæ quèc hiÖn nay.
T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ ®éc lËp d©n téc g¾n liÒn víi chñ nghÜa x·
héi lμ tæng hîp nh÷ng quan ®iÓm chiÕn l−îc cã ý nghÜa chØ ®¹o lín vÒ chÝnh
trÞ vμ lý luËn, vÒ nhËn thøc vμ hμnh ®éng cña toμn §¶ng, toμn d©n ta
trong toμn bé tiÕn tr×nh c¸ch m¹ng ViÖt Nam. N¾m ®−îc néi dung t− t−ëng
Êy, qu¸n triÖt ®óng nguyªn t¾c chiÕn l−îc Êy cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh lμ
c¬ së ph−¬ng ph¸p luËn ®Ó hiÓu ®−îc con ®−êng ph¸t triÓn cña c¸ch m¹ng
n−íc ta, ®ång thêi gióp hiÓu râ nh÷ng nguyªn nh©n s©u xa vμ diÔn biÕn
phøc t¹p cña t×nh h×nh thÕ giíi hiÖn nay. Còng trªn c¬ së Êy hiÓu râ v× sao
§¶ng ta l¹i kÕt hîp ®−îc vμ kÕt hîp tèt søc m¹nh cña d©n téc ta vμ søc
m¹nh cña thêi ®¹i trong qu¸ tr×nh x©y dùng vμ b¶o vÖ Tæ quèc ta. Ch©n lý
®éc lËp d©n téc vμ chñ nghÜa x· héi kh«ng thÓ t¸ch rêi nhau trong t− t−ëng
Hå ChÝ Minh ®−îc c¸ch m¹ng ViÖt Nam vËn dông thμnh c«ng ®· kh¼ng
®Þnh ®ã còng lμ ch©n lý lín cña thêi ®¹i.
Nh− vËy, t− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ ®éc l©p d©n téc g¾n liÒn víi chñ
nghÜa x· héi, lμ mét ®ãng gãp cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam vμo kho tμng cña
chñ nghÜa M¸c - Lªnin, vμo lý luËn c¸ch m¹ng x· héi trong thêi ®¹i hiÖn
nay.
Ngμy nay, nh÷ng luËn ®iÓm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vÒ b¶n chÊt,
®Æc tr−ng, vÒ môc tiªu, ®éng lùc ... cña chñ nghÜa x· héi ë n−íc ta... vÉn
gi÷ nguyªn ý nghÜa ®èi víi sù nghiÖp ®æi míi.
Ng−êi nãi: "Muèn biÕt ta tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi nh− thÕ nμo th×
tr−íc hÕt ph¶i biÕt chñ nghÜa x· héi lμ g×?".
XIIX
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
Theo Ng−êi, môc tiªu cña " chñ nghÜa x· héi lμ lμm sao cho d©n giμu,
n−íc m¹nh", "mäi ng−êi ®−îc ¨n no, mÆc Êm, sung s−íng, tù do". VÒ b¶n
chÊt, chñ nghÜa x· héi lμ mét x· héi do nh©n d©n lao ®éng lμm chñ, "mét
x· héi kh«ng cã chÕ ®é ng−êi bãc lét ng−êi, mét x· héi b×nh ®¼ng, ai lμm
nhiÒu h−ëng nhiÒu, lμm Ýt h−ëng Ýt, kh«ng lμm kh«ng h−ëng". Mét ®Æc
tr−ng c¬ b¶n cña chñ nghÜa x· héi lμ sù t¨ng tr−ëng kinh tÕ ph¶i "g¾n liÒn
víi sù ph¸t triÓn khoa häc vμ kü thuËt, víi sù ph¸t triÓn v¨n ho¸ cña nh©n
d©n", trong ®ã, con ng−êi míi x· héi chñ nghÜa ®−îc ph¸t triÓn c¶ vÒ thÓ
lùc, trÝ lùc, ®¹o ®øc vμ tinh thÇn. TiÕn lªn chñ nghÜa x· héi "lμ yªu cÇu cÊp
b¸ch cña hμng chôc triÖu ng−êi lao ®éng. §ã lμ c«ng tr×nh tËp thÓ cña quÇn
chóng lao ®éng d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng". "Yªu Tæ quèc, yªu nh©n d©n
ph¶i g¾n liÒn víi yªu chñ nghÜa x· héi, v× cã tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi th×
nh©n d©n m×nh mçi ngμy mét no Êm thªm, Tæ quèc mçi ngμy mét giμu
m¹nh thªm".
XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm n−íc ta qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi tõ mét nÒn
kinh tÕ n«ng nghiÖp l¹c hËu, ®Êt n−íc t¹m thêi bÞ chia c¾t, l¹i cã chiÕn
tranh, Ng−êi ®Ò ra chñ tr−¬ng: võa kh¸ng chiÕn võa kiÕn quèc, võa chèng
Mü, cøu n−íc võa x©y dùng chñ nghÜa x· héi. §ã lμ s¸ng t¹o ®éc ®¸o cña t−
t−ëng Hå ChÝ Minh.
§Æc biÖt, Ng−êi th−êng xuyªn nh¾c nhë ph¶i ®Ò phßng c¸ch lμm rËp
khu«n, gi¸o ®iÒu; cÇn xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ ®Ó t×m ra con ®−êng ®i riªng
phï hîp víi t×nh h×nh vμ ®Æc ®iÓm cña n−íc ta. Ng−êi nãi: "HiÖn nay, ®øng
vÒ mÆt x©y dùng chñ nghÜa x· héi, tuy chóng ta ®· cã nh÷ng kinh nghiÖm
dåi dμo cña c¸c n−íc anh em, nh−ng chóng ta còng kh«ng thÓ ¸p dông
nh÷ng kinh nghiÖm ®ã mét c¸ch m¸y mãc, bëi v× n−íc ta cã nh÷ng ®Æc
®iÓm riªng cña ta".
T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ chñ nghÜa x· héi vμ con ®−êng ®i lªn chñ
nghÜa x· héi ë ViÖt Nam ®ang ®−îc §¶ng ta vËn dông s¸ng t¹o vμo sù
nghiÖp ®æi míi hiÖn nay nh»m ra søc ph¸t triÓn kinh tÕ, v¨n ho¸ lμm cho
d©n giμu n−íc m¹nh, gi÷ v÷ng ®éc lËp chñ quyÒn vμ toμn vÑn l·nh thæ, x©y
dùng thμnh c«ng chñ nghÜa x· héi trªn ®Êt n−íc ta, gãp phÇn tÝch cùc vμo
cuéc ®Êu tranh chung cña nh©n d©n thÕ giíi v× hoμ b×nh, ®éc lËp d©n téc,
d©n chñ vμ tiÕn bé x· héi.
Cã t− t−ëng ®óng, ®−êng lèi ®óng, nh−ng muèn vËn dông cã hiÖu qu¶
cßn ®ßi hái ph¶i cã ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng ®óng ®¾n, linh ho¹t, s¸ng t¹o,
phï hîp víi thùc tiÔn c¸ch m¹ng cña ®Êt n−íc. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ
bËc thÇy vÒ ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng
cña Ng−êi lμ sù vËn dông mét c¸ch s¸ng t¹o ph−¬ng ph¸p luËn phæ biÕn
cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin vμo hoμn c¶nh vμ ®iÒu kiÖn cô thÓ cña c¸ch
m¹ng n−íc ta ®Ó t×m ra nh÷ng con ®−êng, h×nh thøc, biÖn ph¸p, ... nh»m
thùc hiÖn môc tiªu. §ã còng lμ sù kÕ thõa cã chän läc vμ ¸p dông s¸ng t¹o
vμo ®iÒu kiÖn hiÖn ®¹i nh÷ng ph−¬ng ph¸p suy nghÜ vμ hμnh ®éng cña c¸c
nhμ t− t−ëng, chÝnh trÞ, qu©n sù ViÖt Nam trong lÞch sö, lμ sù tæng kÕt tõ
thùc tiÔn c¸c phong trμo c¸ch m¹ng trong n−íc vμ trªn thÕ giíi.
Ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ mét hÖ thèng
®−îc thÓ hiÖn ®a d¹ng vμ phong phó ë c¸c thêi kú, c¸c giai ®o¹n kh¸c
nhau. Trªn tinh thÇn "dÜ bÊt biÕn, øng v¹n biÕn", lÊy môc tiªu kh«ng thay
®æi lμ ®éc lËp, thèng nhÊt cña Tæ quèc, tù do, h¹nh phóc cña nh©n d©n lμm
gèc, tuú hoμn c¶nh vμ ®iÒu kiÖn cô thÓ, tuú lÜnh vùc vμ ®èi t−îng cô thÓ mμ
cã sù vËn dông linh ho¹t, uyÓn chuyÓn nh÷ng ph−¬ng ph¸p kh¸c nhau.
§iÓm næi bËt cña ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng Hå ChÝ Minh, nh− §¶ng ta
®· tæng kÕt t¹i §¹i héi lÇn thø IV, ®ã lμ ph−¬ng ph¸p sö dông b¹o lùc c¸ch
m¹ng, bao gåm lùc l−îng chÝnh trÞ cña quÇn chóng vμ lùc l−îng vò trang
cña nh©n d©n, tiÕn hμnh khëi nghÜa toμn d©n vμ chiÕn tranh c¸ch m¹ng;
kÕt hîp ®Êu tranh qu©n sù víi ®Êu tranh chÝnh trÞ vμ ®Êu tranh ngo¹i
giao; lîi dông triÖt ®Ó nh÷ng m©u thuÉn néi bé cña ®Þch, ph©n ho¸ vμ c«
lËp cao ®é kÎ thï, giμnh th¾ng lîi tõng b−íc, ®¸nh ®æ tõng bé phËn, cuèi
cïng ®i ®Õn th¾ng lîi hoμn toμn.
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ra søc ch¨m lo x©y dùng lùc l−îng b¶o ®¶m
cho c¸ch m¹ng ViÖt Nam ®i tíi th¾ng lîi.
"Tr−íc hÕt ph¶i cã §¶ng c¸ch mÖnh... §¶ng cã v÷ng c¸ch mÖnh míi
thμnh c«ng". T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ §¶ng céng s¶n l·nh ®¹o, ®Æc biÖt
trong ®iÒu kiÖn §¶ng ®· n¾m chÝnh quyÒn, lμ mét ®ãng gãp míi vμo lý
luËn x©y dùng chÝnh ®¶ng kiÓu míi cña giai cÊp c«ng nh©n. §¶ng ta ra ®êi
tõ mét n−íc thuéc ®Þa nöa phong kiÕn, c«ng nghiÖp ch−a ph¸t triÓn, giai
cÊp c«ng nh©n cßn nhá bÐ, gi÷a lóc c¸c phong trμo yªu n−íc ®ang diÔn
ra s«i næi. §óng nh− Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· nhËn ®Þnh: "Chñ nghÜa
XII XIII
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
M¸c-Lªnin kÕt hîp víi phong trμo c«ng nh©n vμ phong trμo yªu n−íc ®·
dÉn tíi viÖc thμnh lËp §¶ng Céng s¶n §«ng D−¬ng vμo ®Çu n¨m 1930".
Ng−êi nãi, §¶ng ta lμ ®éi tiªn phong cña giai cÊp c«ng nh©n. B¶n chÊt giai
cÊp c«ng nh©n cña §¶ng ®−îc thÓ hiÖn ë chç nã ®−îc vò trang b»ng chñ
nghÜa M¸c-Lªnin, trung thμnh víi chñ nghÜa quèc tÕ v« s¶n, kiªn quyÕt
®Êu tranh chèng mäi biÓu hiÖn cña chñ nghÜa c¬ héi h÷u khuynh vμ "t¶"
khuynh. Ng−êi còng nãi râ: "§¶ng ta ®¹i biÓu cho lîi Ých chung cña giai
cÊp c«ng nh©n, cña toμn thÓ nh©n d©n lao ®éng chø kh«ng ph¶i m−u cÇu
cho lîi Ých riªng cña mét nhãm ng−êi nμo, cña c¸ nh©n nμo".
§Ó xøng ®¸ng lμ §¶ng l·nh ®¹o, Ng−êi nªu yªu cÇu ph¶i x©y dùng
§¶ng ta thμnh "mét ®¶ng to lín, m¹nh mÏ, ch¾c ch¾n, trong s¹ch, c¸ch
m¹ng triÖt ®Ó". Trong ®iÒu kiÖn §¶ng cÇm quyÒn, ®Ó ®Ò phßng nguy c¬
tho¸i ho¸, biÕn chÊt, Ng−êi lu«n lu«n nhÊn m¹nh ng−êi ®¶ng viªn ph¶i
"suèt ®êi lμm ng−êi con trung thμnh cña §¶ng, ng−êi ®μy tí tËn tuþ cña
nh©n d©n". LÇn ®Çu tiªn trong c¸c ®¶ng céng s¶n cÇm quyÒn, Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh nªu lªn t− t−ëng: §¶ng ph¶i xøng ®¸ng võa lμ ng−êi l·nh ®¹o
s¸ng suèt, võa lμ ng−êi ®μy tí thËt trung thμnh cña nh©n d©n. Muèn thÕ,
Ng−êi ®ßi hái §¶ng ta mét mÆt ph¶i ra søc n©ng cao trÝ tuÖ cho ngang tÇm
nhiÖm vô lÞch sö, mÆt kh¸c ph¶i trau dåi ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, kh«ng ngõng
t¨ng c−êng mèi liªn hÖ m¸u thÞt víi nh©n d©n.
C¸ch m¹ng lμ sù nghiÖp cña quÇn chóng. §¶ng chØ cã thÓ hoμn thμnh
sø mÖnh lÞch sö cña m×nh nÕu biÕt tËp hîp, ®oμn kÕt c¸c tÇng líp nh©n
d©n trong mét mÆt trËn d©n téc thèng nhÊt réng r·i chèng kÎ thï chung vμ
x©y dùng ®Êt n−íc. "§oμn kÕt, ®oμn kÕt, ®¹i ®oμn kÕt.
Thμnh c«ng, thμnh c«ng, ®¹i thμnh c«ng".
LuËn ®iÓm næi tiÕng nμy cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· trë thμnh t−
t−ëng chØ ®¹o chiÕn l−îc lín xuyªn suèt c¶ qu¸ tr×nh c¸ch m¹ng ViÖt Nam.
T− t−ëng ®¹i ®oμn kÕt cña Hå ChÝ Minh cïng víi ®¹o ®øc vμ nh©n c¸ch v«
cïng cao th−îng vμ trong s¸ng cña Ng−êi ®· quy tô ®−îc khèi ®¹i ®oμn kÕt
d©n téc, ®Êu tranh v× th¾ng lîi cña sù nghiÖp c¸ch m¹ng.
Ng−êi cho r»ng: "hÔ lμ ng−êi ViÖt Nam th× ai còng cã lßng yªu n−íc,
ghÐt giÆc", nªn ngay sau khi thμnh lËp §¶ng, Ng−êi ®· ®Ò ra chñ tr−¬ng
thμnh lËp Héi ph¶n ®Õ ®ång minh, mét h×nh thøc mÆt trËn d©n téc thèng
nhÊt réng r·i chèng ®Õ quèc. Gãp ý kiÕn vÒ ®−êng lèi, chñ tr−¬ng cña §¶ng
thêi kú 1936-1939, Ng−êi ®· bæ sung vμo tªn gäi mÆt trËn thμnh MÆt trËn
d©n téc d©n chñ réng r·i, kh«ng nh÷ng chØ cã nh©n d©n lao ®éng mμ gåm
c¶ giai cÊp t− s¶n d©n téc vμ nh¾c nhë ph¶i tr¸nh hÕt søc ®Ó hä ë ngoμi
MÆt trËn. Ngay sau khi vÒ ®Õn Cao B»ng n¨m 1941, Ng−êi ®· cho tæ chøc
thÝ ®iÓm c¸c héi quÇn chóng ®Ó rót kinh nghiÖm tiÕn tíi thμnh lËp MÆt
trËn ViÖt Minh.
Nguyªn t¾c nhÊt qu¸n trong t− t−ëng ®¹i ®oμn kÕt Hå ChÝ Minh lμ:
lÊy liªn minh c«ng n«ng lμm nÒn t¶ng, tËp hîp réng r·i nhÊt mäi tæ chøc
vμ c¸ nh©n yªu n−íc, võa ®oμn kÕt, võa ®Êu tranh; lÊy lîi Ých tèi cao cña
d©n téc vμ quyÒn lîi c¬ b¶n cña nh©n d©n lao ®éng lμm nÒn t¶ng, trªn c¬ së
®ã b¶o ®¶m cã sù kÕt hîp hμi hoμ lîi Ých c¸ nh©n vμ lîi Ých tËp thÓ, bé phËn
vμ toμn côc, giai cÊp vμ d©n téc, quèc gia vμ quèc tÕ.
Ph−¬ng ph¸p ®i tíi ®¹i ®oμn kÕt cña Ng−êi lμ vËn ®éng, gi¸o dôc,
thuyÕt phôc, nªu g−¬ng ..., lÊy th¼ng th¾n ch©n thμnh ®Ó ®èi xö, lÊy tin
yªu gióp ®ì ®Ó c¶m ho¸, tr©n träng ph¸t huy nh©n tè tÝch cùc, h¹n chÕ, ®Èy
lïi nh©n tè tiªu cùc, gióp cho mäi tæ chøc vμ c¸ nh©n ®Òu tiÕn bé vμ tr−ëng
thμnh, ®ãng gãp cã hiÖu qu¶ vμo sù nghiÖp c¸ch m¹ng chung.
Tãm l¹i, trong t− t−ëng Hå ChÝ Minh, ®¹i ®oμn kÕt d©n téc lμ mét
chiÕn l−îc c¬ b¶n, l©u dμi, trong c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n còng
nh− trong c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa. T− t−ëng ®¹i ®oμn kÕt Hå ChÝ
Minh m·i m·i lμ mét søc m¹nh lμm nªn th¾ng lîi cña c¸ch m¹ng ViÖt
Nam.
§oμn kÕt, tËp hîp lùc l−îng ®Ó ®−a quÇn chóng ra ®Êu tranh giμnh tù
do, ®éc lËp. KÎ thï ®· dïng søc m¹nh tμn b¹o ®Ó ®μn ¸p cuéc ®Êu tranh
cña nh©n d©n ta. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· chØ râ: "ChÕ ®é thùc d©n, tù
b¶n th©n nã, ®· lμ mét hμnh ®éng b¹o lùc cña kÎ m¹nh ®èi víi kÎ yÕu". Do
®ã "Trong cuéc ®Êu tranh gian khæ chèng kÎ thï cña giai cÊp vμ d©n téc,
cÇn dïng b¹o lùc c¸ch m¹ng chèng l¹i b¹o lùc ph¶n c¸ch m¹ng, giμnh lÊy
chÝnh quyÒn vμ b¶o vÖ chÝnh quyÒn".
D−íi ¸nh s¸ng t− t−ëng qu©n sù Hå ChÝ Minh, trong hai cuéc kh¸ng
chiÕn chèng Ph¸p vμ chèng Mü, nh©n d©n ta ®· lËp nªn nh÷ng chiÕn c«ng
vang déi, ®−îc c¶ loμi ng−êi kh©m phôc vμ ca ngîi. T− t−ëng qu©n sù Hå
ChÝ Minh lμ t− t−ëng vÒ kÕt hîp ®Êu tranh chÝnh trÞ víi ®Êu tranh vò
trang. Ng−êi nãi: "Tuú t×nh h×nh cô thÓ mμ quyÕt ®Þnh nh÷ng h×nh thøc
XVXIV
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
®Êu tranh c¸ch m¹ng thÝch hîp, sö dông ®óng vμ khÐo kÕt hîp c¸c h×nh
thøc ®Êu tranh vò trang vμ ®Êu tranh chÝnh trÞ ®Ó giμnh th¾ng lîi cho c¸ch
m¹ng". T− t−ëng qu©n sù Hå ChÝ Minh ®−îc thÓ hiÖn ®Æc s¾c ë vÊn ®Ò x©y
dùng lùc l−îng vò trang c¸ch m¹ng "tõ nh©n d©n mμ ra, v× nh©n d©n mμ
chiÕn ®Êu" víi ba thø qu©n - bé ®éi chñ lùc, bé ®éi ®Þa ph−¬ng vμ d©n qu©n
tù vÖ; vÊn ®Ò x©y dùng c¨n cø ®Þa c¸ch m¹ng, vÊn ®Ò khëi nghÜa toμn d©n
vμ chiÕn tranh nh©n d©n. ChÝnh t− t−ëng qu©n sù Êy ®· chØ ®¹o nh©n d©n
ta ®i tíi th¾ng lîi lÞch sö cña cuéc C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m vμ tiÕp ®Õn tiÕn
hμnh cuéc kh¸ng chiÕn thÇn th¸nh l©u dμi nhÊt trong lÞch sö. §Ó chèng l¹i
nh÷ng kÎ thï cã søc m¹nh kinh tÕ vμ qu©n sù lín h¬n m×nh nhiÒu lÇn,
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ®Ò ra ®−êng lèi kh¸ng chiÕn toμn d©n, toμn diÖn,
tr−êng kú, dùa vμo søc m×nh lμ chÝnh; chñ tr−¬ng võa kh¸ng chiÕn, võa
kiÕn quèc, x©y dùng thËt tèt mèi quan hÖ tiÒn tuyÕn - hËu ph−¬ng. T−
t−ëng qu©n sù Hå ChÝ Minh lÊy søc m¹nh chÝnh trÞ, tinh thÇn cña toμn
d©n lμm nÒn t¶ng. Trªn c¬ së ®ã mμ ph¸t huy tμi thao l−îc cña toμn §¶ng,
toμn d©n, toμn qu©n. T− t−ëng qu©n sù Hå ChÝ Minh lμ sù kÕ thõa truyÒn
thèng qu©n sù quý b¸u cña d©n téc vμ tiÕp thu tinh hoa qu©n sù cña thÕ
giíi. ChÝnh Ng−êi ®· cïng víi §¶ng ta n©ng nghÖ thuËt qu©n sù trong khëi
nghÜa vò trang vμ chiÕn tranh nh©n d©n ë thêi ®¹i Hå ChÝ Minh lªn mét
tÇm cao míi.
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ ng−êi s¸ng lËp §¶ng, MÆt trËn, Qu©n ®éi,
®ång thêi còng lμ ng−êi s¸ng lËp Nhμ n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoμ.
Trong gÇn mét phÇn t− thÕ kû ë c−¬ng vÞ Chñ tÞch nhμ n−íc, Ng−êi ®· bá
nhiÒu c«ng søc cho viÖc x©y dùng mét nhμ n−íc kiÓu míi. T− t−ëng Hå ChÝ
Minh vÒ x©y dùng nhμ n−íc cña d©n, do d©n, v× d©n lμ sù vËn dông s¸ng
t¹o häc thuyÕt vÒ nhμ n−íc cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, chän läc, kÕ thõa c¶
nh÷ng tinh hoa trong viÖc x©y dùng nhμ n−íc ®· cã trong lÞch sö d©n téc
vμ nh©n lo¹i.
VÊn ®Ò c¬ b¶n cña nhμ n−íc lμ quyÒn lùc thuéc vÒ ai, phôc vô quyÒn
lîi cña ai. §¶ng ta l·nh ®¹o nh©n d©n lμm c¸ch m¹ng lμ ®Ó giμnh quyÒn
lùc vÒ tay nh©n d©n. Ng−êi kh¼ng ®Þnh "N−íc ta lμ n−íc d©n chñ. Bao
nhiªu lîi Ých ®Òu v× d©n. Bao nhiªu quyÒn h¹n ®Òu cña d©n... ChÝnh quyÒn
tõ x· ®Õn ChÝnh phñ trung −¬ng do d©n cö ra". "TÊt c¶ quyÒn lùc trong
n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoμ ®Òu thuéc vÒ nh©n d©n".
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lu«n coi träng b¶n chÊt giai cÊp c«ng nh©n cña
Nhμ n−íc ta, ®ång thêi, Ng−êi còng nhÊn m¹nh tÝnh d©n téc, tÝnh nh©n
d©n s©u s¾c cña Nhμ n−íc.
Theo t− t−ëng Hå ChÝ Minh, mét Nhμ n−íc v÷ng m¹nh, cã hiÖu lùc
ph¶i lμ mét Nhμ n−íc lμm cho mäi ng−êi d©n biÕt sèng vμ lμm viÖc theo
HiÕn ph¸p vμ ph¸p luËt; mÆt kh¸c Nhμ n−íc ®ã "ph¶i dùa vμo nh©n d©n,
liªn hÖ chÆt chÏ víi nh©n d©n, l¾ng nghe ý kiÕn vμ chÞu sù kiÓm so¸t cña
nh©n d©n". Mét trong nh÷ng mèi quan t©m cña Ng−êi lμ lo lμm sao ®μo t¹o
vμ båi d−ìng ®−îc mét ®éi ngò c¸n bé chÝnh quyÒn phï hîp víi b¶n chÊt
cña Nhμ n−íc ta, thÊm nhuÇn tinh thÇn "d©n lμ chñ, c¸n bé lμ ®μy tí trung
thμnh cña nh©n d©n". RÊt ®Ò cao ph¸p quyÒn, nh−ng Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh kh«ng lóc nμo coi nhÑ vai trß cña gi¸o dôc ®¹o ®øc. Trong t− t−ëng
cña Ng−êi, nhμ n−íc ph¸p quyÒn chØ ph¸t huy ®−îc ®Çy ®ñ hiÖu lùc khi nã
biÕt coi träng kÕt hîp gi¸o dôc ®¹o ®øc vμ ph¸p luËt trong qu¶n lý x· héi
vμ Nhμ n−íc.
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ nhμ yªu n−íc vÜ ®¹i, ®ång thêi lμ nhμ quèc tÕ
chñ nghÜa trong s¸ng, hiÖn th©n cña t− t−ëng vÒ kÕt hîp søc m¹nh d©n téc
vμ søc m¹nh thêi ®¹i. Ng−êi nãi: "C¸ch mÖnh ViÖt Nam còng lμ mét bé
phËn trong c¸ch mÖnh thÕ giíi. Ai lμm c¸ch mÖnh trªn thÕ giíi ®Òu lμ ®ång
chÝ cña d©n ViÖt Nam c¶". V× vËy, trong ®Êu tranh giμnh ®éc lËp d©n téc,
mét mÆt Ng−êi nhÊn m¹nh t− t−ëng ph¶i "lÊy søc ta mμ gi¶i phãng cho
ta", mÆt kh¸c Ng−êi lu«n lu«n kªu gäi ph¶i t¨ng c−êng sù ®oμn kÕt, gióp
®ì vμ phèi hîp nhÞp nhμng cuéc ®Êu tranh cña v« s¶n ë chÝnh quèc víi v«
s¶n ë thuéc ®Þa, nh− hai c¸i c¸nh cña mét con chim. Trong kh¸ng chiÕn
chèng Ph¸p, chèng Mü vμ x©y dùng chñ nghÜa x· héi, Ng−êi nhÊn m¹nh
tinh thÇn ®éc lËp, tù chñ, lμm hÕt søc m×nh, ®ång thêi ph¶i ra søc tranh
thñ sù ®ång t×nh, ñng hé, hîp t¸c vμ gióp ®ì cña c¸c n−íc x· héi chñ
nghÜa, c¸c n−íc trong thÕ giíi thø ba vμ c¸c lùc l−îng hoμ b×nh, d©n chñ vμ
tiÕn bé trªn thÕ giíi. Ngay ®èi víi c¸c n−íc t− b¶n ph¸t triÓn, tõ rÊt sím,
Ng−êi ®· tuyªn bè: ViÖt Nam muèn "Lμm b¹n víi tÊt c¶ mäi n−íc d©n chñ
vμ kh«ng g©y thï o¸n víi mét ai", v× môc tiªu ®éc lËp, hoμ b×nh, h÷u nghÞ
vμ tiÕn bé x· héi.
Mét mÆt ra søc tranh thñ søc m¹nh cña thêi ®¹i cã lîi cho c¸ch m¹ng
XVI XVII
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
ViÖt Nam, mÆt kh¸c, Ng−êi kh«ng quªn nh¾c nhë nh©n d©n ta hÕt lßng,
hÕt søc lμm trßn nghÜa vô quèc tÕ cao c¶ cña m×nh ®èi víi phong trμo gi¶i
phãng d©n téc vμ phong trμo céng s¶n, c«ng nh©n quèc tÕ, coi "gióp b¹n lμ
tù gióp m×nh". Hå ChÝ Minh chÝnh lμ biÓu t−îng cña tinh thÇn "bèn
ph−¬ng v« s¶n ®Òu lμ anh em".
Ngoμi t− c¸ch lμ anh hïng gi¶i phãng d©n téc, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh
cßn ®−îc thÕ giíi biÕt ®Õn nh− lμ nhμ v¨n ho¸ lín, nhμ nh©n v¨n chñ nghÜa
lçi l¹c, nhμ ®¹o ®øc víi tÊm g−¬ng s¸ng ngêi vÒ phÈm chÊt ®¹o ®øc cña
ng−êi c¸ch m¹ng.
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ mét l·nh tô bμn nhiÒu ®Õn ®¹o ®øc vμ vai
trß cña ®¹o ®øc trong ®Êu tranh c¸ch m¹ng. Ng−êi nãi: "§¹o ®øc lμ c¸i gèc
cña ng−êi c¸ch m¹ng". "Ng−êi c¸ch m¹ng ph¶i cã ®¹o ®øc c¸ch m¹ng lμm
nÒn t¶ng míi hoμn thμnh ®−îc nhiÖm vô c¸ch m¹ng vÎ vang". V× vËy, suèt
®êi m×nh, Ng−êi kiªn tr× viÖc gi¸o dôc phÈm chÊt ®¹o ®øc cho c¸n bé, ®¶ng
viªn, nhÊn m¹nh kh«ng ngõng "n©ng cao ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, quÐt s¹ch
chñ nghÜa c¸ nh©n"; vμ b¶n th©n Ng−êi lμ mét tÊm g−¬ng trän vÑn cña ®¹o
®øc míi: Suèt ®êi phÊn ®Êu, hy sinh v× lîi Ých cña Tæ quèc, v× h¹nh phóc
cña nh©n d©n.
T− t−ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh lμ mét thÓ thèng nhÊt gi÷a ®¹o ®øc
víi chÝnh trÞ, ®¹o ®øc víi tμi n¨ng, gi÷a nãi vμ lμm, gi÷a ®¹o ®øc c¸ch
m¹ng vμ ®¹o ®øc ®êi th−êng. Trong khi sö dông l¹i mét sè kh¸i niÖm vμ
thuËt ng÷ cña ®¹o ®øc truyÒn thèng vèn ®· phæ biÕn vμ quen thuéc trong
nh©n d©n, Ng−êi ®· ®−a vμo ®ã nh÷ng néi dung míi, mang ý nghÜa nh©n
v¨n vμ c¸ch m¹ng cña ®¹o ®øc míi. Nh÷ng yªu cÇu ®¹o ®øc Ng−êi nªu ra
cho c¸n bé, ®¶ng viªn nay ®· trë thμnh hÖ chuÈn mùc ®¹o ®øc c¬ b¶n cña
con ng−êi ViÖt Nam míi nh−: trung víi n−íc, hiÕu víi d©n, cÇn kiÖm liªm
chÝnh, chÝ c«ng v« t−, "viÖc g× cã lîi cho d©n, ta ph¶i hÕt søc lμm, viÖc g× cã
h¹i cho d©n, ta ph¶i hÕt søc tr¸nh", ph¶i "khæ tr−íc thiªn h¹, s−íng sau
thiªn h¹", biÕt yªu th−¬ng con ng−êi, cã t×nh c¶m quèc tÕ trong s¸ng...
T− t−ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh lμ bé phËn rÊt quan träng trong t−
t−ëng Hå ChÝ Minh, cã søc sèng m·nh liÖt, ®· sím ®i vμo nh©n d©n, ®−îc
nh©n d©n tiÕp nhËn, vËn dông vμ nªu cao. Nã ®· trë thμnh mét bé phËn
cña v¨n ho¸ d©n téc, thμnh vò khÝ cña nh©n d©n trong cuéc ®Êu tranh
chèng l¹i c¸c hiÖn t−îng tha ho¸ vÒ ®¹o ®øc cña x· héi nh− quan liªu,
tham nhòng, cöa quyÒn, øc hiÕp quÇn chóng...
Chóng ta cßn t×m thÊy trong t− t−ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh nh÷ng ý
kiÕn chØ dÉn thiÕt thùc vÒ nh÷ng nguyªn t¾c vμ ph−¬ng ph¸p x©y dùng nÒn
®¹o ®øc x· héi chñ nghÜa ë n−íc ta. Cã thÓ nãi, tÝnh hoμn chØnh cña t−
t−ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh lμ mét b−íc ph¸t triÓn míi, mét cèng hiÕn ®Æc
s¾c vμo sù ph¸t triÓn cña ®¹o ®øc häc M¸c - Lªnin vμ vÉn gi÷ nguyªn gi¸
trÞ soi s¸ng cho chóng ta trong viÖc gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò ®¹o ®øc x· héi
hiÖn nay.
Cïng víi t− t−ëng ®¹o ®øc, t− t−ëng nh©n v¨n Hå ChÝ Minh lμ mét
®ãng gãp rÊt cã gi¸ trÞ vμo triÕt häc vÒ con ng−êi cña chñ nghÜa M¸c -
Lªnin. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh nãi: "T«i chØ cã mét sù ham muèn, ham
muèn tét bËc, lμ lμm sao cho n−íc ta ®−îc hoμn toμn ®éc lËp, d©n ta ®−îc
hoμn toμn tù do, ®ång bμo ai còng cã c¬m ¨n, ¸o mÆc, ai còng ®−îc häc
hμnh". §ã lμ lý t−ëng chÝnh trÞ, lý t−ëng ®¹o ®øc vμ còng lμ lý t−ëng nh©n
v¨n cña Ng−êi. §èi víi Hå ChÝ Minh, gi¶i phãng con ng−êi tr−íc hÕt lμ gi¶i
phãng hä khái nh÷ng tai ho¹ do c¸i ®ãi, c¸i rÐt, c¸i dèt g©y nªn. Cuéc chiÕn
®Êu ®ã kh«ng thÓ t¸ch rêi cuéc chiÕn ®Êu ®Ó gi¶i phãng d©n téc. ChØ cã
tho¸t khái th©n phËn n« lÖ, mçi con ng−êi míi lÊy l¹i ®−îc phÈm gi¸ lμm
ng−êi. H¬n n÷a, ®ã cßn lμ cuéc chiÕn ®Êu v× hoμ b×nh vμ t×nh h÷u nghÞ gi÷a
c¸c d©n téc, v× sù gi¶i phãng cña toμn nh©n lo¹i. §ã chÝnh lμ gi¸ trÞ cña
nh©n v¨n, mét chñ nghÜa nh©n v¨n hμnh ®éng, chñ nghÜa nh©n v¨n chiÕn
®Êu, chñ nghÜa nh©n ®¹o hiÖn thùc.
T− t−ëng nh©n v¨n Hå ChÝ Minh ®−îc biÓu hiÖn v« cïng ®a d¹ng vμ
phong phó, nã thÊm ®Ëm trong toμn bé cuéc ®êi vμ sù nghiÖp cña Ng−êi,
®−îc to¶ s¸ng trong tõng viÖc lμm, tõng cö chØ, tõng mèi quan t©m ©n cÇn
®èi víi mçi con ng−êi; tÊt c¶ ®Òu to¸t lªn t×nh yªu th−¬ng, sù t«n träng,
th¸i ®é bao dung vμ niÒm tin vμo kh¶ n¨ng c¶i t¹o cña con ng−êi, dï cho hä
cã nhÊt thêi lÇm l¹c. B»ng hμnh ®éng vμ øng xö cña m×nh, Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh truyÒn l¹i cho chóng ta mét ®¹o lý lμm ng−êi lμ ph¶i biÕt yªu
th−¬ng vμ sèng víi nhau cã t×nh nghÜa.
Chñ nghÜa nh©n v¨n lμ b¶n chÊt cèt lâi, lμ kÕt tinh cña v¨n ho¸. Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh ®−îc loμi ng−êi tiÕn bé suy t«n lμ mét nhμ v¨n ho¸ lín
cßn v× nh÷ng thμnh tùu xuÊt s¾c cña Ng−êi trong lÜnh vùc ho¹t ®éng vμ
s¸ng t¹o v¨n ho¸. T− t−ëng v¨n ho¸ Hå ChÝ Minh ®−îc biÓu hiÖn ë chç
XIXXVIII
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
Ng−êi thÊy râ vμ kh¼ng ®Þnh rÊt sím vai trß quyÕt ®Þnh cña v¨n ho¸ trong
chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc. Ngay sau khi võa giμnh
®−îc ®éc lËp, t¹i phiªn häp ®Çu tiªn cña ChÝnh phñ l©m thêi n−íc ViÖt
Nam míi, Ng−êi ®· ®Ò nghÞ më ngay chiÕn dÞch chèng n¹n dèt. Ng−êi nãi:
"Mét d©n téc dèt lμ mét d©n téc yÕu". Ng−êi coi dèt n¸t còng lμ mét thø
giÆc, xem thãi quen vμ nh÷ng tËp tôc l¹c hËu còng lμ mét lo¹i kÎ thï.
Ng−êi kh¼ng ®Þnh v¨n ho¸ lμ tinh hoa cña d©n téc, v¨n ho¸ ph¶i gãp phÇn
kh¼ng ®Þnh d©n téc vμ b¶n s¾c d©n téc. "Râ rμng lμ d©n téc bÞ ¸p bøc th×
v¨n nghÖ sÜ còng mÊt tù do. V¨n nghÖ sÜ muèn cã tù do th× ph¶i tham gia
c¸ch m¹ng". "V¨n ho¸ nghÖ thuËt còng lμ mét mÆt trËn.
Anh chÞ em lμ chiÕn sÜ trªn mÆt trËn Êy".
T− t−ëng v¨n ho¸ Hå ChÝ Minh chèng l¹i mäi biÓu hiÖn cña chñ nghÜa
kú thÞ - ®éc t«n vÒ v¨n ho¸. Lμ ng−êi ®· lμm giμu trÝ tuÖ cña m×nh b»ng
vèn v¨n ho¸ ph−¬ng §«ng vμ ph−¬ng T©y, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· sím
®Ò ra chñ tr−¬ng kÕ thõa truyÒn thèng tèt ®Ñp cña v¨n ho¸ d©n téc ph¶i ®i
®«i víi viÖc häc tËp vμ tiÕp thu cã chän läc tinh hoa v¨n ho¸ cña nh©n lo¹i.
Nh÷ng t− t−ëng lín cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vÒ v¨n ho¸ ®ang lμ kim chØ
nam cho chóng ta trong viÖc x©y dùng mét nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn
tiÕn, ®Ëm ®μ b¶n s¾c d©n téc ®ång thêi kh«ng ngõng më réng sù giao l−u
v¨n ho¸ víi thÕ giíi.
Nh÷ng gi¸ trÞ phong phó vμ toμn diÖn nãi trªn ®· lμm cho Hå ChÝ
Minh Toμn tËp trë thμnh bé s¸ch kinh ®iÓn lín nhÊt, cã gi¸ trÞ lý luËn vμ
thùc tiÔn cao nhÊt vÒ c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Bé s¸ch ®· ph¶n ¸nh thiªn tμi
trÝ tuÖ cña vÞ l·nh tô - ng−êi thÇy cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam, nhμ t− t−ëng
m¸cxÝt vÜ ®¹i; ®· ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh lÞch sö 50 n¨m ®Êu tranh anh dòng
vμ th¾ng lîi vÎ vang cña nh©n d©n ta d−íi sù l·nh ®¹o vμ d×u d¾t trùc tiÕp
cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh.
TÝnh khoa häc ®óng ®¾n vμ tÝnh c¸ch m¹ng s¸ng t¹o cña t− t−ëng Hå
ChÝ Minh ®· ®−îc lÞch sö kiÓm chøng. Tr¶i qua nh÷ng biÕn ®éng cña thêi
cuéc, t− t−ëng Hå ChÝ Minh cμng chøng tá gi¸ trÞ vμ søc sèng m·nh liÖt
cña nã. T− t−ëng Hå ChÝ Minh lμ tinh hoa cña d©n téc ViÖt Nam, lμ niÒm
tù hμo v« h¹n cña mçi chóng ta. D−íi ¸nh s¸ng cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin
vμ t− t−ëng Hå ChÝ Minh, toμn §¶ng, toμn d©n ta cμng v÷ng tin vμo th¾ng
lîi cña sù nghiÖp ®æi míi do §¶ng ta khëi x−íng vμ l·nh ®¹o, theo môc
tiªu "d©n giμu n−íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, v¨n minh". Mçi ng−êi ViÖt
Nam h·y häc tËp, vËn dông t− t−ëng Hå ChÝ Minh, ph¸t huy lßng yªu
n−íc, ý chÝ quËt c−êng bÊt khuÊt cña d©n téc ®Ó x©y dùng mét n−íc ViÖt
Nam míi, trong thêi ®¹i míi, s¸nh vai víi c¸c n−íc tiªn tiÕn trªn thÕ giíi.
*
* *
§−îc sù chØ ®¹o cña Ban BÝ th− Trung −¬ng §¶ng, kÕ thõa nh÷ng
kinh nghiÖm vμ thμnh tùu cña bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp xuÊt b¶n lÇn thø
nhÊt, bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp xuÊt b¶n lÇn thø hai lμ mét c«ng tr×nh lao
®éng khoa häc nghiªm tóc cña mét tËp thÓ ®«ng ®¶o c¸c nhμ khoa häc, c¸n
bé nghiªn cøu, l−u tr÷, biªn tËp, xuÊt b¶n thuéc nhiÒu c¬ quan §¶ng vμ
Nhμ n−íc, ë trung −¬ng vμ ®Þa ph−¬ng.
T×nh h×nh chÝnh trÞ trªn thÕ giíi ®· vμ ®ang cã nh÷ng thay ®æi s©u
s¾c. Sù nghiÖp ®æi míi theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ®ang ®Æt ra
nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn cÊp b¸ch ®ßi hái §¶ng ta ph¶i khÈn tr−¬ng nghiªn
cøu vμ gi¶i ®¸p, phï hîp víi yªu cÇu vμ thùc tiÔn cña ®Êt n−íc. Nhu cÇu
nghiªn cøu, t×m hiÓu vÒ t− t−ëng Hå ChÝ Minh ®ang t¨ng lªn. C«ng t¸c s−u
tÇm, ph¸t hiÖn nh÷ng v¨n kiÖn, t¸c phÈm, bμi viÕt cña Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh trong nh÷ng n¨m qua ®· thu ®−îc nhiÒu kÕt qu¶ míi, ®−îc bæ sung
vμo bé s¸ch. C«ng t¸c dÞch thuËt, xö lý v¨n b¶n, giíi thiÖu, chó thÝch, tham
kh¶o khoa häc ... cho bé s¸ch còng ®−îc n©ng cao chÊt l−îng vμ hoμn thiÖn
thªm mét b−íc nh»m gióp cho b¹n ®äc cã ®iÒu kiÖn t×m hiÓu mét c¸ch ®Çy
®ñ, chÝnh x¸c t− t−ëng Hå ChÝ Minh, ®ång thêi còng ph¶n ¸nh ®−îc nh÷ng
thμnh tùu nghiªn cøu vÒ t− t−ëng Hå ChÝ Minh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y.
ViÖc xuÊt b¶n lÇn thø hai bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp ®· cè g¾ng ®¸p
øng nh÷ng yªu cÇu trªn ®©y. Tuy nhiªn, khèi l−îng c«ng viÖc rÊt to lín l¹i
ph¶i hoμn thμnh trong mét thêi gian gÊp rót, mÆc dÇu tËp thÓ ®éi ngò biªn
tËp ®· cã nhiÒu cè g¾ng, song ch¾c ch¾n vÉn kh«ng tr¸nh khái cßn nh÷ng
nh−îc ®iÓm vμ thiÕu sãt.
Nh©n dÞp bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø hai, ra m¾t b¹n
®äc, Héi ®ång xuÊt b¶n c¸m ¬n c¸c nhμ nghiªn cøu, c¸c céng t¸c viªn khoa
häc, ®éi ngò c¸n bé biªn tËp ®· v−ît qua nhiÒu khã kh¨n, khÈn tr−¬ng
hoμn thμnh b¶n th¶o trong mét thêi gian ng¾n.
XX XXI
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
Mong r»ng bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø hai, sÏ t¹o
thªm ®iÒu kiÖn ®Èy m¹nh viÖc häc tËp, nghiªn cøu t− t−ëng Hå ChÝ Minh
trong toμn §¶ng, lμm cho t− t−ëng Hå ChÝ Minh, cïng víi chñ nghÜa M¸c-
Lªnin, thùc sù lμ nÒn t¶ng t− t−ëng vμ kim chØ nam cho hμnh ®éng cña
chóng ta.
HéI §åNG XUÊT B¶N
Bé Hå CHÝ MINH TOμN TËP
LêI GiíI THIÖU TËP 1
Hå ChÝ Minh Toμn tËp, tËp 1 gåm nh÷ng bμi viÕt vμ t¸c phÈm cña Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh tõ n¨m 1919 ®Õn th¸ng 11 n¨m 1924, më ®Çu lμ bμi T©m
®Þa thùc d©n vμ kÕt thóc vμo thêi ®iÓm Ng−êi rêi M¸txc¬va (Nga) ®Õn Qu¶ng
Ch©u (Trung Quèc). C¸c t¸c phÈm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong tËp 1 ph¶n
¸nh sù chuyÓn biÕn trong t− t−ëng cña Ng−êi tõ chñ nghÜa yªu n−íc ®Õn chñ
nghÜa x· héi khoa häc, ®¸nh dÊu sù h×nh thμnh t− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¶i
phãng d©n téc, gi¶i phãng x· héi vμ gi¶i phãng con ng−êi, vÒ ®oμn kÕt d©n téc
vμ ®oμn kÕt quèc tÕ, vÒ ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng... C¸c t¸c phÈm trong tËp nμy
®· kh¼ng ®Þnh con ®−êng ®óng ®¾n ®Ó gi¶i phãng d©n téc ViÖt Nam vμ c¸c d©n
téc bÞ ¸p bøc kh¸c trªn thÕ giíi lμ ®i theo con ®−êng c¸ch m¹ng v« s¶n. T¸c gi¶
®· tËp trung tè c¸o téi ¸c, v¹ch trÇn b¶n chÊt cña chñ nghÜa thùc d©n ®Õ quèc;
b−íc ®Çu ®Ò ra chiÕn l−îc, s¸ch l−îc cña c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc vμ
kh¼ng ®Þnh b−íc ph¸t triÓn tÊt yÕu cña nã sÏ lμ tiÕn tíi c¸ch m¹ng x· héi chñ
nghÜa. Ng−êi viÕt: "ChØ cã chñ nghÜa céng s¶n míi cøu nh©n lo¹i, ®em l¹i cho
mäi ng−êi kh«ng ph©n biÖt chñng téc vμ nguån gèc sù tù do, b×nh ®¼ng, b¸c ¸i,
®oμn kÕt, Êm no trªn qu¶ ®Êt, viÖc lμm cho mäi ng−êi vμ v× mäi ng−êi, niÒm
vui, hoμ b×nh, h¹nh phóc..." (Tr.461).
Vμo nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kû XX, phong trμo yªu n−íc cña nh©n d©n
ViÖt Nam rÊt s«i næi, nh−ng l¹i l©m vμo t×nh tr¹ng khñng ho¶ng s©u s¾c vÒ
®−êng lèi chÝnh trÞ. Trong hoμn c¶nh Êy, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ra ®i
t×m ®−êng cøu n−íc, gi¶i phãng d©n téc khái ¸ch ¸p bøc cña chñ nghÜa
thùc d©n Ph¸p. Ng−êi ®· tham gia ho¹t ®éng, ®Êu tranh trong phong trμo
c¸ch m¹ng cña giai cÊp c«ng nh©n vμ nh©n d©n bÞ ¸p bøc c¸c n−íc ch©u ¸,
ch©u Phi, ch©u ¢u, ch©u Mü.
XXIIIXXII
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
N¨m 1917, C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi Nga th¾ng lîi vμ Nhμ n−íc c«ng
n«ng ®Çu tiªn ra ®êi, nh− tiÕng sÊm b¸o hiÖu mïa xu©n ®èi víi nh©n d©n
lao ®éng vμ c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc trªn toμn thÕ giíi. TiÕp theo lμ Quèc tÕ
thø ba thμnh lËp, c¸c ®¶ng céng s¶n lÇn l−ît ra ®êi, trμo l−u t− t−ëng c¶i
l−¬ng, c¬ héi vμ s«vanh trong Quèc tÕ thø hai bÞ ®Èy lui. Trong hoμn c¶nh
Êy, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· tiÕp thô ¸nh s¸ng cña C¸ch m¹ng Th¸ng
M−êi Nga vμ S¬ th¶o lÇn thø nhÊt nh÷ng luËn c−¬ng vÒ vÊn ®Ò d©n téc vμ
vÊn ®Ò thuéc ®Þa do V.I. Lªnin so¹n th¶o.
Mét trong nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña tËp 1 lμ t¸c gi¶ tËp trung v¹ch
trÇn b¶n chÊt xÊu xa, tè c¸o téi ¸c cña chñ nghÜa thùc d©n ®Õ quèc; x¸c
®Þnh râ chóng lμ kÎ thï chung cña giai cÊp c«ng nh©n vμ nh©n d©n bÞ
¸p bøc trªn thÕ giíi. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· viÕt nhiÒu bμi b¸o vμ t¸c
phÈm tÊn c«ng vμo chñ nghÜa thùc d©n ®Õ quèc nh− T©m ®Þa thùc d©n,
B×nh ®¼ng, Vùc th¼m thuéc ®Þa, Hμnh h×nh kiÓu Lins¬, mét ph−¬ng
diÖn Ýt ng−êi biÕt ®Õn cña nÒn v¨n minh Mü, C«ng cuéc khai ho¸ giÕt
ng−êi... Dùa vμo nh÷ng tμi liÖu vμ sù viÖc cô thÓ, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh
®· tè c¸o b¶n chÊt ¨n c−íp vμ giÕt ng−êi cña chñ nghÜa thùc d©n ®Õ
quèc, v¹ch trÇn c¸i gäi lμ "khai ho¸ v¨n minh" cña chóng. Ng−êi viÕt:
"NÕu lèi hμnh h×nh theo kiÓu Lins¬ cña nh÷ng bän ng−êi Mü hÌn h¹ ®èi
víi nh÷ng ng−êi da ®en lμ mét hμnh ®éng v« nh©n ®¹o, th× t«i kh«ng
cßn biÕt gäi viÖc nh÷ng ng−êi ¢u nh©n danh ®i khai ho¸ mμ giÕt hμng
lo¹t nh÷ng ng−êi d©n ch©u Phi lμ c¸i g× n÷a" (Tr.321). Ng−êi chØ râ
nh÷ng ©m m−u vμ thñ ®o¹n che giÊu téi ¸c cña chóng: "§Ó che ®Ëy sù
xÊu xa cña chÕ ®é bãc lét giÕt ng−êi, chñ nghÜa t− b¶n thùc d©n lu«n
lu«n ®iÓm trang cho c¸i huy ch−¬ng môc n¸t cña nã b»ng nh÷ng ch©m
ng«n lý t−ëng: B¸c ¸i, B×nh ®¼ng, v.v." (Tr.75). Trong nh÷ng bμi cã tiªu
®Ò §«ng D−¬ng vμ hμng lo¹t bμi kh¸c, Ng−êi ®· lªn ¸n m¹nh mÏ chÕ ®é
cai trÞ hμ kh¾c, sù bãc lét tμn b¹o cña thùc d©n Ph¸p ë §«ng D−¬ng
trªn c¸c lÜnh vùc chÝnh trÞ, qu©n sù, kinh tÕ, v¨n ho¸, gi¸o dôc.
B»ng ngßi bót s¾c s¶o, ch©m biÕm chua cay, qua nh÷ng thiªn truyÖn
ký xuÊt s¾c nh− Lêi than v·n cña Bμ Tr−ng Tr¾c, "Vi hμnh"..., Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh ®· ph¬i bμy bé mÆt ph¶n d©n h¹i n−íc cña bän vua chóa,
quan l¹i ®· v× quyÒn lîi vμ danh väng c¸ nh©n mμ chèng l¹i ®ång bμo.
Tõ mét ng−êi yªu n−íc trë thμnh ng−êi céng s¶n ViÖt Nam ®Çu tiªn,
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· t×m thÊy con ®−êng ®óng ®¾n cho sù nghiÖp gi¶i
phãng d©n téc ta vμ c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc khái ¸ch n« dÞch cña chñ nghÜa
thùc d©n ®Õ quèc, lμ con ®−êng c¸ch m¹ng v« s¶n. §ã lμ c¬ së cho sù h×nh
thμnh ®−êng lèi gi−¬ng cao ngän cê ®éc lËp d©n téc vμ chñ nghÜa x· héi cña
§¶ng ta.
LuËn c−¬ng cña V.I.Lªnin ®· chØ râ: trong thêi ®¹i ®Õ quèc chñ nghÜa,
c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc lμ mét bé phËn cña c¸ch m¹ng v« s¶n vμ nh÷ng
ng−êi céng s¶n cã nhiÖm vô ph¶i gióp ®ì phong trμo gi¶i phãng d©n téc. ChÝnh
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· tiÕp thô, vËn dông vμ ph¸t triÓn s¸ng t¹o luËn ®iÓm
nμy cña V.I.Lªnin. Trong Lêi ph¸t biÓu t¹i §¹i héi toμn quèc lÇn thø XVIII
§¶ng X· héi Ph¸p, n¨m 1920, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· kiªn quyÕt ®Êu tranh
cho t− t−ëng nμy cña V.I. Lªnin ®−îc thùc hiÖn trong thùc tÕ. Ng−êi ®Ò nghÞ:
"§¶ng ph¶i tuyªn truyÒn chñ nghÜa x· héi trong tÊt c¶ c¸c n−íc thuéc ®Þa"
(Tr.23). Trªn c¬ së ph©n tÝch nh÷ng ®iÒu kiÖn lÞch sö - x· héi cña ph−¬ng
§«ng, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· kh¼ng ®Þnh: chÕ ®é céng s¶n hoμn toμn cã thÓ
thùc hiÖn ®−îc ë ch©u ¸, vμ ®iÒu ®ã cßn dÔ h¬n ë ch©u ¢u.
Trong lý luËn còng nh− trong ho¹t ®éng thùc tiÔn, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh lu«n lu«n nhÊn m¹nh mèi quan hÖ kh¨ng khÝt gi÷a c¸ch m¹ng ë
thuéc ®Þa vμ c¸ch m¹ng ë "chÝnh quèc". Ng−êi viÕt: "Chñ nghÜa t− b¶n lμ
mét con ®Øa cã mét c¸i vßi b¸m vμo giai cÊp v« s¶n ë chÝnh quèc vμ mét c¸i
vßi kh¸c b¸m vμo giai cÊp v« s¶n ë c¸c thuéc ®Þa. NÕu ng−êi ta muèn giÕt
con vËt Êy, ng−êi ta ph¶i ®ång thêi c¾t c¶ hai vßi" (Tr.298). Ng−êi kªu gäi
giai cÊp c«ng nh©n c¸c n−íc ph−¬ng T©y ph¶i ®Èy m¹nh viÖc ñng hé cuéc
®Êu tranh gi¶i phãng d©n téc cña c¸c n−íc thuéc ®Þa. Trong nh÷ng bμi
ph¸t biÓu t¹i §¹i héi lÇn thø V Quèc tÕ Céng s¶n, Ng−êi nãi: "TÊt c¶ c¸c
®ång chÝ ®Òu biÕt r»ng, hiÖn nay näc ®éc vμ søc sèng cña con r¾n ®éc t−
b¶n chñ nghÜa ®ang tËp trung ë c¸c thuéc ®Þa h¬n lμ ë chÝnh quèc. C¸c
thuéc ®Þa cung cÊp nguyªn liÖu cho c¸c nhμ m¸y; c¸c thuéc ®Þa cung cÊp
binh lÝnh cho qu©n ®éi cña chñ nghÜa ®Õ quèc. C¸c thuéc ®Þa trë thμnh nÒn
t¶ng cña lùc l−îng ph¶n c¸ch m¹ng" (Tr.274). V× vËy, muèn ®¸nh th¾ng
chñ nghÜa ®Õ quèc, tr−íc hÕt cÇn xo¸ bá hÖ thèng thuéc ®Þa cña nã. Tõ ®ã,
XXIV XXV
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
Ng−êi ®Ò xuÊt luËn ®iÓm: c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc cÇn chñ ®éng vμ cã
thÓ giμnh th¾ng lîi tr−íc c¸ch m¹ng v« s¶n ë "chÝnh quèc" vμ b»ng th¾ng
lîi ®ã, t¸c ®éng m¹nh mÏ ®èi víi c¸ch m¹ng ë "chÝnh quèc". Ng−êi viÕt:
"Ngμy mμ hμng tr¨m triÖu nh©n d©n ch©u ¸ bÞ tμn s¸t vμ ¸p bøc thøc tØnh
®Ó g¹t bá sù bãc lét ®ª tiÖn cña mét bän thùc d©n lßng tham kh«ng ®¸y, hä
sÏ h×nh thμnh mét lùc l−îng khæng lå, vμ trong khi thñ tiªu mét trong
nh÷ng ®iÒu kiÖn tån t¹i cña chñ nghÜa t− b¶n lμ chñ nghÜa ®Õ quèc, hä cã
thÓ gióp ®ì nh÷ng ng−êi anh em m×nh ë ph−¬ng T©y trong nhiÖm vô gi¶i
phãng hoμn toμn" (Tr.36).
Tin t−ëng ë tiÒn ®å cña c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc, trong nhiÒu bμi viÕt cña
m×nh, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· chØ râ tiÒm lùc c¸ch m¹ng vÜ ®¹i cña hμng
tr¨m triÖu ng−êi ë c¸c n−íc thuéc ®Þa vμ phô thuéc ®ang ®−îc thøc tØnh.
Ch©u ¸ trÎ trung ®ang v−¬n m×nh, ch©u Phi ®en ®ang quËt khëi... L−ìi lª,
®¹i b¸c, chÝnh s¸ch ngu d©n cña chñ nghÜa t− b¶n kh«ng thÓ ®Ì bÑp ý chÝ
chiÕn ®Êu vμ søc sèng m·nh liÖt cña nh©n d©n c¸c d©n téc thuéc ®Þa. Ng−êi
viÕt: "§»ng sau sù phôc tïng tiªu cùc, ng−êi §«ng D−¬ng giÊu mét c¸i g×
®ang s«i sôc, ®ang gμo thÐt vμ sÏ bïng næ mét c¸ch ghª gím, khi thêi c¬
®Õn. Bé phËn −u tó cã nhiÖm vô ph¶i thóc ®Èy cho thêi c¬ ®ã mau ®Õn.
Sù tμn b¹o cña chñ nghÜa t− b¶n ®· chuÈn bÞ ®Êt råi: Chñ nghÜa x·
héi chØ cßn ph¶i lμm c¸i viÖc lμ gieo h¹t gièng cña c«ng cuéc gi¶i phãng n÷a
th«i" (Tr.28).
Tõ nhËn thøc: chñ nghÜa thùc d©n ®Õ quèc lμ kÎ thï chung cña c¸c d©n téc
bÞ ¸p bøc, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lu«n lu«n ch¨m lo x©y dùng khèi ®oμn kÕt
chiÕn ®Êu gi÷a c¸c d©n téc bÞ ®o¹ ®μy, ®au khæ. Ng−êi viÕt: "Dï mμu da cã
kh¸c nhau, trªn ®êi nμy chØ cã hai gièng ng−êi: gièng ng−êi bãc lét vμ gièng
ng−êi bÞ bãc lét. Mμ còng chØ cã mét mèi t×nh h÷u ¸i lμ thËt mμ th«i: t×nh
h÷u ¸i v« s¶n" (Tr.266).
§øng v÷ng trªn quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh kiªn quyÕt ®Êu tranh chèng l¹i nh÷ng biÓu hiÖn cña t− t−ëng c¬ héi,
c¶i l−¬ng, t− t−ëng d©n téc hÑp hßi, nh÷ng nhËn thøc ch−a ®óng ®¾n cña
mét sè ®¶ng céng s¶n ch©u ¢u trong vÊn ®Ò thuéc ®Þa. T¹i §¹i héi lÇn thø
V Quèc tÕ Céng s¶n, Ng−êi nãi: "§Ò ra nh÷ng luËn c−¬ng dμi d»ng dÆc
vμ th«ng qua nh÷ng nghÞ quyÕt rÊt kªu ®Ó sau §¹i héi ®−a vμo viÖn b¶o
tμng nh− tõ tr−íc vÉn lμm th× ch−a ®ñ. Chóng ta cÇn cã biÖn ph¸p cô thÓ"
(Tr.281). Ng−êi ®· kiÕn nghÞ nh÷ng viÖc lμm thiÕt thùc vμ yªu cÇu Quèc tÕ
Céng s¶n ®Èy m¹nh ho¹t ®éng gióp ®ì phong trμo gi¶i phãng d©n téc.
B¶n th©n Ng−êi ®· tÝch cùc truyÒn b¸ chñ nghÜa M¸c - Lªnin,
tuyªn truyÒn chñ nghÜa x· héi khoa häc vμo c¸c n−íc thuéc ®Þa, h−íng
quÇn chóng vÒ n−íc Nga X«viÕt t−¬i ®Ñp, vÒ con ®−êng c¸ch m¹ng triÖt
®Ó. Ng−êi kh¼ng ®Þnh c¸ch m¹ng ë c¸c n−íc thuéc ®Þa vμ phô thuéc
ph¶i ®i theo con ®−êng cña V.I.Lªnin vμ C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi. Ng−êi
còng dμnh nh÷ng lêi tr©n träng viÕt vÒ V.I.Lªnin, l·nh tô vÜ ®¹i cña
giai cÊp v« s¶n vμ c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc trªn toμn thÕ giíi: "Khi cßn
sèng, Ng−êi lμ ng−êi cha, thÇy häc, ®ång chÝ vμ cè vÊn cña chóng ta.
Ngμy nay, Ng−êi lμ ng«i sao s¸ng chØ ®−êng cho chóng ta ®i tíi cuéc
c¸ch m¹ng x· héi" (Tr.237).
Qua mét lo¹t bμi viÕt trong tËp 1, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· sím
kh¼ng ®Þnh vai trß quan träng cña giai cÊp c«ng nh©n trong ®Êu tranh
c¸ch m¹ng. Ng−êi chØ râ: trong c¸c thuéc ®Þa, giai cÊp c«ng nh©n ®· b¾t
®Çu hiÓu thÕ nμo lμ ®Êu tranh giai cÊp. Ph¶i lμm cho c«ng nh©n da ®en vμ
da vμng hiÓu r»ng kÎ thï duy nhÊt cña hä chÝnh lμ c¸i chÕ ®é nμy, mét chÕ
®é n« lÖ tinh vi h¬n chÕ ®é cò, nÆng nÒ vμ v« nh©n ®¹o h¬n. Trong bμi
Phong trμo c«ng nh©n ë Thæ NhÜ Kú, Ng−êi nªu râ giai cÊp c«ng nh©n ®·
®ãng gãp nhiÒu vμo cuéc ®Êu tranh giμnh ®éc lËp d©n téc, song thμnh qu¶
c¸ch m¹ng l¹i bÞ giai cÊp t− s¶n chiÕm ®o¹t, giai cÊp c«ng nh©n b¾t buéc
tiÕn hμnh mét cuéc ®Êu tranh kh¸c: ®Êu tranh giai cÊp. Qua ®ã, Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh muèn chØ ra mèi quan hÖ kh¨ng khÝt gi÷a ®Êu tranh d©n téc
vμ ®Êu tranh giai cÊp trong c¸ch m¹ng ë thuéc ®Þa, yªu cÇu giai cÊp c«ng
nh©n ph¶i n¾m lÊy ngän cê d©n téc vμ chñ nghÜa x· héi, ph¶i cñng cè khèi
liªn minh c«ng n«ng - ®éi qu©n chñ lùc cña c¸ch m¹ng, nÒn t¶ng cña mÆt
trËn ®oμn kÕt toμn d©n.
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh còng ®· ®øng trªn quan ®iÓm cña chñ nghÜa
M¸c-Lªnin nh×n nhËn ®óng ®¾n vÊn ®Ò n«ng d©n trong c¸ch m¹ng gi¶i
phãng d©n téc.
Chñ nghÜa ®Õ quèc bãc lét thuéc ®Þa chñ yÕu lμ bãc lét n«ng d©n.
Ng−êi viÕt: "Ng−êi An Nam nãi chung, ph¶i Ì cæ ra mμ chÞu nh÷ng c«ng ¬n
XXVIIXXVI
hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu
b¶o hé cña n−íc Ph¸p. Ng−êi n«ng d©n An Nam nãi riªng, l¹i cμng ph¶i Ì
cæ ra mμ chÞu sù b¶o hé Êy mét c¸ch th¶m h¹i h¬n: lμ ng−êi An Nam, hä bÞ
¸p bøc; lμ ng−êi n«ng d©n, hä bÞ ng−êi ta ¨n c¾p, c−íp bãc, t−íc ®o¹t, lμm
ph¸ s¶n" (Tr.227). Ph¶i sèng trong hoμn c¶nh cïng cùc nh− vËy nªn ng−êi
n«ng d©n nãi chung vμ ng−êi n«ng d©n ViÖt Nam nãi riªng ch¼ng nh÷ng cã
ý thøc giai cÊp râ rÖt mμ cßn cã ý thøc d©n téc rÊt m¹nh mÏ. Trong c¸c bμi
T×nh c¶nh n«ng d©n An Nam, T×nh c¶nh n«ng d©n Trung Quèc, N«ng d©n
B¾c Phi... vμ nh÷ng bμi ph¸t biÓu t¹i §¹i héi V Quèc tÕ Céng s¶n, Ng−êi
®· kh¸i qu¸t vÞ trÝ vμ lùc l−îng to lín cña n«ng d©n trong c¸ch m¹ng gi¶i
phãng d©n téc vμ chØ râ ë c¸c n−íc thuéc ®Þa, n«ng d©n nhiÒu lÇn næi dËy
chèng chñ nghÜa thùc d©n, nh−ng ®Òu thÊt b¹i, v× thiÕu sù l·nh ®¹o vμ tæ
chøc. Ng−êi viÕt: "Quèc tÕ Céng s¶n cÇn ph¶i gióp ®ì hä tæ chøc l¹i, cÇn
ph¶i cung cÊp c¸n bé l·nh ®¹o cho hä vμ chØ cho hä con ®−êng ®i tíi c¸ch
m¹ng vμ gi¶i phãng" (Tr.289). V× vËy, gi¶i phãng d©n téc ph¶i g¾n liÒn víi
gi¶i phãng n«ng d©n, ®em l¹i ruéng ®Êt cho n«ng d©n.
C¸c bμi viÕt trong tËp 1 cßn cho thÊy Chñ tÞch Hå ChÝ Minh còng rÊt
chó ý ®Õn vai trß cña phô n÷ vμ c¸c tÇng líp thanh niªn, häc sinh, sinh
viªn... trong ®Êu tranh c¸ch m¹ng. Trong nh÷ng bμi viÕt cña m×nh, Ng−êi
®· nªu nhiÒu tÊm g−¬ng tiªu biÓu cña phô n÷ vμ tuæi trÎ t¹i c¸c n−íc
thuéc ®Þa vμ phô thuéc ®Ó cæ vò tinh thÇn ®Êu tranh c¸ch m¹ng cña quÇn
chóng bÞ ¸p bøc.
Hå ChÝ Minh Toμn tËp, tËp 1, ngoμi nh÷ng t¸c phÈm lý luËn s¾c bÐn,
chøa ®ùng t− t−ëng chÝnh trÞ quan träng, cßn cã nh÷ng t¸c phÈm v¨n häc
cã gi¸ trÞ, mang tÝnh ®¶ng s©u s¾c, tÝnh chiÕn ®Êu cao vμ tÝnh nghÖ thuËt
®éc ®¸o. B»ng nh÷ng t¸c phÈm ®ã, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ®Æt nÒn mãng
cho sù ra ®êi cña nÒn v¨n häc c¸ch m¹ng mang néi dung yªu n−íc vμ ®Ëm
®μ b¶n s¾c d©n téc.
Hå ChÝ Minh Toμn tËp, tËp 1, trªn c¬ së tiÕp thô thμnh qu¶ cña lÇn xuÊt
b¶n n¨m 1980, ®· bæ sung h¬n 30 bμi vμ t¸c phÈm víi h¬n 100 trang, khai
th¸c ë kho l−u tr÷ cña Quèc tÕ Céng s¶n tr−íc ®©y, trªn c¸c tËp san La
Revue Communiste, Inprekorr, c¸c b¸o L'HumanitÐ, Le Paria, La Vie
OuvriÌre, Le Journal du Peuple, Le Libertaire... Mét sè bμi ®−îc in trong
Hå ChÝ Minh Toμn tËp, tËp 2, xuÊt b¶n n¨m 1981, sau khi x¸c minh l¹i vÒ
thêi gian ®· ®−îc ®−a vμo tËp 1. VÒ mÆt v¨n b¶n, mét sè bμi trong lÇn xuÊt
b¶n tr−íc ®· ®−îc ®èi chiÕu, hiÖu ®Ýnh l¹i cho chÝnh x¸c h¬n.
Tuy vËy, lÇn xuÊt b¶n nμy ch¾c ch¾n còng ch−a tËp hîp ®−îc ®Çy ®ñ
nh÷ng bμi viÕt vμ t¸c phÈm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh cßn l−u tr÷ ë n−íc
ngoμi vμ r¶i r¸c ®©y ®ã.
Chóng t«i mong c¸c bËc thøc gi¶, c¸c nhμ nghiªn cøu vμ b¹n ®äc gÇn xa
m¸ch b¶o vμ bæ sung nh÷ng bμi cßn thiÕu, chØ ra nh÷ng s¬ suÊt, thiÕu sãt
®Ó cho lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc tèt h¬n.
VIÖN NGHI£N CøU CHñ NGHÜA M¸C - L£NIN
Vμ T¦ T¦ëNG Hå CHÝ MINH
XXVIII XIX
VIII
0 hå chÝ minh toμn tËp T©m ®Þa thùc d©n 1
T¢M §ÞA THùC D¢N1
Ýt khi chóng t«i cã dÞp ®−îc ®äc b¸o thuéc ®Þa. H«m nay, chóng
t«i nhËn ®−îc mét sè Courrier Colonial, ®Ò ngμy 27 th¸ng 6 võa
qua, trªn ®Çu tê nμy cã ®¨ng mét bμi dμi hai cét, d−íi c¸i ®Çu ®Ò kÝch
®éng lμ "Giê PHóT NGHI£M TRäNG". C¸i ®Çu ®Ò kªu rçng Êy ,
kªu nh− mét lêi h« hμo cÇm vò khÝ, ®· khiÕn chóng t«i ph¶i ®äc tõ
®Çu chÝ cuèi bμi b¸o dμi nμy ®Ó biÕt râ lý do cña tiÕng kªu cÇu cøu ®ã
lμ g×. Ch−a ®äc hÕt cét thø nhÊt, chóng t«i còng ®· gÇn thÊy ®−îc
môc ®Ých cña t¸c gi¶, vμ cμng ®äc tiÕp - võa ®äc võa mØm c−êi - th×
c¶m t−ëng ®Çu tiªn cña chóng t«i cμng v÷ng ch¾c l¹i. C¶m t−ëng cña
chóng t«i tãm l¹i lμ: mét chμng thùc d©n ®· muèn dïng b¶n Yªu
s¸ch cña nh©n d©n An Nam2
®Ó më mét cuéc tÊn c«ng gi¸n tiÕp vμo
chÝnh s¸ch cña «ng Anbe Xar«, toμn quyÒn §«ng D−¬ng, mét cuéc
tÊn c«ng mμ anh ta ®· chó ý t« ®iÓm b»ng nh÷ng lêi ph¶n ®èi cã tÝnh
chÊt yªu n−íc, b»ng lßng yªu chuéng ch©n lý, b»ng tinh thÇn hy sinh
vμ tËn tuþ v× lîi Ých chung, v©n v©n, v©n v©n.
Ph©n tÝch mét vμi ®o¹n trong bμi b¸o, chóng ta sÏ thÊy ®−îc
chμng ta hiÓu chñ nghÜa yªu n−íc, ch©n lý vμ lîi Ých chung cña
n−íc Ph¸p nh− thÕ nμo.
¤ng Camil¬ §¬vila khao kh¸t c¸i danh hiÖu ng−êi yªu chuéng
ch©n lý trong thÕ giíi nμy vμ trong thÕ giíi bªn kia. Lßng khao
kh¸t Êy lμ chÝnh ®¸ng vμ hîp lý, chóng t«i vui lßng thõa nhËn nh−
vËy. Nh−ng mong «ng cho phÐp chóng t«i chØ cho «ng thÊy r»ng c¸i
2 hå chÝ minh toμn tËp T©m ®Þa thùc d©n 3
ch©n lý theo t©m ®Þa cña «ng, c¸i ch©n lý theo quan niÖm cña bän
thùc d©n thï ghÐt d©n b¶n xø, kh«ng cã g× lμ gièng víi ch©n lý cña
chóng t«i, ch©n lý mμ sau nμy chóng t«i sÏ nãi s¬ qua ®Õn, còng nh−
kh«ng cã g× lμ gièng víi ch©n lý theo quan niÖm cña nh÷ng ng−êi
Ph¸p tèt ë n−íc Ph¸p c¶. Së dÜ chóng t«i nhËn xÐt mét c¸ch lÞch sù
nh− vËy, lμ nh»m tá th¸i ®é t«n träng quyÒn tù do ng«n luËn.
Tr−íc hÕt, chóng t«i thÊy trong bμi b¸o nãi vÒ vÊn ®Ò ®ã, c¸i
c©u ¸m chØ cã ¸c ý lμ "ngay ngμy h«m sau «ng Anbe Xar« ®Æt ch©n
trë vÒ ®Êt n−íc Ph¸p, th× nh÷ng nhμ ¸i quèc An Nam lËp tøc b¸c bá
nh÷ng lêi tuyªn bè l¹c quan cña «ng".
Chóng t«i kh«ng ®−îc biÕt bμi diÔn v¨n mμ «ng §¬vila ®· ¸m
chØ, chóng t«i kh«ng bμn vÒ bμi diÔn v¨n Êy. Nh−ng ngay tõ b©y giê
chóng t«i còng cã thÓ nãi r»ng, dï sao ®i n÷a th× t¸m ®iÓm cña b¶n
Yªu s¸ch cña nh©n d©n An Nam kh«ng nãi ng−îc l¹i chót nμo
nh÷ng ý kiÕn cña «ng Anbe Xar«, ng−êi ®· tuyªn bè trong tÊt c¶
nh÷ng diÔn v¨n cña m×nh ®äc tr−íc nh÷ng ng−êi b¶n xø r»ng m×nh
kiªn quyÕt muèn më ra cho hä mét kû nguyªn tù do vμ c«ng lý. V×
nh÷ng lêi høa hÑn cña «ng phï hîp víi nh÷ng yªu s¸ch cña chóng
t«i, nªn ngay khi ®−îc biÕt tin «ng trë vÒ Ph¸p chóng t«i véi v· göi
®Õn «ng b¶n ghi nh÷ng yªu s¸ch cña chóng t«i. Trong lóc chê xem
chÝnh s¸ch cña «ng ®¸p øng ®−îc ®Õn møc ®é nμo nh÷ng nguyÖn
väng cña chóng t«i, chóng t«i vui lßng thõa nhËn r»ng ®· nhiÒu lÇn
«ng ta ph¸t biÓu ®Ó b¶o vÖ nh÷ng ng−êi b¶n xø, chèng l¹i sù ¸p bøc
cña nh÷ng tªn thùc d©n ®éc ¸c vμ sù chuyªn chÕ cña nh÷ng tªn
viªn chøc tμn b¹o, bÊt chÊp nh÷ng ®ßn c«ng kÝch cña mét chiÕn
dÞch võa ®¸ng ghÐt võa nham hiÓm cña b¸o chÝ, mét chiÕn dÞch
kh«ng giÊu kÝn ®−îc tÝnh ph¶n nghÞch cña nã b»ng nh÷ng lêi nguþ
biÖn vÒ uy tÝn vμ b»ng nh÷ng lý lÏ gi¶ dèi vÒ lîi Ých chung.
Chóng t«i ®· nhÊn m¹nh nh÷ng ch÷ nh÷ng tªn thùc d©n
®éc ¸c vμ nh÷ng viªn chøc tμn b¹o, v× chóng t«i biÕt r»ng cã nh÷ng
ng−êi thùc d©n chÝnh trùc vμ nh÷ng viªn chøc c«ng b»ng. Khèn nçi,
hä cßn l©u míi lμ ®a sè, thËm chÝ cßn ®ang sî r»ng hä lμ mét thiÓu
sè rÊt nhá n÷a.
Råi «ng §¬vila chÐp l¹i t¸m yªu s¸ch cña ng−êi An Nam, vμ
kÌm theo yªu s¸ch thø ba - tù do b¸o chÝ vμ ng«n luËn - «ng ®−a ra
nhËn xÐt nμy: mμ b¶n th©n chóng ta còng kh«ng ®−îc h−ëng, vμ
kÌm theo yªu s¸ch thø b¶y - thay chÕ ®é s¾c lÖnh b»ng chÕ ®é luËt-
«ng ®−a ra nhËn xÐt nμy: hÖt nh− ë n−íc ta.
Còng vËy th«i, tÝnh gi¶ dèi còng kh«ng ®−îc che ®Ëy kÝn ®¸o g×
h¬n. Chóng t«i xin phÐp hái «ng §¬vila r»ng ph¶i ch¨ng «ng coi ®éc
gi¶ cña «ng lμ nh÷ng ng−êi qu¸ − ngu ngèc, khi «ng ®Þnh dïng c¸i
lèi b×nh luËn quû quyÖt ®ã ®Ó lμm cho hä lÉn lén t×nh tr¹ng hoμn
toμn vμ vÜnh viÔn kh«ng cã quyÒn tù do t− t−ëng víi sù kiÓm duyÖt,
tøc lμ mét t×nh tr¹ng hoμn toμn cã tÝnh chÊt t¹m thêi vμ chØ nh»m
mét vμi lo¹i tin tøc th«i. Cßn vÒ viÖc thay thÕ chÕ ®é s¾c lÖnh b»ng
chÕ ®é luËt, th× chóng t«i kh«ng hiÓu t¹i sao «ng §¬vila l¹i sî viÖc
Êy ®Õn thÕ, v× nh÷ng ng−êi trong s¹ch th× kh«ng viÖc g× ph¶i sî sù
kiÓm so¸t cña ai c¶, ngay c¶ sù kiÓm so¸t cña NghÞ viÖn n÷a.
Lêi tr¸ch cø nÆng nhÊt cña «ng §¬vila ®èi víi nh÷ng nhμ ¸i quèc
An Nam lμ ®· ph¸t biÓu trùc tiÕp víi nh©n d©n Ph¸p vμ víi nÒn C«ng
lý thÕ giíi cña tÊt c¶ c¸c c−êng quèc. Chóng t«i s½n sμng thõa nhËn
víi «ng r»ng nh÷ng ng−êi An Nam ®· ®i vμo mét tr−êng hîp hoμn
toμn ®¸ng xö gi¶o, khi kh«ng nhê ®Õn mét nhμ thùc d©n cì «ng lμm
trung gian. Thõa nhËn nh− vËy råi, chóng t«i xin chÐp l¹i nguyªn v¨n
c¸i c©u mμ «ng cho lμ khã hiÓu, c©u ®ã nh− sau: "§−a ra nh÷ng yªu
s¸ch trªn ®©y, nh©n d©n An Nam tr«ng cËy vμo chÝnh nghÜa thÕ giíi
cña tÊt c¶ c¸c c−êng quèc vμ ®Æc biÖt tin vμo lßng réng l−îng cña nh©n
d©n Ph¸p cao c¶, tøc lμ cña nh÷ng ng−êi ®ang n¾m vËn mÖnh cña
nh©n d©n An Nam, cña nh÷ng ng−êi, do chç n−íc Ph¸p lμ mét n−íc
Céng hoμ, nªn ®−îc coi lμ nh÷ng ng−êi b¶o hé cho nh©n d©n An Nam".
Chóng t«i kh«ng d¸m gi¶i thÝch cho «ng §¬vila r»ng, thÕ nμo lμ
mét n−íc Céng hoμ, v× m«n s− ph¹m kh«ng ph¶i lμ së tr−êng cña
chóng t«i, nh−ng v× «ng t×m c¸ch bÎ quÑo mét c©u minh b¹ch nh−
vËy, nªn chóng t«i tù hái kh«ng biÕt cã ph¶i «ng ®· cã danh dù
4 hå chÝ minh toμn tËp T©m ®Þa thùc d©n 5
®−îc lμm båi bÕp trong mét nhμ bÕp nhμ vua nμo ®ã ch¨ng.
Vμ b©y giê khi mμ «ng §¬vila tù hái r»ng tr¸ch nhiÖm ë ®©u,
th× chóng t«i ph¶i nãi tr¾ng ra víi «ng r»ng cÇn t×m tr¸ch nhiÖm,
kh«ng ph¶i ë chÝnh s¸ch cña «ng Xar« mμ ë t×nh h×nh th¶m h¹i mμ
ng−êi ta ®· ®Ó l¹i cho «ng Xar«. NÕu sau mét nöa thÕ kû sèng d−íi
sù thèng trÞ cña n−íc Ph¸p mμ nh©n d©n An Nam rót cuéc l¹i ph¶i
®i xin vμi b¶o ®¶m c¸ nh©n vμ vμi quyÒn tù do mμ tÊt c¶ nh÷ng
n−íc l¸ng giÒng cña m×nh ®Òu ®−îc h−ëng, th× ®iÒu ®ã kh«ng ph¶i
lμ t¹i «ng Xar« th©n d©n b¶n xø, mμ ®iÒu ®ã cã nguyªn nh©n s©u
xa h¬n n÷a, ®ã lμ do chÝnh s¸ch bãc lét vμ ngu d©n mμ «ng §¬vila
vμ bÌ ph¸i tuyªn truyÒn, chø kh«ng ph¶i cña «ng Xar«.
A, b©y giê chóng t«i ®· n¾m ®−îc ®éng c¬ cña nh÷ng ®ßn c«ng
kÝch «ng Xar« råi. ¤ng Xar« bÞ c«ng kÝch v× «ng th©n d©n b¶n xø.
¤ng §¬vila nh¾c nhë r»ng nh÷ng ng−êi ®· cã kinh nghiÖm ë
§«ng D−¬ng ®· cè c«ng khuyªn «ng Xar«, nh−ng «ng Xar« kh«ng
chÞu nghe hä. Theo ng«n ng÷ cña nh÷ng tªn thùc d©n ®éc ¸c, thø
kinh nghiÖm ë §«ng D−¬ng cã nghÜa lμ kinh nghiÖm trong nghÖ
thuËt bãc lét, c−íp bãc ng−êi b¶n xø, kinh nghiÖm sèng b»ng må
h«i cña ng−êi b¶n xø. ¤ng Xar« ®· khinh bØ kh«ng thÌm nghe lêi
bän cè vÊn vô lîi Êy, ®iÒu ®ã còng dÔ hiÓu.
C¸i c©u trong tê Le Courrier d'Haiphong3
mμ «ng §¬vila dÉn ra vμ
tuyªn bè r»ng, c©u ®ã lμ cã tÝnh chÊt tiªn tri (sic) x¸c nhËn tÊt c¶
nh÷ng ®iÒu mμ chóng t«i võa nãi, nguyªn v¨n c©u ®ã nh− sau:
"ChÝnh s¸ch Êy (chÝnh s¸ch th©n d©n b¶n xø) cña «ng Xar« chØ
cã thÓ tiÕn hμnh ®−îc b»ng c¸ch hy sinh lßng tù t«n vμ nh÷ng
quyÒn lîi cña nh÷ng ng−êi ¢u ë n−íc nμy, v× chÝnh s¸ch ®ã chØ
nh»m lμm cho nh÷ng d©n b¶n xø thμnh nh÷ng ng−êi b×nh ®¼ng víi
chóng ta, råi nhanh chãng trë thμnh chñ chóng ta".
KÕt luËn: ®èi víi d©n b¶n xø, th× ph¶i gi÷ hä vÜnh viÔn trong
c¶nh n« lÖ. Chóng t«i thiÕt t−ëng r»ng, nh÷ng ng−êi Ph¸p th«ng
minh vμ ch©n thùc biÕt tá tÝnh −u viÖt tù nhiªn cña m×nh ë bÊt cø
n¬i nμo m×nh sèng, th× kh«ng cÇn ph¶i sèng gi÷a nh÷ng ng−êi b¶n
xø vÜnh viÔn bÞ kho¸ måm bÞt miÖng vμ bÞ xá mòi, míi cã thÓ gi÷
®−îc tÝnh −u viÖt ®ã.
Sau cïng, «ng §¬vila cho r»ng m×nh biÕt râ lμ mét ®¶ng ®éc
lËp ®· xuÊt hiÖn vμ ®¶ng nμy ®· v−ît qua ®Çu «ng Xar« ®Ó ph¸t
biÓu víi nh©n d©n Ph¸p vμ víi c¸c c−êng quèc mμ hä muèn nãi víi
t− c¸ch b×nh ®¼ng víi nhau. ¤ng nãi thªm r»ng: ®©y lμ mét giÊc m¬
vμ tõ giÊc m¬ nμy «ng thÊy nguån gèc cña sai lÇm mμ «ng Anbe
Xar« ph¹m ph¶i lμ n¨m 1913 «ng Anbe ®· d¹y cho ng−êi An Nam
biÕt r»ng n−íc §øc ®· chiÕm And¸tx¬ - Loren cña n−íc Ph¸p n¨m
1871.
NÕu cã mét ®¶ng ®éc lËp tån t¹i, th× ®¶ng nμy kh«ng ph¶i ®i ¨n
xin mét vμi quyÒn tù do, mμ thiÕu nã th× con ng−êi lμ mét tªn n« lÖ
khèn khæ. Chóng t«i thö lμm yªn lßng «ng §¬vila b»ng c¸ch nãi
r»ng, §¶ng cña chóng t«i nãi víi nh©n d©n Ph¸p, còng lμ nãi c¶ víi
«ng §¬vila.
Cuèi cïng, «ng §¬vila kh«ng thÓ kh«ng biÕt vÒ mÆt quèc tÕ, khi
ng−êi ta nãi b×nh ®¼ng víi nhau, ng−êi ta dïng con ®−êng ngo¹i
giao, chø kh«ng ph¶i b»ng con ®−êng thØnh cÇu. VËy th× giÊc m¬ ®Ñp
mμ ng−êi ta kiªu h·nh ®· t×m thÊy ch×a khãa, tù nã ®· tan tμnh.
Chóng t«i ®Ó cho «ng §¬vila víi mét giÊc m¬ kh¸c, giÊc m¬ lμm
cho d©n An Nam quªn ®i r»ng chØ víi nöa sè nh÷ng luËt d©n sù mμ
tr−íc kia nh÷ng ng−êi And¸tx¬ - Loren cã ®−îc d−íi sù thèng trÞ
cña §øc, th× d©n An Nam còng sÏ ®ì khæ h¬n rÊt nhiÒu. §óng vËy,
theo ý nghÜa ®ã th× viÖc so s¸nh And¸tx¬ - Loren Phæ ho¸ víi §«ng
D−¬ng Ph¸p hãa dÜ nhiªn lμ h¹i.
NGuyÔn ¸i Quèc
Tμi liÖu ®¸nh m¸y, tiÕng Ph¸p.
B¶n chôp l−u t¹i ViÖn LÞch sö §¶ng.
6 Hå chÝ minh toμn tËp 7
VÊN §Ò D¢N B¶N Xø
B¸o L'HumanitÐ4
ngμy 18-6 míi ®©y ®· ®¨ng v¨n b¶n thØnh
cÇu cña nh÷ng ng−êi An Nam göi Héi nghÞ Hoμ b×nh5
®ßi ©n x¸ cho
tÊt c¶ c¸c tï chÝnh trÞ ng−êi b¶n xø, ®ßi c¶i c¸ch ph¸p chÕ ë §«ng
D−¬ng b»ng ban hμnh nh÷ng b¶o ®¶m cho ng−êi b¶n xø còng nh−
cho ng−êi ¢u, ®ßi tù do b¸o chÝ, tù do héi häp vμ lËp héi, tù do d¹y
häc, ®ßi thay thÕ chÕ ®é s¾c lÖnh b»ng chÕ ®é ph¸p luËt; vμ sau
cïng, ®ßi cã mét ®oμn ®¹i biÓu th−êng trùc cña d©n b¶n xø, ®−îc
bÇu vμo NghÞ viÖn Ph¸p. Chóng t«i chØ cã thÓ coi c¸c yªu s¸ch
rÊt ®óng ®¾n ®ã còng lμ cña chÝnh m×nh, trong thêi ®¹i mμ ý muèn
cña nh©n d©n lμ n¾m quyÒn tù quyÕt.
N−íc Ph¸p ®· tõng b¾t ®Çu ®¸nh chiÕm §«ng D−¬ng gÇn nh− cïng
thêi gian mμ n−íc NhËt ®i nh÷ng b−íc ®Çu tiªn trong cuéc c¶i c¸ch
næi tiÕng n¨m 1868. Nh−ng trong kho¶ng mét nöa thÕ kû, n−íc NhËt
®· biÕt t¹o lËp ®−îc mét chÕ ®é ®−a nã vμo h¹ng nh÷ng c−êng quèc
®øng ®Çu thÕ giíi; cßn n−íc Ph¸p th× ph¶i nãi r»ng vÉn ®ang mß
mÉm trong chÝnh s¸ch §«ng D−¬ng cña m×nh. ThËm chÝ cã thÓ tù
hái ®· tõng cã mét chÝnh s¸ch §«ng D−¬ng bao giê ch¨ng? - V× lÏ tõ
khi bÞ Ph¸p chiÕm, ®Êt n−íc chóng t«i hÇu nh− lu«n lu«n sèng lay
l¾t ngμy nμy qua ngμy kh¸c, kh«ng hÒ biÕt chÝnh quyÒn muèn dÉn
m×nh ®i ®Õn ®©u, - chÝnh quyÒn nμy khi th× nãi vÒ chÝnh s¸ch ®ång
hãa, khi th× nãi vÒ chÝnh s¸ch liªn hiÖp hoÆc g× kh¸c n÷a, nh−ng
thËt ra ch¼ng ¸p dông mét chÝnh s¸ch nμo c¶. T×nh h×nh ®Ých thùc
lμ nh− sau: nay còng nh− tr−íc kia, kÎ chinh phôc vμ nh©n d©n bÞ
chinh phôc ®Òu sèng mÆt ®èi mÆt, trong mét kh«ng khÝ nghi kþ lÉn
nhau. Bøc tranh ¶m ®¹m nμy ®¸ng ®−îc quan t©m, ®−îc xÐt vÒ mét
sè mÆt kh¸c nhau.
VÒ t©m lý, ë phÝa kia lμ th¸i ®é hiÒm nghi vμ khinh miÖt; cßn ë
phÝa nμy l¹i lμ t©m tr¹ng bùc däc vμ tuyÖt väng. C¸c Ên phÈm s¸ch
b¸o thùc d©n ®Òu ®Çy rÉy nh÷ng ®ßn ®¶ kÝch hung b¹o ®¸nh vμo
nh©n d©n bÞ chinh phôc, ®Òu trμn ngËp nh÷ng lêi chöi rña phun
th¼ng vμo mÆt hä víi dòng khÝ cμng hung h¨ng v× t¸c gi¶ biÕt tr−íc
r»ng hä kh«ng thÓ nμo tr¶ miÕng l¹i ®−îc vμ hä chØ ®μnh ph¶i
nghiÕn r¨ng mμ nuèt lÊy. Ng−êi ta ®äc thÊy trong lo¹i Ên phÈm
võa nªu nh÷ng ph¸n quyÕt nh− thÕ nμy ch¼ng h¹n: " §èi víi c¸i
gièng nßi annamÝt Êy, chØ cã mét c¸ch tèt ®Ó cai trÞ nã, - ®ã lμ ¸ch
thèng trÞ b»ng søc m¹nh... TruyÒn häc vÊn cho bän annamÝt hoÆc
cho phÐp chóng tù chóng cã häc vÊn, tøc lμ mét mÆt cung cÊp cho
chóng nh÷ng sóng b¾n nhanh ®Ó chèng chóng ta, vμ mÆt kh¸c ®μo
t¹o nh÷ng con chã th«ng th¸i g©y r¾c rèi h¬n lμ cã Ých...".
VÒ hμnh chÝnh vμ ph¸p lý: c¶ mét vùc th¼m c¸ch biÖt ng−êi ¢u
víi ng−êi b¶n xø. Ng−êi ¢u h−ëng mäi tù do vμ ngù trÞ nh− ng−êi
chñ tuyÖt ®èi; cßn ng−êi b¶n xø th× bÞ bÞt mâm vμ bÞ buéc d©y d¾t
®i, chØ cã quyÒn ph¶i phôc tïng, kh«ng ®−îc kªu ca; v× nÕu anh ta
d¸m ph¶n ®èi th× anh ta liÒn bÞ tuyªn bè lμ kÎ ph¶n nghÞch hoÆc lμ
mét tªn c¸ch m¹ng, vμ bÞ ®èi xö ®óng víi téi tr¹ng Êy. Cμng khèn
khæ h¬n cho ng−êi b¶n xø nμo xuÊt ngo¹i ®Ó tho¸t khái c¸i chÕ ®é
dÞu hiÒn Êy: gia quyÕn anh ta bÞ hμnh h¹; b¶n th©n anh ta, nÕu bÞ
b¾t, th× bÞ tï khæ sai hoÆc bÞ ®Èy lªn m¸y chÐm. ThËm chÝ ®Ó ®i l¹i
trong n−íc, tõ ®Þa ph−¬ng nμy ®Õn ®Þa ph−¬ng kh¸c theo luËt,
ng−êi b¶n xø ph¶i mang theo giÊy phÐp. Cßn c«ng lý, ®èi víi ng−êi
b¶n xø, nã tån t¹i nh− thÕ nμy ®©y: ng−êi ¢u nμo ®· giÕt chÕt, tμn
s¸t hoÆc c−ìng d©m ng−êi b¶n xø, th× trong tr−êng hîp vô ¸n
kh«ng thÓ ®−îc Øm hoμn toμn, anh ta ch¾c mÈm r»ng m×nh ®−îc toμ
¸n tha bæng, m×nh ra toμ ch¼ng qua lμ chuyÖn h×nh thøc. §ã lμ viÖc
8 Hå chÝ minh toμn tËp 9
¸p dông nguyªn t¾c nh»m b¶o tån b»ng mäi c¸ch uy tÝn cña ng−êi
da tr¾ng tr−íc bän da vμng. NghÞ viÖn Ph¸p cã biÕt chót ®Ønh vÒ
viÖc võa nªu, qua mét sè ®iÒu tiÕt lé cña «ng nghÞ sÜ Vi«nlÐt trong
mét b¶n b¸o c¸o vÒ ng©n s¸ch §«ng D−¬ng.
Sù ngù trÞ cña b¹o chÝnh
ë c¸c tØnh, ng−êi b¶n xø bÞ trãi tay trãi ch©n, ph¶i g¸nh chÞu
thãi tuú høng, chuyªn quyÒn cña c¸c quan cai trÞ ng−êi Ph¸p vμ
thãi tham tμn cña bän lμm t«i tí ngoan ngo·n cho chóng, bän quan
l¹i, s¶n phÈm cña chÕ ®é míi! Êy lμ c«ng lý bÞ b¸n ®øt cho kÎ nμo
mua ®¾t nhÊt, tr¶ gi¸ hêi nhÊt. X−a kia, ng−êi b¶n xø bao giê còng
cã thÓ kªu lªn ®Õn tËn TriÒu ®×nh nhμ vua; nh−ng nay th× anh
chμng "annamÝt" khèn khæ ch¼ng biÕt cã th¸nh nh©n nμo ®Ó dùa,
vμ cßn l¹i cho anh ta, chØ lμ c«ng lý cña Chóa trêi. Riªng ®èi víi
nh÷ng ai mμ ng«n ng÷ thùc d©n gäi lμ bän quÊy rèi, th× nh÷ng
phiªn häp ©m u, ®−îc t« ®iÓm thμnh toμ ®¹i h×nh, bÝ mËt quyÕt
®Þnh sè phËn cña hä - nh÷ng ng−êi b¶n xø chÝnh trùc mμ ®ång bμo
cña hä ®Òu coi träng vμ tin yªu.
Sù t−¬ng ph¶n cμng næi bËt kh«ng kÐm trong lÜnh vùc kinh tÕ.
Mét bªn lμ nh÷ng ng−êi b¶n xø bÞ d×m trong c¶nh dèt n¸t vμ suy
yÕu bëi mét hÖ thèng tinh kh«n nh»m nhåi sä, ®Çn ®én ho¸, kh«ng
lÊp liÕm hÕt ®−îc d−íi mét d¹ng gi¸o dôc bÞp bîm: hä ph¶i ®æ må
h«i s«i n−íc m¾t trong nh÷ng lao t¸c nÆng nhäc nhÊt vμ b¹c bÏo
nhÊt ®Ó kiÕm sèng mét c¸ch chËt vËt, vμ hÇu nh− chØ b»ng søc cña
hä th«i, ®Ó nu«i mäi ng©n quü cña chÝnh quyÒn. Mét bªn lμ nh÷ng
ng−êi Ph¸p vμ ng−êi n−íc ngoμi: hä ®Òu ®i l¹i tù do, tù dμnh cho
m×nh tÊt c¶ c¸c tμi nguyªn cña ®Êt n−íc, chiÕm ®o¹t toμn bé xuÊt
nhËp khÈu vμ tÊt c¶ c¸c ngμnh nghÒ bÐo bë nhÊt, bãc lét tr©ng tr¸o
trong c¶nh dèt n¸t vμ nghÌo khèn cña nh©n d©n.
Buéc ph¶i bÞ kiÒm chÕ bëi søc m¹nh, nh©n d©n An Nam, mμ
lÞch sö ch©n chÝnh ®· khëi ®Çu tõ h¬n 3000 n¨m, tõng lóc tõng lóc
nh− cã nh÷ng ®ît cån cμo chèng ®èi, biÓu hiÖn b»ng nh÷ng m−u
toan næi dËy réng kh¾p, hoÆc b»ng hμnh ®éng cña nh÷ng con ng−êi
tuyÖt väng, nh− nh÷ng cuéc biÓu t×nh «n hoμ n¨m 1908 (xem
Bulletin officiel de la Ligue des Droits de l' Homme, ngμy 31-10-
1912), vμ nh− nh÷ng vô næ bom gÇn ®©y ë Nam Kú vμ ë B¾c Kú.
Than «i! §ã lμ nh÷ng cuéc ph¶n kh¸ng v« hiÖu mμ mçi lÇn ®Òu
®em l¹i nh÷ng trËn ®μn ¸p ®Ém m¸u, vμ thªm n÷a ®· t¹o cí cho
chÝnh quyÒn thÓ theo Nap«lª«ng trong vô chiÕc "m¸y ma qu¸i"1)
,
mμ trõ khö mét c¸ch lÞch sù nh÷ng ng−êi An Nam kh«ng tá vÎ
hoan h« thãi ®éc ®o¸n cña nã. Ng−êi ta biÕt r»ng trong chiÕn 3F2
)
,
§«ng D−¬ng ®· lμ n¬i diÔn ra nh÷ng sù kiÖn ®au lßng, dÉn ®Õn viÖc
ban bè thiÕt qu©n luËt, vμ kÌm theo lμ nh÷ng vô tuyªn ¸n vμ hμnh
quyÕt hμng lo¹t. Giê ®©y, c¸c nhμ tï khæ sai ë Guyan, ë T©n
Calª®«ni, ë C«n §¶o, v.v. ®Òu ®Çy ¾p tï chÝnh trÞ ng−êi b¶n xø.
Sóng liªn thanh vμ m¸y chÐm ®Òu chãng v¸nh buéc nh÷ng ai
b−íng bØnh, nh÷ng ai ph¶n kh¸ng ph¶i im h¬i lÆng tiÕng.
Sù c¹nh tranh cña NhËt B¶n
T×nh h×nh mμ chóng t«i võa míi ph¸c ra mét sè nÐt lín, cã lÏ
sÏ cã thÓ kÐo dμi v« tËn, nÕu cuéc chiÕn tranh - ®· ®¶o lén toμn bé
ch©u ¢u - hiÖn nay kh«ng kÐo theo mét sù x× xμo míi vÒ vÊn ®Ò d©n
b¶n xø. Qu¶ vËy, do chiÕn tranh, n−íc NhËt ®· tranh thñ ®−îc, tõ
phÝa n−íc Ph¸p, nh÷ng quyÒn −u tiªn ®Æc biÖt ë §«ng D−¬ng. VËy
ph¶i thÊy tr−íc r»ng ng−êi NhËt sÏ ®Õn lËp nghiÖp ngμy cμng
nhiÒu trªn xø nμy vμ sÏ lμm ®ñ mäi nghÒ ë ®©y; kÕt qu¶ lμ d©n b¶n
xø sÏ sèng cμng khèn ®èn h¬n: bÞ h·m trong c¶nh dèt n¸t bëi chÝnh
s¸ch ®Çn ®én ho¸, bÞ suy yÕu v× ph¶i chÞu nhiÒu thiÕu thèn, nhiÒu
thñ ®o¹n ®Çu ®éc cña Nhμ n−íc - ng©n khè vμ c¸c c«ng ty ®Æc
nh−îng Ðp hä tiªu thô thuèc phiÖn, r−îu -, hä sÏ tiÕp tôc luÈn quÈn
trong mét c¸i vßng thu hÑp qu¸ ®çi.
XÐt vÒ nguyªn t¾c, tiÕn bé chung phô thuéc vμo viÖc ph¸t triÓn
1) Machine infernale. M¸y ma qu¸i næ cã thÓ g©y tö vong, ®· tõng
®−îc bè trÝ ®Ó ¸m s¸t B«nap¸ct¬. May thay, B«nap¸ct¬ tho¸t n¹n vμ biÕt râ
thñ ph¹m. Tuy vËy, «ng khÐo thõa c¬ h¹ lÖnh ®μy 138 ng−êi v« téi, cã hμnh
vi kh«ng t¸n thμnh chÝnh s¸ch cña «ng.
2) ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt.
10 Hå chÝ minh toμn tËp 11
chñ nghÜa quèc tÕ; vμ v¨n minh chØ cã lîi khi c¸c quan hÖ quèc tÕ
®−îc më réng vμ t¨ng c−êng. MÆt kh¸c, lμ phi lý nÕu nghÜ r»ng hai
d©n téc l¸ng giÒng nh− d©n téc An Nam vμ d©n téc NhËt B¶n l¹i cã
thÓ cø tån t¹i biÖt lËp ®èi víi nhau. Nh−ng ng−êi NhËt, nhê ë chÝnh
phñ kh«n khÐo cña hä, cã c¸c ph−¬ng tiÖn rÊt ®Çy ®ñ, ®−îc trang bÞ
tèt ®Ó tiÕn hμnh ®Êu tranh kinh tÕ; trong khi ®ã th× ng−êi An Nam-
chóng t«i ®· nãi v× sao - l¹i hoμn toμn lμ con sè kh«ng , xÐt vÒ mÆt
tiÕn bé hiÖn ®¹i, so víi c¸c l¸ng giÒng cña hä: ng−êi Hoa, ng−êi
NhËt, ng−êi Xiªm vμ c¶ ng−êi Ên n÷a. C©u hái ®Æt ra tõ rμy, lμ
®øng tr−íc t×nh h×nh míi ®−îc t¹o ra bëi nh÷ng luång du nhËp cña
ng−êi n−íc ngoμi, ph¶i ch¨ng ChÝnh phñ Ph¸p tin r»ng ®· ®óng
lóc, v× lîi Ých chung, ph¶i gi¶i phãng d©n b¶n xø vμ gióp ®ì hä b»ng
tÊt c¶ c¸c ph−¬ng tiÖn m×nh cã trong tay, ®Ó hä tù chuÈn bÞ cho
cuéc c¹nh tranh gay go mμ hä sÏ ®¶m ®−¬ng ®èi víi ng−êi NhËt vμ
nh÷ng ng−êi n−íc ngoμi kh¸c?
NÕu lêi ®¸p cã chiÒu kh¼ng ®Þnh, th× chóng t«i khã hiÓu v× sao c¸c
yªu s¸ch cña m×nh, mμ b¸o L'HumanitÐ ®· ®¨ng trong sè ra ngμy
18-6 võa qua, l¹i cã thÓ g©y chÊn ®éng trong giíi thùc d©n. Chóng
t«i biÕt ®Ých x¸c r»ng mét sÜ quan cao cÊp chØ huy c¸c tËp ®oμn lao
c«ng thuéc ®Þa - cã lÏ c¨n cø vμo nh÷ng chØ thÞ nhËn ®−îc tõ bªn
trªn - ®· h¹ lÖnh cho tõng tr−ëng tËp ®oμn h·y tÞch thu tÊt c¶
nh÷ng b¶n yªu s¸ch võa nªu, t×m thÊy ë nh÷ng ng−êi lao c«ng An
Nam. RÊt «n hoμ c¶ vÒ néi dung lÉn vÒ h×nh thøc, c¸c nguyÖn väng
cña chóng t«i nh»m vμo nh÷ng c¶i c¸ch chñ yÕu cho viÖc gi¶i phãng
chóng t«i, vμ nh»m vμo nh÷ng quyÒn tù do mμ nÕu kh«ng cã chóng
th× con ng−êi ngμy nay chØ lμ mét kÎ n« lÖ khèn n¹n. Kh«ng ai cã
thÓ phñ nhËn r»ng nÕu kh«ng cã c¸c quyÒn tù do Êy, thiÕt yÕu cho
viÖc truyÒn b¸ nh÷ng t− t−ëng vμ kiÕn thøc mμ ®êi sèng hiÖn ®¹i
®ßi hái, th× kh«ng thÓ tr«ng mong tiÕn hμnh bÊt cø mét c«ng cuéc
gi¸o ho¸ nghiªm chØnh nμo c¶.
NGUYÔN ¸I QuèC
B¸o L'HumanitÐ,
ngμy 2-8-1919.
§¤NG D¦¥NG Vμ TRIÒU TI£N
MéT Sù SO S¸NH THó VÞ
ThÕ giíi sÏ chØ cã nÒn hoμ b×nh cuèi cïng khi tÊt c¶ c¸c d©n téc
tù m×nh tho¶ thuËn víi nhau cïng tiªu diÖt con qu¸i vËt ®Õ quèc
chñ nghÜa ë kh¾p mäi n¬i mμ hä gÆp nã. Trong khi chê ®îi ngμy ®ã,
hiÖn nay hä cßn lμ n¹n nh©n cña con qu¸i vËt Êy, ®ßi hái mét c¸ch
nghiªm kh¾c, nh©n danh nguyªn t¾c cña d©n téc ®−îc quyÒn tù
quyÕt vμ hä rÊt xøng ®¸ng ®Ó l−u ý tiÕng nãi cña hä ph¶i ®−îc l¾ng
nghe víi t×nh c¶m ®Ëm ®μ trong nh©n d©n c¸c n−íc ch©u ¢u vμ
ch©u Mü. D− luËn thÕ giíi ®èi víi c¸c n−íc ®ang rªn xiÕt d−íi ¸ch
thèng trÞ cña n−íc ngoμi kh«ng ph¶i kh«ng lμm cho nh÷ng kÎ ®i
bãc lét c¸c d©n téc lo sî. ChÝnh phñ NhËt B¶n nh×n thÊy tr−íc hËu
qu¶ ®¸ng buån khi ®· më mét cuéc chinh ph¹t rÊt lín cña chñ
nghÜa qu©n phiÖt, ®ang thõa nhËn ph¶i c¶i c¸ch chÕ ®é ë TriÒu
Tiªn theo mét tinh thÇn khoan dung.
Tù TRÞ ë TRIÒU TI£N
Mét s¾c lÖnh cña Hoμng triÒu, c«ng bè ë §«ng Kinh, ngμy 19-8-
1919, thõa nhËn tù trÞ cho TriÒu Tiªn, vμ tuyªn bè nh÷ng ng−êi
TriÒu Tiªn vμ NhËt B¶n vÒ mÆt ph¸p luËt ®Òu b×nh ®¼ng vμ ®Òu
®−îc h−ëng nh÷ng quyÒn h¹n ngang nhau, kh«ng ph©n biÖt lμ
ng−êi n−íc nμo. Chóng ta còng ph¶i thÊy tr−íc r»ng nh÷ng ng−êi yªu
n−íc TriÒu Tiªn sÏ kh«ng v× thÕ mμ lÊy lμm tho¶ m·n vμ hä cßn tiÕp
tôc ®ßi cho ®−îc ®éc lËp hoμn toμn, bëi v× ph¶i ch¨ng hä ph¶n ®èi ®¹o
s¾c lÖnh Êy víi lý do lμ nã còng nh− tÊt c¶ c¸c quy ®Þnh luËt ph¸p
12 Hå chÝ minh toμn tËp 13
kh¸c cã gi¸ trÞ nhiÒu hay Ýt cßn tuú ë sù thùc hiÖn ra sao n÷a.
Râ rμng lμ chóng t«i kh«ng hÒ ®ãng vai trß ®¸ng khinh bØ lμm
ng−êi biÖn hé cho chñ nghÜa ®Õ quèc NhËt, mμ lμ chóng t«i lªn ¸n
nã còng nh− lªn ¸n tÊt c¶ c¸c thø chñ nghÜa ®Õ quèc. Chóng t«i
còng kh«ng so s¸nh mét c¸ch cô thÓ chi tiÕt gi÷a chÕ ®é cai trÞ cña
NhËt víi chÕ ®é cai trÞ cña Ph¸p, mÆc dÇu vÒ nhiÒu mÆt, sù so s¸nh
Êy còng sÏ lμm lîi cho NhËt B¶n, mμ hiÓn nhiªn n−íc nμy ch−a bao
giê cã ý ®Þnh ®Çu ®éc ng−êi TriÒu Tiªn b»ng c¸ch b¾t buéc hä ph¶i
uèng r−îu vμ hót thuèc phiÖn; nh−ng ngμy nay, chÝnh phñ §«ng
Kinh ®· tuyªn bè chÝnh thøc gi¶i phãng ng−êi TriÒu Tiªn b»ng
c¸ch ®ång ho¸ hä hoμn toμn nh− nh÷ng c«ng d©n NhËt B¶n. ThËt
®¸ng buån thay khi thÊy r»ng sau 50 n¨m thèng trÞ mμ nh÷ng
ng−êi ®¹i diÖn cho n−íc Céng hoμ Ph¸p ë §«ng D−¬ng vÉn cø
ngoan cè k×m ch©n ng−êi b¶n xø trong vßng n« lÖ, kh«ng cho hä
h−ëng mét chót quyÒn tù do nμo còng nh− c¸c quyÒn kh¸c theo
luËt ph¸p quy ®Þnh, thÕ mμ ë c¸i ®Õ quèc mÆt trêi mäc kia l¹i trÞnh
träng tuyªn bè cho c¶ mét d©n téc ®−îc h−ëng toμn bé c¸c quyÒn
c«ng d©n, c¸i d©n téc mμ hä chØ míi thèng trÞ ch−a ®Çy 15 n¨m, ®Ó
m−u cÇu tr¸nh ®−îc c¸i tai ho¹ Nga d−íi triÒu ®¹i Nga hoμng.
Sù NHåI Sä NH÷NG NG¦êI DA VμNG
Trong nh÷ng n¨m chiÕn tranh, nhiÒu phong trμo quèc gia quan
träng ®· næ ra ë TriÒu Tiªn còng nh− ë §«ng D−¬ng ®Ó lËt ®æ ¸ch
thèng trÞ cña ng−êi n−íc ngoμi. Nh−ng liÒn sau khi ®· dËp t¾t ®−îc
c¸c phong trμo phiÕn lo¹n, th× chÝnh phñ NhËt B¶n ®· cã ngay biÖn
ph¸p xo¸ bá c¸i dÜ v·ng cña nh÷ng biÕn cè ®au th−¬ng Êy b»ng
nh÷ng c¶i c¸ch tiÕn bé vμ t×m c¸ch hoμ hîp d©n téc bÞ trÞ víi d©n
téc thèng trÞ b»ng c¸ch thõa nhËn hä cã nh÷ng quyÒn ngang nhau
theo luËt ph¸p quy ®Þnh. Cßn nh− chÝnh phñ thuéc ®Þa Ph¸p th×
vÉn ngoan cè mét c¸ch ng©y th¬ cho r»ng ë §«ng D−¬ng nμy muèn
rμng buéc nh÷ng ng−êi b¶n xø th× chØ cÇn vç vÒ hä m·i m·i b»ng
nh÷ng bμi diÔn v¨n long träng, nh÷ng luËn ®iÖu tuyªn truyÒn gian
ngoan vμ b»ng nh÷ng lêi thÒ nguyÖn trung thμnh mμ nã chØ ®¸ng
gi¸ ë chç ng−êi ta ®Æt vμo ®Êy: trong c¸i xø nμy do thiÕu sãt hay nãi
cho ®óng h¬n, lμ do ý ®Þnh cña chÝnh phñ, nªn ®©u ®©u tõ trªn
xuèng d−íi còng ®Òu cã c¸i n¹n tham nhòng mua quan b¸n chøc,
nh÷ng bän ng−êi mua b¸n ®−îc b»ng tiÒn th× kh«ng ph¶i lμ nh÷ng
thø hμng ho¸ hiÕm. Vμ ®Ó nhåi sä nh÷ng ng−êi da vμng, chÝnh phñ
thuéc ®Þa ®· s½n sμng nh÷ng biÖn ph¸p vμ ph−¬ng tiÖn cùc kú m¹nh.
VÒ mÆt b¸o chÝ, xuÊt b¶n b»ng tiÕng ph−¬ng §«ng, chÝnh phñ
giμnh lÊy c¸i quyÒn h¹n bØ æi chØ cho phÐp xuÊt b¶n nh÷ng lo¹i nμo
ca ngîi m×nh vμ sau khi ®· cã kiÓm duyÖt råi. ChÝnh phñ lîi dông
c¸i ®Æc quyÒn ®éc ®o¸n Êy ®Ó lËp ra nh÷ng tê b¸o tiÕng An Nam
theo ý m×nh ®−îc h−ëng trî cÊp bÝ mËt cña Nhμ n−íc vμ chuyªn
viÖc lμm qu¶ng c¸o tuyªn truyÒn cho chÝnh phñ vμ th−êng kú viÕt
nh÷ng bμi phØnh nÞnh c¸c quan trªn cã thÕ lùc ë thuéc ®Þa.
Êy thÕ mμ, ChÝnh phñ §«ng D−¬ng l¹i muèn biÕn chÝnh hÖ thèng
nhåi sä nμy thμnh chÕ ®é tù do b¸o chÝ cña ng−êi b¶n xø ®Êy!
NH÷NG Sù HY SINH CñA NG¦êI AN NAM TRONG CHIÕN
TRANH
NÕu ng−êi ta lμm mét b¶n thèng kª nh÷ng sù hy sinh b¾t buéc cho
n−íc Ph¸p mμ nh©n d©n An Nam ph¶i chÞu ®ùng tõ khi cã chiÕn
tranh, th× ng−êi ta sÏ thÊy, vÒ mÆt tμi chÝnh, nh©n d©n An Nam ®·
ph¶i g¸nh v¸c mét phÇn lín, cã ®Õn hμng tr¨m hμng ngμn triÖu
phr¨ng, do ®ãng gãp tù do hay b¾t buéc, mμ chñ yÕu th× b¾t buéc
h¬n lμ tù do; vÒ mÆt ®ãng gãp søc ng−êi, th× mét nguån nh©n lùc rÎ
tiÒn ®· lªn tíi con sè h¬n 100 ngμn ng−êi lao ®éng vμ rÊt nhiÒu tiÓu
®oμn lÝnh chiÕn ®Êu, kÎ tr−íc ng−êi sau, hä ®Òu bÞ tr−ng tËp vμ b¾t
buéc ®−a sang Ph¸p hay ®i c¸c n¬i kh¸c, cßn sè ng−êi ®i t×nh
nguyÖn th× kh«ng sao kÓ xiÕt. Trong sè nh÷ng ng−êi lao ®éng vμ
binh lÝnh An Nam Êy, ®· cã hμng mÊy chôc ngμn ng−êi ra ®i mμ
kh«ng bao giê cßn trë l¹i quª h−¬ng ®Êt n−íc cña hä n÷a, chØ v× mét
lý do rÊt ®¬n gi¶n lμ hä ®· chÕt. KÎ nμy th× chÕt v× bÞ tai n¹n ®i
®−êng, v× c«ng viÖc nÆng nhäc qu¸ søc, v× ch−a th¹o nghÒ ë trong
14 Hå chÝ minh toμn tËp 15
c¸c c«ng binh x−ëng hoÆc v× nh÷ng sù hμnh h¹ tμn b¹o trong c¸c
tr¹i lÝnh; ng−êi kia th× bÞ chÕt trong cuéc chÐm giÕt khæng lå cña
ch©u ¢u trªn ®Êt Ph¸p vμ trªn nh÷ng c¸nh ®ång ®Çy bÖnh «n dÞch
cña c¸c n−íc vïng Banc¨ng. Trong giê phót nμy, chØ cÇn chóng ta
®i qua miÒn B¾c n−íc Ph¸p lμ sÏ gÆp ngay hμng ngμn ng−êi An
Nam xÊu sè ®−¬ng ph¶i lμm nh÷ng c«ng viÖc ®μo vμ ®¾p ®Êt. Hä
ch¼ng kh¸c g× nh÷ng ®oμn ng−êi n« lÖ tï ®μy thËt sù, chØ cßn thiÕu
cã xiÒng xÝch ë ch©n mμ th«i, bëi v× ng−êi ta kh«ng sî hä bá trèn.
LiÖu n−íc Ph¸p sÏ lμm ®−îc g× ®èi víi §«ng D−¬ng ®Ó cã thÓ so víi
lßng hμo hiÖp cña n−íc NhËt ®èi víi TriÒu Tiªn?
NGUYÔN ¸I QUèC
B¸o Le Populaire,
ngμy 4-9-1919.
TH¦ GöI ¤NG UT¥R¢Y4F1
)
BIARIT, ngμy 16 th¸ng 10 n¨m 1919
¤ng Ut¬r©y,
§ang nghØ m¸t xa Pari, m·i tíi h«m nay t«i míi ®−îc tin vÒ c¸c
cuéc th¶o luËn cña NghÞ viÖn ngμy 18 th¸ng 9, ë ®ã, «ng ®· c«ng
kÝch t«i kÞch liÖt vμ th« bØ. T«i kh«ng h¬i ®©u nªu ra ®©y nh÷ng lêi
tho¸ m¹ tõ miÖng «ng phun ra, nÕu kh«ng v× trong khi c«ng kÝch
t«i, th× ®ång thêi «ng còng ®· c«ng kÝch tê nhËt b¸o ®¸ng t«n kÝnh
®· réng l−îng dμnh nh÷ng cét b¸o cho bμi viÕt gÇn ®©y cña t«i.
C¸c bμi viÕt cña t«i ®Òu cã ký tªn, vμ t«i ®μng hoμng ®ßi cho
riªng m×nh tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c bμi b¸o ®ã. ¤ng hiÓu r»ng mét tê
b¸o Ph¸p xøng ®¸ng víi c¸i tªn cña nã ph¶i tiÕp nhËn mét c¸ch v«
t− mäi sù thËt, bÊt kÓ tõ phÝa nμo tíi, dï nh÷ng sù thËt ®ã lμm
phËt ý nh÷ng kÎ bÞ v¹ch mÆt. Trong c¸c bμi viÕt cña m×nh, t«i
kh«ng cã nh÷ng gi¶ thiÕt v« c¨n cø, t«i chØ ®−a ra nh÷ng sù viÖc
chÝnh x¸c mμ «ng ®Òu biÕt vμ «ng ®· kh«ng tranh c·i, v× «ng kh«ng
thÓ tranh c·i næi.
Trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nh− vËy, kh«ng ph¶i t«i ®Þnh bót chiÕn
víi «ng, t«i chØ muèn nh· nhÆn vμ «n hoμ ®Æt ra cho «ng vμi c©u
1) Cã hai b¶n Th− göi «ng Ut¬r©y: mét b¶n ®¨ng b¸o Le Populaire,
ngμy 14-10-1919; mét b¶n ®Ò ngμy 16-10-1919, l−u t¹i Kho l−u tr÷ quèc gia
Ph¸p. Néi dung c¬ b¶n gièng nhau, nh−ng b¶n ®Ò ngμy 16-10-1919 dμi
h¬n, phong phó h¬n.
16 Hå chÝ minh toμn tËp 17
hái. T«i sÏ tr¸nh kh«ng næi nãng la lèi chöi rña, ®¸p l¹i sù th« tôc
b»ng sù th« tôc, v× nh− vËy lμ tù h¹ gi¸ m×nh: kh«ng ph¶i hÔ cø
nÐm ®−îc bïn lªn ®Þch thñ lμ m×nh cã lý ®©u.
Tr−íc hÕt, «ng ®· nãi vμ nh¾c l¹i r»ng t«i bÞ truy n· bªn §«ng
D−¬ng v× c¸c ho¹t ®éng chèng Ph¸p. Nμy! Xin «ng h·y cho t«i biÕt
lμ vμo lóc nμo, do toμ ¸n nμo, vμ ho¹t ®éng chèng Ph¸p ®ã lμ g×?
§ã lμ c©u hái ®Çu tiªn. NÕu «ng kh«ng thÓ tr¶ lêi c©u hái trªn
cho tho¶ ®¸ng, nghÜa lμ cã b»ng cø chøng minh, th× cho phÐp t«i hái
«ng rÊt nh· nhÆn r»ng kÎ nμo trong hai ta, ng−êi vu khèng hay
ng−êi bÞ vu khèng, xøng ®¸ng víi danh hiÖu th»ng khèn n¹n? T«i
rÊt muèn chän cho «ng mét tÝnh ng÷ ®óng víi ®Æc tÝnh cña «ng mμ
kh«ng lμm «ng phËt ý, nh−ng t«i kh«ng t×m thÊy trong tõ vùng
tiÕng Ph¸p nh÷ng tõ nμo kh¸c thËt thÝch ®¸ng ngoμi tõ th»ng nãi
l¸o, vμ t«i buéc ph¶i nãi víi «ng, kh«ng chót thï h»n vμ sî h·i, mμ
th¼ng th¾n vμ mÆt ®èi mÆt, r»ng «ng ®· nãi l¸o, r»ng «ng lμ mét
th»ng nãi l¸o.
T«i ®o¸n tr−íc ®−îc chiÕn thuËt cña «ng vμ t«i lμm cho nã mÊt
hiÖu lùc ngay tõ ®Çu: «ng ®õng trèn nÊp ®»ng sau th¸i ®é trÞch
th−îng vμ khinh bØ. Nh©n c¸ch cña «ng vμ cña t«i ®Òu kh«ng liªn
quan g× ®Õn vÊn ®Ò nμy: ®©y chØ lμ viÖc x¸c minh sù thËt vμ chØ cã
sù thËt mμ th«i.
B©y giê t«i nãi thªm: gi¸ nh− t«i ®· bÞ truy n· hay bÞ kÕt ¸n ®i
n÷a ë bªn §«ng D−¬ng vÒ c¸i mμ bän thùc d©n Ph¸p v« liªm sØ gäi
lμ chèng Ph¸p th× t«i còng ch¼ng cã g× ph¶i hæ thÑn, tr¸i l¹i t«i cßn
tù hμo vÒ viÖc ®ã: v× ®èi víi bän thùc d©n, chèng Ph¸p cã nghÜa lμ
c«ng khai tè c¸o nh÷ng ý ®Þnh v« nh©n ®¹o vμ nh÷ng hμnh ®éng
chóng kh«ng d¸m thó nhËn, nh÷ng ý ®Þnh lμm tæn th−¬ng nghiªm
träng ®Õn danh tiÕng tèt ®Ñp cña n−íc Ph¸p cao th−îng vμ ph¶n l¹i
mét c¸ch bØ æi nh÷ng lý t−ëng cao c¶ vÒ tù do vμ c«ng lý mμ toμn
thÕ giíi nh×n nhËn ë n−íc Ph¸p.
V©ng, th−a «ng Ut¬r©y, cã nh÷ng lêi kÕt ¸n lμm vÎ vang chø
kh«ng lμm « nhôc. ¤ng cã nh÷ng vÝ dô vÒ ®iÒu nμy trong mäi thêi
®¹i vμ ë mäi n−íc, «ng cã thÓ t×m ®−îc dÔ dμng nh÷ng vÝ dô ®ã ngay
trong lÞch sö n−íc Ph¸p. Nh÷ng ho¹t ®éng chèng Ph¸p! Kh«ng ai
m¾c lõa n÷a ®©u! §· ®Õn lóc ph¶i kiÕm nh÷ng lý do kh¸c th«i!...
¤ng l¹i nãi tiÕp r»ng: "Víi t− c¸ch ®¹i biÓu §«ng D−¬ng, t«i
kh«ng thÓ chÊp nhËn trong NghÞ viÖn nμy d− luËn cho r»ng xø
§«ng D−¬ng bÞ n−íc Ph¸p ng−îc ®·i vμ ng−êi An Nam kh«ng ®−îc
h−ëng mäi quyÒn tù do phï hîp víi sù ph¸t triÓn chÝnh trÞ cña ®¹i
chóng. §«ng D−¬ng d−íi sù che chë cña n−íc Ph¸p ®ang ®i theo sè
phËn cña nã trong hoμ b×nh, vμ chøng cí hïng hån nhÊt r»ng nã
h¹nh phóc, th−a c¸c Ngμi, c¸c Ngμi ®· tõng ®−îc chøng kiÕn qua
nhiÖt t×nh cña ng−êi An Nam sang b¶o vÖ n−íc Ph¸p trong c¬n
nguy biÕn"5F
1)
.
¤ng ®¹i diÖn cho ai. Ph¶i ch¨ng lμ cho hai m−¬i triÖu ng−êi An
Nam kh«ng hÒ biÕt ngay c¶ tªn cña «ng, trõ vμi c«ng chøc hay vμi
tªn xin xá hay lμ cho mét nhóm cö tri cña «ng ë Nam Kú?
§õng nãi lμ xø §«ng D−¬ng bÞ n−íc Ph¸p ng−îc ®·i, mμ ph¶i
nãi lμ nã bÞ nh÷ng ng−êi Ph¸p xÊu sèng b¸m vμo nã ng−îc ®·i; hai
viÖc Êy kh«ng ph¶i lμ mét. ¤ng cã n¾m ®−îc sù kh¸c biÖt ®ã hay
kh«ng?
V× «ng ®· nãi ®Õn tù do vμ hoμ b×nh trong c©u dÉn ë trªn, vËy
cho t«i hái «ng r»ng: sau khi so s¸nh víi chÕ ®é b¸o chÝ do ®¹o luËt
ngμy 29 th¸ng 7 n¨m 1881 quy ®Þnh, liÖu ng−êi ta cßn cã thÓ chèng
chÕ ®−îc n÷a kh«ng r»ng chÕ ®é b¸o chÝ b¶n xø do s¾c lÖnh ngμy 30
th¸ng 12 n¨m 1918 vμ c¸c ®iÒu kho¶n 214 ®Õn 217 cña LuËt h×nh
An Nam míi ban hμnh (Journal officiel de l'Indochine - Francaise6
,
sè ngμy 1 th¸ng 8 n¨m 1917) kh«ng ph¶i lμ mét chÕ ®é hoμn toμn
kho¸ miÖng vμ b−ng bÝt sù thËt vμ v× vËy, nã kh«ng x¸c nhËn tõ
®Çu ®Õn cuèi nh÷ng ®iÒu t«i ®· nãi vÒ n¹n nhåi sä d©n da vμng
trong bμi b¸o cña t«i mμ nh©n ®ã «ng ®· nham hiÓm c¸o gi¸c tê Le
Populaire7
tr−íc NghÞ viÖn.
1) ChØ nh÷ng ng−êi ViÖt Nam bÞ b¾t ®i lÝnh chiÕn vμ lÝnh thî sang
Ph¸p vμ mét sè thuéc ®Þa cña Ph¸p, tham gia ChiÕn tranh thÕ giíi thø
nhÊt.
18 Hå chÝ minh toμn tËp 19
Xin «ng hiÓu cho r»ng, t«i kh«ng lμm c¸i viÖc c·i nhau víi «ng
vÒ ng«n tõ: t«i ®−a «ng trë vÒ víi c¸c v¨n b¶n. ¤ng nhåi sä d©n da
vμng chóng t«i, nh− bän §øc ®· tõng cè nhåi sä nh÷ng ng−êi da
tr¾ng trong vïng ¸c®6F1
)
nh−ng v« hiÖu vμ xin «ng nhí cho r»ng,
trong sè céng t¸c viªn cña chóng, cã mét trong sè c¸c b¹n ®ång
nghiÖp cò cña «ng ë c¸c c¬ quan d©n sù c¸c thuéc ®Þa, anh ta lμ häc
trß ®−îc cÊp b»ng cña Tr−êng Thuéc ®Þa. ¸i chμ! ¤ng thÝch viÖn
dÉn c¸c ho¹t ®éng chèng Ph¸p! Th× ®Êy, v¶ l¹i lμ nh÷ng thø chÝnh
cèng.
Kh«n ngoan h¬n lμ «ng h·y im ®i, ®õng nãi vÒ viÖc sö dông
ng−êi An Nam trªn ®Êt Ph¸p. Ph¶i ch¨ng khi ChÝnh phñ tham
kh¶o ý kiÕn cña t−íng Penn¬canh vμ mét t−íng kh¸c vÒ vÊn ®Ò nμy
th× «ng ®· kiªn quyÕt chèng l¹i viÖc thi hμnh b¶n dù ¸n, cho r»ng
dù ¸n kh«ng thÓ thùc hiÖn ®−îc, r»ng bªn ®ã kh«ng ®ñ lÝnh An
Nam ®Ó b¶o vÖ §«ng D−¬ng, v©n v©n vμ v©n v©n... ¤ng sî ®ång bμo
t«i, trong thêi gian ë Ph¸p, kh«ng khái kh«ng so s¸nh th¸i ®é kiªu
c¨ng cña nh÷ng ng−êi Ph¸p ë §«ng D−¬ng víi sù nh· nhÆn tuyÖt
vêi vμ phÐp lÞch sù cao quý cña nh÷ng ng−êi Ph¸p ch©n chÝnh trªn
®Êt Ph¸p. Uy thÕ cña bän thùc d©n tr−íc ®·, sau ®ã míi ®Õn Tæ
quèc, cã ph¶i vËy kh«ng?
Cßn vÒ vÊn ®Ò hoμ b×nh, t«i bá qua cho «ng rÊt nhiÒu sù viÖc
kh¸c, vμ kh«ng ph¶i lμ nh÷ng viÖc nhá ®©u, t«i chØ xin hái: liÖu «ng
cã thÓ phñ nhËn hai sù viÖc lín x¶y ra trong chiÕn tranh kh«ng ?
§ã lμ m−u toan næi dËy cña Duy T©n, sau ®ã, «ng vua khèn khæ
mÊt n−íc bÞ ®μy ra ®¶o Rªuyni«ng8
, vμ viÖc ng−êi An Nam chiÕm
tØnh Th¸i Nguyªn9
. ¤ng b¶o xø §«ng D−¬ng ®ang ®i theo sè phËn
cña nã mét c¸ch yªn æn. Ph¶i ch¨ng «ng kh«ng nh×n thÊy r»ng,
ngay trong c¸i cung ®iÖn HuÕ cò kü vμ tèi t¨m, mμ cuéc sèng tï
h·m, trôy l¹c ®· nhÊn ch×m nh÷ng ng−êi sèng trong ®ã vμo sù nhu
nh−îc, ®Õn nçi hä döng d−ng tr−íc mäi viÖc diÔn ra bªn ngoμi, còng
1) Tªn mét quËn ë miÒn §«ng B¾c n−íc Ph¸p, bÞ §øc chiÕm trong
ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt.
kh«ng ph¶i kh«ng cã ý ®Þnh h−íng sè phËn ®Êt n−íc theo c¸ch kh¸c
mμ «ng ch¼ng thÝch. §iÒu ®ã chøng tá r»ng, ng−êi ta ®· ch¸n ngÊy
nh÷ng cung c¸ch tμn b¹o mμ «ng lμ kÎ biÖn hé.
¤ng ®· viÖn dÉn «ng Anbe Xar« vμ tÊt c¶ nh÷ng ng−êi An Nam
suèt ba m−¬i n¨m nay ®· nu«i sèng «ng nh− mét con mät ng©n
s¸ch b»ng nh÷ng kho¶n thuÕ do hä ®ãng gãp, mμ «ng kh«ng biÕt.
¤ng h·y tØnh ngé ®i, «ng Anbe Xar« ®èi víi t«i kh«ng xa l¹ g×.
Gi÷a c¸c ý kiÕn cña «ng vμ cña «ng Anbe Xar« cã c¶ kho¶ng c¸ch
cña hai ®èi cùc. Trong d©n chóng An Nam, ng−êi ta ®ån r»ng «ng
dßm ngã c¸i ghÕ toμn quyÒn §«ng D−¬ng vμ hä run sî khi nghÜ ®Õn
tai ho¹ mμ ChÝnh phñ "mÉu quèc" sÏ g©y ra mét c¸ch v« ý thøc cho
d©n An Nam nÕu cö «ng lμm ng−êi kÕ vÞ «ng Anbe Xar«.
T«i ®· cã ý kiÕn vÒ chÝnh s¸ch cai trÞ cña «ng Xar« khi t«i
tuyªn bè hoμn toμn ñng hé nh÷ng lêi ph¸t ng«n cña vÞ nghÞ sÜ x·
héi ®¸ng kÝnh Mariuýt Mutª ®−îc tÊt c¶ ®ång bμo t«i rÊt yªu mÕn
vμ kÝnh träng: yªu mÕn vμ kÝnh träng chØ v× «ng ta bªnh vùc sù
nghiÖp chung cña n−íc chóng t«i, «ng ta kh«ng cã vμ kh«ng bao giê
nh− «ng, cø muèn cã nh÷ng quan hÖ víi chÝnh quyÒn thuéc ®Þa ®·
cho phÐp «ng cã thÓ mua chuéc vμi c«ng chøc vμ vμi tªn An Nam
quen thãi xin xá, b»ng nh÷ng ©n huÖ nhá män.
Sau nh÷ng v¨n b¶n vμ sù kiÖn cô thÓ t«i nªu ra ë trªn, liÖu «ng
cã cßn tiÕp tôc kh¨ng kh¨ng r»ng c¸c c«ng d©n Mutª vμ L«ngghª
®· nãi nh÷ng ®iÒu sai tr¸i n÷a hay th«i?
Xin chμo «ng.
NGUYÔN ¸I QUèC
Tμi liÖu ®¸nh m¸y,
tiÕng Ph¸p.
B¶n chôp l−u t¹i
ViÖn Hå ChÝ Minh.
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1
Ho chi minh toan tap   tap 1

More Related Content

What's hot

Tailieu.vncty.com day-hoc-gioi-han-phat-huy-tinh-tcnt
Tailieu.vncty.com   day-hoc-gioi-han-phat-huy-tinh-tcntTailieu.vncty.com   day-hoc-gioi-han-phat-huy-tinh-tcnt
Tailieu.vncty.com day-hoc-gioi-han-phat-huy-tinh-tcntTrần Đức Anh
 
Ho chi minh toan tap tap 5
Ho chi minh toan tap   tap 5Ho chi minh toan tap   tap 5
Ho chi minh toan tap tap 5Wild Wolf
 
Ho chi minh toan tap tap 8
Ho chi minh toan tap   tap 8Ho chi minh toan tap   tap 8
Ho chi minh toan tap tap 8Wild Wolf
 
Kiện toàn hệ thống tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác d...
Kiện toàn hệ thống tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác d...Kiện toàn hệ thống tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác d...
Kiện toàn hệ thống tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác d...nataliej4
 
Phân Tích Bản Chất Của Chủ Nghĩa Tư Bản Độc Quyền. Trình Bày Những Nguyên Nhâ...
Phân Tích Bản Chất Của Chủ Nghĩa Tư Bản Độc Quyền. Trình Bày Những Nguyên Nhâ...Phân Tích Bản Chất Của Chủ Nghĩa Tư Bản Độc Quyền. Trình Bày Những Nguyên Nhâ...
Phân Tích Bản Chất Của Chủ Nghĩa Tư Bản Độc Quyền. Trình Bày Những Nguyên Nhâ...nataliej4
 
Trai nghiem kt
Trai nghiem ktTrai nghiem kt
Trai nghiem ktAnh Nguyen
 
Quá trình cải cách và mở cửa của trung quốc trong hơn 20 năm qua cũng như việ...
Quá trình cải cách và mở cửa của trung quốc trong hơn 20 năm qua cũng như việ...Quá trình cải cách và mở cửa của trung quốc trong hơn 20 năm qua cũng như việ...
Quá trình cải cách và mở cửa của trung quốc trong hơn 20 năm qua cũng như việ...nataliej4
 
đề 3 bookbooming
đề 3 bookboomingđề 3 bookbooming
đề 3 bookboomingbookbooming
 
117 cau chuyen_ke_ve_tam_guong_dao_duc_ho_chi_minh
117 cau chuyen_ke_ve_tam_guong_dao_duc_ho_chi_minh117 cau chuyen_ke_ve_tam_guong_dao_duc_ho_chi_minh
117 cau chuyen_ke_ve_tam_guong_dao_duc_ho_chi_minhHaiphong Nguyen
 
đề 6 bookbooming
đề 6 bookboomingđề 6 bookbooming
đề 6 bookboomingbookbooming
 
đề 7 bookbooming
đề 7 bookboomingđề 7 bookbooming
đề 7 bookboomingbookbooming
 
Dạy tích hợp giáo dục môi trường trong các môn học
Dạy tích hợp giáo dục môi trường trong các môn họcDạy tích hợp giáo dục môi trường trong các môn học
Dạy tích hợp giáo dục môi trường trong các môn họcjackjohn45
 
Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch sử dụng đất trên đ...
Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch sử dụng đất trên đ...Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch sử dụng đất trên đ...
Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch sử dụng đất trên đ...nataliej4
 
Tailieu.vncty.com day-hoc-hinh-10-theo-gqvd-kien-tao
Tailieu.vncty.com   day-hoc-hinh-10-theo-gqvd-kien-taoTailieu.vncty.com   day-hoc-hinh-10-theo-gqvd-kien-tao
Tailieu.vncty.com day-hoc-hinh-10-theo-gqvd-kien-taoTrần Đức Anh
 
Baigiang t cmangvt
Baigiang t cmangvtBaigiang t cmangvt
Baigiang t cmangvtvanliemtb
 
Ho chi minh toan tap tap 7
Ho chi minh toan tap   tap 7Ho chi minh toan tap   tap 7
Ho chi minh toan tap tap 7Wild Wolf
 
Presentation by Dr Tran Van Thuat
Presentation by Dr Tran Van ThuatPresentation by Dr Tran Van Thuat
Presentation by Dr Tran Van Thuatict4devwg
 
Bien lo gach thanh xuong xuat khau
Bien lo gach thanh xuong xuat khauBien lo gach thanh xuong xuat khau
Bien lo gach thanh xuong xuat khauYugi Mina Susu
 

What's hot (20)

Tailieu.vncty.com day-hoc-gioi-han-phat-huy-tinh-tcnt
Tailieu.vncty.com   day-hoc-gioi-han-phat-huy-tinh-tcntTailieu.vncty.com   day-hoc-gioi-han-phat-huy-tinh-tcnt
Tailieu.vncty.com day-hoc-gioi-han-phat-huy-tinh-tcnt
 
Ho chi minh toan tap tap 5
Ho chi minh toan tap   tap 5Ho chi minh toan tap   tap 5
Ho chi minh toan tap tap 5
 
Ho chi minh toan tap tap 8
Ho chi minh toan tap   tap 8Ho chi minh toan tap   tap 8
Ho chi minh toan tap tap 8
 
Kiện toàn hệ thống tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác d...
Kiện toàn hệ thống tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác d...Kiện toàn hệ thống tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác d...
Kiện toàn hệ thống tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác d...
 
Phân Tích Bản Chất Của Chủ Nghĩa Tư Bản Độc Quyền. Trình Bày Những Nguyên Nhâ...
Phân Tích Bản Chất Của Chủ Nghĩa Tư Bản Độc Quyền. Trình Bày Những Nguyên Nhâ...Phân Tích Bản Chất Của Chủ Nghĩa Tư Bản Độc Quyền. Trình Bày Những Nguyên Nhâ...
Phân Tích Bản Chất Của Chủ Nghĩa Tư Bản Độc Quyền. Trình Bày Những Nguyên Nhâ...
 
Trai nghiem kt
Trai nghiem ktTrai nghiem kt
Trai nghiem kt
 
Album
AlbumAlbum
Album
 
Quá trình cải cách và mở cửa của trung quốc trong hơn 20 năm qua cũng như việ...
Quá trình cải cách và mở cửa của trung quốc trong hơn 20 năm qua cũng như việ...Quá trình cải cách và mở cửa của trung quốc trong hơn 20 năm qua cũng như việ...
Quá trình cải cách và mở cửa của trung quốc trong hơn 20 năm qua cũng như việ...
 
đề 3 bookbooming
đề 3 bookboomingđề 3 bookbooming
đề 3 bookbooming
 
117 cau chuyen_ke_ve_tam_guong_dao_duc_ho_chi_minh
117 cau chuyen_ke_ve_tam_guong_dao_duc_ho_chi_minh117 cau chuyen_ke_ve_tam_guong_dao_duc_ho_chi_minh
117 cau chuyen_ke_ve_tam_guong_dao_duc_ho_chi_minh
 
đề 6 bookbooming
đề 6 bookboomingđề 6 bookbooming
đề 6 bookbooming
 
đề 7 bookbooming
đề 7 bookboomingđề 7 bookbooming
đề 7 bookbooming
 
Dạy tích hợp giáo dục môi trường trong các môn học
Dạy tích hợp giáo dục môi trường trong các môn họcDạy tích hợp giáo dục môi trường trong các môn học
Dạy tích hợp giáo dục môi trường trong các môn học
 
Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch sử dụng đất trên đ...
Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch sử dụng đất trên đ...Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch sử dụng đất trên đ...
Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch sử dụng đất trên đ...
 
Tailieu.vncty.com day-hoc-hinh-10-theo-gqvd-kien-tao
Tailieu.vncty.com   day-hoc-hinh-10-theo-gqvd-kien-taoTailieu.vncty.com   day-hoc-hinh-10-theo-gqvd-kien-tao
Tailieu.vncty.com day-hoc-hinh-10-theo-gqvd-kien-tao
 
Baigiang t cmangvt
Baigiang t cmangvtBaigiang t cmangvt
Baigiang t cmangvt
 
Ho chi minh toan tap tap 7
Ho chi minh toan tap   tap 7Ho chi minh toan tap   tap 7
Ho chi minh toan tap tap 7
 
Bh21
Bh21Bh21
Bh21
 
Presentation by Dr Tran Van Thuat
Presentation by Dr Tran Van ThuatPresentation by Dr Tran Van Thuat
Presentation by Dr Tran Van Thuat
 
Bien lo gach thanh xuong xuat khau
Bien lo gach thanh xuong xuat khauBien lo gach thanh xuong xuat khau
Bien lo gach thanh xuong xuat khau
 

Similar to Ho chi minh toan tap tap 1

HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 2.pdf
HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 2.pdfHO CHI MINH TOAN TAP - TAP 2.pdf
HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 2.pdfluuthevinh557
 
HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 1.pdf
HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 1.pdfHO CHI MINH TOAN TAP - TAP 1.pdf
HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 1.pdfluuthevinh557
 
Giới thiệu tập thơ Đông Y
Giới thiệu tập thơ Đông YGiới thiệu tập thơ Đông Y
Giới thiệu tập thơ Đông YThi đàn Việt Nam
 
đề 5 bookbooming
đề 5 bookboomingđề 5 bookbooming
đề 5 bookboomingbookbooming
 
Tiểu Luận Tiềm Năng Và Thực Trạng Phát Triển Du Lịch Văn Hoá Ở Hà Nội
Tiểu Luận Tiềm Năng Và Thực Trạng Phát Triển Du Lịch Văn Hoá Ở Hà Nội Tiểu Luận Tiềm Năng Và Thực Trạng Phát Triển Du Lịch Văn Hoá Ở Hà Nội
Tiểu Luận Tiềm Năng Và Thực Trạng Phát Triển Du Lịch Văn Hoá Ở Hà Nội nataliej4
 
Mot so giai phap nham nang cao hieu qua quan ly rung cong dong o viet nam
Mot so giai phap nham nang cao hieu qua quan ly rung cong dong o viet namMot so giai phap nham nang cao hieu qua quan ly rung cong dong o viet nam
Mot so giai phap nham nang cao hieu qua quan ly rung cong dong o viet namanh hieu
 
Cau hoi ly-thuyet thi Cụm trưởng dân cư giỏi
Cau hoi ly-thuyet thi Cụm trưởng dân cư giỏiCau hoi ly-thuyet thi Cụm trưởng dân cư giỏi
Cau hoi ly-thuyet thi Cụm trưởng dân cư giỏithaonguyenhn88
 
giaotrinh nguyen tac phuong phap (phan 1)
giaotrinh nguyen tac phuong phap (phan 1)giaotrinh nguyen tac phuong phap (phan 1)
giaotrinh nguyen tac phuong phap (phan 1)akita_1610
 
Day ky nang doc hieu tieng anh
Day ky nang doc hieu tieng anhDay ky nang doc hieu tieng anh
Day ky nang doc hieu tieng anhThanh Nguyen
 
Ho chi minh toan tap tap 11
Ho chi minh toan tap   tap 11Ho chi minh toan tap   tap 11
Ho chi minh toan tap tap 11Wild Wolf
 

Similar to Ho chi minh toan tap tap 1 (20)

HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 2.pdf
HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 2.pdfHO CHI MINH TOAN TAP - TAP 2.pdf
HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 2.pdf
 
HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 1.pdf
HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 1.pdfHO CHI MINH TOAN TAP - TAP 1.pdf
HO CHI MINH TOAN TAP - TAP 1.pdf
 
Giới thiệu tập thơ Đông Y
Giới thiệu tập thơ Đông YGiới thiệu tập thơ Đông Y
Giới thiệu tập thơ Đông Y
 
đề 5 bookbooming
đề 5 bookboomingđề 5 bookbooming
đề 5 bookbooming
 
Giới thiệu
Giới thiệuGiới thiệu
Giới thiệu
 
Skkn013
Skkn013Skkn013
Skkn013
 
Dệt may XKVN
Dệt may XKVNDệt may XKVN
Dệt may XKVN
 
Tiểu Luận Tiềm Năng Và Thực Trạng Phát Triển Du Lịch Văn Hoá Ở Hà Nội
Tiểu Luận Tiềm Năng Và Thực Trạng Phát Triển Du Lịch Văn Hoá Ở Hà Nội Tiểu Luận Tiềm Năng Và Thực Trạng Phát Triển Du Lịch Văn Hoá Ở Hà Nội
Tiểu Luận Tiềm Năng Và Thực Trạng Phát Triển Du Lịch Văn Hoá Ở Hà Nội
 
Qt031
Qt031Qt031
Qt031
 
T001.doc
T001.docT001.doc
T001.doc
 
Mot so giai phap nham nang cao hieu qua quan ly rung cong dong o viet nam
Mot so giai phap nham nang cao hieu qua quan ly rung cong dong o viet namMot so giai phap nham nang cao hieu qua quan ly rung cong dong o viet nam
Mot so giai phap nham nang cao hieu qua quan ly rung cong dong o viet nam
 
Đề tài: Nhà làm việc công ty than Uông Bí tỉnh Quảng Ninh, HAY
Đề tài: Nhà làm việc công ty than Uông Bí tỉnh Quảng Ninh, HAYĐề tài: Nhà làm việc công ty than Uông Bí tỉnh Quảng Ninh, HAY
Đề tài: Nhà làm việc công ty than Uông Bí tỉnh Quảng Ninh, HAY
 
Cau hoi ly-thuyet thi Cụm trưởng dân cư giỏi
Cau hoi ly-thuyet thi Cụm trưởng dân cư giỏiCau hoi ly-thuyet thi Cụm trưởng dân cư giỏi
Cau hoi ly-thuyet thi Cụm trưởng dân cư giỏi
 
giaotrinh nguyen tac phuong phap (phan 1)
giaotrinh nguyen tac phuong phap (phan 1)giaotrinh nguyen tac phuong phap (phan 1)
giaotrinh nguyen tac phuong phap (phan 1)
 
H oa hong
H oa hongH oa hong
H oa hong
 
Luận văn tốt nghiệp: Chung cư cao cấp BMC, HOT
Luận văn tốt nghiệp: Chung cư cao cấp BMC, HOTLuận văn tốt nghiệp: Chung cư cao cấp BMC, HOT
Luận văn tốt nghiệp: Chung cư cao cấp BMC, HOT
 
Bh31
Bh31Bh31
Bh31
 
T003.doc
T003.docT003.doc
T003.doc
 
Day ky nang doc hieu tieng anh
Day ky nang doc hieu tieng anhDay ky nang doc hieu tieng anh
Day ky nang doc hieu tieng anh
 
Ho chi minh toan tap tap 11
Ho chi minh toan tap   tap 11Ho chi minh toan tap   tap 11
Ho chi minh toan tap tap 11
 

More from Wild Wolf

đề thi Kết cấu công trình - tham khảo
đề thi Kết cấu công trình - tham khảo đề thi Kết cấu công trình - tham khảo
đề thi Kết cấu công trình - tham khảo Wild Wolf
 
Câu hỏi trắc nghiệm chuyên đề kiến trúc giao thông hành chính chung cư
Câu hỏi trắc nghiệm chuyên đề kiến trúc giao thông hành chính chung cưCâu hỏi trắc nghiệm chuyên đề kiến trúc giao thông hành chính chung cư
Câu hỏi trắc nghiệm chuyên đề kiến trúc giao thông hành chính chung cưWild Wolf
 
Ho chi minh toan tap tap 9
Ho chi minh toan tap   tap 9Ho chi minh toan tap   tap 9
Ho chi minh toan tap tap 9Wild Wolf
 
Ho chi minh toan tap tap 2
Ho chi minh toan tap   tap 2Ho chi minh toan tap   tap 2
Ho chi minh toan tap tap 2Wild Wolf
 
Việt Nam sử lược
Việt Nam sử lược Việt Nam sử lược
Việt Nam sử lược Wild Wolf
 
Tu dien nhan_vat_lich_su_viet_nam[1]
Tu dien nhan_vat_lich_su_viet_nam[1]Tu dien nhan_vat_lich_su_viet_nam[1]
Tu dien nhan_vat_lich_su_viet_nam[1]Wild Wolf
 
Lich su viet_nam[1]
Lich su viet_nam[1]Lich su viet_nam[1]
Lich su viet_nam[1]Wild Wolf
 
Dien bien phu_su_kien,_tu_lieu[1]
Dien bien phu_su_kien,_tu_lieu[1]Dien bien phu_su_kien,_tu_lieu[1]
Dien bien phu_su_kien,_tu_lieu[1]Wild Wolf
 
Dia ly lich_su_viet_nam[1]
Dia ly lich_su_viet_nam[1]Dia ly lich_su_viet_nam[1]
Dia ly lich_su_viet_nam[1]Wild Wolf
 
Giao trinh autocad 2007 full
Giao trinh autocad 2007 fullGiao trinh autocad 2007 full
Giao trinh autocad 2007 fullWild Wolf
 

More from Wild Wolf (10)

đề thi Kết cấu công trình - tham khảo
đề thi Kết cấu công trình - tham khảo đề thi Kết cấu công trình - tham khảo
đề thi Kết cấu công trình - tham khảo
 
Câu hỏi trắc nghiệm chuyên đề kiến trúc giao thông hành chính chung cư
Câu hỏi trắc nghiệm chuyên đề kiến trúc giao thông hành chính chung cưCâu hỏi trắc nghiệm chuyên đề kiến trúc giao thông hành chính chung cư
Câu hỏi trắc nghiệm chuyên đề kiến trúc giao thông hành chính chung cư
 
Ho chi minh toan tap tap 9
Ho chi minh toan tap   tap 9Ho chi minh toan tap   tap 9
Ho chi minh toan tap tap 9
 
Ho chi minh toan tap tap 2
Ho chi minh toan tap   tap 2Ho chi minh toan tap   tap 2
Ho chi minh toan tap tap 2
 
Việt Nam sử lược
Việt Nam sử lược Việt Nam sử lược
Việt Nam sử lược
 
Tu dien nhan_vat_lich_su_viet_nam[1]
Tu dien nhan_vat_lich_su_viet_nam[1]Tu dien nhan_vat_lich_su_viet_nam[1]
Tu dien nhan_vat_lich_su_viet_nam[1]
 
Lich su viet_nam[1]
Lich su viet_nam[1]Lich su viet_nam[1]
Lich su viet_nam[1]
 
Dien bien phu_su_kien,_tu_lieu[1]
Dien bien phu_su_kien,_tu_lieu[1]Dien bien phu_su_kien,_tu_lieu[1]
Dien bien phu_su_kien,_tu_lieu[1]
 
Dia ly lich_su_viet_nam[1]
Dia ly lich_su_viet_nam[1]Dia ly lich_su_viet_nam[1]
Dia ly lich_su_viet_nam[1]
 
Giao trinh autocad 2007 full
Giao trinh autocad 2007 fullGiao trinh autocad 2007 full
Giao trinh autocad 2007 full
 

Recently uploaded

Gieo quẻ kinh dịch, xin xăm,Xin lộc thánh.pdf
Gieo quẻ kinh dịch, xin xăm,Xin lộc thánh.pdfGieo quẻ kinh dịch, xin xăm,Xin lộc thánh.pdf
Gieo quẻ kinh dịch, xin xăm,Xin lộc thánh.pdfXem Số Mệnh
 
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...Nguyen Thanh Tu Collection
 
Giáo trình xã hội học Thể dục Thể thao hay
Giáo trình xã hội học Thể dục Thể thao hayGiáo trình xã hội học Thể dục Thể thao hay
Giáo trình xã hội học Thể dục Thể thao hayLcTh15
 
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...Nguyen Thanh Tu Collection
 
NỘI DUNG HỌC THI ôn thi môn LỊCH SỬ ĐẢNG.docx
NỘI DUNG HỌC THI ôn thi môn LỊCH SỬ ĐẢNG.docxNỘI DUNG HỌC THI ôn thi môn LỊCH SỬ ĐẢNG.docx
NỘI DUNG HỌC THI ôn thi môn LỊCH SỬ ĐẢNG.docx7E26NguynThThyLinh
 
ĐỀ THAM KHẢO THEO HƯỚNG MINH HỌA 2025 KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ + CUỐI HỌC KÌ 2 NĂ...
ĐỀ THAM KHẢO THEO HƯỚNG MINH HỌA 2025 KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ + CUỐI HỌC KÌ 2 NĂ...ĐỀ THAM KHẢO THEO HƯỚNG MINH HỌA 2025 KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ + CUỐI HỌC KÌ 2 NĂ...
ĐỀ THAM KHẢO THEO HƯỚNG MINH HỌA 2025 KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ + CUỐI HỌC KÌ 2 NĂ...Nguyen Thanh Tu Collection
 
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...Nguyen Thanh Tu Collection
 
BỘ ĐỀ CHÍNH THỨC + TÁCH ĐỀ + ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 CHUYÊN TOÁN CÁC TỈNH NĂM...
BỘ ĐỀ CHÍNH THỨC + TÁCH ĐỀ + ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 CHUYÊN TOÁN CÁC TỈNH NĂM...BỘ ĐỀ CHÍNH THỨC + TÁCH ĐỀ + ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 CHUYÊN TOÁN CÁC TỈNH NĂM...
BỘ ĐỀ CHÍNH THỨC + TÁCH ĐỀ + ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 CHUYÊN TOÁN CÁC TỈNH NĂM...Nguyen Thanh Tu Collection
 
1第一课:你好.pptx. Chinese lesson 1: Hello.Nỉ hao
1第一课:你好.pptx. Chinese lesson 1: Hello.Nỉ hao1第一课:你好.pptx. Chinese lesson 1: Hello.Nỉ hao
1第一课:你好.pptx. Chinese lesson 1: Hello.Nỉ haoBookoTime
 
2第二课:汉语不太难.pptx. Chinese lesson 2: Chinese not that hard
2第二课:汉语不太难.pptx. Chinese lesson 2: Chinese not that hard2第二课:汉语不太难.pptx. Chinese lesson 2: Chinese not that hard
2第二课:汉语不太难.pptx. Chinese lesson 2: Chinese not that hardBookoTime
 
GIẢI-ĐỀ-CƯƠNG-NHẬP-MÔN-KHOA-HỌC-XÃ-HỘI-VÀ-NHÂN-VĂN-KHIÊM-BK69.pdf
GIẢI-ĐỀ-CƯƠNG-NHẬP-MÔN-KHOA-HỌC-XÃ-HỘI-VÀ-NHÂN-VĂN-KHIÊM-BK69.pdfGIẢI-ĐỀ-CƯƠNG-NHẬP-MÔN-KHOA-HỌC-XÃ-HỘI-VÀ-NHÂN-VĂN-KHIÊM-BK69.pdf
GIẢI-ĐỀ-CƯƠNG-NHẬP-MÔN-KHOA-HỌC-XÃ-HỘI-VÀ-NHÂN-VĂN-KHIÊM-BK69.pdfHngNguyn271079
 
.................KHTN 9....................................Viet Nam.......
.................KHTN 9....................................Viet Nam........................KHTN 9....................................Viet Nam.......
.................KHTN 9....................................Viet Nam.......thoa051989
 
50 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
50 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...50 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
50 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...Nguyen Thanh Tu Collection
 
GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI THCS VÀ THI VÀO 10 THPT CHUYÊN MÔN TIẾNG A...
GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI THCS VÀ THI VÀO 10 THPT CHUYÊN MÔN TIẾNG A...GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI THCS VÀ THI VÀO 10 THPT CHUYÊN MÔN TIẾNG A...
GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI THCS VÀ THI VÀO 10 THPT CHUYÊN MÔN TIẾNG A...Nguyen Thanh Tu Collection
 
syllabus for the book "Tiếng Anh 6 i-Learn Smart World"
syllabus for the book "Tiếng Anh 6 i-Learn Smart World"syllabus for the book "Tiếng Anh 6 i-Learn Smart World"
syllabus for the book "Tiếng Anh 6 i-Learn Smart World"LaiHoang6
 
Tổng hợp Ngữ pháp Tiếng Anh 11 cho học sinh.docx
Tổng hợp Ngữ pháp Tiếng Anh 11 cho học sinh.docxTổng hợp Ngữ pháp Tiếng Anh 11 cho học sinh.docx
Tổng hợp Ngữ pháp Tiếng Anh 11 cho học sinh.docxTrangL188166
 
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG GIẢI BÀI TẬP ÔN THI THPTQG MÔN SINH HỌC - H...
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG GIẢI BÀI TẬP ÔN THI THPTQG MÔN SINH HỌC - H...VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG GIẢI BÀI TẬP ÔN THI THPTQG MÔN SINH HỌC - H...
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG GIẢI BÀI TẬP ÔN THI THPTQG MÔN SINH HỌC - H...Nguyen Thanh Tu Collection
 
Luận giải tử vi của 12 con giáp năm 2024 chi tiết và chính xác -...
Luận giải tử vi của 12 con giáp năm 2024 chi tiết và chính xác -...Luận giải tử vi của 12 con giáp năm 2024 chi tiết và chính xác -...
Luận giải tử vi của 12 con giáp năm 2024 chi tiết và chính xác -...Xem Số Mệnh
 
TỔNG HỢP 30 ĐỀ THI CHỌN HSG CÁC TRƯỜNG THPT CHUYÊN VÙNG DUYÊN HẢI & ĐỒNG BẰNG...
TỔNG HỢP 30 ĐỀ THI CHỌN HSG CÁC TRƯỜNG THPT CHUYÊN VÙNG DUYÊN HẢI & ĐỒNG BẰNG...TỔNG HỢP 30 ĐỀ THI CHỌN HSG CÁC TRƯỜNG THPT CHUYÊN VÙNG DUYÊN HẢI & ĐỒNG BẰNG...
TỔNG HỢP 30 ĐỀ THI CHỌN HSG CÁC TRƯỜNG THPT CHUYÊN VÙNG DUYÊN HẢI & ĐỒNG BẰNG...Nguyen Thanh Tu Collection
 
vat li 10 Chuyen de bai 4 Xac dinh phuong huong.pptx
vat li 10  Chuyen de bai 4 Xac dinh phuong huong.pptxvat li 10  Chuyen de bai 4 Xac dinh phuong huong.pptx
vat li 10 Chuyen de bai 4 Xac dinh phuong huong.pptxlephuongvu2019
 

Recently uploaded (20)

Gieo quẻ kinh dịch, xin xăm,Xin lộc thánh.pdf
Gieo quẻ kinh dịch, xin xăm,Xin lộc thánh.pdfGieo quẻ kinh dịch, xin xăm,Xin lộc thánh.pdf
Gieo quẻ kinh dịch, xin xăm,Xin lộc thánh.pdf
 
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
 
Giáo trình xã hội học Thể dục Thể thao hay
Giáo trình xã hội học Thể dục Thể thao hayGiáo trình xã hội học Thể dục Thể thao hay
Giáo trình xã hội học Thể dục Thể thao hay
 
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
30 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
 
NỘI DUNG HỌC THI ôn thi môn LỊCH SỬ ĐẢNG.docx
NỘI DUNG HỌC THI ôn thi môn LỊCH SỬ ĐẢNG.docxNỘI DUNG HỌC THI ôn thi môn LỊCH SỬ ĐẢNG.docx
NỘI DUNG HỌC THI ôn thi môn LỊCH SỬ ĐẢNG.docx
 
ĐỀ THAM KHẢO THEO HƯỚNG MINH HỌA 2025 KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ + CUỐI HỌC KÌ 2 NĂ...
ĐỀ THAM KHẢO THEO HƯỚNG MINH HỌA 2025 KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ + CUỐI HỌC KÌ 2 NĂ...ĐỀ THAM KHẢO THEO HƯỚNG MINH HỌA 2025 KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ + CUỐI HỌC KÌ 2 NĂ...
ĐỀ THAM KHẢO THEO HƯỚNG MINH HỌA 2025 KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ + CUỐI HỌC KÌ 2 NĂ...
 
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
ĐỀ CƯƠNG + TEST ÔN TẬP CUỐI KÌ 2 TIẾNG ANH 11 - GLOBAL SUCCESS (THEO CHUẨN MI...
 
BỘ ĐỀ CHÍNH THỨC + TÁCH ĐỀ + ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 CHUYÊN TOÁN CÁC TỈNH NĂM...
BỘ ĐỀ CHÍNH THỨC + TÁCH ĐỀ + ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 CHUYÊN TOÁN CÁC TỈNH NĂM...BỘ ĐỀ CHÍNH THỨC + TÁCH ĐỀ + ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 CHUYÊN TOÁN CÁC TỈNH NĂM...
BỘ ĐỀ CHÍNH THỨC + TÁCH ĐỀ + ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 CHUYÊN TOÁN CÁC TỈNH NĂM...
 
1第一课:你好.pptx. Chinese lesson 1: Hello.Nỉ hao
1第一课:你好.pptx. Chinese lesson 1: Hello.Nỉ hao1第一课:你好.pptx. Chinese lesson 1: Hello.Nỉ hao
1第一课:你好.pptx. Chinese lesson 1: Hello.Nỉ hao
 
2第二课:汉语不太难.pptx. Chinese lesson 2: Chinese not that hard
2第二课:汉语不太难.pptx. Chinese lesson 2: Chinese not that hard2第二课:汉语不太难.pptx. Chinese lesson 2: Chinese not that hard
2第二课:汉语不太难.pptx. Chinese lesson 2: Chinese not that hard
 
GIẢI-ĐỀ-CƯƠNG-NHẬP-MÔN-KHOA-HỌC-XÃ-HỘI-VÀ-NHÂN-VĂN-KHIÊM-BK69.pdf
GIẢI-ĐỀ-CƯƠNG-NHẬP-MÔN-KHOA-HỌC-XÃ-HỘI-VÀ-NHÂN-VĂN-KHIÊM-BK69.pdfGIẢI-ĐỀ-CƯƠNG-NHẬP-MÔN-KHOA-HỌC-XÃ-HỘI-VÀ-NHÂN-VĂN-KHIÊM-BK69.pdf
GIẢI-ĐỀ-CƯƠNG-NHẬP-MÔN-KHOA-HỌC-XÃ-HỘI-VÀ-NHÂN-VĂN-KHIÊM-BK69.pdf
 
.................KHTN 9....................................Viet Nam.......
.................KHTN 9....................................Viet Nam........................KHTN 9....................................Viet Nam.......
.................KHTN 9....................................Viet Nam.......
 
50 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
50 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...50 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
50 ĐỀ PHÁT TRIỂN THEO CẤU TRÚC ĐỀ MINH HỌA BGD NGÀY 22-3-2024 KỲ THI TỐT NGHI...
 
GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI THCS VÀ THI VÀO 10 THPT CHUYÊN MÔN TIẾNG A...
GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI THCS VÀ THI VÀO 10 THPT CHUYÊN MÔN TIẾNG A...GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI THCS VÀ THI VÀO 10 THPT CHUYÊN MÔN TIẾNG A...
GIÁO TRÌNH BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI THCS VÀ THI VÀO 10 THPT CHUYÊN MÔN TIẾNG A...
 
syllabus for the book "Tiếng Anh 6 i-Learn Smart World"
syllabus for the book "Tiếng Anh 6 i-Learn Smart World"syllabus for the book "Tiếng Anh 6 i-Learn Smart World"
syllabus for the book "Tiếng Anh 6 i-Learn Smart World"
 
Tổng hợp Ngữ pháp Tiếng Anh 11 cho học sinh.docx
Tổng hợp Ngữ pháp Tiếng Anh 11 cho học sinh.docxTổng hợp Ngữ pháp Tiếng Anh 11 cho học sinh.docx
Tổng hợp Ngữ pháp Tiếng Anh 11 cho học sinh.docx
 
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG GIẢI BÀI TẬP ÔN THI THPTQG MÔN SINH HỌC - H...
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG GIẢI BÀI TẬP ÔN THI THPTQG MÔN SINH HỌC - H...VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG GIẢI BÀI TẬP ÔN THI THPTQG MÔN SINH HỌC - H...
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG GIẢI BÀI TẬP ÔN THI THPTQG MÔN SINH HỌC - H...
 
Luận giải tử vi của 12 con giáp năm 2024 chi tiết và chính xác -...
Luận giải tử vi của 12 con giáp năm 2024 chi tiết và chính xác -...Luận giải tử vi của 12 con giáp năm 2024 chi tiết và chính xác -...
Luận giải tử vi của 12 con giáp năm 2024 chi tiết và chính xác -...
 
TỔNG HỢP 30 ĐỀ THI CHỌN HSG CÁC TRƯỜNG THPT CHUYÊN VÙNG DUYÊN HẢI & ĐỒNG BẰNG...
TỔNG HỢP 30 ĐỀ THI CHỌN HSG CÁC TRƯỜNG THPT CHUYÊN VÙNG DUYÊN HẢI & ĐỒNG BẰNG...TỔNG HỢP 30 ĐỀ THI CHỌN HSG CÁC TRƯỜNG THPT CHUYÊN VÙNG DUYÊN HẢI & ĐỒNG BẰNG...
TỔNG HỢP 30 ĐỀ THI CHỌN HSG CÁC TRƯỜNG THPT CHUYÊN VÙNG DUYÊN HẢI & ĐỒNG BẰNG...
 
vat li 10 Chuyen de bai 4 Xac dinh phuong huong.pptx
vat li 10  Chuyen de bai 4 Xac dinh phuong huong.pptxvat li 10  Chuyen de bai 4 Xac dinh phuong huong.pptx
vat li 10 Chuyen de bai 4 Xac dinh phuong huong.pptx
 

Ho chi minh toan tap tap 1

  • 1. KH¤NG Cã G× Quý H¥N §éC LËP, Tù DO! Hå CHÝ MINH TOμN TËP XUÊT B¶N LÇN THø HAI THEO QUYÕT §ÞNH CñA BAN BÝ TH¦ TRUNG ¦¥NG §¶NG CéNG S¶N ViÖt Nam Sè 93-q§/TW, NGμY 22 TH¸NG 12 N¡M 1994.
  • 2. Héi ®ång xuÊt b¶n ®μo duy tïng Chñ tÞch Héi ®ång nguyÔn ®øc b×nh Phã Chñ tÞch Héi ®ång Hμ ®¨ng Uû viªn Héi ®ång ®Æng xu©n kú " trÇn träng t©n " NguyÔn duy quý " ®ç nguyªn ph−¬ng " Hoμng minh th¶o " TrÇn nh©m " Ban chØ ®¹o x©y dùng b¶n th¶o ®Æng xu©n kú song thμnh nhãm x©y dùng b¶n th¶o tËp 1 NguyÔn thμnh (Chñ biªn) Phïng ®øc th¾ng ®Æng v¨n th¸i hå chÝ minh toμn tËp 1 1919 - 1924 XuÊt b¶n lÇn thø hai Nhμ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia Hμ Néi - 2000
  • 3. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu Thi hμnh quyÕt ®Þnh cña Ban BÝ th−, ViÖn Nghiªn cøu chñ nghÜa M¸c - Lªnin vμ t− t−ëng Hå ChÝ Minh cïng víi Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia, sau mét thêi gian tÝch cùc, khÈn tr−¬ng chuÈn bÞ, ®· hoμn thμnh viÖc s−u tÇm, bæ sung vμ hoμn chØnh b¶n th¶o. Nh©n dÞp kû niÖm lÇn thø 105 ngμy sinh cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vμ chuÈn bÞ tiÕn tíi §¹i héi ®¹i biÓu toμn quèc lÇn thø VIII cña §¶ng, bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø hai, gåm nhiÒu tËp lÇn l−ît ra m¾t b¹n LêI GiíI THIÖU Bé Hå CHÝ MINH TOμN TËP Ngμy 22-12-1994, Ban BÝ th− Trung −¬ng §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ®· ra quyÕt ®Þnh vÒ viÖc xuÊt b¶n lÇn thø hai bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp. B¶n quyÕt ®Þnh nªu râ: "Tr−íc nh÷ng diÔn biÕn míi cña thÕ giíi vμ nh÷ng nhiÖm vô to lín cña sù nghiÖp x©y dùng vμ b¶o vÖ Tæ quèc, h¬n bao giê hÕt, viÖc thÊm nhuÇn vμ lμm ®óng theo t− t−ëng Hå ChÝ Minh cã tÇm quan träng ®Æc biÖt. NghÞ quyÕt §¹i héi lÇn thø VII cña §¶ng kh¼ng ®Þnh c¸ch m¹ng n−íc ta lÊy chñ nghÜa M¸c - Lªnin vμ t− t−ëng Hå ChÝ Minh lμm nÒn t¶ng t− t−ëng, kim chØ nam cho hμnh ®éng". Thi hμnh quyÕt ®Þnh cña Ban BÝ th−, ViÖn Nghiªn cøu chñ nghÜa M¸c - Lªnin vμ t− t−ëng Hå ChÝ Minh cïng víi Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia, sau mét thêi gian tÝch cùc, khÈn tr−¬ng chuÈn bÞ, ®· hoμn thμnh viÖc s−u tÇm, bæ sung vμ hoμn chØnh b¶n th¶o. Nh©n dÞp kû niÖm lÇn thø 105 ngμy sinh cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vμ chuÈn bÞ tiÕn tíi §¹i héi ®¹i biÓu toμn quèc lÇn thø VIII cña §¶ng, bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø hai, gåm nhiÒu tËp lÇn l−ît ra m¾t b¹n ®äc. * * * Bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø hai, tËp hîp phÇn lín nh÷ng t¸c phÈm, bμi nãi, bμi viÕt quan träng cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh tõ n¨m 1919 ®Õn n¨m 1969 ®· s−u tÇm vμ x¸c minh ®−îc. §©y lμ mét tμi s¶n tinh thÇn v« gi¸ cña toμn §¶ng, toμn d©n ta, lμ sù ph¶n ¸nh sinh ®éng, s©u s¾c qu¸ tr×nh Chñ tÞch Hå ChÝ Minh t×m ®−êng cøu n−íc vμ v¹ch ra VII
  • 4. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu ®−êng lèi chiÕn l−îc, s¸ch l−îc cho c¸ch m¹ng ViÖt Nam, ®ång thêi ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh Ng−êi cïng víi §¶ng ta tæ chøc, l·nh ®¹o c¸ch m¹ng ViÖt Nam ®i tõ th¾ng lîi nμy ®Õn th¾ng lîi kh¸c. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ nhμ t− t−ëng vÜ ®¹i, nhμ lý luËn thiªn tμi cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Ng−êi ®· nªu mét tÊm g−¬ng s¸ng trong viÖc tiÕp thu vμ vËn dông chñ nghÜa M¸c - Lªnin trªn tinh thÇn ®éc lËp, tù chñ vμ s¸ng t¹o. Ng−êi ®· "n¾m b¾t s©u s¾c b¶n chÊt c¸ch m¹ng vμ khoa häc, tinh thÇn biÖn chøng vμ nh©n ®¹o cña häc thuyÕt M¸c - Lªnin, vËn dông mét c¸ch s¸ng t¹o häc thuyÕt Êy phï hîp víi hoμn c¶nh thùc tÕ n−íc ta; ®ång thêi, Ng−êi ®· kÕ thõa, ph¸t huy chñ nghÜa yªu n−íc, truyÒn thèng tèt ®Ñp cña d©n téc vμ tinh hoa cña nh©n lo¹i. T− t−ëng Hå ChÝ Minh ®−îc h×nh thμnh tõ nh÷ng nguån gèc ®ã. ViÖc §¹i héi VII kh¼ng ®Þnh chñ nghÜa M¸c - Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh lμ nÒn t¶ng t− t−ëng cña §¶ng vμ kim chØ nam cho hμnh ®éng lμ mét b−íc ph¸t triÓn hÕt søc quan träng trong nhËn thøc vμ t− duy lý luËn cña §¶ng ta. Trong khi gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· gãp phÇn ph¸t triÓn chñ nghÜa M¸c - Lªnin trªn nhiÒu vÊn ®Ò quan träng, ®Æc biÖt lμ lý luËn vÒ c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc vμ tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi ë c¸c n−íc thuéc ®Þa vμ phô thuéc. T− t−ëng cña Ng−êi ®· vμ ®ang soi ®−êng cho cuéc ®Êu tranh cña nh©n d©n ta giμnh th¾ng lîi, trë thμnh nh÷ng gi¸ trÞ bÒn v÷ng cña d©n téc ViÖt Nam vμ lan to¶ ra thÕ giíi"1) . Ngμy nay, khi sù nghiÖp ®æi míi ë n−íc ta ngμy cμng ®i vμo chiÒu s©u, nh÷ng biÕn chuyÓn trªn thÕ giíi ngμy cμng lín, nh÷ng vÊn ®Ò míi ®Æt ra trong ®êi sèng x· héi ngμy cμng nhiÒu, ®ßi hái ph¶i lμm s¸ng tá ®Ó t×m ra sù gi¶i ®¸p, th× viÖc nghiªn cøu, b¶o vÖ, vËn dông vμ ph¸t triÓn t− t−ëng Hå ChÝ Minh vμo thùc tÕ cuéc sèng, trë thμnh nhiÖm vô quan träng, cÊp b¸ch trong c«ng t¸c chÝnh trÞ, t− t−ëng, lý luËn cña toμn §¶ng, toμn d©n ta. Nh÷ng t− t−ëng lín cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®−îc ph¶n ¸nh trong Hå ChÝ Minh Toμn tËp. Sau gÇn m−êi n¨m t×m ®−êng cøu n−íc, ®Æt ch©n lªn nhiÒu ch©u lôc, 1) NghÞ quyÕt cña Bé ChÝnh trÞ sè 09-NQ/TW, ngμy 18-2-1995: VÒ mét sè ®Þnh h−íng lín trong c«ng t¸c t− t−ëng hiÖn nay. tiÕn hμnh kh¶o s¸t chñ nghÜa thùc d©n, ®Õ quèc ë c¸c n−íc t− b¶n chñ yÕu vμ nhiÒu n−íc thuéc ®Þa cña chóng, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· sím nhËn thøc ®−îc xu h−íng ph¸t triÓn cña thêi ®¹i, tõ mét ng−êi yªu n−íc nång nhiÖt, Ng−êi ®· b¾t gÆp chñ nghÜa M¸c - Lªnin, trë thμnh ng−êi céng s¶n. Tõ ®ã, Ng−êi rót ra kÕt luËn: "Muèn cøu n−íc vμ gi¶i phãng d©n téc kh«ng cã con ®−êng nμo kh¸c con ®−êng c¸ch m¹ng v« s¶n". §ã lμ con ®−êng c¸ch m¹ng d©n chñ t− s¶n kiÓu míi do §¶ng tiªn phong cña giai cÊp c«ng nh©n l·nh ®¹o nh»m ®¸nh ®æ ®Õ quèc vμ phong kiÕn tay sai, giμnh ®éc lËp d©n téc, thùc hiÖn ng−êi cμy cã ruéng, sau ®ã tiÕn lªn lμm c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa, thùc hiÖn chñ nghÜa x· héi vμ chñ nghÜa céng s¶n ë ViÖt Nam. §ã lμ ®−êng lèi gi−¬ng cao ngän cê ®éc lËp d©n téc vμ chñ nghÜa x· héi, kÕt hîp chñ nghÜa yªu n−íc vμ chñ nghÜa quèc tÕ cña giai cÊp c«ng nh©n, kÕt hîp søc m¹nh d©n téc vμ søc m¹nh thêi ®¹i nh»m ®i tíi môc tiªu cao c¶ lμ gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng x· héi vμ gi¶i phãng con ng−êi. §ã còng lμ néi dung tæng qu¸t cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh. T− t−ëng "Kh«ng cã g× quý h¬n ®éc lËp, tù do" lμ ®iÓm xuÊt ph¸t cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh. Tõ mét thanh niªn thuéc ®Þa, mÊt n−íc, ra ®i t×m ®−êng cøu n−íc, môc tiªu tr−íc m¾t cña Ng−êi lμ gi¶i phãng d©n téc. VÊn ®Ò ®Æt ra lμ trong ®iÒu kiÖn chñ nghÜa ®Õ quèc ®· trë thμnh mét hÖ thèng thÕ giíi, c¸c d©n téc thuéc ®Þa cã thÓ b»ng con ®−êng nμo ®Ó giμnh th¾ng lîi ? D−íi ¸nh s¸ng LuËn c−¬ng vÒ vÊn ®Ò d©n téc vμ vÊn ®Ò thuéc ®Þa cña V.I. Lªnin vμ tÊm g−¬ng C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi Nga, Ng−êi ®· t×m ra con ®−êng gi¶i phãng cho d©n téc m×nh vμ cho tÊt c¶ c¸c d©n téc thuéc ®Þa. Ng−êi kh¼ng ®Þnh: "chØ cã chñ nghÜa x· héi vμ chñ nghÜa céng s¶n míi gi¶i phãng ®−îc c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc vμ giai cÊp c«ng nh©n toμn thÕ giíi"1) . Ng−êi ®−a ra h×nh ¶nh so s¸nh næi tiÕng: Chñ nghÜa ®Õ quèc lμ "con ®Øa hai vßi", do ®ã c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc muèn th¾ng lîi ph¶i thùc hiÖn ®−îc sù liªn minh chiÕn ®Êu gi÷a v« s¶n ë thuéc ®Þa víi v« s¶n ë chÝnh quèc nhÞp nhμng nh− hai c¸nh cña mét con chim. V× bãc lét thuéc ®Þa lμ mét trong hai nguån sèng cña chñ nghÜa t− b¶n, cho nªn muèn ®¸nh ®æ chñ nghÜa ®Õ quèc, tr−íc hÕt ph¶i xo¸ bá thuéc ®Þa cña chóng ®i. Do ®ã, c¸ch m¹ng thuéc ®Þa kh«ng chØ tr«ng chê vμo kÕt qu¶ cña c¸ch m¹ng 1) TÊt c¶ nh÷ng c©u trÝch kh«ng cã chó thÝch ®Òu ®−îc rót ra tõ trong bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp. VIII IX
  • 5. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu v« s¶n ë chÝnh quèc mμ ph¶i tiÕn hμnh song song víi c¸ch m¹ng ë chÝnh quèc, h¬n n÷a nã cÇn ph¶i chñ ®éng vμ cã thÓ giμnh th¾ng lîi tr−íc, vμ b»ng th¾ng lîi cña m×nh nã cã thÓ ®ãng gãp vμo sù nghiÖp gi¶i phãng anh em v« s¶n ë ph−¬ng T©y. Ng−êi viÕt: "Ngμy mμ hμng tr¨m triÖu nh©n d©n ch©u ¸ bÞ tμn s¸t vμ ¸p bøc thøc tØnh ®Ó g¹t bá sù bãc lét ®ª tiÖn cña mét bän thùc d©n lßng tham kh«ng ®¸y, hä sÏ h×nh thμnh mét lùc l−îng khæng lå, vμ trong khi thñ tiªu mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn tån t¹i cña chñ nghÜa t− b¶n lμ chñ nghÜa ®Õ quèc, hä cã thÓ gióp ®ì nh÷ng ng−êi anh em m×nh ë ph−¬ng T©y trong nhiÖm vô gi¶i phãng hoμn toμn". §ã lμ mét luËn ®iÓm s¸ng t¹o mμ Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· cèng hiÕn vμo sù ph¸t triÓn lý luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin vÒ c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc ë thuéc ®Þa. Trªn nÒn t¶ng lý luËn ®ã, Ng−êi ®· cïng víi §¶ng ta ®Ò ra vμ gi¶i quyÕt ®óng ®¾n nhiÒu vÊn ®Ò vÒ chiÕn l−îc vμ s¸ch l−îc, dÉn ®Õn th¾ng lîi lÞch sö cña cuéc C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m. T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¶i phãng d©n téc g¾n bã thèng nhÊt víi t− t−ëng cña Ng−êi vÒ chñ nghÜa x· héi. V× c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc muèn th¾ng lîi ph¶i ®i theo con ®−êng c¸ch m¹ng v« s¶n, do §¶ng cña giai cÊp c«ng nh©n l·nh ®¹o, cho nªn con ®−êng ph¸t triÓn tÊt yÕu cña c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc sÏ lμ tiÕn lªn c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa. Ng−êi kh¼ng ®Þnh: "C¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc ph¶i ph¸t triÓn thμnh c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa th× míi giμnh ®−îc th¾ng lîi hoμn toμn". §éc lËp d©n téc g¾n liÒn víi chñ nghÜa x· héi lμ luËn ®iÓm trung t©m cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh, nã th©m nhËp vμ xuyªn suèt toμn bé hÖ thèng t− t−ëng cña Ng−êi trong c¸c thêi kú vμ trªn c¸c lÜnh vùc. Ngay tõ khi §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam míi thμnh lËp, trong ChÝnh c−¬ng v¾n t¾t do Ng−êi khëi th¶o, ®· kh¼ng ®Þnh sù lùa chän con ®−êng x· héi chñ nghÜa khi ®Æt nhiÖm vô gi¶i phãng d©n téc trong triÓn väng tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi. ThËt vËy, t− t−ëng Hå ChÝ Minh ®· lμm s¸ng tá mèi quan hÖ h÷u c¬ gi÷a gi¶i phãng d©n téc víi chñ nghÜa x· héi, ®Æt nÒn t¶ng cho b−íc chuyÓn biÕn tõ c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n lªn c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa ë n−íc ta. §©y lμ t− t−ëng lín thÓ hiÖn tÝnh quy luËt cña sù ph¸t triÓn lÞch sö x· héi ViÖt Nam: chØ cã hoμn thμnh c¸cH m¹ng gi¶i phãng d©n téc míi cã ®iÒu kiÖn tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi, vμ chØ cã lμm c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa míi gi÷ v÷ng nh÷ng thμnh qu¶ do sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc mang l¹i. §éc lËp d©n téc g¾n liÒn víi chñ nghÜa x· héi trong t− t−ëng Hå ChÝ Minh kh«ng chØ ph¸t huy t¸c dông trong giai ®o¹n §¶ng ta l·nh ®¹o nh©n d©n ta tiÕn hμnh cuéc c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc (1945-1954) mμ cßn xuyªn suèt qu¸ tr×nh tiÕn hμnh ®ång thêi hai chiÕn l−îc c¸ch m¹ng kh¸c nhau, nh−ng cã quan hÖ kh¨ng khÝt víi nhau - c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n ë miÒn Nam vμ c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa ë miÒn B¾c (giai ®o¹n 1954-1975) còng nh− trong nhiÖm vô x©y dùng chñ nghÜa x· héi vμ b¶o vÖ Tæ quèc hiÖn nay. T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ ®éc lËp d©n téc g¾n liÒn víi chñ nghÜa x· héi lμ tæng hîp nh÷ng quan ®iÓm chiÕn l−îc cã ý nghÜa chØ ®¹o lín vÒ chÝnh trÞ vμ lý luËn, vÒ nhËn thøc vμ hμnh ®éng cña toμn §¶ng, toμn d©n ta trong toμn bé tiÕn tr×nh c¸ch m¹ng ViÖt Nam. N¾m ®−îc néi dung t− t−ëng Êy, qu¸n triÖt ®óng nguyªn t¾c chiÕn l−îc Êy cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh lμ c¬ së ph−¬ng ph¸p luËn ®Ó hiÓu ®−îc con ®−êng ph¸t triÓn cña c¸ch m¹ng n−íc ta, ®ång thêi gióp hiÓu râ nh÷ng nguyªn nh©n s©u xa vμ diÔn biÕn phøc t¹p cña t×nh h×nh thÕ giíi hiÖn nay. Còng trªn c¬ së Êy hiÓu râ v× sao §¶ng ta l¹i kÕt hîp ®−îc vμ kÕt hîp tèt søc m¹nh cña d©n téc ta vμ søc m¹nh cña thêi ®¹i trong qu¸ tr×nh x©y dùng vμ b¶o vÖ Tæ quèc ta. Ch©n lý ®éc lËp d©n téc vμ chñ nghÜa x· héi kh«ng thÓ t¸ch rêi nhau trong t− t−ëng Hå ChÝ Minh ®−îc c¸ch m¹ng ViÖt Nam vËn dông thμnh c«ng ®· kh¼ng ®Þnh ®ã còng lμ ch©n lý lín cña thêi ®¹i. Nh− vËy, t− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ ®éc l©p d©n téc g¾n liÒn víi chñ nghÜa x· héi, lμ mét ®ãng gãp cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam vμo kho tμng cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, vμo lý luËn c¸ch m¹ng x· héi trong thêi ®¹i hiÖn nay. Ngμy nay, nh÷ng luËn ®iÓm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vÒ b¶n chÊt, ®Æc tr−ng, vÒ môc tiªu, ®éng lùc ... cña chñ nghÜa x· héi ë n−íc ta... vÉn gi÷ nguyªn ý nghÜa ®èi víi sù nghiÖp ®æi míi. Ng−êi nãi: "Muèn biÕt ta tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi nh− thÕ nμo th× tr−íc hÕt ph¶i biÕt chñ nghÜa x· héi lμ g×?". XIIX
  • 6. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu Theo Ng−êi, môc tiªu cña " chñ nghÜa x· héi lμ lμm sao cho d©n giμu, n−íc m¹nh", "mäi ng−êi ®−îc ¨n no, mÆc Êm, sung s−íng, tù do". VÒ b¶n chÊt, chñ nghÜa x· héi lμ mét x· héi do nh©n d©n lao ®éng lμm chñ, "mét x· héi kh«ng cã chÕ ®é ng−êi bãc lét ng−êi, mét x· héi b×nh ®¼ng, ai lμm nhiÒu h−ëng nhiÒu, lμm Ýt h−ëng Ýt, kh«ng lμm kh«ng h−ëng". Mét ®Æc tr−ng c¬ b¶n cña chñ nghÜa x· héi lμ sù t¨ng tr−ëng kinh tÕ ph¶i "g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn khoa häc vμ kü thuËt, víi sù ph¸t triÓn v¨n ho¸ cña nh©n d©n", trong ®ã, con ng−êi míi x· héi chñ nghÜa ®−îc ph¸t triÓn c¶ vÒ thÓ lùc, trÝ lùc, ®¹o ®øc vμ tinh thÇn. TiÕn lªn chñ nghÜa x· héi "lμ yªu cÇu cÊp b¸ch cña hμng chôc triÖu ng−êi lao ®éng. §ã lμ c«ng tr×nh tËp thÓ cña quÇn chóng lao ®éng d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng". "Yªu Tæ quèc, yªu nh©n d©n ph¶i g¾n liÒn víi yªu chñ nghÜa x· héi, v× cã tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi th× nh©n d©n m×nh mçi ngμy mét no Êm thªm, Tæ quèc mçi ngμy mét giμu m¹nh thªm". XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm n−íc ta qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi tõ mét nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp l¹c hËu, ®Êt n−íc t¹m thêi bÞ chia c¾t, l¹i cã chiÕn tranh, Ng−êi ®Ò ra chñ tr−¬ng: võa kh¸ng chiÕn võa kiÕn quèc, võa chèng Mü, cøu n−íc võa x©y dùng chñ nghÜa x· héi. §ã lμ s¸ng t¹o ®éc ®¸o cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh. §Æc biÖt, Ng−êi th−êng xuyªn nh¾c nhë ph¶i ®Ò phßng c¸ch lμm rËp khu«n, gi¸o ®iÒu; cÇn xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ ®Ó t×m ra con ®−êng ®i riªng phï hîp víi t×nh h×nh vμ ®Æc ®iÓm cña n−íc ta. Ng−êi nãi: "HiÖn nay, ®øng vÒ mÆt x©y dùng chñ nghÜa x· héi, tuy chóng ta ®· cã nh÷ng kinh nghiÖm dåi dμo cña c¸c n−íc anh em, nh−ng chóng ta còng kh«ng thÓ ¸p dông nh÷ng kinh nghiÖm ®ã mét c¸ch m¸y mãc, bëi v× n−íc ta cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng cña ta". T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ chñ nghÜa x· héi vμ con ®−êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam ®ang ®−îc §¶ng ta vËn dông s¸ng t¹o vμo sù nghiÖp ®æi míi hiÖn nay nh»m ra søc ph¸t triÓn kinh tÕ, v¨n ho¸ lμm cho d©n giμu n−íc m¹nh, gi÷ v÷ng ®éc lËp chñ quyÒn vμ toμn vÑn l·nh thæ, x©y dùng thμnh c«ng chñ nghÜa x· héi trªn ®Êt n−íc ta, gãp phÇn tÝch cùc vμo cuéc ®Êu tranh chung cña nh©n d©n thÕ giíi v× hoμ b×nh, ®éc lËp d©n téc, d©n chñ vμ tiÕn bé x· héi. Cã t− t−ëng ®óng, ®−êng lèi ®óng, nh−ng muèn vËn dông cã hiÖu qu¶ cßn ®ßi hái ph¶i cã ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng ®óng ®¾n, linh ho¹t, s¸ng t¹o, phï hîp víi thùc tiÔn c¸ch m¹ng cña ®Êt n−íc. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ bËc thÇy vÒ ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng cña Ng−êi lμ sù vËn dông mét c¸ch s¸ng t¹o ph−¬ng ph¸p luËn phæ biÕn cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin vμo hoμn c¶nh vμ ®iÒu kiÖn cô thÓ cña c¸ch m¹ng n−íc ta ®Ó t×m ra nh÷ng con ®−êng, h×nh thøc, biÖn ph¸p, ... nh»m thùc hiÖn môc tiªu. §ã còng lμ sù kÕ thõa cã chän läc vμ ¸p dông s¸ng t¹o vμo ®iÒu kiÖn hiÖn ®¹i nh÷ng ph−¬ng ph¸p suy nghÜ vμ hμnh ®éng cña c¸c nhμ t− t−ëng, chÝnh trÞ, qu©n sù ViÖt Nam trong lÞch sö, lμ sù tæng kÕt tõ thùc tiÔn c¸c phong trμo c¸ch m¹ng trong n−íc vμ trªn thÕ giíi. Ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ mét hÖ thèng ®−îc thÓ hiÖn ®a d¹ng vμ phong phó ë c¸c thêi kú, c¸c giai ®o¹n kh¸c nhau. Trªn tinh thÇn "dÜ bÊt biÕn, øng v¹n biÕn", lÊy môc tiªu kh«ng thay ®æi lμ ®éc lËp, thèng nhÊt cña Tæ quèc, tù do, h¹nh phóc cña nh©n d©n lμm gèc, tuú hoμn c¶nh vμ ®iÒu kiÖn cô thÓ, tuú lÜnh vùc vμ ®èi t−îng cô thÓ mμ cã sù vËn dông linh ho¹t, uyÓn chuyÓn nh÷ng ph−¬ng ph¸p kh¸c nhau. §iÓm næi bËt cña ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng Hå ChÝ Minh, nh− §¶ng ta ®· tæng kÕt t¹i §¹i héi lÇn thø IV, ®ã lμ ph−¬ng ph¸p sö dông b¹o lùc c¸ch m¹ng, bao gåm lùc l−îng chÝnh trÞ cña quÇn chóng vμ lùc l−îng vò trang cña nh©n d©n, tiÕn hμnh khëi nghÜa toμn d©n vμ chiÕn tranh c¸ch m¹ng; kÕt hîp ®Êu tranh qu©n sù víi ®Êu tranh chÝnh trÞ vμ ®Êu tranh ngo¹i giao; lîi dông triÖt ®Ó nh÷ng m©u thuÉn néi bé cña ®Þch, ph©n ho¸ vμ c« lËp cao ®é kÎ thï, giμnh th¾ng lîi tõng b−íc, ®¸nh ®æ tõng bé phËn, cuèi cïng ®i ®Õn th¾ng lîi hoμn toμn. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ra søc ch¨m lo x©y dùng lùc l−îng b¶o ®¶m cho c¸ch m¹ng ViÖt Nam ®i tíi th¾ng lîi. "Tr−íc hÕt ph¶i cã §¶ng c¸ch mÖnh... §¶ng cã v÷ng c¸ch mÖnh míi thμnh c«ng". T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ §¶ng céng s¶n l·nh ®¹o, ®Æc biÖt trong ®iÒu kiÖn §¶ng ®· n¾m chÝnh quyÒn, lμ mét ®ãng gãp míi vμo lý luËn x©y dùng chÝnh ®¶ng kiÓu míi cña giai cÊp c«ng nh©n. §¶ng ta ra ®êi tõ mét n−íc thuéc ®Þa nöa phong kiÕn, c«ng nghiÖp ch−a ph¸t triÓn, giai cÊp c«ng nh©n cßn nhá bÐ, gi÷a lóc c¸c phong trμo yªu n−íc ®ang diÔn ra s«i næi. §óng nh− Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· nhËn ®Þnh: "Chñ nghÜa XII XIII
  • 7. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu M¸c-Lªnin kÕt hîp víi phong trμo c«ng nh©n vμ phong trμo yªu n−íc ®· dÉn tíi viÖc thμnh lËp §¶ng Céng s¶n §«ng D−¬ng vμo ®Çu n¨m 1930". Ng−êi nãi, §¶ng ta lμ ®éi tiªn phong cña giai cÊp c«ng nh©n. B¶n chÊt giai cÊp c«ng nh©n cña §¶ng ®−îc thÓ hiÖn ë chç nã ®−îc vò trang b»ng chñ nghÜa M¸c-Lªnin, trung thμnh víi chñ nghÜa quèc tÕ v« s¶n, kiªn quyÕt ®Êu tranh chèng mäi biÓu hiÖn cña chñ nghÜa c¬ héi h÷u khuynh vμ "t¶" khuynh. Ng−êi còng nãi râ: "§¶ng ta ®¹i biÓu cho lîi Ých chung cña giai cÊp c«ng nh©n, cña toμn thÓ nh©n d©n lao ®éng chø kh«ng ph¶i m−u cÇu cho lîi Ých riªng cña mét nhãm ng−êi nμo, cña c¸ nh©n nμo". §Ó xøng ®¸ng lμ §¶ng l·nh ®¹o, Ng−êi nªu yªu cÇu ph¶i x©y dùng §¶ng ta thμnh "mét ®¶ng to lín, m¹nh mÏ, ch¾c ch¾n, trong s¹ch, c¸ch m¹ng triÖt ®Ó". Trong ®iÒu kiÖn §¶ng cÇm quyÒn, ®Ó ®Ò phßng nguy c¬ tho¸i ho¸, biÕn chÊt, Ng−êi lu«n lu«n nhÊn m¹nh ng−êi ®¶ng viªn ph¶i "suèt ®êi lμm ng−êi con trung thμnh cña §¶ng, ng−êi ®μy tí tËn tuþ cña nh©n d©n". LÇn ®Çu tiªn trong c¸c ®¶ng céng s¶n cÇm quyÒn, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh nªu lªn t− t−ëng: §¶ng ph¶i xøng ®¸ng võa lμ ng−êi l·nh ®¹o s¸ng suèt, võa lμ ng−êi ®μy tí thËt trung thμnh cña nh©n d©n. Muèn thÕ, Ng−êi ®ßi hái §¶ng ta mét mÆt ph¶i ra søc n©ng cao trÝ tuÖ cho ngang tÇm nhiÖm vô lÞch sö, mÆt kh¸c ph¶i trau dåi ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, kh«ng ngõng t¨ng c−êng mèi liªn hÖ m¸u thÞt víi nh©n d©n. C¸ch m¹ng lμ sù nghiÖp cña quÇn chóng. §¶ng chØ cã thÓ hoμn thμnh sø mÖnh lÞch sö cña m×nh nÕu biÕt tËp hîp, ®oμn kÕt c¸c tÇng líp nh©n d©n trong mét mÆt trËn d©n téc thèng nhÊt réng r·i chèng kÎ thï chung vμ x©y dùng ®Êt n−íc. "§oμn kÕt, ®oμn kÕt, ®¹i ®oμn kÕt. Thμnh c«ng, thμnh c«ng, ®¹i thμnh c«ng". LuËn ®iÓm næi tiÕng nμy cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· trë thμnh t− t−ëng chØ ®¹o chiÕn l−îc lín xuyªn suèt c¶ qu¸ tr×nh c¸ch m¹ng ViÖt Nam. T− t−ëng ®¹i ®oμn kÕt cña Hå ChÝ Minh cïng víi ®¹o ®øc vμ nh©n c¸ch v« cïng cao th−îng vμ trong s¸ng cña Ng−êi ®· quy tô ®−îc khèi ®¹i ®oμn kÕt d©n téc, ®Êu tranh v× th¾ng lîi cña sù nghiÖp c¸ch m¹ng. Ng−êi cho r»ng: "hÔ lμ ng−êi ViÖt Nam th× ai còng cã lßng yªu n−íc, ghÐt giÆc", nªn ngay sau khi thμnh lËp §¶ng, Ng−êi ®· ®Ò ra chñ tr−¬ng thμnh lËp Héi ph¶n ®Õ ®ång minh, mét h×nh thøc mÆt trËn d©n téc thèng nhÊt réng r·i chèng ®Õ quèc. Gãp ý kiÕn vÒ ®−êng lèi, chñ tr−¬ng cña §¶ng thêi kú 1936-1939, Ng−êi ®· bæ sung vμo tªn gäi mÆt trËn thμnh MÆt trËn d©n téc d©n chñ réng r·i, kh«ng nh÷ng chØ cã nh©n d©n lao ®éng mμ gåm c¶ giai cÊp t− s¶n d©n téc vμ nh¾c nhë ph¶i tr¸nh hÕt søc ®Ó hä ë ngoμi MÆt trËn. Ngay sau khi vÒ ®Õn Cao B»ng n¨m 1941, Ng−êi ®· cho tæ chøc thÝ ®iÓm c¸c héi quÇn chóng ®Ó rót kinh nghiÖm tiÕn tíi thμnh lËp MÆt trËn ViÖt Minh. Nguyªn t¾c nhÊt qu¸n trong t− t−ëng ®¹i ®oμn kÕt Hå ChÝ Minh lμ: lÊy liªn minh c«ng n«ng lμm nÒn t¶ng, tËp hîp réng r·i nhÊt mäi tæ chøc vμ c¸ nh©n yªu n−íc, võa ®oμn kÕt, võa ®Êu tranh; lÊy lîi Ých tèi cao cña d©n téc vμ quyÒn lîi c¬ b¶n cña nh©n d©n lao ®éng lμm nÒn t¶ng, trªn c¬ së ®ã b¶o ®¶m cã sù kÕt hîp hμi hoμ lîi Ých c¸ nh©n vμ lîi Ých tËp thÓ, bé phËn vμ toμn côc, giai cÊp vμ d©n téc, quèc gia vμ quèc tÕ. Ph−¬ng ph¸p ®i tíi ®¹i ®oμn kÕt cña Ng−êi lμ vËn ®éng, gi¸o dôc, thuyÕt phôc, nªu g−¬ng ..., lÊy th¼ng th¾n ch©n thμnh ®Ó ®èi xö, lÊy tin yªu gióp ®ì ®Ó c¶m ho¸, tr©n träng ph¸t huy nh©n tè tÝch cùc, h¹n chÕ, ®Èy lïi nh©n tè tiªu cùc, gióp cho mäi tæ chøc vμ c¸ nh©n ®Òu tiÕn bé vμ tr−ëng thμnh, ®ãng gãp cã hiÖu qu¶ vμo sù nghiÖp c¸ch m¹ng chung. Tãm l¹i, trong t− t−ëng Hå ChÝ Minh, ®¹i ®oμn kÕt d©n téc lμ mét chiÕn l−îc c¬ b¶n, l©u dμi, trong c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n còng nh− trong c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa. T− t−ëng ®¹i ®oμn kÕt Hå ChÝ Minh m·i m·i lμ mét søc m¹nh lμm nªn th¾ng lîi cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam. §oμn kÕt, tËp hîp lùc l−îng ®Ó ®−a quÇn chóng ra ®Êu tranh giμnh tù do, ®éc lËp. KÎ thï ®· dïng søc m¹nh tμn b¹o ®Ó ®μn ¸p cuéc ®Êu tranh cña nh©n d©n ta. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· chØ râ: "ChÕ ®é thùc d©n, tù b¶n th©n nã, ®· lμ mét hμnh ®éng b¹o lùc cña kÎ m¹nh ®èi víi kÎ yÕu". Do ®ã "Trong cuéc ®Êu tranh gian khæ chèng kÎ thï cña giai cÊp vμ d©n téc, cÇn dïng b¹o lùc c¸ch m¹ng chèng l¹i b¹o lùc ph¶n c¸ch m¹ng, giμnh lÊy chÝnh quyÒn vμ b¶o vÖ chÝnh quyÒn". D−íi ¸nh s¸ng t− t−ëng qu©n sù Hå ChÝ Minh, trong hai cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p vμ chèng Mü, nh©n d©n ta ®· lËp nªn nh÷ng chiÕn c«ng vang déi, ®−îc c¶ loμi ng−êi kh©m phôc vμ ca ngîi. T− t−ëng qu©n sù Hå ChÝ Minh lμ t− t−ëng vÒ kÕt hîp ®Êu tranh chÝnh trÞ víi ®Êu tranh vò trang. Ng−êi nãi: "Tuú t×nh h×nh cô thÓ mμ quyÕt ®Þnh nh÷ng h×nh thøc XVXIV
  • 8. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu ®Êu tranh c¸ch m¹ng thÝch hîp, sö dông ®óng vμ khÐo kÕt hîp c¸c h×nh thøc ®Êu tranh vò trang vμ ®Êu tranh chÝnh trÞ ®Ó giμnh th¾ng lîi cho c¸ch m¹ng". T− t−ëng qu©n sù Hå ChÝ Minh ®−îc thÓ hiÖn ®Æc s¾c ë vÊn ®Ò x©y dùng lùc l−îng vò trang c¸ch m¹ng "tõ nh©n d©n mμ ra, v× nh©n d©n mμ chiÕn ®Êu" víi ba thø qu©n - bé ®éi chñ lùc, bé ®éi ®Þa ph−¬ng vμ d©n qu©n tù vÖ; vÊn ®Ò x©y dùng c¨n cø ®Þa c¸ch m¹ng, vÊn ®Ò khëi nghÜa toμn d©n vμ chiÕn tranh nh©n d©n. ChÝnh t− t−ëng qu©n sù Êy ®· chØ ®¹o nh©n d©n ta ®i tíi th¾ng lîi lÞch sö cña cuéc C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m vμ tiÕp ®Õn tiÕn hμnh cuéc kh¸ng chiÕn thÇn th¸nh l©u dμi nhÊt trong lÞch sö. §Ó chèng l¹i nh÷ng kÎ thï cã søc m¹nh kinh tÕ vμ qu©n sù lín h¬n m×nh nhiÒu lÇn, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ®Ò ra ®−êng lèi kh¸ng chiÕn toμn d©n, toμn diÖn, tr−êng kú, dùa vμo søc m×nh lμ chÝnh; chñ tr−¬ng võa kh¸ng chiÕn, võa kiÕn quèc, x©y dùng thËt tèt mèi quan hÖ tiÒn tuyÕn - hËu ph−¬ng. T− t−ëng qu©n sù Hå ChÝ Minh lÊy søc m¹nh chÝnh trÞ, tinh thÇn cña toμn d©n lμm nÒn t¶ng. Trªn c¬ së ®ã mμ ph¸t huy tμi thao l−îc cña toμn §¶ng, toμn d©n, toμn qu©n. T− t−ëng qu©n sù Hå ChÝ Minh lμ sù kÕ thõa truyÒn thèng qu©n sù quý b¸u cña d©n téc vμ tiÕp thu tinh hoa qu©n sù cña thÕ giíi. ChÝnh Ng−êi ®· cïng víi §¶ng ta n©ng nghÖ thuËt qu©n sù trong khëi nghÜa vò trang vμ chiÕn tranh nh©n d©n ë thêi ®¹i Hå ChÝ Minh lªn mét tÇm cao míi. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ ng−êi s¸ng lËp §¶ng, MÆt trËn, Qu©n ®éi, ®ång thêi còng lμ ng−êi s¸ng lËp Nhμ n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoμ. Trong gÇn mét phÇn t− thÕ kû ë c−¬ng vÞ Chñ tÞch nhμ n−íc, Ng−êi ®· bá nhiÒu c«ng søc cho viÖc x©y dùng mét nhμ n−íc kiÓu míi. T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ x©y dùng nhμ n−íc cña d©n, do d©n, v× d©n lμ sù vËn dông s¸ng t¹o häc thuyÕt vÒ nhμ n−íc cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, chän läc, kÕ thõa c¶ nh÷ng tinh hoa trong viÖc x©y dùng nhμ n−íc ®· cã trong lÞch sö d©n téc vμ nh©n lo¹i. VÊn ®Ò c¬ b¶n cña nhμ n−íc lμ quyÒn lùc thuéc vÒ ai, phôc vô quyÒn lîi cña ai. §¶ng ta l·nh ®¹o nh©n d©n lμm c¸ch m¹ng lμ ®Ó giμnh quyÒn lùc vÒ tay nh©n d©n. Ng−êi kh¼ng ®Þnh "N−íc ta lμ n−íc d©n chñ. Bao nhiªu lîi Ých ®Òu v× d©n. Bao nhiªu quyÒn h¹n ®Òu cña d©n... ChÝnh quyÒn tõ x· ®Õn ChÝnh phñ trung −¬ng do d©n cö ra". "TÊt c¶ quyÒn lùc trong n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoμ ®Òu thuéc vÒ nh©n d©n". Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lu«n coi träng b¶n chÊt giai cÊp c«ng nh©n cña Nhμ n−íc ta, ®ång thêi, Ng−êi còng nhÊn m¹nh tÝnh d©n téc, tÝnh nh©n d©n s©u s¾c cña Nhμ n−íc. Theo t− t−ëng Hå ChÝ Minh, mét Nhμ n−íc v÷ng m¹nh, cã hiÖu lùc ph¶i lμ mét Nhμ n−íc lμm cho mäi ng−êi d©n biÕt sèng vμ lμm viÖc theo HiÕn ph¸p vμ ph¸p luËt; mÆt kh¸c Nhμ n−íc ®ã "ph¶i dùa vμo nh©n d©n, liªn hÖ chÆt chÏ víi nh©n d©n, l¾ng nghe ý kiÕn vμ chÞu sù kiÓm so¸t cña nh©n d©n". Mét trong nh÷ng mèi quan t©m cña Ng−êi lμ lo lμm sao ®μo t¹o vμ båi d−ìng ®−îc mét ®éi ngò c¸n bé chÝnh quyÒn phï hîp víi b¶n chÊt cña Nhμ n−íc ta, thÊm nhuÇn tinh thÇn "d©n lμ chñ, c¸n bé lμ ®μy tí trung thμnh cña nh©n d©n". RÊt ®Ò cao ph¸p quyÒn, nh−ng Chñ tÞch Hå ChÝ Minh kh«ng lóc nμo coi nhÑ vai trß cña gi¸o dôc ®¹o ®øc. Trong t− t−ëng cña Ng−êi, nhμ n−íc ph¸p quyÒn chØ ph¸t huy ®−îc ®Çy ®ñ hiÖu lùc khi nã biÕt coi träng kÕt hîp gi¸o dôc ®¹o ®øc vμ ph¸p luËt trong qu¶n lý x· héi vμ Nhμ n−íc. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ nhμ yªu n−íc vÜ ®¹i, ®ång thêi lμ nhμ quèc tÕ chñ nghÜa trong s¸ng, hiÖn th©n cña t− t−ëng vÒ kÕt hîp søc m¹nh d©n téc vμ søc m¹nh thêi ®¹i. Ng−êi nãi: "C¸ch mÖnh ViÖt Nam còng lμ mét bé phËn trong c¸ch mÖnh thÕ giíi. Ai lμm c¸ch mÖnh trªn thÕ giíi ®Òu lμ ®ång chÝ cña d©n ViÖt Nam c¶". V× vËy, trong ®Êu tranh giμnh ®éc lËp d©n téc, mét mÆt Ng−êi nhÊn m¹nh t− t−ëng ph¶i "lÊy søc ta mμ gi¶i phãng cho ta", mÆt kh¸c Ng−êi lu«n lu«n kªu gäi ph¶i t¨ng c−êng sù ®oμn kÕt, gióp ®ì vμ phèi hîp nhÞp nhμng cuéc ®Êu tranh cña v« s¶n ë chÝnh quèc víi v« s¶n ë thuéc ®Þa, nh− hai c¸i c¸nh cña mét con chim. Trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p, chèng Mü vμ x©y dùng chñ nghÜa x· héi, Ng−êi nhÊn m¹nh tinh thÇn ®éc lËp, tù chñ, lμm hÕt søc m×nh, ®ång thêi ph¶i ra søc tranh thñ sù ®ång t×nh, ñng hé, hîp t¸c vμ gióp ®ì cña c¸c n−íc x· héi chñ nghÜa, c¸c n−íc trong thÕ giíi thø ba vμ c¸c lùc l−îng hoμ b×nh, d©n chñ vμ tiÕn bé trªn thÕ giíi. Ngay ®èi víi c¸c n−íc t− b¶n ph¸t triÓn, tõ rÊt sím, Ng−êi ®· tuyªn bè: ViÖt Nam muèn "Lμm b¹n víi tÊt c¶ mäi n−íc d©n chñ vμ kh«ng g©y thï o¸n víi mét ai", v× môc tiªu ®éc lËp, hoμ b×nh, h÷u nghÞ vμ tiÕn bé x· héi. Mét mÆt ra søc tranh thñ søc m¹nh cña thêi ®¹i cã lîi cho c¸ch m¹ng XVI XVII
  • 9. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu ViÖt Nam, mÆt kh¸c, Ng−êi kh«ng quªn nh¾c nhë nh©n d©n ta hÕt lßng, hÕt søc lμm trßn nghÜa vô quèc tÕ cao c¶ cña m×nh ®èi víi phong trμo gi¶i phãng d©n téc vμ phong trμo céng s¶n, c«ng nh©n quèc tÕ, coi "gióp b¹n lμ tù gióp m×nh". Hå ChÝ Minh chÝnh lμ biÓu t−îng cña tinh thÇn "bèn ph−¬ng v« s¶n ®Òu lμ anh em". Ngoμi t− c¸ch lμ anh hïng gi¶i phãng d©n téc, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh cßn ®−îc thÕ giíi biÕt ®Õn nh− lμ nhμ v¨n ho¸ lín, nhμ nh©n v¨n chñ nghÜa lçi l¹c, nhμ ®¹o ®øc víi tÊm g−¬ng s¸ng ngêi vÒ phÈm chÊt ®¹o ®øc cña ng−êi c¸ch m¹ng. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lμ mét l·nh tô bμn nhiÒu ®Õn ®¹o ®øc vμ vai trß cña ®¹o ®øc trong ®Êu tranh c¸ch m¹ng. Ng−êi nãi: "§¹o ®øc lμ c¸i gèc cña ng−êi c¸ch m¹ng". "Ng−êi c¸ch m¹ng ph¶i cã ®¹o ®øc c¸ch m¹ng lμm nÒn t¶ng míi hoμn thμnh ®−îc nhiÖm vô c¸ch m¹ng vÎ vang". V× vËy, suèt ®êi m×nh, Ng−êi kiªn tr× viÖc gi¸o dôc phÈm chÊt ®¹o ®øc cho c¸n bé, ®¶ng viªn, nhÊn m¹nh kh«ng ngõng "n©ng cao ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, quÐt s¹ch chñ nghÜa c¸ nh©n"; vμ b¶n th©n Ng−êi lμ mét tÊm g−¬ng trän vÑn cña ®¹o ®øc míi: Suèt ®êi phÊn ®Êu, hy sinh v× lîi Ých cña Tæ quèc, v× h¹nh phóc cña nh©n d©n. T− t−ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh lμ mét thÓ thèng nhÊt gi÷a ®¹o ®øc víi chÝnh trÞ, ®¹o ®øc víi tμi n¨ng, gi÷a nãi vμ lμm, gi÷a ®¹o ®øc c¸ch m¹ng vμ ®¹o ®øc ®êi th−êng. Trong khi sö dông l¹i mét sè kh¸i niÖm vμ thuËt ng÷ cña ®¹o ®øc truyÒn thèng vèn ®· phæ biÕn vμ quen thuéc trong nh©n d©n, Ng−êi ®· ®−a vμo ®ã nh÷ng néi dung míi, mang ý nghÜa nh©n v¨n vμ c¸ch m¹ng cña ®¹o ®øc míi. Nh÷ng yªu cÇu ®¹o ®øc Ng−êi nªu ra cho c¸n bé, ®¶ng viªn nay ®· trë thμnh hÖ chuÈn mùc ®¹o ®øc c¬ b¶n cña con ng−êi ViÖt Nam míi nh−: trung víi n−íc, hiÕu víi d©n, cÇn kiÖm liªm chÝnh, chÝ c«ng v« t−, "viÖc g× cã lîi cho d©n, ta ph¶i hÕt søc lμm, viÖc g× cã h¹i cho d©n, ta ph¶i hÕt søc tr¸nh", ph¶i "khæ tr−íc thiªn h¹, s−íng sau thiªn h¹", biÕt yªu th−¬ng con ng−êi, cã t×nh c¶m quèc tÕ trong s¸ng... T− t−ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh lμ bé phËn rÊt quan träng trong t− t−ëng Hå ChÝ Minh, cã søc sèng m·nh liÖt, ®· sím ®i vμo nh©n d©n, ®−îc nh©n d©n tiÕp nhËn, vËn dông vμ nªu cao. Nã ®· trë thμnh mét bé phËn cña v¨n ho¸ d©n téc, thμnh vò khÝ cña nh©n d©n trong cuéc ®Êu tranh chèng l¹i c¸c hiÖn t−îng tha ho¸ vÒ ®¹o ®øc cña x· héi nh− quan liªu, tham nhòng, cöa quyÒn, øc hiÕp quÇn chóng... Chóng ta cßn t×m thÊy trong t− t−ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh nh÷ng ý kiÕn chØ dÉn thiÕt thùc vÒ nh÷ng nguyªn t¾c vμ ph−¬ng ph¸p x©y dùng nÒn ®¹o ®øc x· héi chñ nghÜa ë n−íc ta. Cã thÓ nãi, tÝnh hoμn chØnh cña t− t−ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh lμ mét b−íc ph¸t triÓn míi, mét cèng hiÕn ®Æc s¾c vμo sù ph¸t triÓn cña ®¹o ®øc häc M¸c - Lªnin vμ vÉn gi÷ nguyªn gi¸ trÞ soi s¸ng cho chóng ta trong viÖc gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò ®¹o ®øc x· héi hiÖn nay. Cïng víi t− t−ëng ®¹o ®øc, t− t−ëng nh©n v¨n Hå ChÝ Minh lμ mét ®ãng gãp rÊt cã gi¸ trÞ vμo triÕt häc vÒ con ng−êi cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh nãi: "T«i chØ cã mét sù ham muèn, ham muèn tét bËc, lμ lμm sao cho n−íc ta ®−îc hoμn toμn ®éc lËp, d©n ta ®−îc hoμn toμn tù do, ®ång bμo ai còng cã c¬m ¨n, ¸o mÆc, ai còng ®−îc häc hμnh". §ã lμ lý t−ëng chÝnh trÞ, lý t−ëng ®¹o ®øc vμ còng lμ lý t−ëng nh©n v¨n cña Ng−êi. §èi víi Hå ChÝ Minh, gi¶i phãng con ng−êi tr−íc hÕt lμ gi¶i phãng hä khái nh÷ng tai ho¹ do c¸i ®ãi, c¸i rÐt, c¸i dèt g©y nªn. Cuéc chiÕn ®Êu ®ã kh«ng thÓ t¸ch rêi cuéc chiÕn ®Êu ®Ó gi¶i phãng d©n téc. ChØ cã tho¸t khái th©n phËn n« lÖ, mçi con ng−êi míi lÊy l¹i ®−îc phÈm gi¸ lμm ng−êi. H¬n n÷a, ®ã cßn lμ cuéc chiÕn ®Êu v× hoμ b×nh vμ t×nh h÷u nghÞ gi÷a c¸c d©n téc, v× sù gi¶i phãng cña toμn nh©n lo¹i. §ã chÝnh lμ gi¸ trÞ cña nh©n v¨n, mét chñ nghÜa nh©n v¨n hμnh ®éng, chñ nghÜa nh©n v¨n chiÕn ®Êu, chñ nghÜa nh©n ®¹o hiÖn thùc. T− t−ëng nh©n v¨n Hå ChÝ Minh ®−îc biÓu hiÖn v« cïng ®a d¹ng vμ phong phó, nã thÊm ®Ëm trong toμn bé cuéc ®êi vμ sù nghiÖp cña Ng−êi, ®−îc to¶ s¸ng trong tõng viÖc lμm, tõng cö chØ, tõng mèi quan t©m ©n cÇn ®èi víi mçi con ng−êi; tÊt c¶ ®Òu to¸t lªn t×nh yªu th−¬ng, sù t«n träng, th¸i ®é bao dung vμ niÒm tin vμo kh¶ n¨ng c¶i t¹o cña con ng−êi, dï cho hä cã nhÊt thêi lÇm l¹c. B»ng hμnh ®éng vμ øng xö cña m×nh, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh truyÒn l¹i cho chóng ta mét ®¹o lý lμm ng−êi lμ ph¶i biÕt yªu th−¬ng vμ sèng víi nhau cã t×nh nghÜa. Chñ nghÜa nh©n v¨n lμ b¶n chÊt cèt lâi, lμ kÕt tinh cña v¨n ho¸. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®−îc loμi ng−êi tiÕn bé suy t«n lμ mét nhμ v¨n ho¸ lín cßn v× nh÷ng thμnh tùu xuÊt s¾c cña Ng−êi trong lÜnh vùc ho¹t ®éng vμ s¸ng t¹o v¨n ho¸. T− t−ëng v¨n ho¸ Hå ChÝ Minh ®−îc biÓu hiÖn ë chç XIXXVIII
  • 10. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu Ng−êi thÊy râ vμ kh¼ng ®Þnh rÊt sím vai trß quyÕt ®Þnh cña v¨n ho¸ trong chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc. Ngay sau khi võa giμnh ®−îc ®éc lËp, t¹i phiªn häp ®Çu tiªn cña ChÝnh phñ l©m thêi n−íc ViÖt Nam míi, Ng−êi ®· ®Ò nghÞ më ngay chiÕn dÞch chèng n¹n dèt. Ng−êi nãi: "Mét d©n téc dèt lμ mét d©n téc yÕu". Ng−êi coi dèt n¸t còng lμ mét thø giÆc, xem thãi quen vμ nh÷ng tËp tôc l¹c hËu còng lμ mét lo¹i kÎ thï. Ng−êi kh¼ng ®Þnh v¨n ho¸ lμ tinh hoa cña d©n téc, v¨n ho¸ ph¶i gãp phÇn kh¼ng ®Þnh d©n téc vμ b¶n s¾c d©n téc. "Râ rμng lμ d©n téc bÞ ¸p bøc th× v¨n nghÖ sÜ còng mÊt tù do. V¨n nghÖ sÜ muèn cã tù do th× ph¶i tham gia c¸ch m¹ng". "V¨n ho¸ nghÖ thuËt còng lμ mét mÆt trËn. Anh chÞ em lμ chiÕn sÜ trªn mÆt trËn Êy". T− t−ëng v¨n ho¸ Hå ChÝ Minh chèng l¹i mäi biÓu hiÖn cña chñ nghÜa kú thÞ - ®éc t«n vÒ v¨n ho¸. Lμ ng−êi ®· lμm giμu trÝ tuÖ cña m×nh b»ng vèn v¨n ho¸ ph−¬ng §«ng vμ ph−¬ng T©y, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· sím ®Ò ra chñ tr−¬ng kÕ thõa truyÒn thèng tèt ®Ñp cña v¨n ho¸ d©n téc ph¶i ®i ®«i víi viÖc häc tËp vμ tiÕp thu cã chän läc tinh hoa v¨n ho¸ cña nh©n lo¹i. Nh÷ng t− t−ëng lín cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vÒ v¨n ho¸ ®ang lμ kim chØ nam cho chóng ta trong viÖc x©y dùng mét nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn, ®Ëm ®μ b¶n s¾c d©n téc ®ång thêi kh«ng ngõng më réng sù giao l−u v¨n ho¸ víi thÕ giíi. Nh÷ng gi¸ trÞ phong phó vμ toμn diÖn nãi trªn ®· lμm cho Hå ChÝ Minh Toμn tËp trë thμnh bé s¸ch kinh ®iÓn lín nhÊt, cã gi¸ trÞ lý luËn vμ thùc tiÔn cao nhÊt vÒ c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Bé s¸ch ®· ph¶n ¸nh thiªn tμi trÝ tuÖ cña vÞ l·nh tô - ng−êi thÇy cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam, nhμ t− t−ëng m¸cxÝt vÜ ®¹i; ®· ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh lÞch sö 50 n¨m ®Êu tranh anh dòng vμ th¾ng lîi vÎ vang cña nh©n d©n ta d−íi sù l·nh ®¹o vμ d×u d¾t trùc tiÕp cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh. TÝnh khoa häc ®óng ®¾n vμ tÝnh c¸ch m¹ng s¸ng t¹o cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh ®· ®−îc lÞch sö kiÓm chøng. Tr¶i qua nh÷ng biÕn ®éng cña thêi cuéc, t− t−ëng Hå ChÝ Minh cμng chøng tá gi¸ trÞ vμ søc sèng m·nh liÖt cña nã. T− t−ëng Hå ChÝ Minh lμ tinh hoa cña d©n téc ViÖt Nam, lμ niÒm tù hμo v« h¹n cña mçi chóng ta. D−íi ¸nh s¸ng cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin vμ t− t−ëng Hå ChÝ Minh, toμn §¶ng, toμn d©n ta cμng v÷ng tin vμo th¾ng lîi cña sù nghiÖp ®æi míi do §¶ng ta khëi x−íng vμ l·nh ®¹o, theo môc tiªu "d©n giμu n−íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, v¨n minh". Mçi ng−êi ViÖt Nam h·y häc tËp, vËn dông t− t−ëng Hå ChÝ Minh, ph¸t huy lßng yªu n−íc, ý chÝ quËt c−êng bÊt khuÊt cña d©n téc ®Ó x©y dùng mét n−íc ViÖt Nam míi, trong thêi ®¹i míi, s¸nh vai víi c¸c n−íc tiªn tiÕn trªn thÕ giíi. * * * §−îc sù chØ ®¹o cña Ban BÝ th− Trung −¬ng §¶ng, kÕ thõa nh÷ng kinh nghiÖm vμ thμnh tùu cña bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp xuÊt b¶n lÇn thø nhÊt, bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp xuÊt b¶n lÇn thø hai lμ mét c«ng tr×nh lao ®éng khoa häc nghiªm tóc cña mét tËp thÓ ®«ng ®¶o c¸c nhμ khoa häc, c¸n bé nghiªn cøu, l−u tr÷, biªn tËp, xuÊt b¶n thuéc nhiÒu c¬ quan §¶ng vμ Nhμ n−íc, ë trung −¬ng vμ ®Þa ph−¬ng. T×nh h×nh chÝnh trÞ trªn thÕ giíi ®· vμ ®ang cã nh÷ng thay ®æi s©u s¾c. Sù nghiÖp ®æi míi theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ®ang ®Æt ra nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn cÊp b¸ch ®ßi hái §¶ng ta ph¶i khÈn tr−¬ng nghiªn cøu vμ gi¶i ®¸p, phï hîp víi yªu cÇu vμ thùc tiÔn cña ®Êt n−íc. Nhu cÇu nghiªn cøu, t×m hiÓu vÒ t− t−ëng Hå ChÝ Minh ®ang t¨ng lªn. C«ng t¸c s−u tÇm, ph¸t hiÖn nh÷ng v¨n kiÖn, t¸c phÈm, bμi viÕt cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong nh÷ng n¨m qua ®· thu ®−îc nhiÒu kÕt qu¶ míi, ®−îc bæ sung vμo bé s¸ch. C«ng t¸c dÞch thuËt, xö lý v¨n b¶n, giíi thiÖu, chó thÝch, tham kh¶o khoa häc ... cho bé s¸ch còng ®−îc n©ng cao chÊt l−îng vμ hoμn thiÖn thªm mét b−íc nh»m gióp cho b¹n ®äc cã ®iÒu kiÖn t×m hiÓu mét c¸ch ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c t− t−ëng Hå ChÝ Minh, ®ång thêi còng ph¶n ¸nh ®−îc nh÷ng thμnh tùu nghiªn cøu vÒ t− t−ëng Hå ChÝ Minh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. ViÖc xuÊt b¶n lÇn thø hai bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp ®· cè g¾ng ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu trªn ®©y. Tuy nhiªn, khèi l−îng c«ng viÖc rÊt to lín l¹i ph¶i hoμn thμnh trong mét thêi gian gÊp rót, mÆc dÇu tËp thÓ ®éi ngò biªn tËp ®· cã nhiÒu cè g¾ng, song ch¾c ch¾n vÉn kh«ng tr¸nh khái cßn nh÷ng nh−îc ®iÓm vμ thiÕu sãt. Nh©n dÞp bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø hai, ra m¾t b¹n ®äc, Héi ®ång xuÊt b¶n c¸m ¬n c¸c nhμ nghiªn cøu, c¸c céng t¸c viªn khoa häc, ®éi ngò c¸n bé biªn tËp ®· v−ît qua nhiÒu khã kh¨n, khÈn tr−¬ng hoμn thμnh b¶n th¶o trong mét thêi gian ng¾n. XX XXI
  • 11. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu Mong r»ng bé Hå ChÝ Minh Toμn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø hai, sÏ t¹o thªm ®iÒu kiÖn ®Èy m¹nh viÖc häc tËp, nghiªn cøu t− t−ëng Hå ChÝ Minh trong toμn §¶ng, lμm cho t− t−ëng Hå ChÝ Minh, cïng víi chñ nghÜa M¸c- Lªnin, thùc sù lμ nÒn t¶ng t− t−ëng vμ kim chØ nam cho hμnh ®éng cña chóng ta. HéI §åNG XUÊT B¶N Bé Hå CHÝ MINH TOμN TËP LêI GiíI THIÖU TËP 1 Hå ChÝ Minh Toμn tËp, tËp 1 gåm nh÷ng bμi viÕt vμ t¸c phÈm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh tõ n¨m 1919 ®Õn th¸ng 11 n¨m 1924, më ®Çu lμ bμi T©m ®Þa thùc d©n vμ kÕt thóc vμo thêi ®iÓm Ng−êi rêi M¸txc¬va (Nga) ®Õn Qu¶ng Ch©u (Trung Quèc). C¸c t¸c phÈm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong tËp 1 ph¶n ¸nh sù chuyÓn biÕn trong t− t−ëng cña Ng−êi tõ chñ nghÜa yªu n−íc ®Õn chñ nghÜa x· héi khoa häc, ®¸nh dÊu sù h×nh thμnh t− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng x· héi vμ gi¶i phãng con ng−êi, vÒ ®oμn kÕt d©n téc vμ ®oμn kÕt quèc tÕ, vÒ ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng... C¸c t¸c phÈm trong tËp nμy ®· kh¼ng ®Þnh con ®−êng ®óng ®¾n ®Ó gi¶i phãng d©n téc ViÖt Nam vμ c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc kh¸c trªn thÕ giíi lμ ®i theo con ®−êng c¸ch m¹ng v« s¶n. T¸c gi¶ ®· tËp trung tè c¸o téi ¸c, v¹ch trÇn b¶n chÊt cña chñ nghÜa thùc d©n ®Õ quèc; b−íc ®Çu ®Ò ra chiÕn l−îc, s¸ch l−îc cña c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc vμ kh¼ng ®Þnh b−íc ph¸t triÓn tÊt yÕu cña nã sÏ lμ tiÕn tíi c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa. Ng−êi viÕt: "ChØ cã chñ nghÜa céng s¶n míi cøu nh©n lo¹i, ®em l¹i cho mäi ng−êi kh«ng ph©n biÖt chñng téc vμ nguån gèc sù tù do, b×nh ®¼ng, b¸c ¸i, ®oμn kÕt, Êm no trªn qu¶ ®Êt, viÖc lμm cho mäi ng−êi vμ v× mäi ng−êi, niÒm vui, hoμ b×nh, h¹nh phóc..." (Tr.461). Vμo nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kû XX, phong trμo yªu n−íc cña nh©n d©n ViÖt Nam rÊt s«i næi, nh−ng l¹i l©m vμo t×nh tr¹ng khñng ho¶ng s©u s¾c vÒ ®−êng lèi chÝnh trÞ. Trong hoμn c¶nh Êy, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ra ®i t×m ®−êng cøu n−íc, gi¶i phãng d©n téc khái ¸ch ¸p bøc cña chñ nghÜa thùc d©n Ph¸p. Ng−êi ®· tham gia ho¹t ®éng, ®Êu tranh trong phong trμo c¸ch m¹ng cña giai cÊp c«ng nh©n vμ nh©n d©n bÞ ¸p bøc c¸c n−íc ch©u ¸, ch©u Phi, ch©u ¢u, ch©u Mü. XXIIIXXII
  • 12. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu N¨m 1917, C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi Nga th¾ng lîi vμ Nhμ n−íc c«ng n«ng ®Çu tiªn ra ®êi, nh− tiÕng sÊm b¸o hiÖu mïa xu©n ®èi víi nh©n d©n lao ®éng vμ c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc trªn toμn thÕ giíi. TiÕp theo lμ Quèc tÕ thø ba thμnh lËp, c¸c ®¶ng céng s¶n lÇn l−ît ra ®êi, trμo l−u t− t−ëng c¶i l−¬ng, c¬ héi vμ s«vanh trong Quèc tÕ thø hai bÞ ®Èy lui. Trong hoμn c¶nh Êy, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· tiÕp thô ¸nh s¸ng cña C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi Nga vμ S¬ th¶o lÇn thø nhÊt nh÷ng luËn c−¬ng vÒ vÊn ®Ò d©n téc vμ vÊn ®Ò thuéc ®Þa do V.I. Lªnin so¹n th¶o. Mét trong nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña tËp 1 lμ t¸c gi¶ tËp trung v¹ch trÇn b¶n chÊt xÊu xa, tè c¸o téi ¸c cña chñ nghÜa thùc d©n ®Õ quèc; x¸c ®Þnh râ chóng lμ kÎ thï chung cña giai cÊp c«ng nh©n vμ nh©n d©n bÞ ¸p bøc trªn thÕ giíi. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· viÕt nhiÒu bμi b¸o vμ t¸c phÈm tÊn c«ng vμo chñ nghÜa thùc d©n ®Õ quèc nh− T©m ®Þa thùc d©n, B×nh ®¼ng, Vùc th¼m thuéc ®Þa, Hμnh h×nh kiÓu Lins¬, mét ph−¬ng diÖn Ýt ng−êi biÕt ®Õn cña nÒn v¨n minh Mü, C«ng cuéc khai ho¸ giÕt ng−êi... Dùa vμo nh÷ng tμi liÖu vμ sù viÖc cô thÓ, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· tè c¸o b¶n chÊt ¨n c−íp vμ giÕt ng−êi cña chñ nghÜa thùc d©n ®Õ quèc, v¹ch trÇn c¸i gäi lμ "khai ho¸ v¨n minh" cña chóng. Ng−êi viÕt: "NÕu lèi hμnh h×nh theo kiÓu Lins¬ cña nh÷ng bän ng−êi Mü hÌn h¹ ®èi víi nh÷ng ng−êi da ®en lμ mét hμnh ®éng v« nh©n ®¹o, th× t«i kh«ng cßn biÕt gäi viÖc nh÷ng ng−êi ¢u nh©n danh ®i khai ho¸ mμ giÕt hμng lo¹t nh÷ng ng−êi d©n ch©u Phi lμ c¸i g× n÷a" (Tr.321). Ng−êi chØ râ nh÷ng ©m m−u vμ thñ ®o¹n che giÊu téi ¸c cña chóng: "§Ó che ®Ëy sù xÊu xa cña chÕ ®é bãc lét giÕt ng−êi, chñ nghÜa t− b¶n thùc d©n lu«n lu«n ®iÓm trang cho c¸i huy ch−¬ng môc n¸t cña nã b»ng nh÷ng ch©m ng«n lý t−ëng: B¸c ¸i, B×nh ®¼ng, v.v." (Tr.75). Trong nh÷ng bμi cã tiªu ®Ò §«ng D−¬ng vμ hμng lo¹t bμi kh¸c, Ng−êi ®· lªn ¸n m¹nh mÏ chÕ ®é cai trÞ hμ kh¾c, sù bãc lét tμn b¹o cña thùc d©n Ph¸p ë §«ng D−¬ng trªn c¸c lÜnh vùc chÝnh trÞ, qu©n sù, kinh tÕ, v¨n ho¸, gi¸o dôc. B»ng ngßi bót s¾c s¶o, ch©m biÕm chua cay, qua nh÷ng thiªn truyÖn ký xuÊt s¾c nh− Lêi than v·n cña Bμ Tr−ng Tr¾c, "Vi hμnh"..., Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ph¬i bμy bé mÆt ph¶n d©n h¹i n−íc cña bän vua chóa, quan l¹i ®· v× quyÒn lîi vμ danh väng c¸ nh©n mμ chèng l¹i ®ång bμo. Tõ mét ng−êi yªu n−íc trë thμnh ng−êi céng s¶n ViÖt Nam ®Çu tiªn, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· t×m thÊy con ®−êng ®óng ®¾n cho sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc ta vμ c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc khái ¸ch n« dÞch cña chñ nghÜa thùc d©n ®Õ quèc, lμ con ®−êng c¸ch m¹ng v« s¶n. §ã lμ c¬ së cho sù h×nh thμnh ®−êng lèi gi−¬ng cao ngän cê ®éc lËp d©n téc vμ chñ nghÜa x· héi cña §¶ng ta. LuËn c−¬ng cña V.I.Lªnin ®· chØ râ: trong thêi ®¹i ®Õ quèc chñ nghÜa, c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc lμ mét bé phËn cña c¸ch m¹ng v« s¶n vμ nh÷ng ng−êi céng s¶n cã nhiÖm vô ph¶i gióp ®ì phong trμo gi¶i phãng d©n téc. ChÝnh Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· tiÕp thô, vËn dông vμ ph¸t triÓn s¸ng t¹o luËn ®iÓm nμy cña V.I.Lªnin. Trong Lêi ph¸t biÓu t¹i §¹i héi toμn quèc lÇn thø XVIII §¶ng X· héi Ph¸p, n¨m 1920, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· kiªn quyÕt ®Êu tranh cho t− t−ëng nμy cña V.I. Lªnin ®−îc thùc hiÖn trong thùc tÕ. Ng−êi ®Ò nghÞ: "§¶ng ph¶i tuyªn truyÒn chñ nghÜa x· héi trong tÊt c¶ c¸c n−íc thuéc ®Þa" (Tr.23). Trªn c¬ së ph©n tÝch nh÷ng ®iÒu kiÖn lÞch sö - x· héi cña ph−¬ng §«ng, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· kh¼ng ®Þnh: chÕ ®é céng s¶n hoμn toμn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc ë ch©u ¸, vμ ®iÒu ®ã cßn dÔ h¬n ë ch©u ¢u. Trong lý luËn còng nh− trong ho¹t ®éng thùc tiÔn, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lu«n lu«n nhÊn m¹nh mèi quan hÖ kh¨ng khÝt gi÷a c¸ch m¹ng ë thuéc ®Þa vμ c¸ch m¹ng ë "chÝnh quèc". Ng−êi viÕt: "Chñ nghÜa t− b¶n lμ mét con ®Øa cã mét c¸i vßi b¸m vμo giai cÊp v« s¶n ë chÝnh quèc vμ mét c¸i vßi kh¸c b¸m vμo giai cÊp v« s¶n ë c¸c thuéc ®Þa. NÕu ng−êi ta muèn giÕt con vËt Êy, ng−êi ta ph¶i ®ång thêi c¾t c¶ hai vßi" (Tr.298). Ng−êi kªu gäi giai cÊp c«ng nh©n c¸c n−íc ph−¬ng T©y ph¶i ®Èy m¹nh viÖc ñng hé cuéc ®Êu tranh gi¶i phãng d©n téc cña c¸c n−íc thuéc ®Þa. Trong nh÷ng bμi ph¸t biÓu t¹i §¹i héi lÇn thø V Quèc tÕ Céng s¶n, Ng−êi nãi: "TÊt c¶ c¸c ®ång chÝ ®Òu biÕt r»ng, hiÖn nay näc ®éc vμ søc sèng cña con r¾n ®éc t− b¶n chñ nghÜa ®ang tËp trung ë c¸c thuéc ®Þa h¬n lμ ë chÝnh quèc. C¸c thuéc ®Þa cung cÊp nguyªn liÖu cho c¸c nhμ m¸y; c¸c thuéc ®Þa cung cÊp binh lÝnh cho qu©n ®éi cña chñ nghÜa ®Õ quèc. C¸c thuéc ®Þa trë thμnh nÒn t¶ng cña lùc l−îng ph¶n c¸ch m¹ng" (Tr.274). V× vËy, muèn ®¸nh th¾ng chñ nghÜa ®Õ quèc, tr−íc hÕt cÇn xo¸ bá hÖ thèng thuéc ®Þa cña nã. Tõ ®ã, XXIV XXV
  • 13. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu Ng−êi ®Ò xuÊt luËn ®iÓm: c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc cÇn chñ ®éng vμ cã thÓ giμnh th¾ng lîi tr−íc c¸ch m¹ng v« s¶n ë "chÝnh quèc" vμ b»ng th¾ng lîi ®ã, t¸c ®éng m¹nh mÏ ®èi víi c¸ch m¹ng ë "chÝnh quèc". Ng−êi viÕt: "Ngμy mμ hμng tr¨m triÖu nh©n d©n ch©u ¸ bÞ tμn s¸t vμ ¸p bøc thøc tØnh ®Ó g¹t bá sù bãc lét ®ª tiÖn cña mét bän thùc d©n lßng tham kh«ng ®¸y, hä sÏ h×nh thμnh mét lùc l−îng khæng lå, vμ trong khi thñ tiªu mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn tån t¹i cña chñ nghÜa t− b¶n lμ chñ nghÜa ®Õ quèc, hä cã thÓ gióp ®ì nh÷ng ng−êi anh em m×nh ë ph−¬ng T©y trong nhiÖm vô gi¶i phãng hoμn toμn" (Tr.36). Tin t−ëng ë tiÒn ®å cña c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc, trong nhiÒu bμi viÕt cña m×nh, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· chØ râ tiÒm lùc c¸ch m¹ng vÜ ®¹i cña hμng tr¨m triÖu ng−êi ë c¸c n−íc thuéc ®Þa vμ phô thuéc ®ang ®−îc thøc tØnh. Ch©u ¸ trÎ trung ®ang v−¬n m×nh, ch©u Phi ®en ®ang quËt khëi... L−ìi lª, ®¹i b¸c, chÝnh s¸ch ngu d©n cña chñ nghÜa t− b¶n kh«ng thÓ ®Ì bÑp ý chÝ chiÕn ®Êu vμ søc sèng m·nh liÖt cña nh©n d©n c¸c d©n téc thuéc ®Þa. Ng−êi viÕt: "§»ng sau sù phôc tïng tiªu cùc, ng−êi §«ng D−¬ng giÊu mét c¸i g× ®ang s«i sôc, ®ang gμo thÐt vμ sÏ bïng næ mét c¸ch ghª gím, khi thêi c¬ ®Õn. Bé phËn −u tó cã nhiÖm vô ph¶i thóc ®Èy cho thêi c¬ ®ã mau ®Õn. Sù tμn b¹o cña chñ nghÜa t− b¶n ®· chuÈn bÞ ®Êt råi: Chñ nghÜa x· héi chØ cßn ph¶i lμm c¸i viÖc lμ gieo h¹t gièng cña c«ng cuéc gi¶i phãng n÷a th«i" (Tr.28). Tõ nhËn thøc: chñ nghÜa thùc d©n ®Õ quèc lμ kÎ thï chung cña c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lu«n lu«n ch¨m lo x©y dùng khèi ®oμn kÕt chiÕn ®Êu gi÷a c¸c d©n téc bÞ ®o¹ ®μy, ®au khæ. Ng−êi viÕt: "Dï mμu da cã kh¸c nhau, trªn ®êi nμy chØ cã hai gièng ng−êi: gièng ng−êi bãc lét vμ gièng ng−êi bÞ bãc lét. Mμ còng chØ cã mét mèi t×nh h÷u ¸i lμ thËt mμ th«i: t×nh h÷u ¸i v« s¶n" (Tr.266). §øng v÷ng trªn quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh kiªn quyÕt ®Êu tranh chèng l¹i nh÷ng biÓu hiÖn cña t− t−ëng c¬ héi, c¶i l−¬ng, t− t−ëng d©n téc hÑp hßi, nh÷ng nhËn thøc ch−a ®óng ®¾n cña mét sè ®¶ng céng s¶n ch©u ¢u trong vÊn ®Ò thuéc ®Þa. T¹i §¹i héi lÇn thø V Quèc tÕ Céng s¶n, Ng−êi nãi: "§Ò ra nh÷ng luËn c−¬ng dμi d»ng dÆc vμ th«ng qua nh÷ng nghÞ quyÕt rÊt kªu ®Ó sau §¹i héi ®−a vμo viÖn b¶o tμng nh− tõ tr−íc vÉn lμm th× ch−a ®ñ. Chóng ta cÇn cã biÖn ph¸p cô thÓ" (Tr.281). Ng−êi ®· kiÕn nghÞ nh÷ng viÖc lμm thiÕt thùc vμ yªu cÇu Quèc tÕ Céng s¶n ®Èy m¹nh ho¹t ®éng gióp ®ì phong trμo gi¶i phãng d©n téc. B¶n th©n Ng−êi ®· tÝch cùc truyÒn b¸ chñ nghÜa M¸c - Lªnin, tuyªn truyÒn chñ nghÜa x· héi khoa häc vμo c¸c n−íc thuéc ®Þa, h−íng quÇn chóng vÒ n−íc Nga X«viÕt t−¬i ®Ñp, vÒ con ®−êng c¸ch m¹ng triÖt ®Ó. Ng−êi kh¼ng ®Þnh c¸ch m¹ng ë c¸c n−íc thuéc ®Þa vμ phô thuéc ph¶i ®i theo con ®−êng cña V.I.Lªnin vμ C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi. Ng−êi còng dμnh nh÷ng lêi tr©n träng viÕt vÒ V.I.Lªnin, l·nh tô vÜ ®¹i cña giai cÊp v« s¶n vμ c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc trªn toμn thÕ giíi: "Khi cßn sèng, Ng−êi lμ ng−êi cha, thÇy häc, ®ång chÝ vμ cè vÊn cña chóng ta. Ngμy nay, Ng−êi lμ ng«i sao s¸ng chØ ®−êng cho chóng ta ®i tíi cuéc c¸ch m¹ng x· héi" (Tr.237). Qua mét lo¹t bμi viÕt trong tËp 1, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· sím kh¼ng ®Þnh vai trß quan träng cña giai cÊp c«ng nh©n trong ®Êu tranh c¸ch m¹ng. Ng−êi chØ râ: trong c¸c thuéc ®Þa, giai cÊp c«ng nh©n ®· b¾t ®Çu hiÓu thÕ nμo lμ ®Êu tranh giai cÊp. Ph¶i lμm cho c«ng nh©n da ®en vμ da vμng hiÓu r»ng kÎ thï duy nhÊt cña hä chÝnh lμ c¸i chÕ ®é nμy, mét chÕ ®é n« lÖ tinh vi h¬n chÕ ®é cò, nÆng nÒ vμ v« nh©n ®¹o h¬n. Trong bμi Phong trμo c«ng nh©n ë Thæ NhÜ Kú, Ng−êi nªu râ giai cÊp c«ng nh©n ®· ®ãng gãp nhiÒu vμo cuéc ®Êu tranh giμnh ®éc lËp d©n téc, song thμnh qu¶ c¸ch m¹ng l¹i bÞ giai cÊp t− s¶n chiÕm ®o¹t, giai cÊp c«ng nh©n b¾t buéc tiÕn hμnh mét cuéc ®Êu tranh kh¸c: ®Êu tranh giai cÊp. Qua ®ã, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh muèn chØ ra mèi quan hÖ kh¨ng khÝt gi÷a ®Êu tranh d©n téc vμ ®Êu tranh giai cÊp trong c¸ch m¹ng ë thuéc ®Þa, yªu cÇu giai cÊp c«ng nh©n ph¶i n¾m lÊy ngän cê d©n téc vμ chñ nghÜa x· héi, ph¶i cñng cè khèi liªn minh c«ng n«ng - ®éi qu©n chñ lùc cña c¸ch m¹ng, nÒn t¶ng cña mÆt trËn ®oμn kÕt toμn d©n. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh còng ®· ®øng trªn quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin nh×n nhËn ®óng ®¾n vÊn ®Ò n«ng d©n trong c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc. Chñ nghÜa ®Õ quèc bãc lét thuéc ®Þa chñ yÕu lμ bãc lét n«ng d©n. Ng−êi viÕt: "Ng−êi An Nam nãi chung, ph¶i Ì cæ ra mμ chÞu nh÷ng c«ng ¬n XXVIIXXVI
  • 14. hå chÝ minh toμn tËp Lêi giíi thiÖu b¶o hé cña n−íc Ph¸p. Ng−êi n«ng d©n An Nam nãi riªng, l¹i cμng ph¶i Ì cæ ra mμ chÞu sù b¶o hé Êy mét c¸ch th¶m h¹i h¬n: lμ ng−êi An Nam, hä bÞ ¸p bøc; lμ ng−êi n«ng d©n, hä bÞ ng−êi ta ¨n c¾p, c−íp bãc, t−íc ®o¹t, lμm ph¸ s¶n" (Tr.227). Ph¶i sèng trong hoμn c¶nh cïng cùc nh− vËy nªn ng−êi n«ng d©n nãi chung vμ ng−êi n«ng d©n ViÖt Nam nãi riªng ch¼ng nh÷ng cã ý thøc giai cÊp râ rÖt mμ cßn cã ý thøc d©n téc rÊt m¹nh mÏ. Trong c¸c bμi T×nh c¶nh n«ng d©n An Nam, T×nh c¶nh n«ng d©n Trung Quèc, N«ng d©n B¾c Phi... vμ nh÷ng bμi ph¸t biÓu t¹i §¹i héi V Quèc tÕ Céng s¶n, Ng−êi ®· kh¸i qu¸t vÞ trÝ vμ lùc l−îng to lín cña n«ng d©n trong c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc vμ chØ râ ë c¸c n−íc thuéc ®Þa, n«ng d©n nhiÒu lÇn næi dËy chèng chñ nghÜa thùc d©n, nh−ng ®Òu thÊt b¹i, v× thiÕu sù l·nh ®¹o vμ tæ chøc. Ng−êi viÕt: "Quèc tÕ Céng s¶n cÇn ph¶i gióp ®ì hä tæ chøc l¹i, cÇn ph¶i cung cÊp c¸n bé l·nh ®¹o cho hä vμ chØ cho hä con ®−êng ®i tíi c¸ch m¹ng vμ gi¶i phãng" (Tr.289). V× vËy, gi¶i phãng d©n téc ph¶i g¾n liÒn víi gi¶i phãng n«ng d©n, ®em l¹i ruéng ®Êt cho n«ng d©n. C¸c bμi viÕt trong tËp 1 cßn cho thÊy Chñ tÞch Hå ChÝ Minh còng rÊt chó ý ®Õn vai trß cña phô n÷ vμ c¸c tÇng líp thanh niªn, häc sinh, sinh viªn... trong ®Êu tranh c¸ch m¹ng. Trong nh÷ng bμi viÕt cña m×nh, Ng−êi ®· nªu nhiÒu tÊm g−¬ng tiªu biÓu cña phô n÷ vμ tuæi trÎ t¹i c¸c n−íc thuéc ®Þa vμ phô thuéc ®Ó cæ vò tinh thÇn ®Êu tranh c¸ch m¹ng cña quÇn chóng bÞ ¸p bøc. Hå ChÝ Minh Toμn tËp, tËp 1, ngoμi nh÷ng t¸c phÈm lý luËn s¾c bÐn, chøa ®ùng t− t−ëng chÝnh trÞ quan träng, cßn cã nh÷ng t¸c phÈm v¨n häc cã gi¸ trÞ, mang tÝnh ®¶ng s©u s¾c, tÝnh chiÕn ®Êu cao vμ tÝnh nghÖ thuËt ®éc ®¸o. B»ng nh÷ng t¸c phÈm ®ã, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ®Æt nÒn mãng cho sù ra ®êi cña nÒn v¨n häc c¸ch m¹ng mang néi dung yªu n−íc vμ ®Ëm ®μ b¶n s¾c d©n téc. Hå ChÝ Minh Toμn tËp, tËp 1, trªn c¬ së tiÕp thô thμnh qu¶ cña lÇn xuÊt b¶n n¨m 1980, ®· bæ sung h¬n 30 bμi vμ t¸c phÈm víi h¬n 100 trang, khai th¸c ë kho l−u tr÷ cña Quèc tÕ Céng s¶n tr−íc ®©y, trªn c¸c tËp san La Revue Communiste, Inprekorr, c¸c b¸o L'HumanitÐ, Le Paria, La Vie OuvriÌre, Le Journal du Peuple, Le Libertaire... Mét sè bμi ®−îc in trong Hå ChÝ Minh Toμn tËp, tËp 2, xuÊt b¶n n¨m 1981, sau khi x¸c minh l¹i vÒ thêi gian ®· ®−îc ®−a vμo tËp 1. VÒ mÆt v¨n b¶n, mét sè bμi trong lÇn xuÊt b¶n tr−íc ®· ®−îc ®èi chiÕu, hiÖu ®Ýnh l¹i cho chÝnh x¸c h¬n. Tuy vËy, lÇn xuÊt b¶n nμy ch¾c ch¾n còng ch−a tËp hîp ®−îc ®Çy ®ñ nh÷ng bμi viÕt vμ t¸c phÈm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh cßn l−u tr÷ ë n−íc ngoμi vμ r¶i r¸c ®©y ®ã. Chóng t«i mong c¸c bËc thøc gi¶, c¸c nhμ nghiªn cøu vμ b¹n ®äc gÇn xa m¸ch b¶o vμ bæ sung nh÷ng bμi cßn thiÕu, chØ ra nh÷ng s¬ suÊt, thiÕu sãt ®Ó cho lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc tèt h¬n. VIÖN NGHI£N CøU CHñ NGHÜA M¸C - L£NIN Vμ T¦ T¦ëNG Hå CHÝ MINH XXVIII XIX VIII
  • 15. 0 hå chÝ minh toμn tËp T©m ®Þa thùc d©n 1 T¢M §ÞA THùC D¢N1 Ýt khi chóng t«i cã dÞp ®−îc ®äc b¸o thuéc ®Þa. H«m nay, chóng t«i nhËn ®−îc mét sè Courrier Colonial, ®Ò ngμy 27 th¸ng 6 võa qua, trªn ®Çu tê nμy cã ®¨ng mét bμi dμi hai cét, d−íi c¸i ®Çu ®Ò kÝch ®éng lμ "Giê PHóT NGHI£M TRäNG". C¸i ®Çu ®Ò kªu rçng Êy , kªu nh− mét lêi h« hμo cÇm vò khÝ, ®· khiÕn chóng t«i ph¶i ®äc tõ ®Çu chÝ cuèi bμi b¸o dμi nμy ®Ó biÕt râ lý do cña tiÕng kªu cÇu cøu ®ã lμ g×. Ch−a ®äc hÕt cét thø nhÊt, chóng t«i còng ®· gÇn thÊy ®−îc môc ®Ých cña t¸c gi¶, vμ cμng ®äc tiÕp - võa ®äc võa mØm c−êi - th× c¶m t−ëng ®Çu tiªn cña chóng t«i cμng v÷ng ch¾c l¹i. C¶m t−ëng cña chóng t«i tãm l¹i lμ: mét chμng thùc d©n ®· muèn dïng b¶n Yªu s¸ch cña nh©n d©n An Nam2 ®Ó më mét cuéc tÊn c«ng gi¸n tiÕp vμo chÝnh s¸ch cña «ng Anbe Xar«, toμn quyÒn §«ng D−¬ng, mét cuéc tÊn c«ng mμ anh ta ®· chó ý t« ®iÓm b»ng nh÷ng lêi ph¶n ®èi cã tÝnh chÊt yªu n−íc, b»ng lßng yªu chuéng ch©n lý, b»ng tinh thÇn hy sinh vμ tËn tuþ v× lîi Ých chung, v©n v©n, v©n v©n. Ph©n tÝch mét vμi ®o¹n trong bμi b¸o, chóng ta sÏ thÊy ®−îc chμng ta hiÓu chñ nghÜa yªu n−íc, ch©n lý vμ lîi Ých chung cña n−íc Ph¸p nh− thÕ nμo. ¤ng Camil¬ §¬vila khao kh¸t c¸i danh hiÖu ng−êi yªu chuéng ch©n lý trong thÕ giíi nμy vμ trong thÕ giíi bªn kia. Lßng khao kh¸t Êy lμ chÝnh ®¸ng vμ hîp lý, chóng t«i vui lßng thõa nhËn nh− vËy. Nh−ng mong «ng cho phÐp chóng t«i chØ cho «ng thÊy r»ng c¸i
  • 16. 2 hå chÝ minh toμn tËp T©m ®Þa thùc d©n 3 ch©n lý theo t©m ®Þa cña «ng, c¸i ch©n lý theo quan niÖm cña bän thùc d©n thï ghÐt d©n b¶n xø, kh«ng cã g× lμ gièng víi ch©n lý cña chóng t«i, ch©n lý mμ sau nμy chóng t«i sÏ nãi s¬ qua ®Õn, còng nh− kh«ng cã g× lμ gièng víi ch©n lý theo quan niÖm cña nh÷ng ng−êi Ph¸p tèt ë n−íc Ph¸p c¶. Së dÜ chóng t«i nhËn xÐt mét c¸ch lÞch sù nh− vËy, lμ nh»m tá th¸i ®é t«n träng quyÒn tù do ng«n luËn. Tr−íc hÕt, chóng t«i thÊy trong bμi b¸o nãi vÒ vÊn ®Ò ®ã, c¸i c©u ¸m chØ cã ¸c ý lμ "ngay ngμy h«m sau «ng Anbe Xar« ®Æt ch©n trë vÒ ®Êt n−íc Ph¸p, th× nh÷ng nhμ ¸i quèc An Nam lËp tøc b¸c bá nh÷ng lêi tuyªn bè l¹c quan cña «ng". Chóng t«i kh«ng ®−îc biÕt bμi diÔn v¨n mμ «ng §¬vila ®· ¸m chØ, chóng t«i kh«ng bμn vÒ bμi diÔn v¨n Êy. Nh−ng ngay tõ b©y giê chóng t«i còng cã thÓ nãi r»ng, dï sao ®i n÷a th× t¸m ®iÓm cña b¶n Yªu s¸ch cña nh©n d©n An Nam kh«ng nãi ng−îc l¹i chót nμo nh÷ng ý kiÕn cña «ng Anbe Xar«, ng−êi ®· tuyªn bè trong tÊt c¶ nh÷ng diÔn v¨n cña m×nh ®äc tr−íc nh÷ng ng−êi b¶n xø r»ng m×nh kiªn quyÕt muèn më ra cho hä mét kû nguyªn tù do vμ c«ng lý. V× nh÷ng lêi høa hÑn cña «ng phï hîp víi nh÷ng yªu s¸ch cña chóng t«i, nªn ngay khi ®−îc biÕt tin «ng trë vÒ Ph¸p chóng t«i véi v· göi ®Õn «ng b¶n ghi nh÷ng yªu s¸ch cña chóng t«i. Trong lóc chê xem chÝnh s¸ch cña «ng ®¸p øng ®−îc ®Õn møc ®é nμo nh÷ng nguyÖn väng cña chóng t«i, chóng t«i vui lßng thõa nhËn r»ng ®· nhiÒu lÇn «ng ta ph¸t biÓu ®Ó b¶o vÖ nh÷ng ng−êi b¶n xø, chèng l¹i sù ¸p bøc cña nh÷ng tªn thùc d©n ®éc ¸c vμ sù chuyªn chÕ cña nh÷ng tªn viªn chøc tμn b¹o, bÊt chÊp nh÷ng ®ßn c«ng kÝch cña mét chiÕn dÞch võa ®¸ng ghÐt võa nham hiÓm cña b¸o chÝ, mét chiÕn dÞch kh«ng giÊu kÝn ®−îc tÝnh ph¶n nghÞch cña nã b»ng nh÷ng lêi nguþ biÖn vÒ uy tÝn vμ b»ng nh÷ng lý lÏ gi¶ dèi vÒ lîi Ých chung. Chóng t«i ®· nhÊn m¹nh nh÷ng ch÷ nh÷ng tªn thùc d©n ®éc ¸c vμ nh÷ng viªn chøc tμn b¹o, v× chóng t«i biÕt r»ng cã nh÷ng ng−êi thùc d©n chÝnh trùc vμ nh÷ng viªn chøc c«ng b»ng. Khèn nçi, hä cßn l©u míi lμ ®a sè, thËm chÝ cßn ®ang sî r»ng hä lμ mét thiÓu sè rÊt nhá n÷a. Råi «ng §¬vila chÐp l¹i t¸m yªu s¸ch cña ng−êi An Nam, vμ kÌm theo yªu s¸ch thø ba - tù do b¸o chÝ vμ ng«n luËn - «ng ®−a ra nhËn xÐt nμy: mμ b¶n th©n chóng ta còng kh«ng ®−îc h−ëng, vμ kÌm theo yªu s¸ch thø b¶y - thay chÕ ®é s¾c lÖnh b»ng chÕ ®é luËt- «ng ®−a ra nhËn xÐt nμy: hÖt nh− ë n−íc ta. Còng vËy th«i, tÝnh gi¶ dèi còng kh«ng ®−îc che ®Ëy kÝn ®¸o g× h¬n. Chóng t«i xin phÐp hái «ng §¬vila r»ng ph¶i ch¨ng «ng coi ®éc gi¶ cña «ng lμ nh÷ng ng−êi qu¸ − ngu ngèc, khi «ng ®Þnh dïng c¸i lèi b×nh luËn quû quyÖt ®ã ®Ó lμm cho hä lÉn lén t×nh tr¹ng hoμn toμn vμ vÜnh viÔn kh«ng cã quyÒn tù do t− t−ëng víi sù kiÓm duyÖt, tøc lμ mét t×nh tr¹ng hoμn toμn cã tÝnh chÊt t¹m thêi vμ chØ nh»m mét vμi lo¹i tin tøc th«i. Cßn vÒ viÖc thay thÕ chÕ ®é s¾c lÖnh b»ng chÕ ®é luËt, th× chóng t«i kh«ng hiÓu t¹i sao «ng §¬vila l¹i sî viÖc Êy ®Õn thÕ, v× nh÷ng ng−êi trong s¹ch th× kh«ng viÖc g× ph¶i sî sù kiÓm so¸t cña ai c¶, ngay c¶ sù kiÓm so¸t cña NghÞ viÖn n÷a. Lêi tr¸ch cø nÆng nhÊt cña «ng §¬vila ®èi víi nh÷ng nhμ ¸i quèc An Nam lμ ®· ph¸t biÓu trùc tiÕp víi nh©n d©n Ph¸p vμ víi nÒn C«ng lý thÕ giíi cña tÊt c¶ c¸c c−êng quèc. Chóng t«i s½n sμng thõa nhËn víi «ng r»ng nh÷ng ng−êi An Nam ®· ®i vμo mét tr−êng hîp hoμn toμn ®¸ng xö gi¶o, khi kh«ng nhê ®Õn mét nhμ thùc d©n cì «ng lμm trung gian. Thõa nhËn nh− vËy råi, chóng t«i xin chÐp l¹i nguyªn v¨n c¸i c©u mμ «ng cho lμ khã hiÓu, c©u ®ã nh− sau: "§−a ra nh÷ng yªu s¸ch trªn ®©y, nh©n d©n An Nam tr«ng cËy vμo chÝnh nghÜa thÕ giíi cña tÊt c¶ c¸c c−êng quèc vμ ®Æc biÖt tin vμo lßng réng l−îng cña nh©n d©n Ph¸p cao c¶, tøc lμ cña nh÷ng ng−êi ®ang n¾m vËn mÖnh cña nh©n d©n An Nam, cña nh÷ng ng−êi, do chç n−íc Ph¸p lμ mét n−íc Céng hoμ, nªn ®−îc coi lμ nh÷ng ng−êi b¶o hé cho nh©n d©n An Nam". Chóng t«i kh«ng d¸m gi¶i thÝch cho «ng §¬vila r»ng, thÕ nμo lμ mét n−íc Céng hoμ, v× m«n s− ph¹m kh«ng ph¶i lμ së tr−êng cña chóng t«i, nh−ng v× «ng t×m c¸ch bÎ quÑo mét c©u minh b¹ch nh− vËy, nªn chóng t«i tù hái kh«ng biÕt cã ph¶i «ng ®· cã danh dù
  • 17. 4 hå chÝ minh toμn tËp T©m ®Þa thùc d©n 5 ®−îc lμm båi bÕp trong mét nhμ bÕp nhμ vua nμo ®ã ch¨ng. Vμ b©y giê khi mμ «ng §¬vila tù hái r»ng tr¸ch nhiÖm ë ®©u, th× chóng t«i ph¶i nãi tr¾ng ra víi «ng r»ng cÇn t×m tr¸ch nhiÖm, kh«ng ph¶i ë chÝnh s¸ch cña «ng Xar« mμ ë t×nh h×nh th¶m h¹i mμ ng−êi ta ®· ®Ó l¹i cho «ng Xar«. NÕu sau mét nöa thÕ kû sèng d−íi sù thèng trÞ cña n−íc Ph¸p mμ nh©n d©n An Nam rót cuéc l¹i ph¶i ®i xin vμi b¶o ®¶m c¸ nh©n vμ vμi quyÒn tù do mμ tÊt c¶ nh÷ng n−íc l¸ng giÒng cña m×nh ®Òu ®−îc h−ëng, th× ®iÒu ®ã kh«ng ph¶i lμ t¹i «ng Xar« th©n d©n b¶n xø, mμ ®iÒu ®ã cã nguyªn nh©n s©u xa h¬n n÷a, ®ã lμ do chÝnh s¸ch bãc lét vμ ngu d©n mμ «ng §¬vila vμ bÌ ph¸i tuyªn truyÒn, chø kh«ng ph¶i cña «ng Xar«. A, b©y giê chóng t«i ®· n¾m ®−îc ®éng c¬ cña nh÷ng ®ßn c«ng kÝch «ng Xar« råi. ¤ng Xar« bÞ c«ng kÝch v× «ng th©n d©n b¶n xø. ¤ng §¬vila nh¾c nhë r»ng nh÷ng ng−êi ®· cã kinh nghiÖm ë §«ng D−¬ng ®· cè c«ng khuyªn «ng Xar«, nh−ng «ng Xar« kh«ng chÞu nghe hä. Theo ng«n ng÷ cña nh÷ng tªn thùc d©n ®éc ¸c, thø kinh nghiÖm ë §«ng D−¬ng cã nghÜa lμ kinh nghiÖm trong nghÖ thuËt bãc lét, c−íp bãc ng−êi b¶n xø, kinh nghiÖm sèng b»ng må h«i cña ng−êi b¶n xø. ¤ng Xar« ®· khinh bØ kh«ng thÌm nghe lêi bän cè vÊn vô lîi Êy, ®iÒu ®ã còng dÔ hiÓu. C¸i c©u trong tê Le Courrier d'Haiphong3 mμ «ng §¬vila dÉn ra vμ tuyªn bè r»ng, c©u ®ã lμ cã tÝnh chÊt tiªn tri (sic) x¸c nhËn tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu mμ chóng t«i võa nãi, nguyªn v¨n c©u ®ã nh− sau: "ChÝnh s¸ch Êy (chÝnh s¸ch th©n d©n b¶n xø) cña «ng Xar« chØ cã thÓ tiÕn hμnh ®−îc b»ng c¸ch hy sinh lßng tù t«n vμ nh÷ng quyÒn lîi cña nh÷ng ng−êi ¢u ë n−íc nμy, v× chÝnh s¸ch ®ã chØ nh»m lμm cho nh÷ng d©n b¶n xø thμnh nh÷ng ng−êi b×nh ®¼ng víi chóng ta, råi nhanh chãng trë thμnh chñ chóng ta". KÕt luËn: ®èi víi d©n b¶n xø, th× ph¶i gi÷ hä vÜnh viÔn trong c¶nh n« lÖ. Chóng t«i thiÕt t−ëng r»ng, nh÷ng ng−êi Ph¸p th«ng minh vμ ch©n thùc biÕt tá tÝnh −u viÖt tù nhiªn cña m×nh ë bÊt cø n¬i nμo m×nh sèng, th× kh«ng cÇn ph¶i sèng gi÷a nh÷ng ng−êi b¶n xø vÜnh viÔn bÞ kho¸ måm bÞt miÖng vμ bÞ xá mòi, míi cã thÓ gi÷ ®−îc tÝnh −u viÖt ®ã. Sau cïng, «ng §¬vila cho r»ng m×nh biÕt râ lμ mét ®¶ng ®éc lËp ®· xuÊt hiÖn vμ ®¶ng nμy ®· v−ît qua ®Çu «ng Xar« ®Ó ph¸t biÓu víi nh©n d©n Ph¸p vμ víi c¸c c−êng quèc mμ hä muèn nãi víi t− c¸ch b×nh ®¼ng víi nhau. ¤ng nãi thªm r»ng: ®©y lμ mét giÊc m¬ vμ tõ giÊc m¬ nμy «ng thÊy nguån gèc cña sai lÇm mμ «ng Anbe Xar« ph¹m ph¶i lμ n¨m 1913 «ng Anbe ®· d¹y cho ng−êi An Nam biÕt r»ng n−íc §øc ®· chiÕm And¸tx¬ - Loren cña n−íc Ph¸p n¨m 1871. NÕu cã mét ®¶ng ®éc lËp tån t¹i, th× ®¶ng nμy kh«ng ph¶i ®i ¨n xin mét vμi quyÒn tù do, mμ thiÕu nã th× con ng−êi lμ mét tªn n« lÖ khèn khæ. Chóng t«i thö lμm yªn lßng «ng §¬vila b»ng c¸ch nãi r»ng, §¶ng cña chóng t«i nãi víi nh©n d©n Ph¸p, còng lμ nãi c¶ víi «ng §¬vila. Cuèi cïng, «ng §¬vila kh«ng thÓ kh«ng biÕt vÒ mÆt quèc tÕ, khi ng−êi ta nãi b×nh ®¼ng víi nhau, ng−êi ta dïng con ®−êng ngo¹i giao, chø kh«ng ph¶i b»ng con ®−êng thØnh cÇu. VËy th× giÊc m¬ ®Ñp mμ ng−êi ta kiªu h·nh ®· t×m thÊy ch×a khãa, tù nã ®· tan tμnh. Chóng t«i ®Ó cho «ng §¬vila víi mét giÊc m¬ kh¸c, giÊc m¬ lμm cho d©n An Nam quªn ®i r»ng chØ víi nöa sè nh÷ng luËt d©n sù mμ tr−íc kia nh÷ng ng−êi And¸tx¬ - Loren cã ®−îc d−íi sù thèng trÞ cña §øc, th× d©n An Nam còng sÏ ®ì khæ h¬n rÊt nhiÒu. §óng vËy, theo ý nghÜa ®ã th× viÖc so s¸nh And¸tx¬ - Loren Phæ ho¸ víi §«ng D−¬ng Ph¸p hãa dÜ nhiªn lμ h¹i. NGuyÔn ¸i Quèc Tμi liÖu ®¸nh m¸y, tiÕng Ph¸p. B¶n chôp l−u t¹i ViÖn LÞch sö §¶ng.
  • 18. 6 Hå chÝ minh toμn tËp 7 VÊN §Ò D¢N B¶N Xø B¸o L'HumanitÐ4 ngμy 18-6 míi ®©y ®· ®¨ng v¨n b¶n thØnh cÇu cña nh÷ng ng−êi An Nam göi Héi nghÞ Hoμ b×nh5 ®ßi ©n x¸ cho tÊt c¶ c¸c tï chÝnh trÞ ng−êi b¶n xø, ®ßi c¶i c¸ch ph¸p chÕ ë §«ng D−¬ng b»ng ban hμnh nh÷ng b¶o ®¶m cho ng−êi b¶n xø còng nh− cho ng−êi ¢u, ®ßi tù do b¸o chÝ, tù do héi häp vμ lËp héi, tù do d¹y häc, ®ßi thay thÕ chÕ ®é s¾c lÖnh b»ng chÕ ®é ph¸p luËt; vμ sau cïng, ®ßi cã mét ®oμn ®¹i biÓu th−êng trùc cña d©n b¶n xø, ®−îc bÇu vμo NghÞ viÖn Ph¸p. Chóng t«i chØ cã thÓ coi c¸c yªu s¸ch rÊt ®óng ®¾n ®ã còng lμ cña chÝnh m×nh, trong thêi ®¹i mμ ý muèn cña nh©n d©n lμ n¾m quyÒn tù quyÕt. N−íc Ph¸p ®· tõng b¾t ®Çu ®¸nh chiÕm §«ng D−¬ng gÇn nh− cïng thêi gian mμ n−íc NhËt ®i nh÷ng b−íc ®Çu tiªn trong cuéc c¶i c¸ch næi tiÕng n¨m 1868. Nh−ng trong kho¶ng mét nöa thÕ kû, n−íc NhËt ®· biÕt t¹o lËp ®−îc mét chÕ ®é ®−a nã vμo h¹ng nh÷ng c−êng quèc ®øng ®Çu thÕ giíi; cßn n−íc Ph¸p th× ph¶i nãi r»ng vÉn ®ang mß mÉm trong chÝnh s¸ch §«ng D−¬ng cña m×nh. ThËm chÝ cã thÓ tù hái ®· tõng cã mét chÝnh s¸ch §«ng D−¬ng bao giê ch¨ng? - V× lÏ tõ khi bÞ Ph¸p chiÕm, ®Êt n−íc chóng t«i hÇu nh− lu«n lu«n sèng lay l¾t ngμy nμy qua ngμy kh¸c, kh«ng hÒ biÕt chÝnh quyÒn muèn dÉn m×nh ®i ®Õn ®©u, - chÝnh quyÒn nμy khi th× nãi vÒ chÝnh s¸ch ®ång hãa, khi th× nãi vÒ chÝnh s¸ch liªn hiÖp hoÆc g× kh¸c n÷a, nh−ng thËt ra ch¼ng ¸p dông mét chÝnh s¸ch nμo c¶. T×nh h×nh ®Ých thùc lμ nh− sau: nay còng nh− tr−íc kia, kÎ chinh phôc vμ nh©n d©n bÞ chinh phôc ®Òu sèng mÆt ®èi mÆt, trong mét kh«ng khÝ nghi kþ lÉn nhau. Bøc tranh ¶m ®¹m nμy ®¸ng ®−îc quan t©m, ®−îc xÐt vÒ mét sè mÆt kh¸c nhau. VÒ t©m lý, ë phÝa kia lμ th¸i ®é hiÒm nghi vμ khinh miÖt; cßn ë phÝa nμy l¹i lμ t©m tr¹ng bùc däc vμ tuyÖt väng. C¸c Ên phÈm s¸ch b¸o thùc d©n ®Òu ®Çy rÉy nh÷ng ®ßn ®¶ kÝch hung b¹o ®¸nh vμo nh©n d©n bÞ chinh phôc, ®Òu trμn ngËp nh÷ng lêi chöi rña phun th¼ng vμo mÆt hä víi dòng khÝ cμng hung h¨ng v× t¸c gi¶ biÕt tr−íc r»ng hä kh«ng thÓ nμo tr¶ miÕng l¹i ®−îc vμ hä chØ ®μnh ph¶i nghiÕn r¨ng mμ nuèt lÊy. Ng−êi ta ®äc thÊy trong lo¹i Ên phÈm võa nªu nh÷ng ph¸n quyÕt nh− thÕ nμy ch¼ng h¹n: " §èi víi c¸i gièng nßi annamÝt Êy, chØ cã mét c¸ch tèt ®Ó cai trÞ nã, - ®ã lμ ¸ch thèng trÞ b»ng søc m¹nh... TruyÒn häc vÊn cho bän annamÝt hoÆc cho phÐp chóng tù chóng cã häc vÊn, tøc lμ mét mÆt cung cÊp cho chóng nh÷ng sóng b¾n nhanh ®Ó chèng chóng ta, vμ mÆt kh¸c ®μo t¹o nh÷ng con chã th«ng th¸i g©y r¾c rèi h¬n lμ cã Ých...". VÒ hμnh chÝnh vμ ph¸p lý: c¶ mét vùc th¼m c¸ch biÖt ng−êi ¢u víi ng−êi b¶n xø. Ng−êi ¢u h−ëng mäi tù do vμ ngù trÞ nh− ng−êi chñ tuyÖt ®èi; cßn ng−êi b¶n xø th× bÞ bÞt mâm vμ bÞ buéc d©y d¾t ®i, chØ cã quyÒn ph¶i phôc tïng, kh«ng ®−îc kªu ca; v× nÕu anh ta d¸m ph¶n ®èi th× anh ta liÒn bÞ tuyªn bè lμ kÎ ph¶n nghÞch hoÆc lμ mét tªn c¸ch m¹ng, vμ bÞ ®èi xö ®óng víi téi tr¹ng Êy. Cμng khèn khæ h¬n cho ng−êi b¶n xø nμo xuÊt ngo¹i ®Ó tho¸t khái c¸i chÕ ®é dÞu hiÒn Êy: gia quyÕn anh ta bÞ hμnh h¹; b¶n th©n anh ta, nÕu bÞ b¾t, th× bÞ tï khæ sai hoÆc bÞ ®Èy lªn m¸y chÐm. ThËm chÝ ®Ó ®i l¹i trong n−íc, tõ ®Þa ph−¬ng nμy ®Õn ®Þa ph−¬ng kh¸c theo luËt, ng−êi b¶n xø ph¶i mang theo giÊy phÐp. Cßn c«ng lý, ®èi víi ng−êi b¶n xø, nã tån t¹i nh− thÕ nμy ®©y: ng−êi ¢u nμo ®· giÕt chÕt, tμn s¸t hoÆc c−ìng d©m ng−êi b¶n xø, th× trong tr−êng hîp vô ¸n kh«ng thÓ ®−îc Øm hoμn toμn, anh ta ch¾c mÈm r»ng m×nh ®−îc toμ ¸n tha bæng, m×nh ra toμ ch¼ng qua lμ chuyÖn h×nh thøc. §ã lμ viÖc
  • 19. 8 Hå chÝ minh toμn tËp 9 ¸p dông nguyªn t¾c nh»m b¶o tån b»ng mäi c¸ch uy tÝn cña ng−êi da tr¾ng tr−íc bän da vμng. NghÞ viÖn Ph¸p cã biÕt chót ®Ønh vÒ viÖc võa nªu, qua mét sè ®iÒu tiÕt lé cña «ng nghÞ sÜ Vi«nlÐt trong mét b¶n b¸o c¸o vÒ ng©n s¸ch §«ng D−¬ng. Sù ngù trÞ cña b¹o chÝnh ë c¸c tØnh, ng−êi b¶n xø bÞ trãi tay trãi ch©n, ph¶i g¸nh chÞu thãi tuú høng, chuyªn quyÒn cña c¸c quan cai trÞ ng−êi Ph¸p vμ thãi tham tμn cña bän lμm t«i tí ngoan ngo·n cho chóng, bän quan l¹i, s¶n phÈm cña chÕ ®é míi! Êy lμ c«ng lý bÞ b¸n ®øt cho kÎ nμo mua ®¾t nhÊt, tr¶ gi¸ hêi nhÊt. X−a kia, ng−êi b¶n xø bao giê còng cã thÓ kªu lªn ®Õn tËn TriÒu ®×nh nhμ vua; nh−ng nay th× anh chμng "annamÝt" khèn khæ ch¼ng biÕt cã th¸nh nh©n nμo ®Ó dùa, vμ cßn l¹i cho anh ta, chØ lμ c«ng lý cña Chóa trêi. Riªng ®èi víi nh÷ng ai mμ ng«n ng÷ thùc d©n gäi lμ bän quÊy rèi, th× nh÷ng phiªn häp ©m u, ®−îc t« ®iÓm thμnh toμ ®¹i h×nh, bÝ mËt quyÕt ®Þnh sè phËn cña hä - nh÷ng ng−êi b¶n xø chÝnh trùc mμ ®ång bμo cña hä ®Òu coi träng vμ tin yªu. Sù t−¬ng ph¶n cμng næi bËt kh«ng kÐm trong lÜnh vùc kinh tÕ. Mét bªn lμ nh÷ng ng−êi b¶n xø bÞ d×m trong c¶nh dèt n¸t vμ suy yÕu bëi mét hÖ thèng tinh kh«n nh»m nhåi sä, ®Çn ®én ho¸, kh«ng lÊp liÕm hÕt ®−îc d−íi mét d¹ng gi¸o dôc bÞp bîm: hä ph¶i ®æ må h«i s«i n−íc m¾t trong nh÷ng lao t¸c nÆng nhäc nhÊt vμ b¹c bÏo nhÊt ®Ó kiÕm sèng mét c¸ch chËt vËt, vμ hÇu nh− chØ b»ng søc cña hä th«i, ®Ó nu«i mäi ng©n quü cña chÝnh quyÒn. Mét bªn lμ nh÷ng ng−êi Ph¸p vμ ng−êi n−íc ngoμi: hä ®Òu ®i l¹i tù do, tù dμnh cho m×nh tÊt c¶ c¸c tμi nguyªn cña ®Êt n−íc, chiÕm ®o¹t toμn bé xuÊt nhËp khÈu vμ tÊt c¶ c¸c ngμnh nghÒ bÐo bë nhÊt, bãc lét tr©ng tr¸o trong c¶nh dèt n¸t vμ nghÌo khèn cña nh©n d©n. Buéc ph¶i bÞ kiÒm chÕ bëi søc m¹nh, nh©n d©n An Nam, mμ lÞch sö ch©n chÝnh ®· khëi ®Çu tõ h¬n 3000 n¨m, tõng lóc tõng lóc nh− cã nh÷ng ®ît cån cμo chèng ®èi, biÓu hiÖn b»ng nh÷ng m−u toan næi dËy réng kh¾p, hoÆc b»ng hμnh ®éng cña nh÷ng con ng−êi tuyÖt väng, nh− nh÷ng cuéc biÓu t×nh «n hoμ n¨m 1908 (xem Bulletin officiel de la Ligue des Droits de l' Homme, ngμy 31-10- 1912), vμ nh− nh÷ng vô næ bom gÇn ®©y ë Nam Kú vμ ë B¾c Kú. Than «i! §ã lμ nh÷ng cuéc ph¶n kh¸ng v« hiÖu mμ mçi lÇn ®Òu ®em l¹i nh÷ng trËn ®μn ¸p ®Ém m¸u, vμ thªm n÷a ®· t¹o cí cho chÝnh quyÒn thÓ theo Nap«lª«ng trong vô chiÕc "m¸y ma qu¸i"1) , mμ trõ khö mét c¸ch lÞch sù nh÷ng ng−êi An Nam kh«ng tá vÎ hoan h« thãi ®éc ®o¸n cña nã. Ng−êi ta biÕt r»ng trong chiÕn 3F2 ) , §«ng D−¬ng ®· lμ n¬i diÔn ra nh÷ng sù kiÖn ®au lßng, dÉn ®Õn viÖc ban bè thiÕt qu©n luËt, vμ kÌm theo lμ nh÷ng vô tuyªn ¸n vμ hμnh quyÕt hμng lo¹t. Giê ®©y, c¸c nhμ tï khæ sai ë Guyan, ë T©n Calª®«ni, ë C«n §¶o, v.v. ®Òu ®Çy ¾p tï chÝnh trÞ ng−êi b¶n xø. Sóng liªn thanh vμ m¸y chÐm ®Òu chãng v¸nh buéc nh÷ng ai b−íng bØnh, nh÷ng ai ph¶n kh¸ng ph¶i im h¬i lÆng tiÕng. Sù c¹nh tranh cña NhËt B¶n T×nh h×nh mμ chóng t«i võa míi ph¸c ra mét sè nÐt lín, cã lÏ sÏ cã thÓ kÐo dμi v« tËn, nÕu cuéc chiÕn tranh - ®· ®¶o lén toμn bé ch©u ¢u - hiÖn nay kh«ng kÐo theo mét sù x× xμo míi vÒ vÊn ®Ò d©n b¶n xø. Qu¶ vËy, do chiÕn tranh, n−íc NhËt ®· tranh thñ ®−îc, tõ phÝa n−íc Ph¸p, nh÷ng quyÒn −u tiªn ®Æc biÖt ë §«ng D−¬ng. VËy ph¶i thÊy tr−íc r»ng ng−êi NhËt sÏ ®Õn lËp nghiÖp ngμy cμng nhiÒu trªn xø nμy vμ sÏ lμm ®ñ mäi nghÒ ë ®©y; kÕt qu¶ lμ d©n b¶n xø sÏ sèng cμng khèn ®èn h¬n: bÞ h·m trong c¶nh dèt n¸t bëi chÝnh s¸ch ®Çn ®én ho¸, bÞ suy yÕu v× ph¶i chÞu nhiÒu thiÕu thèn, nhiÒu thñ ®o¹n ®Çu ®éc cña Nhμ n−íc - ng©n khè vμ c¸c c«ng ty ®Æc nh−îng Ðp hä tiªu thô thuèc phiÖn, r−îu -, hä sÏ tiÕp tôc luÈn quÈn trong mét c¸i vßng thu hÑp qu¸ ®çi. XÐt vÒ nguyªn t¾c, tiÕn bé chung phô thuéc vμo viÖc ph¸t triÓn 1) Machine infernale. M¸y ma qu¸i næ cã thÓ g©y tö vong, ®· tõng ®−îc bè trÝ ®Ó ¸m s¸t B«nap¸ct¬. May thay, B«nap¸ct¬ tho¸t n¹n vμ biÕt râ thñ ph¹m. Tuy vËy, «ng khÐo thõa c¬ h¹ lÖnh ®μy 138 ng−êi v« téi, cã hμnh vi kh«ng t¸n thμnh chÝnh s¸ch cña «ng. 2) ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt.
  • 20. 10 Hå chÝ minh toμn tËp 11 chñ nghÜa quèc tÕ; vμ v¨n minh chØ cã lîi khi c¸c quan hÖ quèc tÕ ®−îc më réng vμ t¨ng c−êng. MÆt kh¸c, lμ phi lý nÕu nghÜ r»ng hai d©n téc l¸ng giÒng nh− d©n téc An Nam vμ d©n téc NhËt B¶n l¹i cã thÓ cø tån t¹i biÖt lËp ®èi víi nhau. Nh−ng ng−êi NhËt, nhê ë chÝnh phñ kh«n khÐo cña hä, cã c¸c ph−¬ng tiÖn rÊt ®Çy ®ñ, ®−îc trang bÞ tèt ®Ó tiÕn hμnh ®Êu tranh kinh tÕ; trong khi ®ã th× ng−êi An Nam- chóng t«i ®· nãi v× sao - l¹i hoμn toμn lμ con sè kh«ng , xÐt vÒ mÆt tiÕn bé hiÖn ®¹i, so víi c¸c l¸ng giÒng cña hä: ng−êi Hoa, ng−êi NhËt, ng−êi Xiªm vμ c¶ ng−êi Ên n÷a. C©u hái ®Æt ra tõ rμy, lμ ®øng tr−íc t×nh h×nh míi ®−îc t¹o ra bëi nh÷ng luång du nhËp cña ng−êi n−íc ngoμi, ph¶i ch¨ng ChÝnh phñ Ph¸p tin r»ng ®· ®óng lóc, v× lîi Ých chung, ph¶i gi¶i phãng d©n b¶n xø vμ gióp ®ì hä b»ng tÊt c¶ c¸c ph−¬ng tiÖn m×nh cã trong tay, ®Ó hä tù chuÈn bÞ cho cuéc c¹nh tranh gay go mμ hä sÏ ®¶m ®−¬ng ®èi víi ng−êi NhËt vμ nh÷ng ng−êi n−íc ngoμi kh¸c? NÕu lêi ®¸p cã chiÒu kh¼ng ®Þnh, th× chóng t«i khã hiÓu v× sao c¸c yªu s¸ch cña m×nh, mμ b¸o L'HumanitÐ ®· ®¨ng trong sè ra ngμy 18-6 võa qua, l¹i cã thÓ g©y chÊn ®éng trong giíi thùc d©n. Chóng t«i biÕt ®Ých x¸c r»ng mét sÜ quan cao cÊp chØ huy c¸c tËp ®oμn lao c«ng thuéc ®Þa - cã lÏ c¨n cø vμo nh÷ng chØ thÞ nhËn ®−îc tõ bªn trªn - ®· h¹ lÖnh cho tõng tr−ëng tËp ®oμn h·y tÞch thu tÊt c¶ nh÷ng b¶n yªu s¸ch võa nªu, t×m thÊy ë nh÷ng ng−êi lao c«ng An Nam. RÊt «n hoμ c¶ vÒ néi dung lÉn vÒ h×nh thøc, c¸c nguyÖn väng cña chóng t«i nh»m vμo nh÷ng c¶i c¸ch chñ yÕu cho viÖc gi¶i phãng chóng t«i, vμ nh»m vμo nh÷ng quyÒn tù do mμ nÕu kh«ng cã chóng th× con ng−êi ngμy nay chØ lμ mét kÎ n« lÖ khèn n¹n. Kh«ng ai cã thÓ phñ nhËn r»ng nÕu kh«ng cã c¸c quyÒn tù do Êy, thiÕt yÕu cho viÖc truyÒn b¸ nh÷ng t− t−ëng vμ kiÕn thøc mμ ®êi sèng hiÖn ®¹i ®ßi hái, th× kh«ng thÓ tr«ng mong tiÕn hμnh bÊt cø mét c«ng cuéc gi¸o ho¸ nghiªm chØnh nμo c¶. NGUYÔN ¸I QuèC B¸o L'HumanitÐ, ngμy 2-8-1919. §¤NG D¦¥NG Vμ TRIÒU TI£N MéT Sù SO S¸NH THó VÞ ThÕ giíi sÏ chØ cã nÒn hoμ b×nh cuèi cïng khi tÊt c¶ c¸c d©n téc tù m×nh tho¶ thuËn víi nhau cïng tiªu diÖt con qu¸i vËt ®Õ quèc chñ nghÜa ë kh¾p mäi n¬i mμ hä gÆp nã. Trong khi chê ®îi ngμy ®ã, hiÖn nay hä cßn lμ n¹n nh©n cña con qu¸i vËt Êy, ®ßi hái mét c¸ch nghiªm kh¾c, nh©n danh nguyªn t¾c cña d©n téc ®−îc quyÒn tù quyÕt vμ hä rÊt xøng ®¸ng ®Ó l−u ý tiÕng nãi cña hä ph¶i ®−îc l¾ng nghe víi t×nh c¶m ®Ëm ®μ trong nh©n d©n c¸c n−íc ch©u ¢u vμ ch©u Mü. D− luËn thÕ giíi ®èi víi c¸c n−íc ®ang rªn xiÕt d−íi ¸ch thèng trÞ cña n−íc ngoμi kh«ng ph¶i kh«ng lμm cho nh÷ng kÎ ®i bãc lét c¸c d©n téc lo sî. ChÝnh phñ NhËt B¶n nh×n thÊy tr−íc hËu qu¶ ®¸ng buån khi ®· më mét cuéc chinh ph¹t rÊt lín cña chñ nghÜa qu©n phiÖt, ®ang thõa nhËn ph¶i c¶i c¸ch chÕ ®é ë TriÒu Tiªn theo mét tinh thÇn khoan dung. Tù TRÞ ë TRIÒU TI£N Mét s¾c lÖnh cña Hoμng triÒu, c«ng bè ë §«ng Kinh, ngμy 19-8- 1919, thõa nhËn tù trÞ cho TriÒu Tiªn, vμ tuyªn bè nh÷ng ng−êi TriÒu Tiªn vμ NhËt B¶n vÒ mÆt ph¸p luËt ®Òu b×nh ®¼ng vμ ®Òu ®−îc h−ëng nh÷ng quyÒn h¹n ngang nhau, kh«ng ph©n biÖt lμ ng−êi n−íc nμo. Chóng ta còng ph¶i thÊy tr−íc r»ng nh÷ng ng−êi yªu n−íc TriÒu Tiªn sÏ kh«ng v× thÕ mμ lÊy lμm tho¶ m·n vμ hä cßn tiÕp tôc ®ßi cho ®−îc ®éc lËp hoμn toμn, bëi v× ph¶i ch¨ng hä ph¶n ®èi ®¹o s¾c lÖnh Êy víi lý do lμ nã còng nh− tÊt c¶ c¸c quy ®Þnh luËt ph¸p
  • 21. 12 Hå chÝ minh toμn tËp 13 kh¸c cã gi¸ trÞ nhiÒu hay Ýt cßn tuú ë sù thùc hiÖn ra sao n÷a. Râ rμng lμ chóng t«i kh«ng hÒ ®ãng vai trß ®¸ng khinh bØ lμm ng−êi biÖn hé cho chñ nghÜa ®Õ quèc NhËt, mμ lμ chóng t«i lªn ¸n nã còng nh− lªn ¸n tÊt c¶ c¸c thø chñ nghÜa ®Õ quèc. Chóng t«i còng kh«ng so s¸nh mét c¸ch cô thÓ chi tiÕt gi÷a chÕ ®é cai trÞ cña NhËt víi chÕ ®é cai trÞ cña Ph¸p, mÆc dÇu vÒ nhiÒu mÆt, sù so s¸nh Êy còng sÏ lμm lîi cho NhËt B¶n, mμ hiÓn nhiªn n−íc nμy ch−a bao giê cã ý ®Þnh ®Çu ®éc ng−êi TriÒu Tiªn b»ng c¸ch b¾t buéc hä ph¶i uèng r−îu vμ hót thuèc phiÖn; nh−ng ngμy nay, chÝnh phñ §«ng Kinh ®· tuyªn bè chÝnh thøc gi¶i phãng ng−êi TriÒu Tiªn b»ng c¸ch ®ång ho¸ hä hoμn toμn nh− nh÷ng c«ng d©n NhËt B¶n. ThËt ®¸ng buån thay khi thÊy r»ng sau 50 n¨m thèng trÞ mμ nh÷ng ng−êi ®¹i diÖn cho n−íc Céng hoμ Ph¸p ë §«ng D−¬ng vÉn cø ngoan cè k×m ch©n ng−êi b¶n xø trong vßng n« lÖ, kh«ng cho hä h−ëng mét chót quyÒn tù do nμo còng nh− c¸c quyÒn kh¸c theo luËt ph¸p quy ®Þnh, thÕ mμ ë c¸i ®Õ quèc mÆt trêi mäc kia l¹i trÞnh träng tuyªn bè cho c¶ mét d©n téc ®−îc h−ëng toμn bé c¸c quyÒn c«ng d©n, c¸i d©n téc mμ hä chØ míi thèng trÞ ch−a ®Çy 15 n¨m, ®Ó m−u cÇu tr¸nh ®−îc c¸i tai ho¹ Nga d−íi triÒu ®¹i Nga hoμng. Sù NHåI Sä NH÷NG NG¦êI DA VμNG Trong nh÷ng n¨m chiÕn tranh, nhiÒu phong trμo quèc gia quan träng ®· næ ra ë TriÒu Tiªn còng nh− ë §«ng D−¬ng ®Ó lËt ®æ ¸ch thèng trÞ cña ng−êi n−íc ngoμi. Nh−ng liÒn sau khi ®· dËp t¾t ®−îc c¸c phong trμo phiÕn lo¹n, th× chÝnh phñ NhËt B¶n ®· cã ngay biÖn ph¸p xo¸ bá c¸i dÜ v·ng cña nh÷ng biÕn cè ®au th−¬ng Êy b»ng nh÷ng c¶i c¸ch tiÕn bé vμ t×m c¸ch hoμ hîp d©n téc bÞ trÞ víi d©n téc thèng trÞ b»ng c¸ch thõa nhËn hä cã nh÷ng quyÒn ngang nhau theo luËt ph¸p quy ®Þnh. Cßn nh− chÝnh phñ thuéc ®Þa Ph¸p th× vÉn ngoan cè mét c¸ch ng©y th¬ cho r»ng ë §«ng D−¬ng nμy muèn rμng buéc nh÷ng ng−êi b¶n xø th× chØ cÇn vç vÒ hä m·i m·i b»ng nh÷ng bμi diÔn v¨n long träng, nh÷ng luËn ®iÖu tuyªn truyÒn gian ngoan vμ b»ng nh÷ng lêi thÒ nguyÖn trung thμnh mμ nã chØ ®¸ng gi¸ ë chç ng−êi ta ®Æt vμo ®Êy: trong c¸i xø nμy do thiÕu sãt hay nãi cho ®óng h¬n, lμ do ý ®Þnh cña chÝnh phñ, nªn ®©u ®©u tõ trªn xuèng d−íi còng ®Òu cã c¸i n¹n tham nhòng mua quan b¸n chøc, nh÷ng bän ng−êi mua b¸n ®−îc b»ng tiÒn th× kh«ng ph¶i lμ nh÷ng thø hμng ho¸ hiÕm. Vμ ®Ó nhåi sä nh÷ng ng−êi da vμng, chÝnh phñ thuéc ®Þa ®· s½n sμng nh÷ng biÖn ph¸p vμ ph−¬ng tiÖn cùc kú m¹nh. VÒ mÆt b¸o chÝ, xuÊt b¶n b»ng tiÕng ph−¬ng §«ng, chÝnh phñ giμnh lÊy c¸i quyÒn h¹n bØ æi chØ cho phÐp xuÊt b¶n nh÷ng lo¹i nμo ca ngîi m×nh vμ sau khi ®· cã kiÓm duyÖt råi. ChÝnh phñ lîi dông c¸i ®Æc quyÒn ®éc ®o¸n Êy ®Ó lËp ra nh÷ng tê b¸o tiÕng An Nam theo ý m×nh ®−îc h−ëng trî cÊp bÝ mËt cña Nhμ n−íc vμ chuyªn viÖc lμm qu¶ng c¸o tuyªn truyÒn cho chÝnh phñ vμ th−êng kú viÕt nh÷ng bμi phØnh nÞnh c¸c quan trªn cã thÕ lùc ë thuéc ®Þa. Êy thÕ mμ, ChÝnh phñ §«ng D−¬ng l¹i muèn biÕn chÝnh hÖ thèng nhåi sä nμy thμnh chÕ ®é tù do b¸o chÝ cña ng−êi b¶n xø ®Êy! NH÷NG Sù HY SINH CñA NG¦êI AN NAM TRONG CHIÕN TRANH NÕu ng−êi ta lμm mét b¶n thèng kª nh÷ng sù hy sinh b¾t buéc cho n−íc Ph¸p mμ nh©n d©n An Nam ph¶i chÞu ®ùng tõ khi cã chiÕn tranh, th× ng−êi ta sÏ thÊy, vÒ mÆt tμi chÝnh, nh©n d©n An Nam ®· ph¶i g¸nh v¸c mét phÇn lín, cã ®Õn hμng tr¨m hμng ngμn triÖu phr¨ng, do ®ãng gãp tù do hay b¾t buéc, mμ chñ yÕu th× b¾t buéc h¬n lμ tù do; vÒ mÆt ®ãng gãp søc ng−êi, th× mét nguån nh©n lùc rÎ tiÒn ®· lªn tíi con sè h¬n 100 ngμn ng−êi lao ®éng vμ rÊt nhiÒu tiÓu ®oμn lÝnh chiÕn ®Êu, kÎ tr−íc ng−êi sau, hä ®Òu bÞ tr−ng tËp vμ b¾t buéc ®−a sang Ph¸p hay ®i c¸c n¬i kh¸c, cßn sè ng−êi ®i t×nh nguyÖn th× kh«ng sao kÓ xiÕt. Trong sè nh÷ng ng−êi lao ®éng vμ binh lÝnh An Nam Êy, ®· cã hμng mÊy chôc ngμn ng−êi ra ®i mμ kh«ng bao giê cßn trë l¹i quª h−¬ng ®Êt n−íc cña hä n÷a, chØ v× mét lý do rÊt ®¬n gi¶n lμ hä ®· chÕt. KÎ nμy th× chÕt v× bÞ tai n¹n ®i ®−êng, v× c«ng viÖc nÆng nhäc qu¸ søc, v× ch−a th¹o nghÒ ë trong
  • 22. 14 Hå chÝ minh toμn tËp 15 c¸c c«ng binh x−ëng hoÆc v× nh÷ng sù hμnh h¹ tμn b¹o trong c¸c tr¹i lÝnh; ng−êi kia th× bÞ chÕt trong cuéc chÐm giÕt khæng lå cña ch©u ¢u trªn ®Êt Ph¸p vμ trªn nh÷ng c¸nh ®ång ®Çy bÖnh «n dÞch cña c¸c n−íc vïng Banc¨ng. Trong giê phót nμy, chØ cÇn chóng ta ®i qua miÒn B¾c n−íc Ph¸p lμ sÏ gÆp ngay hμng ngμn ng−êi An Nam xÊu sè ®−¬ng ph¶i lμm nh÷ng c«ng viÖc ®μo vμ ®¾p ®Êt. Hä ch¼ng kh¸c g× nh÷ng ®oμn ng−êi n« lÖ tï ®μy thËt sù, chØ cßn thiÕu cã xiÒng xÝch ë ch©n mμ th«i, bëi v× ng−êi ta kh«ng sî hä bá trèn. LiÖu n−íc Ph¸p sÏ lμm ®−îc g× ®èi víi §«ng D−¬ng ®Ó cã thÓ so víi lßng hμo hiÖp cña n−íc NhËt ®èi víi TriÒu Tiªn? NGUYÔN ¸I QUèC B¸o Le Populaire, ngμy 4-9-1919. TH¦ GöI ¤NG UT¥R¢Y4F1 ) BIARIT, ngμy 16 th¸ng 10 n¨m 1919 ¤ng Ut¬r©y, §ang nghØ m¸t xa Pari, m·i tíi h«m nay t«i míi ®−îc tin vÒ c¸c cuéc th¶o luËn cña NghÞ viÖn ngμy 18 th¸ng 9, ë ®ã, «ng ®· c«ng kÝch t«i kÞch liÖt vμ th« bØ. T«i kh«ng h¬i ®©u nªu ra ®©y nh÷ng lêi tho¸ m¹ tõ miÖng «ng phun ra, nÕu kh«ng v× trong khi c«ng kÝch t«i, th× ®ång thêi «ng còng ®· c«ng kÝch tê nhËt b¸o ®¸ng t«n kÝnh ®· réng l−îng dμnh nh÷ng cét b¸o cho bμi viÕt gÇn ®©y cña t«i. C¸c bμi viÕt cña t«i ®Òu cã ký tªn, vμ t«i ®μng hoμng ®ßi cho riªng m×nh tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c bμi b¸o ®ã. ¤ng hiÓu r»ng mét tê b¸o Ph¸p xøng ®¸ng víi c¸i tªn cña nã ph¶i tiÕp nhËn mét c¸ch v« t− mäi sù thËt, bÊt kÓ tõ phÝa nμo tíi, dï nh÷ng sù thËt ®ã lμm phËt ý nh÷ng kÎ bÞ v¹ch mÆt. Trong c¸c bμi viÕt cña m×nh, t«i kh«ng cã nh÷ng gi¶ thiÕt v« c¨n cø, t«i chØ ®−a ra nh÷ng sù viÖc chÝnh x¸c mμ «ng ®Òu biÕt vμ «ng ®· kh«ng tranh c·i, v× «ng kh«ng thÓ tranh c·i næi. Trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nh− vËy, kh«ng ph¶i t«i ®Þnh bót chiÕn víi «ng, t«i chØ muèn nh· nhÆn vμ «n hoμ ®Æt ra cho «ng vμi c©u 1) Cã hai b¶n Th− göi «ng Ut¬r©y: mét b¶n ®¨ng b¸o Le Populaire, ngμy 14-10-1919; mét b¶n ®Ò ngμy 16-10-1919, l−u t¹i Kho l−u tr÷ quèc gia Ph¸p. Néi dung c¬ b¶n gièng nhau, nh−ng b¶n ®Ò ngμy 16-10-1919 dμi h¬n, phong phó h¬n.
  • 23. 16 Hå chÝ minh toμn tËp 17 hái. T«i sÏ tr¸nh kh«ng næi nãng la lèi chöi rña, ®¸p l¹i sù th« tôc b»ng sù th« tôc, v× nh− vËy lμ tù h¹ gi¸ m×nh: kh«ng ph¶i hÔ cø nÐm ®−îc bïn lªn ®Þch thñ lμ m×nh cã lý ®©u. Tr−íc hÕt, «ng ®· nãi vμ nh¾c l¹i r»ng t«i bÞ truy n· bªn §«ng D−¬ng v× c¸c ho¹t ®éng chèng Ph¸p. Nμy! Xin «ng h·y cho t«i biÕt lμ vμo lóc nμo, do toμ ¸n nμo, vμ ho¹t ®éng chèng Ph¸p ®ã lμ g×? §ã lμ c©u hái ®Çu tiªn. NÕu «ng kh«ng thÓ tr¶ lêi c©u hái trªn cho tho¶ ®¸ng, nghÜa lμ cã b»ng cø chøng minh, th× cho phÐp t«i hái «ng rÊt nh· nhÆn r»ng kÎ nμo trong hai ta, ng−êi vu khèng hay ng−êi bÞ vu khèng, xøng ®¸ng víi danh hiÖu th»ng khèn n¹n? T«i rÊt muèn chän cho «ng mét tÝnh ng÷ ®óng víi ®Æc tÝnh cña «ng mμ kh«ng lμm «ng phËt ý, nh−ng t«i kh«ng t×m thÊy trong tõ vùng tiÕng Ph¸p nh÷ng tõ nμo kh¸c thËt thÝch ®¸ng ngoμi tõ th»ng nãi l¸o, vμ t«i buéc ph¶i nãi víi «ng, kh«ng chót thï h»n vμ sî h·i, mμ th¼ng th¾n vμ mÆt ®èi mÆt, r»ng «ng ®· nãi l¸o, r»ng «ng lμ mét th»ng nãi l¸o. T«i ®o¸n tr−íc ®−îc chiÕn thuËt cña «ng vμ t«i lμm cho nã mÊt hiÖu lùc ngay tõ ®Çu: «ng ®õng trèn nÊp ®»ng sau th¸i ®é trÞch th−îng vμ khinh bØ. Nh©n c¸ch cña «ng vμ cña t«i ®Òu kh«ng liªn quan g× ®Õn vÊn ®Ò nμy: ®©y chØ lμ viÖc x¸c minh sù thËt vμ chØ cã sù thËt mμ th«i. B©y giê t«i nãi thªm: gi¸ nh− t«i ®· bÞ truy n· hay bÞ kÕt ¸n ®i n÷a ë bªn §«ng D−¬ng vÒ c¸i mμ bän thùc d©n Ph¸p v« liªm sØ gäi lμ chèng Ph¸p th× t«i còng ch¼ng cã g× ph¶i hæ thÑn, tr¸i l¹i t«i cßn tù hμo vÒ viÖc ®ã: v× ®èi víi bän thùc d©n, chèng Ph¸p cã nghÜa lμ c«ng khai tè c¸o nh÷ng ý ®Þnh v« nh©n ®¹o vμ nh÷ng hμnh ®éng chóng kh«ng d¸m thó nhËn, nh÷ng ý ®Þnh lμm tæn th−¬ng nghiªm träng ®Õn danh tiÕng tèt ®Ñp cña n−íc Ph¸p cao th−îng vμ ph¶n l¹i mét c¸ch bØ æi nh÷ng lý t−ëng cao c¶ vÒ tù do vμ c«ng lý mμ toμn thÕ giíi nh×n nhËn ë n−íc Ph¸p. V©ng, th−a «ng Ut¬r©y, cã nh÷ng lêi kÕt ¸n lμm vÎ vang chø kh«ng lμm « nhôc. ¤ng cã nh÷ng vÝ dô vÒ ®iÒu nμy trong mäi thêi ®¹i vμ ë mäi n−íc, «ng cã thÓ t×m ®−îc dÔ dμng nh÷ng vÝ dô ®ã ngay trong lÞch sö n−íc Ph¸p. Nh÷ng ho¹t ®éng chèng Ph¸p! Kh«ng ai m¾c lõa n÷a ®©u! §· ®Õn lóc ph¶i kiÕm nh÷ng lý do kh¸c th«i!... ¤ng l¹i nãi tiÕp r»ng: "Víi t− c¸ch ®¹i biÓu §«ng D−¬ng, t«i kh«ng thÓ chÊp nhËn trong NghÞ viÖn nμy d− luËn cho r»ng xø §«ng D−¬ng bÞ n−íc Ph¸p ng−îc ®·i vμ ng−êi An Nam kh«ng ®−îc h−ëng mäi quyÒn tù do phï hîp víi sù ph¸t triÓn chÝnh trÞ cña ®¹i chóng. §«ng D−¬ng d−íi sù che chë cña n−íc Ph¸p ®ang ®i theo sè phËn cña nã trong hoμ b×nh, vμ chøng cí hïng hån nhÊt r»ng nã h¹nh phóc, th−a c¸c Ngμi, c¸c Ngμi ®· tõng ®−îc chøng kiÕn qua nhiÖt t×nh cña ng−êi An Nam sang b¶o vÖ n−íc Ph¸p trong c¬n nguy biÕn"5F 1) . ¤ng ®¹i diÖn cho ai. Ph¶i ch¨ng lμ cho hai m−¬i triÖu ng−êi An Nam kh«ng hÒ biÕt ngay c¶ tªn cña «ng, trõ vμi c«ng chøc hay vμi tªn xin xá hay lμ cho mét nhóm cö tri cña «ng ë Nam Kú? §õng nãi lμ xø §«ng D−¬ng bÞ n−íc Ph¸p ng−îc ®·i, mμ ph¶i nãi lμ nã bÞ nh÷ng ng−êi Ph¸p xÊu sèng b¸m vμo nã ng−îc ®·i; hai viÖc Êy kh«ng ph¶i lμ mét. ¤ng cã n¾m ®−îc sù kh¸c biÖt ®ã hay kh«ng? V× «ng ®· nãi ®Õn tù do vμ hoμ b×nh trong c©u dÉn ë trªn, vËy cho t«i hái «ng r»ng: sau khi so s¸nh víi chÕ ®é b¸o chÝ do ®¹o luËt ngμy 29 th¸ng 7 n¨m 1881 quy ®Þnh, liÖu ng−êi ta cßn cã thÓ chèng chÕ ®−îc n÷a kh«ng r»ng chÕ ®é b¸o chÝ b¶n xø do s¾c lÖnh ngμy 30 th¸ng 12 n¨m 1918 vμ c¸c ®iÒu kho¶n 214 ®Õn 217 cña LuËt h×nh An Nam míi ban hμnh (Journal officiel de l'Indochine - Francaise6 , sè ngμy 1 th¸ng 8 n¨m 1917) kh«ng ph¶i lμ mét chÕ ®é hoμn toμn kho¸ miÖng vμ b−ng bÝt sù thËt vμ v× vËy, nã kh«ng x¸c nhËn tõ ®Çu ®Õn cuèi nh÷ng ®iÒu t«i ®· nãi vÒ n¹n nhåi sä d©n da vμng trong bμi b¸o cña t«i mμ nh©n ®ã «ng ®· nham hiÓm c¸o gi¸c tê Le Populaire7 tr−íc NghÞ viÖn. 1) ChØ nh÷ng ng−êi ViÖt Nam bÞ b¾t ®i lÝnh chiÕn vμ lÝnh thî sang Ph¸p vμ mét sè thuéc ®Þa cña Ph¸p, tham gia ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt.
  • 24. 18 Hå chÝ minh toμn tËp 19 Xin «ng hiÓu cho r»ng, t«i kh«ng lμm c¸i viÖc c·i nhau víi «ng vÒ ng«n tõ: t«i ®−a «ng trë vÒ víi c¸c v¨n b¶n. ¤ng nhåi sä d©n da vμng chóng t«i, nh− bän §øc ®· tõng cè nhåi sä nh÷ng ng−êi da tr¾ng trong vïng ¸c®6F1 ) nh−ng v« hiÖu vμ xin «ng nhí cho r»ng, trong sè céng t¸c viªn cña chóng, cã mét trong sè c¸c b¹n ®ång nghiÖp cò cña «ng ë c¸c c¬ quan d©n sù c¸c thuéc ®Þa, anh ta lμ häc trß ®−îc cÊp b»ng cña Tr−êng Thuéc ®Þa. ¸i chμ! ¤ng thÝch viÖn dÉn c¸c ho¹t ®éng chèng Ph¸p! Th× ®Êy, v¶ l¹i lμ nh÷ng thø chÝnh cèng. Kh«n ngoan h¬n lμ «ng h·y im ®i, ®õng nãi vÒ viÖc sö dông ng−êi An Nam trªn ®Êt Ph¸p. Ph¶i ch¨ng khi ChÝnh phñ tham kh¶o ý kiÕn cña t−íng Penn¬canh vμ mét t−íng kh¸c vÒ vÊn ®Ò nμy th× «ng ®· kiªn quyÕt chèng l¹i viÖc thi hμnh b¶n dù ¸n, cho r»ng dù ¸n kh«ng thÓ thùc hiÖn ®−îc, r»ng bªn ®ã kh«ng ®ñ lÝnh An Nam ®Ó b¶o vÖ §«ng D−¬ng, v©n v©n vμ v©n v©n... ¤ng sî ®ång bμo t«i, trong thêi gian ë Ph¸p, kh«ng khái kh«ng so s¸nh th¸i ®é kiªu c¨ng cña nh÷ng ng−êi Ph¸p ë §«ng D−¬ng víi sù nh· nhÆn tuyÖt vêi vμ phÐp lÞch sù cao quý cña nh÷ng ng−êi Ph¸p ch©n chÝnh trªn ®Êt Ph¸p. Uy thÕ cña bän thùc d©n tr−íc ®·, sau ®ã míi ®Õn Tæ quèc, cã ph¶i vËy kh«ng? Cßn vÒ vÊn ®Ò hoμ b×nh, t«i bá qua cho «ng rÊt nhiÒu sù viÖc kh¸c, vμ kh«ng ph¶i lμ nh÷ng viÖc nhá ®©u, t«i chØ xin hái: liÖu «ng cã thÓ phñ nhËn hai sù viÖc lín x¶y ra trong chiÕn tranh kh«ng ? §ã lμ m−u toan næi dËy cña Duy T©n, sau ®ã, «ng vua khèn khæ mÊt n−íc bÞ ®μy ra ®¶o Rªuyni«ng8 , vμ viÖc ng−êi An Nam chiÕm tØnh Th¸i Nguyªn9 . ¤ng b¶o xø §«ng D−¬ng ®ang ®i theo sè phËn cña nã mét c¸ch yªn æn. Ph¶i ch¨ng «ng kh«ng nh×n thÊy r»ng, ngay trong c¸i cung ®iÖn HuÕ cò kü vμ tèi t¨m, mμ cuéc sèng tï h·m, trôy l¹c ®· nhÊn ch×m nh÷ng ng−êi sèng trong ®ã vμo sù nhu nh−îc, ®Õn nçi hä döng d−ng tr−íc mäi viÖc diÔn ra bªn ngoμi, còng 1) Tªn mét quËn ë miÒn §«ng B¾c n−íc Ph¸p, bÞ §øc chiÕm trong ChiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt. kh«ng ph¶i kh«ng cã ý ®Þnh h−íng sè phËn ®Êt n−íc theo c¸ch kh¸c mμ «ng ch¼ng thÝch. §iÒu ®ã chøng tá r»ng, ng−êi ta ®· ch¸n ngÊy nh÷ng cung c¸ch tμn b¹o mμ «ng lμ kÎ biÖn hé. ¤ng ®· viÖn dÉn «ng Anbe Xar« vμ tÊt c¶ nh÷ng ng−êi An Nam suèt ba m−¬i n¨m nay ®· nu«i sèng «ng nh− mét con mät ng©n s¸ch b»ng nh÷ng kho¶n thuÕ do hä ®ãng gãp, mμ «ng kh«ng biÕt. ¤ng h·y tØnh ngé ®i, «ng Anbe Xar« ®èi víi t«i kh«ng xa l¹ g×. Gi÷a c¸c ý kiÕn cña «ng vμ cña «ng Anbe Xar« cã c¶ kho¶ng c¸ch cña hai ®èi cùc. Trong d©n chóng An Nam, ng−êi ta ®ån r»ng «ng dßm ngã c¸i ghÕ toμn quyÒn §«ng D−¬ng vμ hä run sî khi nghÜ ®Õn tai ho¹ mμ ChÝnh phñ "mÉu quèc" sÏ g©y ra mét c¸ch v« ý thøc cho d©n An Nam nÕu cö «ng lμm ng−êi kÕ vÞ «ng Anbe Xar«. T«i ®· cã ý kiÕn vÒ chÝnh s¸ch cai trÞ cña «ng Xar« khi t«i tuyªn bè hoμn toμn ñng hé nh÷ng lêi ph¸t ng«n cña vÞ nghÞ sÜ x· héi ®¸ng kÝnh Mariuýt Mutª ®−îc tÊt c¶ ®ång bμo t«i rÊt yªu mÕn vμ kÝnh träng: yªu mÕn vμ kÝnh träng chØ v× «ng ta bªnh vùc sù nghiÖp chung cña n−íc chóng t«i, «ng ta kh«ng cã vμ kh«ng bao giê nh− «ng, cø muèn cã nh÷ng quan hÖ víi chÝnh quyÒn thuéc ®Þa ®· cho phÐp «ng cã thÓ mua chuéc vμi c«ng chøc vμ vμi tªn An Nam quen thãi xin xá, b»ng nh÷ng ©n huÖ nhá män. Sau nh÷ng v¨n b¶n vμ sù kiÖn cô thÓ t«i nªu ra ë trªn, liÖu «ng cã cßn tiÕp tôc kh¨ng kh¨ng r»ng c¸c c«ng d©n Mutª vμ L«ngghª ®· nãi nh÷ng ®iÒu sai tr¸i n÷a hay th«i? Xin chμo «ng. NGUYÔN ¸I QUèC Tμi liÖu ®¸nh m¸y, tiÕng Ph¸p. B¶n chôp l−u t¹i ViÖn Hå ChÝ Minh.