Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

էկոլոգիա

1,454 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

էկոլոգիա

  1. 1. Հայաստանոձմ հատուկպահպանվող տարածքներըՊետական արգելոցներԱզգային պարկերՊետական արգելավայրեր
  2. 2. Պետական արգելոցներԸստ Հայաստանի Հանրապետության «բնության հատուկպահպանվող տարածքների մաասին» օրենքի (2006)՝ պետականարգելոցը գիտական, կրթական, պատմամշակույթային արժեքներկայացնող առանձնահատուկբնապահպանական, գեղագիտական հատկանիշներով օժտվածմիջազգային և/կամ հանրապետական նշանակություն ունեցողտարածք է, որտեղ բնական միջավայրի զարգացմանգործընթացներն ընթանում են առանց մարդու անմիջականմիջամտության:Հայաստանում պետաքկան արգելոցները երեքն են՝ Խոսրովի արգելոց Շիկահողի արգելոց Էրեբունու արգելոց Դիլիջանի արգելոց
  3. 3. Խոսրովի արգելոցԽոսրովի անտառը (Խոսրովի արգելոց) զբաղեցնում է 27000հա տարածք: Այն սփռված էԳեղամա լեռնաշղթայի հարավարևմտյան և Ուրծ, Երանոս, Դահնակ, Իրից լեռ, Խոսրովասարլեռնաբազուկների լանջերին: Գտնվում է 1600-2300մ բարձրությունների վրա:Խոսրովիանտառը 1958թ-ից հանդիսանում է պետական արգելոց: Այն կազմակերպվել է բուսական ևկենդանական աշխարհի պահպանման, բարելավման ու նոր տեսակների ստացմաննպատակով:Լեռնաբազուկների ստորին լանջերում տիրապետում է կիսաանապատայինլանդշաֆտը: Անտառային բուսածածկույթը կղզիների ձևով տարածված է միջինբարձրություններում և հանդես է գալիս գիհու նոսր անտառներով ու կաղնուտներով: Կաննաև լայնատերև իլենի, բռնչենի, արոսենի, կովկասյան ցախակեռաս: Ավելի բարձր`լեռնատափաստանային բուսածածկույթ է:Կենդանական աշխարհին բնորոշ են հայկականմուֆլոնը (վայրի ոչխարը) և բեզոարյան այծը: Հանդիպում են նաև ընձառյուծ, գորշարջ, վարազ, աղվես, նապաստակ, լուսան, կզաքիս, գայլ, գորշուկ և այլն: Առանձնապեսհարուստ է թռչնաշխարհը. հանդիպում են սև ցին, գառնանգղ, սպիտակագլուխանգղ, արծիվ, վայրի աղավնի, ճայ և այլն: Կան բազմաթիվ սողուններ, մասնավորապես`թունավոր գյուրզան: 1954թ-ից կլիմայավարժեցվում է ուսսուրական բծավորեղջերուն:Խոսրովի անտառում են գտնվում Գեղարդը, ՀավուցԹառը, Կաքավաբերդը, միջնադարյան կամուրջ և այլ պատմական հուշարձաններ: Խոսրովիանտառով անցնում է ջրառատ Ազատ գետը, որի վտակների վրա կան բազմաթիվ հիասքանչջրվեժներ:«Խոսրովի անտառ» անվանումն ստացել է Խոսրով Երկրորդ Կոտակ թագավորիպատվին: Ըստ Խորենացու, Խոսրովի գահակալության ժամանակ, արգելոցի տարածքումկատարվել են անտառատնկումներ:
  4. 4. Շիկահողի արգելոցՇիկահող» պետական արգելոցը ստեղծվել է 1958 թ-ին Կապանի անտառտնտեսությանհիման վրա ՀՍՍՀ Մինիստրների Խորհրդի թիվ Պ-341, 13.09.1958 թ. որոշմամբ` Մեղրուլեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերի վրա գտնվող լայնատերև անտառների յուրահատուկֆլորան և ֆաունան պահպանելու, ուսումնասիրելու և վերականգնելու նպատակով: 1963թ-ին այն վերափոխվել է Բարթասի արգելավայրի և վերականգնվել է որպես արգելոցմիայն 1975 թ-ին: Պահպանության հիմնական օբյեկտներն են հանդիսանում լայնատերև(կաղնու, բոխու) անտառները, յուրահատուկ բուսական համակեցությունները(կենու, արևելյան սոսու և արևելյան հաճարենու պուրակները), դրանց բուսական ևկենդանական աշխարհը:Արգելոցը գտնվում է Հայաստանի ամենահարավային մասում ` Սյունիքի մարզի Կապանիշրջանում, զբաղեցնում է 29505.845 հա` ներառյալ արգելոցի ու «Սոսու պուրակ»արգելավայրի 12137.075 հա տարածքը և «Զանգեզուր» արգելավայրի 17368.77 հատարածքը: Արգելոցը բաղկացած է Շիկահողի և Մթնաձորի տեղամասերից: Մինչև 2006 թ-ը դրա տարածքը ավելի փոքր էր` 10330 հա:Շիկահողը զբաղեցնում է Ծավ և Շիկահողգետերի ավազանները Մեղրու լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերի վրա և իր մեջներառում է Շախբուզ (2372 մ), Գյումարանց (2366 մ), Մազրա (2198 մ) և Բարթաս (2186 մ)լեռնագագաթները: Արգելոցին սահմանակցում են Շիկահող, Սրաշեն, Ծավ, Շիշկերտ ևՆերքին Հանդ գյուղերը:
  5. 5. Էրեբունու արգելոցՄակերեսը 89 հա: Գտնվում է Երևանից 8-10կմհեռավորությամբ: Կազմավորվել է 1981. վայրիցորեննի (Triticum L.) հազվագյուտ գենաֆոնդըպահպանելու նպատակով: Բացի վայրի ցորենիտեսակներից արգելոցի տարածքում հանդիպումեն նաև էնդեմիկ տեսակներ (հիրիկնրբագեղ, ակտինոլեմ խոշորաբաժակ ևայլն): Արգելոցում աճող արարատյան ցորենը ևվայրի միահատիկ ցորենը մտել են ՀայաստանիՀանրապետության «Կարմիր գիրք»:
  6. 6. Դիլիջանի արգելոցԴիլիջանի արգելոցը զբաղեցնում է 24000հա տարածություն: Այն ընդգրկում էԱղստև գետի վերին հոսանքի ավազանը` Հալաբի արևելյան, Միափորի հյուսիս-արևմտյան և Արեգունի լեռնաշղթայի հյուսիս-արևելյան լանջերը:Կազմակերպվելէ 1958թ-ին` բուսական և կենդանական աշխարհի պահպանման, հարստացման ևտեղական պայմաններում նոր տեսակների ստացման նպատակով:Անտառներնառաջին կարգի են: Ունեն հողապաշտպան, ջրակարգավորիչ, գիտական ևտնտեսական նշանակություն: Հիմնական ծառատեսակներն են`հաճարենի, կաղնի, բոխի, լորենի, հացենի, թեղի, սոճի և գիհի: Դիլիջանիարգելոցում են երրորդական դարաշրջանի մնացորդ` կարմրածառի (մահիկի)պուրակները, որոնցից Աղնաբաթինը (Գետիկի ավազան) ամենախոշորն էԱնդրկովկասում:Արգելոցն ունի հարուստ կենդանական աշխարհ: Հանդիպում ենգորշ արջ, այծյամ, գորշուկ, քարի կղաքիս, անտառայինկատու, աղվես, լուսան, պարսկական սկյուռ, ինչպես նաև բազմաթիվ սողուններու երկկենցաղներ: Կան նաև բազմաթիվ թռչուններ` կովկասյանցախաքլոր, լեռնային հնդկահավ, գորշ կաքավ, անտառային կտցար, կեռնեխ ևաղավնիներ: Կլիմայավարժեցվում են ուսսուրական բծավոր եղջերուն, ազնվացեղեղջերուն և վայրի խոզը:Արգելոցի տարածքում են գտնվումՀաղարծինը, Ջուխտակը, Գոշավանքը, Մաթոսավանքը և, իհարկե, հիասքանչԳոշի լիճը:
  7. 7. Հայաստանի Հանրապետության ազգային պարկերը Ազգային պարկի տարածքում (բացառությամբարգելոցային գոտու, որտեղ գործում է արգելոցներիհամար սահմանված ռեժիմը) արգելվում է՝ պարկիգոծունեության հետ չառնչվող արդյունաբերական և այլօբյեկտների շինարարությունն ուշահագործումը,օգտակար հանածոների հետախուզման ևմշակման աշխատանքները, անտառահատումները(բացառությամբ սանիտարականի), բույսերի ևկենդանիների նոր տեսակների ներմուծման ևկլիմայավարժեցման աշխատանքները, ցանկացած այլգործունեություն, որը հակասում է ազգային պարկինպատակներին և կանոնադրությանը:
  8. 8. Հայաստանի Հանրապետության պետական արգելավայրերըԱրգելավայրերը սահմանված կարգով մշտապես կամ ժամանակավոր առանձնացվածայն տարածքներն են, որոնց սահմաններում ապահովվումեն էտալոնային, գիտական, պատմամշակույթային, տնտեսական արժեքներկայացնող բնական համալիրների և նրանց տարրերի, տեսակների պահպանություննու դրանց վերարտաևդրումը: Արգելավայրերի տարածքում արգելվում է ամեն միգործունեություն, որը խախտում է արգելավայրի էկոհամակարգերը կամ սպառնում էհատուկ գիտական և մշակույթային արժեք ունեցող օբյեկտներիպահպանությանը: Այստեղ սսահմանափակվոււմ կամ արգելվում է ցանկաացածգործունեություն որը, հակասում է արգելավայրի սահմանափակումներին: Իտարբերություն պետական արգելոցների, որտեղ խիստ ռեժիմով պահպանության ենվերցվում ամբողջ էկոհամակարգեր և արգելվում է ցանկացացծ տեսակի տնտեսականգործունեություն՝ արգելավայրերում կարող են պահպանվել էկոհամակարգի առանձինտեսակներ կամ կամ նույնիսկ մեկ էկոհամակարգ:Այստեղ թույլ է տրվում նաևտնտեսական գործունեություն, եթե այն չի վնասում պահպանման ենթակատեսակները: Պետական արգելավայրերն ունեն կանոնադրություն, ըստ որի էլկազմակերպվում է արգելավայրի կենսագործունեությունը:
  9. 9. Հայաստանի Հանրապետության պետական արգելավայրերն են1. Ախնաբադի կենու պուրակ2. Արագածի ալպիական արգելավայր3. Արզականի և Մեղրաձորի արգելավայր4. Արջատխլենու արգելավայր5. Բանքսի սոճու պուրակ6. Բողաքարի արգելավայր7. Գանձաքարի արգելավայր8. Գետիկի արգելավայր9. Գիհու նոսրանտառային արգելավայր10. Գյուլագարակի արգելավայր11. Գոռավանի ավազուտներ արգելավայր12. Գորիսի արգելավայր13. Եղեգնաձորի արգելավայր14. Իջևանի արգելավայր15. Հանքավանի ջրաբանական արգելավայր16. Հերհերի նոսրանտառային արգելավայր17. Մարգահովիտի արգելավայր18. Մրտավարդենու արգելավայր19. Որդան կարմիր արգելավայր20. Ջերմուկի անտառային արգելավայր21. Ջերմուկի ջրաբանական արգելավայր22. Սոսու պուրակ23. Սև լճի արգելավայր

×