albanian

Periodike / Botim i Blue Agency / ÇMIMI/PRICE Shqipëri 300 lekë / Kosovë, Mali i Zi 3 € / Maqedoni 160 Den. Greq...
fut(o)urism
Këtë numër: Korça/Përmeti/Puka/Dajti/Prishtina/Brezovica/Gjinari/Mavrova/Dragobi

56
6

maj 2011

"Free Ride" ...
ia/Polonia/Tirana/Dardha
Rubrika
9
10

Nr. 5 / Travel 2012

Editorial
Me borë dhe improvizim...
Forum
Muzetë të dalin nga ...
fut(o)urism

resorti

Adresa: Vorë, Tiranë, Albania: Tel: + 355 47 600 221/226: Fax: + 355 47 600 238: Mob: + 355 68205589...
Një skiator performon mbi monumentin NEWBORN në qendër të Prishtinës,
më 27 janar 2012, në kuadër të lëvizjes Snownjeri. K...
fut(o)urism

Muzetë duhet
të dalin nga muzetë

Drejtuesit e muzeve kryesore kombëtare, të Shqipërisë, flasin për revistën ...
Pyetjet e Forumit:
1. Kur ka hyrë eksponati i fundit në muzeun tuaj? Çfarë ishte?
2. A keni mundur të identifikoni nëpër k...
fut(o)urism
Arjan Prifti
Drejtor i Qendrës Kombëtare Muzeumeve "Onufri" dhe
Muzeut Etnografik, Berat

Berati, duhet të kri...
4. Sigurisht që Qendra Kombëtare e Muzeumeve Onufri dhe
Muzeu Etnografik Berat ka qasje në internet. Momentalisht
ka dy we...
fut(o)urism
Teuta Kallajxhi
Drejtore e Muzeut të Armëve

Për të ardhur tek ne,
turisti duhet të paguajë dy bileta
1. Pas v...
Mehdi Hafizi
Drejtor i Muzeui Historik Kombëtar “Gjergj Kastrioti Skënderbeu” dhe Muzeut Etnografik - Krujë

Do të donim t...
fut(o)urism

Skënder Spahiu
Drejtor i Muzeut Historik, Vlorë

Vlora ka nevojë për një kompleks
muzeal i cili mund të ngrih...
Alpet Shqiptare

Photo: Feel Albania ©

Një nga revistat dhe guidat turistike më të
njohura në Shtetet e Bashkuara e quajt...
fut(o)urism

18

maj 2011
Fshati Bogë,
Bjeshkët e Rugovës, Ks.

Është një nga pikat natyrore më të bukura në
Kosovë, i pëlqyer tej mase për natyrën ...
fut(o)urism

20

maj 2011
Farma Sotira,
Leskovik, Ersekë, AL

Një destinacion interesant, që jua kemi
përcjellë me pamje të freskëta pranverore, por...
Shapkë,fut(o)urism
Tetovë, Mk

Shapka është një zonë e njohur turistike
në pjesën veriperëndimore të Maqedonisë,
e banuar ...
Nr 5 travel 2012 23 23
maj 2011
fut(o)urism
Ujvara e Gojanit, Pukë, AL
Zona është e një bukurie të veçantë, me panorama fantastike, që ju ftojnë dimër-ver...
Nr 5 travel 2012 25 25
maj 2011
fut(o)urism

Turizmi, rruga e Shqipërisë drejt BE

Nga konferenca e IV e Turizmit, organizuar nga Shoqata Shqiptare e Turi...
Brezovicau a r
turizëm i improviz
Majtas: Fituesit e Camping Albania dhe Ambasadorja Gjermane Carola
Myler. Djathtas: Mini...
fut(o)urism

Berati &

Ky material u pregatit për revistën Travel
me ndihmën e bashkisë së Beratit

SUSTCULT

Një Udhëtim ...
A journey to the 7 sites of the
World Heritage of UNESCO, part
of the Eastsouth Europe
Berat and six UNESCO SITES are invo...
fut(o)urism
intervista

Irhan Jubica

Në fillim u befasua nga ideja e intervistës – ndoshta duke u nisë prej faktit
se kën...
Jutta

benzenberg
shqiptarja

"deutsch"
www.juttabenzenberg.com

Jutta Benzenberg
Foto: Bevis Fusha ©

Nr 5 travel 2012 31...
fut(o)urism

Shkodra Lake 2001
Foto: Jutta Benzenberg ©

Portret

Foto: Jutta Benzenberg ©

TRAVEL: Si e kujtoni herën e p...
për të kaluarën. Ndoshta është ky tisi
i brezit tim - që përshkruaj në foton
time - ku e shkuara, të detyron ose
më saktë ...
fut(o)urism
e Shqipërisë e bashkë me to, edhe
njerëzit që jetojnë në këto vende.
Një udhëtim ku të tregoja jo vetëm
shkëlq...
Jutta Benzenberg

Jutta Benzenberg

Foto: Bevis Fusha ©

Foto: Bledar Hasimi ©

In the beginning was surprised by the idea...
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
AlbaniaTravel magazine 5
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

AlbaniaTravel magazine 5

7,767 views

Published on

Travel Magazine 5
Warm trips through the snow, tawards the best albanian destinations, where the tradition and the hospitality meat eachother. Get time for a free ride at Brezovica Ski places of for a delicious tour at Albanian winter destination. Is this and more, what the fifth issue of the Travel Magazine offers
http://issuu.com/albanian-travelalbania/docs/travel_magazine_5_per__issuu

Published in: Travel
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
7,767
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
12
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

AlbaniaTravel magazine 5

  1. 1. albanian Periodike / Botim i Blue Agency / ÇMIMI/PRICE Shqipëri 300 lekë / Kosovë, Mali i Zi 3 € / Maqedoni 160 Den. Greqi, Itali 5.5 € revistë turistike rajonale Nr. 5 / Travel 2012 Këtë vit, Shqipëria feston 100-vjetorin e Pavarsisë Shqiptarët gjithmonë e më shumë festojnë së bashku festat, duke shkrirë përfundimisht kufijtë mes tyre Në foto, Marie Memcaj, këngëtare nga Malësia e Tuzit, duke festuar në Logun e Bjeshkëve Photo: Kastrot Faci © albania 100 years of independence NJË revistË pËr turizmin juta benzeberg shqiptarja deutsch City guide - korça forever in love Prishtina pret festen magjike gjinari turistik sic (nuk ) e njihni Brezovica therret per aventura ... Turizmi dimëror? E para Maqedonia maj 2011 1
  2. 2. fut(o)urism Këtë numër: Korça/Përmeti/Puka/Dajti/Prishtina/Brezovica/Gjinari/Mavrova/Dragobi 56 6 maj 2011 "Free Ride" në qendrën e skive në Brezovicë të Kosovës, atje ku guximtarët dhe të dashuruarit pas aventurës, shkojnë për t'i dhënë krahë fantazisë dhe për të pushtuar pistat plot surpriza të Brezovicës Rider: Gent Mati nga Outdoor Albania Foto: Hamdi Hisari©
  3. 3. ia/Polonia/Tirana/Dardha Rubrika 9 10 Nr. 5 / Travel 2012 Editorial Me borë dhe improvizim... Forum Muzetë të dalin nga muzetë Flasin drejtuesit e 7 muzeve kombëtarë nëpër të gjitha qytetet e Shqipërisë 30 30 36 Intervista Jutta Benzenberg Shqipëria në fotot e mia Tradita Gjama e burrave të malcisë 40 Kronika Konfererenca e IV e turizmit 86 Traveler Një fundjavë e paharruar në TR Destinacione 46 39 56 60 Parku kombëtar i Dajtit Argëtimi është fare afër, vetëm një xhiro me teleferik Koordinatore: Flora Xhemani Gazetarë: Irena Kanani Loreta Dule Idit Riza Bashkëpunëtorë: Armada Molla, Brunilda Liçaj Gent Mati, Ilirjan Gjika Kastriot Faci, Pren Toçi Pjotr Rozwalka, Zeqirja Ismaili Falënderojmë: Bashkitë e qyteteve Berat, Fier, Pukë Korçë, Pogradec, Prishtinë, Mavrovë, drejtorët e muzeve: Luan Malltezi, Edlira Andoni, Tatjana Caca, Teuta Kalljaxhi, Arjan Prifit, Mehdi Hafizi, z. Mukrem Mehmedi Fotografia: Alket Islami, Ardjan Bërdufi, Gent Mati, Gjon Prendi, Enver Vela Hamdi Hisari, Jonida Hëna Kastriot Faci, Idit Riza, Shkëlzen Rexha, Grafika: Adriatik Baba Drejtore marketingu Rudina Malaj Menaxherë: Genti Stefanllari Rrahim Shaqiri No(w) more secrets Gjinari i largët turistik ju mirëpret Print: Mediaprint Itinerar Gështenja, mbretëresha e Krajës 52 Reportazh Puka, plot jetë dhe mikpritje 72 Kryeredaktor: Irhan Jubica Outdoor Albania Brezovica thërret për aventura të çmendura mbi ski 64 72 Botues: Blue Agency © Administrator: Florian Baba Prepress: Creos Studio Distribucioni: Shqipëri: Adrion L.t.d, Posta Shqiptare Greqi: Adrion L.t.d. Kosovë: Rilindja, Buzuku Maqedoni: TDS Kiosqe Sh.p.k. Partners: City guide Korça, qyteti i përjetësisht i dashuruar Kalendar 46 46 48 Karnavalet e Shkodrës Festa e argëtimit të qytetit verior Pavarësia e Kosovës Shqiptarët festojnë për herë të 4-t 61 Blv. Bajram Curri, P. Agimi, Nr. 14/260 Tel: +355 4 222 45 70 Email: revista@albaniantravel.info Web: www.albaniantravel.info maj 2011 7
  4. 4. fut(o)urism resorti Adresa: Vorë, Tiranë, Albania: Tel: + 355 47 600 221/226: Fax: + 355 47 600 238: Mob: + 355 682055897/692084339 E-mail: info@continentalvora.com; www.continentalvora.com 8 maj 2011
  5. 5. Një skiator performon mbi monumentin NEWBORN në qendër të Prishtinës, më 27 janar 2012, në kuadër të lëvizjes Snownjeri. Kosova është në pritje të festimeve për 17 Shkurtin, 4-vjetorin e shpalljes së pavarësisë. në shifra 1.000.000.000 Photo: Snownjeri Kosova © pritet të shkojë numri i turistëve në mbarë botën, gjatë vitit 2012. Sipas Organizatës Botërore të Turizmit, rritjen më të madhe do ta ketë Europa, me 500.000 turistë. 4.001.000 turistë kanë vizituar Shqipërinë gjatë vitit 2011. Shifrën e ka bërë publike ministri i Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, Aldo Bumci. 373.000 turistë kanë vizituar parqet arkeologjike të Shqipërisë në periudhën janar-dhjetor 2011. Pjesa më e madhe e këtyre vizitorëve janë turistë të huaj. 2.500 hektarë është sipërfaqja e përshtatshme për sportin e skive në Brezovicë të Kosovës, 60 km nga Prishtina. Në këtë zonë ndodhen rreth 300 vila pushimi me qira, si dhe disa hotele. 18.7 është rritja në përqindje e numrit të turistëve të huaj që kanë hyrë në vendin tonë gjatë periudhës janar-dhjetor 2011. Në total, numri i të huajve është 2.734.000. 4.4 % është rritur turizmi gjatë vitit 2011, në shkallë botërore, pavarësisht krizës ekonomike. Të dhënat janë publikuar në një deklaratë të OBT (UNWTO). edit Me borë, pa borë, improvizimi e ka në dorë Irhan Jubica Përveçse është ende pa një kalendar festimesh për 100-vjetorin e Pavarësisë, Shqipëria është sot edhe pa një axhendë vjetore të turizmit. Por edhe pa një plan. Faktin e pranoi edhe vetë ministri në analizën vjetore të MTKRS, kur ndër objektivat e vitit 2012, renditi fillimin e punës për hartimin e një plani kombëtar për turizmin. Duke konsultuar kalendarin botëror të eventeve turistike për vitin 2012, vërehet një intensitet i aktiviteteve për promovimin e turizmit – sidomos në periudhën e parë të vitit. Një numër i pafund panairesh ndërkombëtare të përfshira nën ombrellën e Organizatës Botërore të Turizmit (UNWTO), kongrese, festivale e manifestime të natyrave të ndryshme, synojnë njohjen e tregut ndërkombëtar të turizmit me ofertën që secili vend ka përgatitur për sezonin e këtij viti. Për të mos u ndalur tek organizimet e superfuqive turistike, në prirjen për t’i krahasuar me Shqipërinë, mund të përmendim vendet e rajonit, si Turqia, Sllovenia e Serbia, të cilat gjithashtu synojnë vëmendjen e tregut turistik me organizimet e veta ndërkombëtare. Që ndoshta e kanë. Në këtë numër të pikut të dimrit, një pjesë e mirë e materialeve të Travel i kushtohen turizmit të stinës, mirëpo më së shumti të bën përshtypje rezultati i një sondazhi të revistës për preferencat e pushuesve në këtë sezon. Operatorët turistikë, kryesisht në Tiranë, por edhe më gjerë, thonë se prenotimet më të shumta nga ana e pushuesve shqiptarë janë për në Maqedoni. Në atë Maqedoninë pas shpine. Edhe pse 2/3 e Shqipërisë janë kodra dhe male. Edhe pse, duke cituar kryeministrin e vendit, Shqipëria ka një lartësi të përgjithshme “dy herë më të madhe se mesatarja e Europës”. Maqedonia pra, është më e preferuara e pushuesve shqiptarë për këtë sezon, ndoshta sepse, duke vazhduar sërish me kryeministrin, në zonat tona malore koha ka ngelur në vend “që nga mesjeta”. Edhe Shoqata Shqiptare e Turizmit e pranoi në një konferencë të para pak ditëve, se turizmi shqiptar ka nevojë për politika specifike, ndërkohë që u vu theksi te nevoja urgjente për ndërhyrje në infrastrukturë, si në zonat malore, ashtu edhe ato bregdetare. Komiteti Ndërministror i Turizmit, i mbledhur gjatë vitit të kaluar i ka prekur këto probleme, por pjesa më e madhe e tyre vazhdojnë të barten nga sezoni në sezon, e nga viti në vit. Edhe tani, që bota e turizmit është në kulmin e promovimit të ofertës së re, Shqipëria mjaftohet me pjesë- marrje në 4-5 panaire e kongrese ndërkombëtare gjatë gjithë vitit, duke e lënë kështu, gjithçka në dorë të improvizimit, pa strategji, pa plane, pa axhendë. Nga ana tjetër, duket se paradoksalisht, mospasja e këtyre kalendarëve e planeve në letër, nuk e ka penguar fort zhvillimin e turizmit në Shqipëri. Turizmin e improvizuar, spontan. Pavarësisht faktit se ekziston, psh, një strategji e turizmit, ndaj këtij dokumenti nuk pati referenca në analizën vjetore të turizmit. Nuk është fjala për të kritikuar mospërmbushjen e objektivave që janë parashikuar në këtë strategji, sidomos në drejtim të infrastrukturës së ndonjë zone tepër atraktive si Thethi etj., por për të evidentuar disa tejkalime objektivash. Sipas dokumentit “Strategjia sektoriale e turizmit 2007-2013”, parashikohej që brenda vitit Sa prej 1 mi2013, Shqipërinë ta vizitonin 3.5 liardë turistëve milionë turistë dhe sa nga 700 miliardë gjithsej, nga eurot që gjeneron turiz- të cilët 2.1 milionë të huaj. mi global, do të hyjnë Po t’i krahasojmë me shifrat zyrtare në Shqipëri këtë për 2011, kemi ardhjen e mbi 4 milionë vit? turistëve gjithsej, 2.7 milionë e të cilëve janë të huaj. Nuk ka asnjë dyshim, se nëse ky dokument do të ishte udhërrëfyesi i vërtetë, apo nëse dikush vetëm do ta kishte lexuar, analiza vjetore e turizmit do ta trumbetonte me të madhe tejkalimin e objektivave të kësaj strategjie, madje disa vjet para afatit (!). Natyrisht, kur konsideron turizëm edhe kalimin e shqiptarëve të Kosovës për në Ulqin, nëpërmjet Muriqanit. Duke rimarrë lidhjen në aspektin global, duhet të themi se UNWTO ka parashikuar një rritje të qëndrueshme të turizmit botëror edhe për këtë vit. Madje, pavarësisht krizës së zgjeruar në eurozonë, do të jetë Europa ajo që do t’i japë shtysën kryesore kësaj rritjeje globale, me rreth 500 mijë turistë, ndërsa Europa Lindore dhe Mesdheu do të kenë një rritje prej 8%. Atëherë, sa prej 1 miliardë turistëve dhe më e rëndësishmja, sa nga 700 miliardë eurot që gjeneron turizmi global, do të hyjnë në vendin tonë këtë vit, kur Shqipëria po rekomandohet prapë nga dy media të turizmit botëror? maj 2011 Nr 5 travel 2012 9 9
  6. 6. fut(o)urism Muzetë duhet të dalin nga muzetë Drejtuesit e muzeve kryesore kombëtare, të Shqipërisë, flasin për revistën Travel, duke detajuar gjendjen aktuale të muzeve, sa funksionojnë ato, çfarë problemesh kanë dhe sa ndikojnë në prurjen e përgjithshme të të ardhurave turistike të vendit Luan Malltezi Drejtor i Muzeut Historik, Tiranë Muzeu Historik Kombëtar, pjesë e network-ut të muzeve të Ballkanit 1. Eksponatet e fundit në fondet e Muzeut Historik Kombëtar kanë hyrë në muajin janar 2012. Këto janë objekte personale të ish të përndjekurve politikë si: - Fjalor i gjuhës angleze. - Metodë e gjuhës angleze. Këto janë ruajtura në dorëshkrim nga familjarët e tyre. - Pranga të Murat Bashës, të gjetura gjatë zhvarrimit. - Çekiç i Koço Plakut, ish inxhinier gjeolog. Këto objekte janë dhuruar prej familjarëve dhe do të vendosen në Pavijonin e Terrorit Komunist, që do të përurohet së shpejti. 2. Kemi marrëdhënie të mira e shumë të mira me koleksionistë e muze të tjerë. Herë pas here kemi bashkëpunuar me ta për hapje ekspozitash në ambientet e institucionit tonë. 3. Vitin e kaluar Muzeun Historik Kombëtar e vizituan rreth 12 000 vizitorë të huaj. 4. Muzeu Historik Kombëtar është duke e riformatuar e plotësuar faqen e tij në internet në dy gjuhë, shqip e anglisht. Megjithatë ai prezantohet në faqen e MTKRS-së e në site të tjera. Ai është pjesë e network-ut të muzeve të Ballkanit. 5. Kemi bashkëpunim me Shoqatën e Operatorëve Turistikë. MHK është përfshirë edhe në guida të huaja, si guida angleze “Tirana” , e Tomas Cook. 6. MHK do të jetë pjesë e kalendarit të festimeve të 100 vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë. Midis të tjerash muzeu do të prezantohet me disa ekspozita, si: - 100 vjetori i Shpalljes së Pavarësisë - Koleksioni i Familjes Vlora (në bashkëpunim me QSA) - Flamuri shqiptar në shekuj - Personalitetet Shqiptare të Shpalljes së Pavarësisë. Mendojmë që ekspozita të realizohet në bashkëpunim me institucionet e Republikës së Kosovës, të Maqedonisë, Malit të Zi e diasporës). 7. Nëse një i huaj, do të vijë në këtë Muze, do të shikojë dhe njohë gjurmët e qarta të lashtësisë së popullit shqiptar, kulturën e lartë e plot finesë të të parëve tanë, ilirëve, që mishërohet në dhjetëra objekte e veçanërisht në skulpturat e mrekullueshme, në krye të të cilave qëndron Perëndesha Dea e Butrintit, apo mozaikët e mahnitshëm, ku spikat "Bukuroshja e Durrësit". Do të ketë mundësi të njihet me Mesjetën e ndritur shqiptare dhe disa prej gjurmëve të princërve të kohës, si stemën e Principatës së Arbërit, atë të Karl Topisë, Skurajve, Epitafin unikal të Gllavenicës apo me bëmat e kryeheroit të shqiptarëve, Gjergj Kastriot Skënderbeut. Do të prekë nga afër themeluesit e Rilindjes sonë Kombëtare, 10 maj 2011 midis tyre do të gjejë Sami Frashërin, tavolinën e tij të punës, ku ka shkruar veprën e tij, që mbeti program me vizione madhore: "Shqipëria ç`ka qënë, ç`është e ç`do të bëhetë". Duke ecur më tej, do të gjejë penën e plakut fisnik të Vlorës, Ismail Qemali, që ngriti flamurin e pavarësisë së Shtetit Shqiptar si dhe jelekun e heroit të Kosovës, Isa Boletini të shpuar nga plumbat e armikut. Do të shohë nga afër objektet e mbajtura nga mbreti i shqiptarëve, Ahmet Zogu, i cili konsolidoi përmes shumë peripecive shtetin modern shqiptar. Do të prekë gjurmët e gjakut të Rezistencës Antifashiste si dhe sakrificat e patriotëve shqiptarë, që luftuan për lirinë dhe dinjtetin e Shqipërisë. Në këtë Muze, do të mrekullohen nga mjeshtëria e ikonografisë shqiptare, ku spikat mes të tjerëve, Onufri i madh, me të kuqen e tij të papërsëritëshme. Një spikamë më vete është drama ulëritëse e diktaturës komuniste e cila do të shpaloset dhimbshëm në Pavionin e Terrorit Komunist, që do të përurohet së shpejti në këtë muze.
  7. 7. Pyetjet e Forumit: 1. Kur ka hyrë eksponati i fundit në muzeun tuaj? Çfarë ishte? 2. A keni mundur të identifikoni nëpër koleksione private apo muze të tjera, objekte që do t’i përkisnin natyrës së muzeut tuaj? A keni bërë përpjekje për t’i marrë ato në muzeun tuaj? 3. Në raport me numrin e turistëve të huaj që hyjnë në Shqipëri, sa prej tyre vizitojnë muzeun që ju drejtoni? 4. Si mund të bjerë në kontakt me muzeun tuaj një turist i huaj? A ka muzeu një adresë në internet? Në rrjetet sociale? 5. A keni bashkëpunim me operatorët e ndryshëm turistikë brenda e jashtë vendit, dhe sa prej tyre e kanë përfshirë muzeun tuaj në guidat turistike që ata botojnë/organizojnë? 6. Cili ësht projekti konkret në të cilin muzeu juaj është integruar në kalendarin e festimeve të 100-vjetorit të Pavarsisë? 7. Përse duhet që një turist ta vizitojë muzeun tuaj? Edlira Andoni Punonjëse dhe përgjegjëse e koleksionit të Muzeut Arkeologjik Rikonstruktimi i fundit i Muzeut Arkeologjik është bërë në vitin 1985. 1. Muzeu Arkeologjik i Tiranës nuk ka asnjë objekt të ri në koleksionin e tij që nga fillimi i viteve ’90. Ndërsa riorganizimi nga përmbajtja dhe rikonstruktimi i fundit i muzeut është bërë në vitin 1985. 2. Nuk është detyrë e Muzeut Arkeologjik të Tiranës të merret me identifikimin e objekteve që kanë humbur apo janë vjedhur gjatë viteve, por veprohet në këtë mënyrë: Muzeu Arkeologjik dërgon një listë me objekte të humbura ose të vjedhura në vite pranë zyrës së Interpolit, i cili është në bashkëpunim me Ministrine Kulturës dhe nëpërmjet tyre bëhet me dije kur ato rikthehen pranë muzeut. Deri tani muzeu nuk ka objekte të kthyera nga Interpoli. 3. Numri i turistëve që hyjnë në muzeun arkeologjik në raport me numrin e përgjithshëm të turistëve që hyjnë në Shqipëri është shumë i vogël. Numri i turistëve që hyjnë në muze brenda një viti është rreth 2000 vizitorë, 95% të ketij numri e përbëjnë vizitorët me kombësi të huaj. 4. Një turist bie në kontakt me muzeun arkeologjik nëpërmjet adresës web të Qendrës së Studimeve Albanologjike www. qsa.edu.al, (muzeu varet nga ky institucion), si dhe nëpërmjet adresave të tjera: wikipedia, në adresën www.arch.tirana. cchnet.it, si dhe nëpërmjet një kërkimi të thjeshtë në google dalin disa linqe që japin informacion për muzeun. Një pjesë e mirë e guidave të ndryshme që qarkullojnë në treg, në gjuhën shqipe ose të huaja, japin informacion për Muzeun Arkeologjik të Tiranës. Muzeu përfshihet gjithashtu dhe në guidën e Ministrisë së Turizmit, Kultures dhe Sporteve. Muzeu nuk ka një llogari në rrjetet sociale. 5. Muzeu ka bashkëpunim me agjensi të ndryshme turistike që operojnë në vend, por në të shumtën e rasteve këto agjensi nuk e përfshijnë muzeun arkeologjik në guidat që ata organziojnë dhe nuk kemi informacion nëse e përfshijnë në guidat që publikojnë. Ndërsa për operatorët e huaj, deri sot kemi bashkëpunim me 3 agjesni të huaja të cilat sjellin rregullisht vizitorë 2 herë në vit secila. 6. Nuk ka ende një projekt për 100-vjetorin e Pavarësisë. 7. Muzeu Arkeologjik është i pari muze i krijuar pas Luftës së II Botërore, pasi gjatë kësaj lufte u shkatërruan edhe institucionet e fundit muzeale. U hap me 1.11. 1948 si Muze Arkeologjik Etnografik dhe vazhdoi i tillë deri në vitin 1976 kur u veçua pavioni etnografik dhe ai u organizua si muze i profilizuar arkeologjik. Prezanton kërkimet e zbulimet arkeologjike në të gjithë territorin e Shqipërise. Materiali i ekspozuar përfshin një periudhë kohore nga epokat e gurit, tek ato te metaleve (epokat bronzit e hekurit) kur lindi e u zhvillua qyteterimi ilir, antikitetin, si dhe Antikitetin e vonë e Mesjetën, deri në pushtimin osman. Kërkimet intensive arkeologjike në fushën e Prehistorisë, Antikitetit dhe Mesjetës, në periudhën më pas, bënë të mundur një varg riorganizimesh e rikonstruksionesh të këtij muzeu (1957,1976,1982,1985,1998) për përmirësimin e mëtejshëm të përmbajtjes dhe ekspozimit. Koleksioni jep një informacion të plotë për vendbanimet më të hershme në Shqipëri e veçanërisht për periudhat ku zhvillohen proceset e formimit të fiseve e etnosit ilir. Antikiteti paraqitet nëpërmjet qendrave qytetare që lulezuan në shek. III – II p.e.s. në territoret e fiseve kryesore ilire. Në mënyrë të përmbledhur prezantohet në muze edhe periudha e Antikitetit të Vonë e Mesjetës së hershme, kur realizohet kalimi nga ilirët tek arbërit. MAT ka të ekspozuar rreth 2000 objekte dhe mbështetet në një fond rezervë prej 17.000 objektesh i cili shtohet çdo vit nga zbulimet sistematike arkeologjike. Sot, MAT është pjesë përbërëse e Qendrës së Studimeve Albanologjike. Nr 5 travel 2012 maj 2011 11
  8. 8. fut(o)urism Arjan Prifti Drejtor i Qendrës Kombëtare Muzeumeve "Onufri" dhe Muzeut Etnografik, Berat Berati, duhet të krijojë kushte për të sjellë "Kodikët", që i përkasin atij Muzeu Kombëtar Onufri e ka kuptuar që e keqja e madhe e qendrave muzeale sot në Shqipëri, është fakti se të gjitha muzeumet vuajnë nga ai sindrom i hershëm (klishe) i muzeumeve statike të atyre fondeve që vetëm flenë dhe nuk kurojnë ekspozita dhe forma të ndryshme organizimi. 1. Qendra Kombëtare e Muzeumeve Onufri & Muzeu Etnografik i ka të kartelizuara dhe të inventarizuara fondet e veta, me kartela fizike dhe elektronike. Dhe të gjitha objektet që ka në eksponatet dhe në fondin e vet, janë edhe të iventarizuara, pranë Qendrës Kombëtare të Inventarizimit të Veprave te Artit, Tiranë. Konkretisht fondi i Muzeut Kombëtar Onufri, është i përbër nga 173 objekte, ku 106 janë ikona dhe pjesa tjetër objekte për shërbesat liturgjike. Ne nuk mund të fusim në fondin e muzeut tonë vepra të tjera, sepse ato kërkojnë procedura të përcaktuara qartë dhe të mbështetura edhe në ligjin e Trashëgimisë Kulturore dhe të Mbrojtes së Momuneteve. Sigurisht që nuk e përjashtojmë mundësinë, që një pjesë e veprave ikonografike që ndodhen në Drejtorinë Rajonale të Kulturës Kombëtare Berat - e cila ka në fondin e vet një numër prej afro 450 objektesh, (ikona, pjesë ikonostasësh, objekte liturgjike etj.) - nëpërmjet procedurave tepër të rregullta dhe me lëvizje dokumentacioni nga njëri institucion tek tjetri, të mund të atashohen pranë Muzeut Onufri, dhe të bëhen kështu, pjesë e eksponateve tona, duke i dhënë mundësinë këtyre objekteve që kanë një kohë shumë të gjatë që flenë në fond, të jenë objekte të ekspozueshme për publikun vendas dhe të huaj. Në këtë fond ka objekte me shumë vlera ikonografike, artistike dhe liturgjike. Pikërisht për të realizuar këtë kalim nga njëri institucion tek tjetri, i kemi kërkuar Drejtorisë së Trashëgimisë Kulturore në MTKRS, hapjen e rrugës për proçedurat e nevojshme. Jemi në pritje të një trajtimi dhe konceptimi dhe një sjelljeje të re dhe të ndryshme ndaj vlerave dhe monumeteve që janë në kalanë e Beratit. Gjithashtu pjesë e një projekt-ideje të madhe dhe tepër serioze, është edhe kërkesa që ne si institucion i kemi drejtuar kësaj drejtorie, që edhe kishat, të cilat ndodhen brenda monumentit-Kala - gjithsej 11, mund t’i administrojmë ne si një qendër e madhe muzeale. Kjo kërkesë është e mbështetur edhe në rrjedhën logjike, të vlerave që janë në këto monumente (kisha). Sepse një vizitor i cili vjen për vlerat e qytetit të Beratit, në hyrje të kalasë, përballet me një biletë hyrjeje, por kur i njëjti vizitor viziton edhe Muzeun Kombëtar Onufri, do t’i duhet të paguajë një biletë tjetër. Kjo nuk është normale dhe as etike, kur janë të njëjta vlera prezantuese, të cilat mund t’i marrë nën administrimin e vetë Qendra Kombëtare e Muzeumeve Onufri dhe Etnografik Berat. Dhe kundrejt një bilete të përbashkët të unifikuar, institucioni ynë mund të kryejë një shërbim të një pakete të plotë turistike të monumenteve. Nga ana tjetër duhet të merret në konsideratë edhe fakti, që duhet të rritet numri i stafit të specialistëve dhe guidatorëve që punojnë pranë qendrës, me qëllim që të realizohet një itinerar i plotë i paketës guidë në të gjitha monumentet që ndodhen brenda kalasë së mbrekullueshme të Beratit. Kjo projektide është duke u diskutuar edhe në qarqe 12 maj 2011 specialistësh të trashëgimisë kulturore. 2. Si fillim dua të shpjegoj se vlerësimi i ikonave në periudhën e sistemit komunist, vetëm si fenomen artistik në kuadrin e një trashëgimie kulturore, pikërisht nga ana e shtetit komunist shqiptar, arriti të krijojë Muzeun Kombëtar të Artit Mesjetar në Korçë (1975), Muzeun Kombëtar Onufri në vitin (1986). Këto dy institucione muzeale përbëjnë, dy qendrat më të mëdha (muze) ku janë vendosur vlerat e artit të ikonografisë bizantine e postbizantine shqiptare. Nga ikonat e mjeshtrit Onufri që kanë e arritur deri në ditët tona, ruhet pothuaj i plotë numri i ikonave (mbi 20) që bënin pjesë në ikonostasin e kishës Vangjelizmo, në kishë e Shën Todrit dhe të Katedrales “Fjetja e Shën Mërisë” në kalanë e Beratit. Ky koleksion, sot ndodhet i shpërndarë në disa muze të Shqipërisë (Korçë, Tiranë dhe Berat). Por një koleksion akoma më i plotë ndodhet në pavionet e Muzeut Kombëtar të Artit Mesjetar në Korçë. Gjithsej janë vetëm të ekspozuara, si pjesë e pavioneve, rreth 22 ikona, disa nga më të bukurat e kryemjeshtrit Onufri, dhe të disa prej autorëve të tjerë, kryesisht të periudhës të artit postbizantin. Një pjesë tjetër e konsiderueshme e ikonave të marra nga qyteti i Beratit, gjenden pranë fondit të Institutit të Monumeteve të Kulturës Kombëtare Tiranë, dhe disa ikona - shumë të rëndësishme, janë në fondin e Muzeut Historik Kombëtar Tiranë. Për të mos përmendur që në fondin e AQSH-së ruhet një koleksion i veçantë dokumentesh, i emërtuar Fondi i Kodikëve të Shqipërisë. Ky fond mban numrin 488 dhe përmban 117 kodikë të periudhës bizantine dhe postbizantine, të sistemuar në dosje apo njësi të veçanta ruajtjeje, ku dy prej kodikëve më të famshëm janë Codex Purpureus Ф 043 shek VI, dhe Codes Purpures Arius Anthimiys i shek IX, ose siç njihen ndryshe Beratinus 1 dhe Beratinus 2. Si gurisht që në fondin 488, janë një numër prej 72 ose 73 kodikësh, që i përkasin Mitropolisë së qytetit të Beratit. Përsa i përket kthimit të një pjese të fondit të Artit Ikonografik (ikonave), mund dhe duhet të realizohet kthimi i tyre në objektin autentik të kultit i cili i ka poseuduar, ose patur në pronësinë e vet. Kjo është një çështje që kërkon një bonsens dhe një bashkëpunim komplementar, nga institucionet që merren me mbrojten e trashëgimisë kulturore kombëtare. Ndryshe qëndron problemi tek ardhja e kodikëve në Berat, që kërkon elementë të tjerë ekstra të rëndësishëm të mbrojtjes dhe arkivimit të tyre në prametra bashkëkohorë, që rrjedhim nga detyrime ligjore, të cilat momentalisht qyteti i Beratit dhe muzeumet e tij nuk mund t’i sigurojnë. Mbase në një të ardhme të afërt, mund të jenë pjesë e vendit që u përkasin. 3. Numri i vizitorëve që kanë hyrë në Kalanë e Beratit, ka qenë rreth 47.000 - 48.000, ndërsa numri i vizitorëve me biletë është 28.000. Në Qendrën Kombëtare të Muzeumeve Onufri & Muzeu Etnografik, kanë ardhur 10.064 vizitorë. Kurse vetëm në muzeun Onufri numri ka qenë 5899 vizitorë.
  9. 9. 4. Sigurisht që Qendra Kombëtare e Muzeumeve Onufri dhe Muzeu Etnografik Berat ka qasje në internet. Momentalisht ka dy website që janë www.beratmuseum.net dhe www. muzeumetberat.net. Është një konceptim i ri nga ana vizuale dhe e dizajnit, por edhe e një konceptim i ri për një përdorim sa më të thjeshtë e fuksional për këdo që ka dëshirë të vizitojë dhe të klikojë në website-t tona. Gjithashtu kemi në dispozicion të turistëve edhe një adresë e-maili: beratmuseum@yahoo.com. Kemi hapur në rrjetin social Facebook, për të dy muzeumet Onufri & Etnografik faqet tona, dhe po i pasurojmë këto faqe. Madje edhe në faqen Youtube, mund të gjenden pafund materiale të hedhura nga specialistët tanë, për të dy muzeumet. 5. Berati si qytet dhe Qendra Kombëtare e Muzeumeve Onufri & Etnografik, është pjesë e Strategjisë Kombëtare të Turizmit, si dhe pjesë e një xhiroje turistike - të paketës më të madhe të monumenteve të trashëgimisë sonë kulturore. Ne bashkëpunojmë me të gjithë operatorët dhe aktorët e ndryshëm turistikë, brenda dhe jashtë vendit, me grupe të ndryshme nga të gjitha shtetet për gati gjatë gjithë vitit. Natyrisht që në sezonin turistik fluksi dhe bashkëpunimi me këta aktorë është shumë i rëndësishëm. Gjithashtu Qendra Kombëtare e Muzeumeve Onufri & Etnografik ka bashkëpunuar edhe me disa prej botimeve të rëndësishme, si revista historike dhe turistike, guida dhe katalogë, që janë botuar nga institucione kombëtare dhe fondacione të ndryshme. Q.K.M Onufri & Etnografik, ka kontribuar me materiale të fondit muzeal, por edhe me inforamcion të ndryshëm historikë dhe shkencorë, në fushën e ikonografisë & etnografisë. Janë realizuar konkretisht: “Art & Trashëgimi”, “Berati, etnografia në shekuj”, “Muzika popullore e qytetit muze të Beratit”, udhërrëfyesi turistik “24 shekuj Në Qenhistori, art dhe kulturë”, travel drën Kombëtare të guide “Two and half Millennia Muzeumeve Onufri of History, Art and Culture”, udhërrëfyesi turistik -Travel & Muzeu Etnografik, Guide etj. kanë ardhur 10.064 vizitorë. Kurse 6. Qendra Kombëtare e Muzeumeve Onufri & Etnografik, vetëm në muzeun në kuadrin e festimeve të 100Onufri numri ka vjetorit të Pavarësië, kërkon që qenë 5899 viznëpërmjet një projekti të madh, të kuruar dhe të detajuar, të realizojë itorë. ekspozitën ikonografike me temën “Onufri & i biri”, ku të mund të mbledhim në një pavion të madh dhe të kuruar qartësisht nga ana kronologjike, artistike, estetike dhe analitike, veprat e këtyre dy mjeshtrave në Muzeun Kombëtar Onufri. Gjithashtu në këtë 100-vjetor, u kemi kërkuar organeve më të larta të shtetit shqiptar, që në bashkëpunim me fondin e AQShsë, të të bëhet i mundur realizimi i një kopjeje të Kodikut të Purpurt të Beratit të shek. VI., ose e facsimiles së tij. dhe objektet e tjera të artit, që bëjnë pjesë në koleksionin e këtij muzeu të krijuar në vitin 1986. Ai përmban dokumente të rëndësishme historike, kulturore dhe artistike, që shtrihen në një periudhë kohore mbi gjashtëshkekullore. Koleksioni kryesor u përket piktorëve ikonografë shqiptarë që kanë krijuar në Berat në shekujt XIV - XIX Muzeu Kombëtar “Onufri” është i privilegjuar, sepse fondi i tij ekspozues i veprave ikonografike, ndodhet në katedralen “Fjetja e Shën Mërisë” (e vitit 1797), pjesë e një Mitropolie mbi dyshekullore ku janë zhvilluar ceremoni të rëndësishme liturgjike. Veprat e ekspozuara u përkasin ikonostasave të kishave të qytetit të Beratit. Në sallat e Muzeut Kombëtar “Onufri” është e ekspozuar një pjesë shumë e rëndësishme nga koleksioni i mjeshtrit të ikonografisë shqiptare Onufrit, të birit të tij piktor Nikolla, të Onufër Qipriotit, të dinastisë së piktorëve ikonografë Katro (Çetiri) të Kostandin Shpatarakut, të David Selenicës, si dhe të shumë piktorëve të tjerë anonimë. Njëkohësisht në fondin e tij ndodhet një numër i madh objektesh liturgjike, që janë përdorur gjatë procesioneve të ndryshme kristian-ortodokse. Por Qendra Kombëtare e Muzeumeve Onufri & Etnografik, sigurisht që është e përgatitur dhe gjithashtu, jemi duke sugjeruar disa mënyra për të siguruar dhe për të përgatitur çdo pjesë të institucionit tonë për rritjen dhe përmirësimin e shërbimit ndaj të publikut, pra vizitorit. Vetëm duke i shërbyer siç duhet publikut, do të mund ta meritojë dhe fitojë mbështejten e nevojshme, nga institucione dhe donatorë të ndryshëm. Muzeu Kombëtar Onufri e ka kuptuar që e keqja e madhe e qendrave muzeale sot në Shqipëri, është fakti se të gjitha muzeumet vuajnë nga ai sindrom i hershëm (klishe) i muzeumeve statike të atyre fondeve që vetëm flenë dhe nuk kurojnë ekspozita dhe forma të ndryshme organizimi. Absolutisht është koha që t’i kthejmë muzeumet tona nga statikë në muzeume lëvizës, që jetojnë dhe ideojnë projekte dhe krijojnë atraksion për vizitorin. Në këtë kuadër, organizimi i disa prej eventeve të rëndësishme ishte pjesë e një një programi të detajuar mbi kthimin e Muzeut Kombëtar Onufri në një qendër të tillë atraktive. Pra mendojmë se duke krijuar dhe kuruar forma të tilla ekspozimi, ne mundësojmë rritjen e interesit të vizitorëve, si formë edukimi dhe prezantimi me një vizion më të qartë për muzeun tonë, e njëkohësisht rrisim edhe numrin e fluksit të turistëve. Disa prej aktiviteteve që mund të përmenden janë: ekspozita “Kodikët mesjetarë në hapësirën shqiptare”; koncerti me këngë e muzikë korale kishtare “Festivali Apollonia”; sesioni shkencor “Trashëgimia kulturore, materiale dhe shpirtërore në Berat” etj. 7. Së pari, Berati i përket atyre qyteteve në të cilët jeta ka pulsuar që prej krijimit të tij si një qendër me vlera të një qytetërimi të lashtë, dhe si i tillë i ka të ravijëzuara në rrjedhat e historisë të gjitha periudhat e qytetërimit, nga antikiteti ilir tek periudha romake, bizantine, sllave, postbiznatine (otomane) e deri tek në ditët tona. Sigurisht që periudha e kulturës bizantine dhe postbizantine është një nga periudhat e përfaqësuara denjësisht me shumë objekte të kultit kristian bizantin (kisha), atij islam me arkitekturën objekteve xhami, si dhe me një sërë teqesh të mrekullueshme nga ana arkitekturore e me shije shumë të lartë artistike. Është një numër i konsiderueshëm kishash në kalanë e Beratit, dhe padyshim më përfaqësuesja është katedralja “Fjetja e Shën Mërisë”, sot Muzeu Kombëtar “Onufri”. Sigurisht, vizitori që vjen në Muzeun Onufri do të njihet me ikonat maj 2011 13
  10. 10. fut(o)urism Teuta Kallajxhi Drejtore e Muzeut të Armëve Për të ardhur tek ne, turisti duhet të paguajë dy bileta 1. Pas viteve 90’, janë ofruar disa shpata, kobure të vjetra me gurë stralli, por në Muze nuk është blerë asnjë objekt, jo vetëm për mungesë fondesh por edhe për çmimin e lartë që personat ofrojnë për këto objekte. 2. Armët e prodhuara nga shqiptarët, mbi 400 vjet më parë zbukurojnë vitrinat e muzeve në disa vende të botës si : - 1578 armët e Skenderbeut në Vjenë - 1689 në Petërburg - 1810 në muzeun e Moskës - 1816 në Stamboll - 1867 një ekspozitë në Paris, kishte edhe armë shqiptare. - 1894 ekspozitë në Çikago ku kishte edhe disa armë shqiptare. Për armët shqiptarë në Muzeun e Moskës 1810, shkroi shumë shtypi i kohës. Për njërën prej armëve thuhej: “Pushkë shqiptare e kalasë, e vitit 1869, e gjatë 2m , e stolisur me sermë , e prodhuar prej Muhametit. Kasa ka dru panje, kalibri 16mm,qyta ka zbukurime prej kocke e sedefi”. Dhe sot ky përshkrim i përshtatet disa prej armëve që janë ekspozuar në muze. Midis shpatave të shumta njëra prej tyre ka vlerë të veçantë. Ajo i takon vitit 1670 dhe sipas specialistëve të kësaj fushe, si ajo janë gjetur katër copë në gjithë Europën. Me shumë vlerë është edhe përkrenarja ilire, e cila ështe rreth 3000vjeçare. Duke ditur vështirësitë për të rikthyer në Atdhe, vlerat e humbura të trashëgimisë sonë kulturore qoftë dhe për arsyet që u thanë më lart, punonjëset e Muzeut, kanë bërë çmos, për të ruajtur të gjitha objektet me vlerë gjatë trazirave të vitit 1997. 3. Ndërsa për vitin 2011, Zyra e Administritmit të Momumenteve të Kulturës, raportoi rreth 20.000 turistë, në muze kanë hyrë vetëm 2000 vizitorë. Problem për këtë mbetet bileta: në hyrje turisti paguan biletën për llogari të Zyrës së Koordinimit të Monumenteve të Kulturës; për të vizituar Muzeun e Armëve, i cili administrohet nga Bashkia e qytetit, duhet të paguajë një biletë tjetër. Ka patur raste, kur një turist , është ndarë nga grupi dhe e ka paguar vetë biletën për të vizituar Muzeun. Krahasuar me vite më parë, kur vizita në kala bëhej me një biletë të përbashkët, numri i vizitorëve është shumë më i vogël. Statusi i Kalasë së qytetit duhet të zgjidhet përfundimisht, duke ia rikthyer Bashkisë së Qytetit, me synimin e një menaxhimi të gjerë dhe bashkëkohor. 4. Qysh prej inagurimit të Muzeut në 1971, ku asistoi vetë kryeministri i vendit në ato vite Z.Mehmet Shehu, gjë që tregon për vlerësimin e madh të qeverisë për këtë pasuri të kulturës sonë kombëtare, fama e Muzeut të Armëve, u rrit shumë: vërshuan qindra mijëra vizitorë nga të katër anët e vendit dhe të huaj nga shumë vende të botës. Megjithëse sot Muzeu nuk ka adresë në internet, për faktin e thjeshtë sepse sot, nuk ka një kompjuter, kjo famë vazhdon të jehojë e të sjelle akoma vizitorë të huaj. 5. Për muzeun flitet me hollësi në guida turistike të huaja e vendase, gjithashtu, Muzeun, e kanë vizituar operatorë turistikë vendas, të cilët më parë nuk e kanë patur në axhendat e tyre, me qëllim kthimin e tij në një destinacion turistik të mirëfilltë. Kështu, Muzeu është përcaktur si destinacion turistik në fletëpalosje, harta turistike të qytetit, e rajonit, guidën treditore të botuar nga Këshilli i Qarkut, në guidën e botuar nga ( GCDO) , guida “Çelesi turistik”, “Guida tregëtare” botuar nga Dhoma e Tregëtisë në Janinë 2008 , Guida të Kalasë në disa gjuhë të huaja të botuara nga Zyra e Administrimit të Gjirokastrës etj. Aktualisht Bashkia Gjirokastër, po punon për realizimin broshurave 14 maj 2011 informuese dhe të fletëpalosjeve, jo vetëm për Muzeun e Armëve por edhe më gjerë. 6. Një grup pune në Bashki është duke punuar për të organizuar festimet e 100-vjetorit të Pavarësisë, të cilat ndoshta do të bëhen të ditura më vonë, ku natyrisht Muzeu i Armëve do të jetë pjesë e pandarë e aktiviteteve të larmishme për këtë event me rëndësi të jashtëzakonshme për kombin. 7. Gjirokastra është një nga qytetet më të vecantë të Shqipërisë, unikale për nga vlerat, e papërsëritshme për arkitekturën e saj, me një pasuri të pashoqe kulturore e historike, në vitin 1961 qyteti u shpall nga Kuvendi Popullor i kohës, “Qytet – muze” duke ju nënshtruar gjithë legjislacionit në fuqi e duke përfituar kujdes e mbrojtje institucionale, duke u shndërruar në destinacionin kryesor turistik asaj kohe. Pas viteve 1990 dhe kryesisht pas pranimit në 15 korrik 2005 si “Pasuri e Trashëgimisë Kulturore Botërore” në UNESCO është shndërruar në atraksionin kryesor turistik për vizitorët vendas e të huaj, sidomos për studiuesit, të pasionuarit pas turizmit kulturor, të apasionuarit pas historisë në përgjithësi e në vecanti, kureshtarët e historisë së Ballkanit etj. - Një koleksionist armësh, gjen të gjitha llojet e armëve që nga epoka e gurit e deri në Luftën II Botërore. - Shikon burgun e viteve 1929-1968 - Muzeu i Armëve, krahas Pazarit karakteristik, Muzeut Etnografik, Shtëpive tipike të shek XVIII, Hamamit dhe 7 krojeve në lagjen Meçite, objekteve të kultit, rrënojave të Akuaduktit, Obeliskut etj, është një nga destinacionet kryesore në qytet. Ai ështe i vendosur brenda kalasë së qytetit (e cila gjithashtu është një nga monumentet më të rëndësishme të kulturës sonë kombëtare), në ambientet e ish- burgut. Në librat e përshtypjeve, të cilët janë të shumtë, vlerësohet shumë sepse është I veçantë në llojin e vet. Me 1984, drejtori I muzeumeve të Bukureshtit shkruante: “ kam parë shumë muze armësh nëpër botë por ky është I veçantë sepse nqs përmend njërin, atë të Vjenës, ka armë të prijsave të ndryshëm të Europës, siç janë dhe armët e Heroit tuaj Kombëtar Skëndërbeut. Ndërsa këtu tregohet evoluimi I shoqërisë njerëzore e bashkë me të dhe ai I prodhimit të armëve të ndryshme, për t’u mbrojtur, mbi të gjitha ato janë të zbukuruara, që tregon shpirtin artist të shqiptarit”.
  11. 11. Mehdi Hafizi Drejtor i Muzeui Historik Kombëtar “Gjergj Kastrioti Skënderbeu” dhe Muzeut Etnografik - Krujë Do të donim të kishim në muze armët e Skënderbeut, dhe stemat e Principatës së Arbrit, që i përkasin Krujës 1. Eksponatet e fundit në muzeun Gj.K.Skënderbeu kanë hyrë në vitin 2001dhe janë zbuluar në kalanë e Rodonit (Durrës). Është një luan i Shën Markut (Venecian) që mban në dorë një libër të mbyllur, një kryq, dhe një stemë principate.Të tria këto objekte janë të shekullit XV. Edhe në Muzeun Etnografik janë shtuar disa objekte në vitet 20022003. 2. Objektet më të rëndësishme që mund të ekpozoheshin në muzeun tonë janë armët e heroit tonë (shpata dhe përkrenarja ) që ndodhen në muzeun a artit në Vjenë (Kunsthistorisches Museum). Objekte të periudhës së Principatës së Arbrit që ndodhen në Muzeun Historik Kombëtar, apo dhe shumë piktura origjinale kushtuar 500 vjetorit të vdekjes së Skënderbeut në vitin 1968 që ndodhen në Galerinë Kombëtare të Arteve mund ti përkisnin dhe përshtateshin shumë mirë muzeut tonë. 3. Një përqindje e lartë e vizitorëve të huaj që hyjnë në Shqipëri , vizitojnë edhe Krujën dhe muzetë e saj. Kruja është e favorizuar nga vlerat historike dhe kulturore që mbart,ashtu dhe nga pozicioni shumë i favorshëm gjeografik që ka. 4: Muzeut “Gjergj Kastrioti Skënderbeu” dhe Muzeut EtnografikKrujë i është dhënë një hapësirë e konsiderueshme në shumë faqe interneti të MTKRS-së dhe Agjensive turistike shqiptare dhe të huaja. Pra turistët shqiptarë dhe të huaj mund të gjejnë lehtë informacion në gjuhë të ndryshme, oraret, numrat e kontaktit, e-mail apo dhe faqen zyrtare të muzeut që është www. muzeukombetarskenderbeukruje.com . Informacione, foto dhe video gjenden dhe në rrjetet sociale apo në you tube. 5: Muzetë e Krujës kanë një bashkëpunim shumë të mirë me operatorët e ndryshëm turistik si brenda, ashtu dhe jashtë vendit. Kruja është e përfshirë në të gjitha lëvizjet që ata organizojnë (turet 1-ditore apo shumë ditore, krocierat,turet ballkanike etj) 6: Në kuadrin e 100- vjetorit të Pavarësisë në fillim të muajit Nëntor do të organizojmë aktivitetin kushtuar 30 vjetorit të inaugurimit të muzeut “ Gj.K.Skënderbeu” 7. Një turist duhet të vizitojë muzetë e Krujës për vendin që ato zënë në trashëgiminë kulturore shqiptare. Dy muze kombëtarë secili specifik në llojin e tij, gjendja e të dy muzeve është shumë e mirë si brenda ashtu edhe ambjenti i jashtëm. Kolektivi i muzeve tregon gatishmëri maksimale për ti pritur vizitorët me kulturë dhe për ti shoqëruar ata me profesionalizëm . Tatjana Caca Drejtoreshë e Muzeut të Artit Mesjetar dhe Muzeut të Arsimit Nuk mund ta pasurojmë muzeun, për mungesë fondesh 1. Eksponatet e fundit të hyra në muzeun tonë kanë qenë rreth viteve 1980. Ato ishin ikona familjare. 2. Ne kemi konstatuar disa objekte të natyrës së muzeut tonë, i kemi ndihmuar poseiduesit për t’i restauruar këto objekte por për mungesë fondesh, në nuk mundemi t’i bëjmë ato pjesë të fondit tonë. 3.Ne nuk jemi në dijeni të numurit të turistëve të huaj që hyjnë Shqipëri, por muzeu ynë për vitin 2011 është vizituar nga 1782 vizitorë të huaj. Muzeu Kombëtar i Arsimit, është vizituar nga 1500 vizitorë të huaj. 4. Muzeu ynë ka faqen e tij në internet me adresë www.muzeumesjetar.al si dhe www.korca.cchnet.it 5. Po, ne kemi bashkëpunim me disa operatorë brenda vendit, të cilët në guidat e tyre kanë përfshirë vizitën në muzeun tonë. Gjithashtu edhe disa operatorë jashtë vendit (Greqi, Itali, Francë, Gjermani). Muzeu ynë është përfshirë në disa botime guidash turistike si “Korca” botuar nga SNV dhe GTZ. 6. Nga muzeu ynë janë bërë përpjekje maksimale për t’u aprovuar botimi i Monografisë së ilustruar të Piktorit të Popullit Vangjush Mio, në kuadër të projekteve të 100-vjetorit të Pavarësisë. 7. Muzeu Kombëtar i Artit Mesjetar dhe Muzeu i Arsimit, janë dy prej institucioneve më të rëndësishme social-kulturore të Shqipërisë. Eksponatet dhe fondet e pasura të përbëhen përbëhen nga objekte historike, kulturore e artistike të periudhës mesjetare, dhe të periudhës së Rilindjes Kombëtare, që lidhen kryesisht me trashëgiminë e krishterë bizantine dhe pasbizantine, Prej shek. XIII deri ne shek. XIX, si dhe me trashëgiminë e rilindasve. Nr 5 travel 2012 15 15 maj 2011
  12. 12. fut(o)urism Skënder Spahiu Drejtor i Muzeut Historik, Vlorë Vlora ka nevojë për një kompleks muzeal i cili mund të ngrihet në Vlorën e Vjetër 1. Objektet e fundit janë disa gjetje nënujore kryesisht qeramikë dhe bronx të ekspeditës Italo-Shqiptare që eksploroi në gjirin e Vlorës para disa muajve. 2. Kemi identifikuar dhe kemi kartelizuar një koleksion privat me objekte kryesisht të Etnografisë, të cilat specialistët e muzeut i dokumentuan dhe regjistruan në Qendrën Kombëtare të Regjistrimit dhe Inventarizimit. Janë 48 objekte të ekspozuara në ambiente private. 3. Në muzetë që ne drejtojmë kemi një numër të kosiderueshëm vizitorësh por edhe specialistësh të fushave arkeologji dhe etnografi, nxënës, student, të cilët organizojnë orë mësimi, praktikantë të degës së Turizmit, etj, pra edhe vizitorë ditorë dhe pushues. 4. Përmbajtja dhe vendndodhja e godinave dhe e vlerave muzeale është në “Vlora Guide” dhe ”Albania Guide“ si edhe në sinjalistikën lokale. Muzetë bashkëpunojnë me agjensitë në Vlorë por edhe në Tiranë dhe këto agjensi i kanë përfshirë Muzetë e Qytetit në guidën e tyre dhe vazhdimisht kemi vizita të kësaj natyre në muzeun e Relikeve Arkeologjike dhe Historike dhe në Muzeun Etnografik të Vlorës. 6. Projekti ynë konkret është: Arredimi i brendshëm i ambienteve të muzeut, sepse është restauruar e gjithë godina, gjithashtu ndërtimi dhe ngritja e godinës ku u mbajtën mbledhjet e Kuvendit të Vlorës dhe ngritjes së flamurit, krijimi i një kompleksi muzeal në Vlorën e vjetër. 7. Muzetë e Vlorës kanë në fondin e tyre rreth 200 objekte arkeologjie si thika stralli, çekanë guri, stela, etj, që fillojnë në periudhën e neolitit, objekte me vlera të qytetërimeve të krahinës, si Amantias, Orikut, Olimpias etj., objekte me vlera historike si veshje prej metali te periudhës Ilire, armë dhe vegla pune, enë qeramike por dhe veshje karakteristike të krahinave të ndryshme, që bejnë pjesë në Vlore, të prodhuara në mënyra të ndryshme artizanale etj., por dhe vetë godinat karakteristike me vlera arkitekturore dhe historike, në të cilat janë ekspozuar objektet. Shënim i redaksisë: Hapësira e vënë në dispon nga redaksia për relatorët e forumit, ka qenë e pakufizuar dhe secili prej tyre e ka përdorur atë sipas dëshirës së tij. Asnjë pjesë e këtij materiali nuk është tjetërsuar apo redaktuar, për të prekur thelbin e tij, por vetëm për qëllime gjuhësore. 16 maj 2011 echo Bjeshkët e Namuna sekreti i fundit i Europës për trekking “Walks Worldwide”, organizata më e njohur në Britani për trekking, duke parë numrin e madh të kërkesave për trekking në Bjeshkët e Namuna gjatë vitit 2011, si dhe rezervimet e shumta deri tani, parashikon që malet e Shqipërisë do të jenë objetivi kryesor për ushtruesit seriozë të këtij sporti për vitin 2012. Komentet e Mark Knowles, njeriut përgjegjës për hulumtimin dhe krijues i “Walks Worldwide” e kanë nisur tashmë këtë aventurë të jashtëzakonshme: “Ushtruesit seriozë të trekkingut nuk janë si pushuesit e zakonshëm, ata janë të dhënë pas aventurës, ata kërkojnë vazhdimisht vende të reja që ende nuk janë popullarizuar – e një i tillë është Shqipëria tërheqëse”. “Sekreti i fundit i Europës në trekking u zbulua: Bjeshkët e Namuna janë spektakolare, të virgjëra dhe praktikisht të padepërtueshme, me përjashtim të ndonjë shtegu që lidh malësorët shqiptarë me botën e jashtme. Ky rajon i largët i Europës mund të krahasohet me destinacionet e përhapura ekzotike, përfshirë edhe rajonet e ecjeve malore në Himalaje. “Në fakt, ne jemi të sigurt se Shqipëria do të jetë trendy - destinacioni i modës për ushtruesit e këtij sporti, prandaj ne kemi menduar një tur të veçantë për në shtator 2012, për të hulumtuar për herë të parë edhe jugun misterioz të Shqipërisë. Turet 8-ditore “Walks Worldwide” në Bjeshkët e Namuna janë frymëzuar nga libri i Robert Carver me të njëjtin titull, si dhe nga ekspeditat e Lord Bajronit. Trekking është një ndër sportet më të kërkuara, dhe konsiston në ecjen 8 orë në ditë në lartësi mbi 2.000 metra. Aplikohet me grupe të vogla (maksimumi 10 veta). Ata nisin në qershor dhe mbarojnë në shtator 2012. Guida bëhet nga një ekspert dhe njohës i zonës. globalpropertyguide.com
  13. 13. Alpet Shqiptare Photo: Feel Albania © Një nga revistat dhe guidat turistike më të njohura në Shtetet e Bashkuara e quajtur Frommer’s, së fundmi ka publikuar një listë me destinacionet më të mira në të gjithë botën për tu vizituar në vitin 2012. Sipas kësaj renditjeje, Frommer’s vendos në vend të parë të listës, Shqipërinë, duke e përcaktuar vendin tonë si vendin më të mirë për tu vizituar në vitin 2012. Raporti cilësi-çmim i ofron mundësinë pjesës me të madhe të turistëve të vizitojnë mrekullitë e Rivierës Shqiptare, duke e krahasuar me atë Kroate, me ndryshimin e madh se riviera shqiptare ofron më shumë qetësi dhe kosto shumë më të ulët. Në Shqipëri mund të gjeni; plazhet me rërë të bardhë, ujrat kristal dhe fshatrat tipikë mesdhetarë. Parku Kombëtar i Llogarasë shfaqet me pishat e zeza, ku akoma mund të shikosh shqiponjat të fluturojnë lart, apo dhitë e egra dhe macet e egra europiane. Ekspertët e turizmit të sporteve në natyrë thonë që në Shqipëri është më e thjeshtë të praktikosh aktivitete të tipit paragliding apo thjesht ecjet në natyrë, ku je i rrethuar nga limonat, ullinjtë dhe nga kështjellat mesjetare të ndërtuara nga vetë sulltanët të cilët synonin pushtimin e Korfuzit. Një nga pikat më të nxehta të Shqipërisë është edhe Borshi, ku në të gjashtë kilometrat vijë bregdetare mund të gjejmë rrënoja të romakëve, grekëve dhe të venecianëve. Ndërsa Qeparoja është një vend i vogël ku grekët dhe shqiptarët jetojnë në mes të ullishteve të mbjella para kohës së Napoleonit, të cilat rriten mbi një plazh të bukur, peisazh të cilin mund ta shijosh nën shoqërinë e pak personave - referon Revista Amerikane Frommer’s. akt.gov.al Top Destination 2012: Riviera Shqiptare Porto Palermo, Himarë, Albania Photo: Alket Islami© Nr 5 travel 2012 17 17 maj 2011
  14. 14. fut(o)urism 18 maj 2011
  15. 15. Fshati Bogë, Bjeshkët e Rugovës, Ks. Është një nga pikat natyrore më të bukura në Kosovë, i pëlqyer tej mase për natyrën mahnitëse, njerëzit mikpritës e bujarë, klimën e mrekullueshme dhe mundësitë për turizëm malor Photo: Shkëlzen Rexha© Nr 5 travel 2012 maj 2011 19
  16. 16. fut(o)urism 20 maj 2011
  17. 17. Farma Sotira, Leskovik, Ersekë, AL Një destinacion interesant, që jua kemi përcjellë me pamje të freskëta pranverore, por që mund ta vizitoni edhe në dimër, nëse keni dëshirë t'i gëzoheni borës, oxhakut të ngrohtë, shëtitjeve me kuaj, pastërmasë, e plot gëzimeve të vogla dimërore. Prenotoni në +355 69 23 42 529 Photo: Jonida Hëna © Nr 5 travel 2012 maj 2011 21
  18. 18. Shapkë,fut(o)urism Tetovë, Mk Shapka është një zonë e njohur turistike në pjesën veriperëndimore të Maqedonisë, e banuar kryesisht nga shqiptarët. Ajo ngrihet mbi qytetin e Tetovës, dhe kohët e fundit ka nisur të frekuentohet shumë nga turistë prej Kosovës dhe Shqipërisë. Photo: Enver Vela © 22 22 maj 2011
  19. 19. Nr 5 travel 2012 23 23 maj 2011
  20. 20. fut(o)urism Ujvara e Gojanit, Pukë, AL Zona është e një bukurie të veçantë, me panorama fantastike, që ju ftojnë dimër-verë të shijoni natyrën e zonave të Pukës. Ajo që është interesante, duhet theksuar se megjithë problemet e mëdha që ka infrastruktura e Veriut, rruga për në Pukë, nuk bllokohet asnjëherë nga bora, dhe është një destinacion i vlefshëm dimëror www.blue-albania.com Photo: Gjon Prendi © 24 24 maj 2011
  21. 21. Nr 5 travel 2012 25 25 maj 2011
  22. 22. fut(o)urism Turizmi, rruga e Shqipërisë drejt BE Nga konferenca e IV e Turizmit, organizuar nga Shoqata Shqiptare e Turizmit Më dt. 24 Janar 2012 u mbajt në Hotel Sheraton Konferenca e IV e Turizmit, organizuar nga Shoqata Shqiptare e Turizmit, në bashkëpunim me partnerët e saj ndërkombetarë dhe MTKRS, si evenimenti më i rëndësishëm institucional që ndodh në shërbim të turizmit në Shqipëri. Gjatë zhvillimit të kësaj konference, ndër të tjera, u ndanë edhe çmime për aktorë të ndryshëm në fushën e biznesit turistik, të cilët kanë spikatur me vlera dhe standarte që duhen ndjekur. Shumica dërrmuese e fituesve të këtyre çmimeve, janë bashkëpunëtorët e revistës Travel, me të cilët krenohemi se bashkëpunojmë dhe i kemi partnerë në punen tonë të vështirë për promovimin e turizmit shqiptar... Revista Travel, i uron përzemërsisht të gjithë bashkëpunetorët e saj për çmimet, dhe shpreson se bashkëpunimi do të vazhdoje edhe me tej për vitet e gjata që na presin përpara... Armada Molla koordinatore projekti ATA Çmimi Shqiptar i Turizmit është arena ku, cilësia, vlerat, autenticiteti inovacioni dhe unikaliteti i produktit dhe ofertës së turizmit shqiptar konkuron dhe vlerësohet profesionalisht. Partnerët e Çmimit të Turizmit Shqiptar, ATA - Shoqata Shqiptare e Turizmit, Ministria e Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, GIZ vendosën të vlerësojnë këtë vit ofertat me të mira të Turizmit Shqiptar në kategoritë Inovacion, Marketing dhe Ekoturizëm ose Turizëm Miqësor ndaj Ambientit. Bazuar në një set professional kriteresh vlerësimi Juria ndërkombëtare e përbërë nga specialistë të fushave të turizmit, përzgjodhi 4 nga 10 aplikantët e këtij edicioni për 3 kategoritë e Çmimit Shqiptar të Turmzit dhe njërin prej tyre e vlerësoi me një Çmim Special. Komuna Gjinar - Inovacion Juria nderoi me Çmimin e Inovacionit, Komunën Gjinar si një shembull i përpjekjeve për të zhvilluar turizmin në rrethana jo të favorshme. Duke shfrytëzuar plotësisht resurset natyrore turistike, vlerat kulturore dhe folkloristike të zonës, stafi i komunës ka krijuar mundësi për të zhvilluar turizmin si dhe për ta promovuar atë në një mënyrë shumë origjinale. Turizmi familjar është risia që ka sjellë ky projekt në këtë zonë. Në pamundësi për investime të mëdha nga ana e stafit lokal dhe me mbështetjen e World Vision është bërë restaurimi i disa prej shtëpive të fshatit dhe janë inkuruajuar familjet të krijojnë një traditë mikpritjeje për vizitorët. Promovimi i produkteve bio dhe ushqimit tradicional, trajnimi i të rinjve të zonës si guida Turistike duke mësuar edhe gjuhë të huaja, janë disa prej aspekteve ku është fokusuar ky projekt për turizmin. Kjo frymë bashkëpunimi ka krijuar mundësi për familjet që jo vetëm të angazhohen, të shesin produktet bujqësore dhe artizanale që prodhojnë, por edhe të gjenerojnë të ardhura që kanë ndryshuar gjendjen e tyre ekonomike. Kjo gamë produktesh dhe aktivitetesh kulturore ka krijuar një imazh të ri për zonën duke e kthyer atë në një destinacion të mundshëm turistik. Camping Albania - Marketing Camping Albania është një iniciativë e hershme por që sjell përçdo ditë elemëntë të rinj në promovimin jo vetëm të zonës ku është vendosur per të kryer aktivitetin turistik, por për të gjithë turizmin shqiptar në përgjithësi. Duke e konsideruar Turizmin si një industri në rritje por dhe me vlera të mëdha ekonomike, dy ideatorët e këtij projekti kanë zgjedhur Shqipërinë jo vetëm për natyrën dhe vlerat kulturore që ofron por edhe për faktin që turizmi shqiptar ka shumë nevojë të promovohet. Kështu ideja për ngritjen e një kampingu në Shqipëri dhe pikërisht në një zonë ku bukuritë natyrore ndërthurren me kulturën e lashtë shqiptare, nisi që prej vitit 2004 dhe sot ka marrë formën e një produkti turistik të plotë. Filozofia e marketimit të këtij produkti është bazuar në një platformë komu- nikimi të gjerë dhe në një website të plotë informativ. Faqja e dedikuar për kampingun është gjithmonë e aksesueshme dhe konfirmon një numër të shtuar të vizitorëve të huaj që kërkojnë të njohin sa më shumë Shqipërinë. Informacionin e përditësuar për Camping Albania, për kampe të njëjtë por edhe për itenerare dhe qendra Turistike në Shqipëri, nuk do ta gjeni vetëm online, por dhe nëpërmjet spoteve publicitareve, botimeve periodike si dhe mediave të ndryshme brenda dhe jashtë Shqipërisë. Kjo platformë e gjerë komunkimi e ndërtuar profesionalisht nga përfaqësuesit e Camping Albania në Shqipëri është sot një portal informativ për shumë vizitorë. Sot ky projekt shënon një rritje të numrit të vizitorëve deri në 50% më shumë krahasuar me një vit më parë. Juria e vlerësoi Projektin e promovimit të Camping Albania me Çmimin e Turizmit Shqiptar 2011 të Marketingut. Outdoor Albania- Ekoturizëm OA - Outdoor Albania është e para agjensi turistike në Shqipëri që ka ofruar Rafting si produkt turistik. I realizuar më së shumti në Kanionet e Osumit, por edhe në lumenj të tjerë të Shqipërisë, ky produkt i është shtuar listës së llojeve të turizmit që po aplikohen në Shqipëri, jo vetëm si një produkt zbavitës dhe mbresëlënës por si një produkt me një harmoni të plotë me natyrën, i njohur ndryshe si turizmi miqësor me ambjentin. Që prej 2009 OA përdor bazën materiale të domosdoshme për ushtrimin e këtij aktiviteti e cila brenda të gjitha standarteve të Bashkimit Europian siguron plotësisht jetën e vizitorëve. Rritja e konsiderueshme e numrit të vizitorëve në një zonë thuajse të pashkelur më parë për qëllime turistike siç është Çorovoda dhe Skrapari; krijimi i një tradite të re në Shqipëri për shfrytëzimin e kohës se lirë në mënyrë aktive, të shëndetshme dhe sportive, njohja me atraksionet natyrore dhe kulturore, si dhe edukimi me dashurinë për natyrën, vlerat e saj në jetën tonë, mbrojtjen e saj janë objektivat kryesore të këtij projekti shumëvjeçar. Risi në këtë projekt për dy vitet e fundit është përdormi për herë të parë në Shqipëri i kamerave 'GoPro' on-board 'kundër ujit', që i ka dhuruar publikut pamje të rralla nga këndvështrime unike që tregojnë se sa e pasur dhe e larmishme është bota nënujore në vendin tonë. Rafting në Shqipëri ka tërhequr tashmë jo vetëm turistët e huaj, por edhe vizitorët vendas të cilët janë bërë pjesë e aventurës që veçse natyra ta ofron. Ajo çfarë vlen për t‘u theksuar është që stafi i OA profesionalisht informon vizitorët mbi bukuritë natyrore shqiptare të cilat i trajton me shumë miqësi dhe vlerësim, por në të njëjtën kohë apelon për mbrojtjen e tyre. Të bindur në këto vlera të pazëvendësueshme të natyrës shqiptare nuk kanë munguar nga ana e këtij stafi shumë iniciativa mbrojtëse dhe ndërgjegjësuese. Fituesit nga komuna Gjinar, nga Outdoor Albania, dhe stafi i ATA-s me bashkëpunëtorët Foto: ATA © Momente gjatë zhvillimit të konferencës Foto: 26 Blue Albania © 2011 26 maj
  23. 23. Brezovicau a r turizëm i improviz Majtas: Fituesit e Camping Albania dhe Ambasadorja Gjermane Carola Myler. Djathtas: Ministri i MTKRS Aldo Bumçi dhe perfaqësuesi i Krujës Foto: ATA © Së fundi OA e ka dokumentuar historinë e këtij suksesi në një mënyrë që mund të transferohet edhe në destinacione të tjera të Shqipërisë. Janë këto dhe shumë aspekte të tjera që e bindën Jurinë ta vlerësojnë projektin Rafting në Konionet e Osumit si dhe të gjithë produktin specifik të Rafting Albania ofruar nga OA me Çmimin e Turizmit Shqiptar Ekoturizëm ose një mik të Natyrës dhe Turizmit shqiptar. Çmimi Special, Muzeu Kombëtar “Gjergj Kastrioti” – Krujë Muzeu Historik "Gjergj Kastrioti" - Krujë është një nga institucionet më të vizituara të historisë dhe kulturës shqiptare. Godina e tij e vendosur në Kalanë shekullore të Krujës, historia e Heroit Kombëtar Gjergj Kastrioti, objektet, veprat e artit, si dhe guidat profesionale që shoqërojnë gjithmonë vizitorët në këtë muze, janë pa dyshim komponenti kryesor i paketave klasike te agjensive incoming dhe jo vetëm. Projekti i titulluar “Trashëgimia kulturore - muzeale e Krujës si mundësi për zhvillimin e turizmit“ një iniciativë e stafit të Muzeut ka si qëllim kryesor ruajtjen dhe promovimin e vlerave historike dhe kulturore të qytetit të Krujës, në funksion të zhvillimit turistik të kësaj qendre. Por pavarësisht fluksit të vizitorëve, tendencat e kohës diktojnë standarte dhe forma të reja të komunikimit të këtyre vlerave. Në këtë kontekst është bazuar dhe aplikuar projekti i mësipërm, i cili i mbështetur edhe nga institucionet publike të kulturës por edhe organet lokale ka mundësuar njohje mbarëkombëtare të kësaj qendre me vlera historike. Një set i pasur publikimesh, mbi historikun e qytetit, mbi vetë Kalanë dhe të tjera objekte të njohura të trashëgimisë kulturore, natyrore dhe religjioze të Krujës, në disa gjuhë të huaja përmbushi misionin promovues të projektit nga njëra anë, duke rritur gjithashtu edhe ndërgjegjësimin tek vendasit se si duhet ta rujanë dhe konservojnë këtë trashëgimi për brezat që do të vijnë. Titulli President Nderi i ATA-s për z. Gerd Hesselmann ATA me shumë dashamirësi ka vendosur ta nderoj z.Hesselmann me një Çmim Special i cili mbart mirënjohjen dhe vlerësimin tonë për kontributin e tij dhënë në ndihmë të Turizmit Shqiptar. Gjatë një periudhe 4-vjeçare ai ka kontribuar në oneptimin dhe fuqizimin e ATA-s si një shoqatë ombrellë e bizneseve të turizmit. Mbështetje për integrimin e Shqipërisë në bashkëpunimin ndërrajonal të sektorit të turizmit, moderimin e seminareve përkatëse rajonale, mbështetje në prezantimin dhe pjesëmarrjen e Agjentëve Turistikë dhe grupeve të biznesit në Këln. Ai wshtw gjitashtu edhe ideatori I Koncepteve te ATA-s si:Çmimi i Turizmit Shqiptar, Katalogun e Anëtarëve të ATA-s, Indeksi i Klimës së Biznesit të Turizmit Shqiptar instrumente këto shumë domethenëse për pozicionin e ATA-s në sektorin e turizmit dhe që forcojnë rolin e saj në administratë dhe në publik. “Për kontributin e dhënë në krijimin dhe forcimin e Shoqatës Shqiptare të Turizmit - ATA në shërbim të turizmit shqiptar” ATA e nderon z. Gerd Hesselmann me Titullin “President Nderi i ATA-s”. Në qendër, Gerd Hesselman, shoqëruar nga Presidenti Z. Enver Mehmeti, dhe stafi i ATA-s Foto: ATA © Kërkesa për turizëm dimëror në Kosovë është e lartë, por kapacitetet mbeten të kufizuara. Ndërkohë, infrastruktura është gati e mjerueshme. Mjafton t’i risjellim ndërmend pamjet e freskëta të këtyre ditëve, kur dhjetëra vetura u bllokuan në Brezovicë dhe në Prevallë. Tek-tuk është parë ndonjë automjet që e pastron borën, por kjo është fare pak. Turizmi te ne në Kosovë vazhdon të mbetet i injoruar në prioritetet ekonomike. Ndonëse kemi resurse të konsiderueshme për ta zhvilluar një industri turizmi të suksesshme, në këtë drejtim po bëhet fare pak. Është e natyrshme që për shkak të këtyre kushteve, turistët potencialë t’ua mësyjnë maleve të Maqedonisë, Bullgarisë, Sllovenisë, Austrisë, ku standardet janë dukshëm më të larta. Kosova e ka një Departament Turizmi, që mbahet gjallë me një buxhet qesharak dhe nuk mund të sjellë ndonjë rezultat në zhvillimin e këtij sektori. Neglizhencën e sektorit turistik e dëshmon edhe zvarritja e gjatë e privatizimit të Brezovicës. Radhë të gjata me vetura që s’kanë ku të parkohen dhe kapacitete të limituara për t’u akomoduar, është ajo që të pret në njërin nga vendet më turistike, jo vetëm në Kosovë, por edhe në mbarë rajonin. Politika është përkujdesur që ta ketë “strehën” e vet në Brezovicë, por ka harruar ta rifunksionalizojë qendrën e madhe të skijimit. Një shtet funksional duhet të përkujdeset për resurset ekonomike, t’i zhvillojë dhe modernizojë ato, duke e krijuar infrastrukturën e nevojshme për t’i tërhequr investimet serioze. Kosova ka potencial të madh, por administrimi aktual është një improvizim i pashoq, që po i kushton shumë ekonomisë kosovare. Qeveria, por edhe vetë bizneset, duhet të bëjnë më shumë, që të mundësojnë zhvillimin e turizmit. Kështu mund të hapen vende të reja pune, që është edhe një premtim i parealizuar i koalicionit, i cili është aktualisht në pushtet. kosova sot Nr 5 travel 2012 27 27 maj 2011
  24. 24. fut(o)urism Berati & Ky material u pregatit për revistën Travel me ndihmën e bashkisë së Beratit SUSTCULT Një Udhëtim në shtatë Site të Trashëgimisë Kulturore të UNESCO-s, pjesë e Europës Juglindore Berati dhe shtatë Site të tjera të UNESCO-s përfshihen në projektin për zhvillimin e turizmit bazuar në trashëgiminë historike dhe kulturore të këtyre Siteve . Projekti SUSTCULT- ‘’Arritja e qëndrueshmërisë nëpërmjet një këndvështrimi të integruar për menaxhimin e trashëgimisë kulturore’’, financohet nga Bashkimi Europian dhe ka një hark kohor 3 vjeçar 2011-2013. Në këtë projekt është përfshirë Bashkia e Beratit dhe Drejtoria Rajonale e Kulturës Kombëtare Berat. Partneri kryesor është Bashkia Venecia , por në Projekt përfshihen 12 institucione nga 7 vende (Itali, Slloveni, Greqi, Rumani dhe Hungari,FYROM dhe Shqiperi) duke formuar një partneritet të mirëbalancuar me lidhje të fortë territoriale. Shumë site të trashëgimisë në Rajonin e Europës Juglindore janë nën trysni. Përmirësimi efektiv i menaxhimit të siteve kulturore është një prioritet dhe një sfidë e madhe kulturore dhe politike në të gjithë rajonin. Këndvështrimi sipas SUSTCULT është që trashëgimia kulturore ka një kuptim të rëndësishëm social dhe ekologjik , i cili do të ruhet si një burim i zhvillimit të qëndrueshëm. Objektivi kryesor i Projektit SUSTCULT është të përmirësojë efektivitetin e menaxhimit të siteve të trashëgimisë nëpërmjet zhvillimit të një metodologjie të përbashkët të vlerësimit të kompleksitetit të trashëgimisë kulturore në Europën Juglindore. Aktivitetet kryesore të projektit: •Ngritja e 7 rrjeteve lokale dhe një rrjeti ndërkombëtar në Europën Juglindore në fushën e menaxhimit të trashëgimisë kulturore. •Zhvillimi dhe funksionimi i një platforme WEB GIS për ruajtjen dhe menaxhimin e trashëgimisë; •Përcaktimi i një metodologjie të përbashkët ndërkombëtare për menaxhimin e integruar të siteve të trashëgimisë kulturore. 28 maj 2011 •Hartimi dhe realizimi i nje pakete trajnimi (kurse trajnimi online dhe në çdo sit ) për të rritur kapacitetin menaxhues. •Zhvillimi/Përmirësimi i planeve të menaxhimit në sitet e partnerëve, bazuar në një metodologji të përbashkët. •Përcaktimi i një strategjie marketingu të qëndrueshëm për resurset specifike kulturore bazuar në analizën e tregut lokal dhe planet e biznesit. Rezultatet e pritura : Përmirësimi i bashkëpunimit lokal dhe ndërkombëtar nëpërmjet përfshirjes së aktorëve kyç; rritja e ndërgjegjësimit të publikut të gjerë dhe tek aktorët për vlerat e trashëgimisë së Europës Juglindore dhe potencialin e saj në tërheqjen e burimeve financiare dhe rritje të qëndrueshme; ndarje e eksperiencave dhe të informacionit referuar gjeografisë mbi trashëgiminë kulturore; kuadër pune mbi menaxhimin e qëndrueshëm të trashëgimisë; kapacitet institucional në rritje në menaxhimin dhe promovimin e trashëgimisë; rritje të përdorimit të informacionit kompjuterik dhe teknologjisë dhe promovim i burimeve kulturore; menaxhim dhe integrim i përmirësuar i siteve të trashëgimisë kulturore në instrumentat e planifikimit; të kuptuarit më mirë të mundësive të tregut dhe strategjive për rritjen e atraktivitetit të siteve dhe gjenerimin e të ardhurave. Hapja zyrtare e projektit SUSTCULT u zhvillua në 14 Prill në Venecia në prestigjiozin Pallatin Dukal në Sheshin San Marco. Prezenca e pothuajse gjithë partnerëve të projektit dhe aktoreve lokalë nga gjithë Rajoni Veneto si dhe të gjitha kontributet e tyre të çmuara , rezultuan në një takim të suksesshëm . Gjithashtu Zyra e UNESCO-s ne Venecia , si një partner vëzhgues , mori pjesë në takim duke dhënë shumë kontribute të vyera mbi procedurat e UNESCO-s për hartimin e planeve menaxhuese të siteve të trashëgimisë . Prezantim i shkurter i 7 siteve të trashëgimisë kulturore Itali - “Venecia dhe lagunat e saj ” Sit kulturor .Themeluar në shekullin 5 dhe i përhapur në mbi 118 ishuj të vegjël , Venecia u bë një fuqi detare kryesore në shek. 10 . I gjithë qyteti është një kryevepër e jashtëzakonshme arkitekturore në të cilën edhe ndërtesa më e vogël përmban punë të bëra nga artistët më të medhenj të botës. Slloveni-Vipava Valley - Peisazh kulturor. Siti përfaqëson një shembull të vyer të aseteve të peisazhit kulturor : lugina rrethohet nga platetë e larta Trnovski Gozd, Hrušica dhe Nanos dhe nga Vipava Hills.Për shekuj,zona ka qenë një rrugë kalimi ndërmjet Italisë dhe Rajonit të Danubit, por mban të paprekur tipare të vecanta natyrore. Greqi- Korfuz Sit kulturor . I vendosur në një pozicion strategjik në hyrje të detit Adriatik dhe i ka rrënjet në shek. 8 p.e.s. Ansambli urban dhe i portit të Korfuzit përbëjnë një shembull arkitektonik të një vlere të jashtëzakonshme universale si në autenticitetin dhe integritetin e saj.. Shqipëria - Berat Sit kulturor . Qyteti i Beratit, deklaruar Qytet Muze ne 1961 nga Qeveria Shqiptare , iu shtua Listës së Trashëgimisë Kulturore të Unesco-s në 2008, si një shembull i rrallë i një qyteti të periudhës Otomane. I vendosur në Shqipërinë Jugore, Berati është një qendër historike e fortifikuar , i cili dëshmon pasurinë dhe diversitetin e trashëgimisë arkitekturore të rajonit. Berati është vendosur në Lumin Osum, ndërmjet Malit të Tomorrit dhe luginës së Myzeqesë. Siti përbëhet nga tre pjesë : Kalaja e Beratit e ndërtuar mbi një kodër në anën veriore të lumit , lagjia Mangalem vendosur në këmbët e kodrës së kalasë , kalaja e Goricës dhe lagjia e saj vendosur në bregun jugor të lumit. Ohri - Sit i përzier kulturor dhe natyror; një nga vendbanimet më të hershme njerëzore në Europë. Qyteti dhe Rajoni i tij historik dhe kulturor janë të vendosur në një vend natyror të një vlere të veçantë , ndërsa arkitektura e tij përfaqeson ansamblim më të ruajtur dhe më të kompletuar të arkitekturës së hershme urbane në trojet Sllave. Rumania : Bakau, Sit kulturor. I vendosur në vendbanimet antike që kanë ekzistuar qysh në vitin 4500 p.e.s. Është qendra e rajonit ( Kontea Bakau) dhe ka shumë nga monumentet e tij dhe sitet arkeologjike. Kontea është e vendosur në Rajonin Moldova dhe ka një diversitet të madh burimesh :kulturore, historike,natyrore dhe një traditë të rëndësishme dhe të pasur kulturore. . Rumania: Manastiri i Hurezi-t Sit kulturor. I formuar në 1690 nga Princi Konstantin Brancoveanu, Manastiri i Hurezi-t , në Walachia, është një kryevepër e stilit ‘Brankovan’.Është i njohur për pastërtinë dhe balancën arkitekturore.
  25. 25. A journey to the 7 sites of the World Heritage of UNESCO, part of the Eastsouth Europe Berat and six UNESCO SITES are involved in the Project SUSTCULT for the tourism development through the usage of historic and cultural values. A Journey in Seven UNESCO Sites, part of the South East Europe. Project SUSTCULT - ‘’Achieving Sustainability through an integrated approach to the management of cultural heritage’’ Arritja e qëndrueshmërisë nëpërmjet një këndvështrimi të integruar për menaxhimin e trashëgimisë kulturore’’, is funded by the European Union and will be implemented for a three years period 2011- 2013. The Municipality of Berat and the Regional Directorate of National Culture Berat are the local partners for its implementation , while the Lead Partner is Municipality of Venice – Italy. Many valuable heritage sites in the SEE region are under pressure. Improving the effectiveness of cultural sites management is a priority and a great cultural and political challenge throughout the region. The SUSTCULT approach is that cultural heritage has a social and ecological intrinsic significance which shall be safeguarded as a source of sustainable development . The SUSTCULT project’s main objective is to Improve the effectiveness of heritage sites management through the development of a common methodology capable of valorising the complexity of the SEE cultural heritage. Main project activities: •Setting-up of 7 local networks and a transnational SEE network in the field of cultural heritage management, •Development and running of a Web GIS platform for heritage knowledge management and promotion; •Definition of a common transnational methodology for integrated management of cultural heritage sites •Design and realisation of a transnational training package (on-line and on site training courses) to increase management capacity; •Development/improvement of management plans in partner sites based on the common methodology •Definition of a sustainable marketing strategy framework for site-specific cultural resources based on local market analyses and business plans Expected results: Improved local and transnational collaboration through the involvement of key stakeholders; Increased awareness among wider public and stakeholders of the SEE heritage value and its potential for attracting financial resources and sustainable growth; Shared knowledge and georeferenced information on cultural heritage; Transferable framework for the sustainable management of heritage; Greater institutional capacity in management and promotion of heritage; Greater use of ICT for mapping and promoting cultural resources; Improved management and integration of cultural heritage sites in planning instruments; Better understanding and knowledge of market opportunities and strategies for increasing attractiveness of targeted sites and income generation. The official launch of the SUSTCULT project took place on April 14 in Venice in the prestigious framework of Palazzo Ducale in St. Mark’s Square. Also the UNESCO Venice Office, as observer partner, participated in the meeting by providing very good inputs on the UNESCO procedures for drafting the heritage site’s management plan. Brief presentation of the SITES –Part of the Project : Venice- Italy Cultural site. Founded in the 5 th century and spread over 118 small islands, Venice became a major maritime power in the 10th century. The whole city is an extraordinary architectural masterpiece in which even the smallest building contains works by some of the world’s greatest artists such as Giorgione, Titian, Tintoretto, Veronese and others. Venice is a unique artistic achievement. The influence of Venice on the development of architecture and monumental arts has been considerable. Venice possesses an invaluable series of architectural ensembles illustrating the age of its splendour. It presents a complete typology whose exemplary value goes hand-in-hand with the outstanding character of an urban setting which had to adapt to the special requirements of the site. Vipava Valley – Slovenia Cultural landscape. This site represents a valuable example of cultural landscape asset: the valley is surrounded by the high plateaus of Trnovski gozd, Hrušica and Nanos and by the Vipava Hills merging with the Karst. For millennia, the area has been a passage way between Italy and the Danube region but it keeps intact very peculiar natural features. The valley hosts viniferous hills, natural resources of great interest and sacred monuments, mostly churches from the Gothic period, and castles that constitute a highly valuable cultural landscape. Corfu- Greece Cultural site. The Old Town of Corfu, is located in a strategic position at the entrance of the Adriatic Sea and has its roots in the 8th century BC. The urban and port ensemble of Corfu constitute an architectural example of outstanding universal value in both its authenticity and its integrity. Despite the proactive policies of restoration, many works still have to be started/ completed. The responsibility for the site protection involves the Hellenic Ministry of Culture, the Municipality of Corfu and the Superintendence for Byzantine and post-Byzantine antiquities. The cultural site has been inscribed in the UNESCO List in 2007 after the submission of a Management Plan prepared by the MC and other relevant stakeholders. Berat- Albania Cultural site. The city of Berat, declared a Museum City in 1961 by the Albanian Government, was added to the UNESCO World Heritage List in 2008 as a rare example of a well-preserved Ottoman town. Situated in Southern Albania, Berat is a fortified historic centre that bears witness of the wealth and diversity of the architectural heritage of the region. Berat is located on the Osum River, between the mountain of Tomorri and the valley of Myzeqe. The site consists of three parts: the Castle of Berat built on a hill on the north bank of the river, the Mangalem quarter located at the foot of the castle hill, the fortress of Gorica and its quarter located on the south bank of the river. The urban centre of Berat bears outstanding testimony to various types of monument and vernacular urban housing belonging to the Medieval period. Ohrid- Macedonia Mixed site (cultural and natural): the city of Ohrid is a UNESCO WH mixed site (natural and cultural) and one of the oldest human settlements in Europe. The city and its historic cultural region are located in a natural setting of exceptional value, while its architecture represents the best preserved and most complete ensemble of ancient urban architecture of the Slavic lands. Bakau- Romania Cultural site. Bacau rests on ancient settlements existing from 4500 BC, it is the core of the region (Bacau County) and hosts many of its monuments and archaeological sites. The County is situated in the Moldova Region and it boasts a great diversity of assets: cultural, historic, naturalistic and an important and rich cultural tradition. Monastery of Hurezi – Romania Cultural site. Founded in 1690 by Prince Constantin Brancoveanu, the Monastery of Hurezi, in Walachia, is a masterpiece of the ‘Brancovan’ style. It is known for its architectural purity and balance, the richness of its sculptural detail, the treatment of its religious compositions, its votive portraits and its painted decorative works. The school of mural and icon painting established at the monastery in the 18th century was famous throughout the Balkan region. PREZANTIM I SHKUTËR I PROGRAMIT SEE Programi i Europës Juglindore (SEE) është pjesë e objektivit të Bashkëpunimit Territorial Europian të Politikës Rajonale të BE .Programi synon përmirësimin e procesit të integrimit territorial, ekonomik dhe social në Europën Juglindore , duke kontribuar në kohezionin, stabilitetin, dhe konkurrencën e zonës nëpërmjet zhvillimit të partneriteteve ndërkombëtare dhe aktiviteteve të përbashkëta për cështjet me rëndësi strategjike .Programi SEE 2007 - 2013 është një program ndërkombetar që bashkon numrin më të madh të shteteve pjesëmarrëse: 16 ne total - www.southeast-europe.net. The South East Europe (SEE) Programme is part of the European Territorial Cooperation objective of the EU Regional Policy. The programme aims at improving the territorial, economic and social integration process in South East Europe and contributing to cohesion, stability and competitiveness of the area through the development of transnational partnerships and joint action on matters of strategic importance. The SEE Programme 2007 - 2013 is the transnational programme that gathers the biggest number of participating countries: 16 in total - www.southeast-europe.net Nr 5 travel 2012 maj 2011 29
  26. 26. fut(o)urism intervista Irhan Jubica Në fillim u befasua nga ideja e intervistës – ndoshta duke u nisë prej faktit se këndvështrimi i saj për Shqipërinë është disi i veçantë për me u përfshi në faqet e një reviste që duhet me paraqitë anët e bukura të vendit. Megjithatë, ky moment kaloi dhe Jutta Benzenberg, gjermania që ka fiksuar tranzicionin zvarranik shqiptar në imazhe të panumërta, nis të tregojë sa e ka tronditë Shqipëria qysh se ia dëgjoi emrin, ende pa e njohur nga afër. Shqipërinë që erdhi ta jetonte këtu, Benzenberg e ka quajtur “Bukuri e rëndë”, periudhën e vështirë që kaloi vendi - “Mbijetesa shqiptare”, ndërsa shqiptarët sot, sipas imazheve të librit të tretë të fotografes, janë “Me të shkuarën, përpara”. E shkuara, që nuk është gjithmonë bardhezi. Dhe e ardhmja, që jo përherë i shfaq ngjyrat. Dikur pat thënë se ndjehet më shumë fotoreportere se artiste, por në intervistën që vijon, Benzenberg flet prapë për dashuri, keqardhje e të tjera ndjenja, për të cilat një reporter nuk shqetësohet fort gjatë punës. Përfundimisht, Jutta Benzenberg është aq e lidhur me Shqipërinë, sa nuk pranon as t’i thuash se portreti i vëllait të Martin Camajt, një peizazh i çfarëdoshëm i këtij vendi, një shamizezë, apo edhe një vashë që rend nëpër korridoret e braktisura të Hotel “Dajtit” - është Shqipëria, sepse ta kthen: jam edhe unë aty; fotot shprehin atë çka unë ndjej në atë shkrepje; fotografia po më ndihmon të gjej çka më mungon. 30 30 maj 2011
  27. 27. Jutta benzenberg shqiptarja "deutsch" www.juttabenzenberg.com Jutta Benzenberg Foto: Bevis Fusha © Nr 5 travel 2012 31 31 maj 2011
  28. 28. fut(o)urism Shkodra Lake 2001 Foto: Jutta Benzenberg © Portret Foto: Jutta Benzenberg © TRAVEL: Si e kujtoni herën e parë që keni dëgjuar fjalën Shqipëri? Po kontakti i parë me shqiptarët e pastaj me Shqipërinë, si ka qenë? BENZENBERG: Kontakti i parë ishte nëpërmjet një reviste javore në Gjermani “Die Zeit”, ku pashë të botuara fotot e anijeve me refugjatët që niseshin për në Bari dhe të them të drejtën, nuk isha e impresionuar më shumë sesa e shokuar dhe e habitur se çfarë lloj njerëzish mund të ishin këta, që rrezikonin gjithçka dhe iknin jashtë vendit për të kërkuar fatin në këtë mënyrë. Kontakti i dytë ishte Martin Camaj, profesori i Albanologjisë në Mynih. Ai më këshilloi të takoja gazetarin shqiptar Ardian Klosi, që në atë kohë ishte shumë aktiv në transformimet demokratike të Shqipërisë. E takova Ardianin në Mynih dhe ai më ndihmoi të vija në Shqipëri, për herë të parë në nëntor të vitit 1991. Kur vendosët të zhvendoseshit për të jetuar në Shqipëri, a kishit frikëra, dyshime, pasiguri? Shkurt: a është Shqipëria një vend ku edhe perëndimorët mund të bëjnë një jetë normale? 32 maj 2011 Village Rrukaj, Puka District, Albania 2010 Foto: Jutta Benzenberg © Nuk kisha asnjë frikë dhe për asnjë moment nuk dyshova të vija në Shqipëri. Madje kisha pritur me padurim për shumë kohë që të jetoja këtu, sepse e njihja vendin shumë mirë nga udhëtimet e mëparshme dhe gjithmonë isha mrekulluar nga njerëzit, mënyra e jetesës dhe mrekullitë natyrore të Shqipërisë. Nuk prisja të jetoja një jetë “normale” në këtë vend, por kjo ishte krejt çka mendoja gjithnjë për një jetë normale. Kur u kthyet në vendet që vizituat para dy dekadash – në udhëtimin tuaj të parë nëpër Shqipëri - çfarë nuk ishte ndryshuar? Kur shkova pas 20 vjetësh në shtëpinë e Martin Camajt, gjeta një vend të braktisur dhe njerëzit e larguar, ngaqë të gjithë kishin shkuar jashtë, ndërsa kushtet e fqinjëve ishin po ato. Gjeta të njëjtën varfëri dhe izolim ashtu si 20 vjet më parë, të njëjtat tradita, për shembull ku gruaja nuk lejohej të ushqehej me ne në tavolinë, por edhe të njëjtën mikpritje si më parë. E them këtë pa asnjë lloj paragjykimi. Për mua është e mrekullueshme të gjesh të tillë mjedise si artiste, sepse më shërben për foton, por për njerëzit s’më pëlqen aspak që vazhdojnë e janë në të njëjtën gjendje. A mendoni se dikush ikën prej të kaluarës sepse nuk ka shpresë për të ardhmen? Nuk besoj në mendimin e të shkuarës dhe as në mendimin e të ardhmes. Për mua është e rëndëKur sishme vetëm shkova pas 20 vjetësh në shtëpinë e Martin e tashmja. Camajt, gjeta një vend të brak- Ky është tisur dhe njerëzit e larguar, realiteti im. ngaqë të gjithë kishin shkuar Unë them jashtë, ndërsa kushtet e se kur menfqinjëve ishin po ato. Gjeta të njëjtën varfëri dhe izolim don vetëm në ashtu si 20 vjet më parë, të të shkuarën njëjtat tradita. apo në të ardhmen, atëherë humbet sensin e jetës së vërtetë. A mendoni se ka efekt t’u kujtosh shqiptarëve se si janë, pavarësisht prirjes së tyre për të harruar? A keni pasë reagime negative ndaj punëve tuaja? Nuk e besoj këtë sepse me këtë lloj vështirësish që kanë shqiptarët, për shembull të fitojnë paranë e përditshme me vështirësitë e mëdha, që i rrethojnë kudo, thjesht për të ushqyer fëmijët e tyre dhe vetveten, nuk janë shumë të interesuar - me sa shoh -
  29. 29. për të kaluarën. Ndoshta është ky tisi i brezit tim - që përshkruaj në foton time - ku e shkuara, të detyron ose më saktë na detyronte, të ishim fajtorë për shkak të së shkuarës sonë në luftë. Nuk kam pasur asnjë reagim të keq për fotot e mia dhe njerëzit janë shumë të hapur dhe më kanë vlerësuar për punën time. Ju keni zgjedhur të tregoni anën tjetër të Shqipërisë. A i kanë vizituar ekspozitat tuaja politikanët që jetojnë në anën tjetër të kësaj Shqipërie? Sigurisht që ata i njohin punët e mia, sepse këtë e kam vërtetuar në takimet me ta. Por nëse i pëlqejnë në të vërtetë apo jo, kjo nuk ka shumë rëndësi për mua. E nëse do kishte ndonjë reagim kjo s’do ishte keq, sepse do të tregonte se ata e ndiejnë më thellë artin. Gjergj Camaj, brother of the poet Martin Camaj in Dukagjin, Temal 1992 Foto: Jutta Benzenberg © A është më e vështirë me gjetë subjekt për foto në Shqipëri? Aspak. Mund të gjej në çdo sekondë dhe minutë tema dhe subjekte dhe dua të vazhdoj kështu, derisa sa të kem mundësi të punoj. Më kënaqësi ju jep puna me njerëzit apo me ambientin? Sigurisht me njerëzit. Ashtu si e shihni në portretet e mia, i dua shumë njerëzit që pozojnë për mua. Ata më duket sikur më falin një jetë të tërë. Më pëlqejnë minutat e pakta të intimitetit, edhe pse shpeshherë as nuk i njoh ata. Ato momente të japin përvoja; të japin idenë se e gjithë bota, apo të gjithë ne, jemi një familje e vetme, ose si thoshin dikur latinët, një tokë. Keni thënë se jeni fotoreportere e jo artiste. A duhet lexuar kjo si shprehje modestie? Të them të drejtën, nuk mund të vendos vetë se çfarë jam, por vetë puna e përcakton se atë. Si janë pritur ekspozitat tuaja jashtë Shqipërisë? Njerëzit jashtë Shqipërisë kanë gati të njëjtën përshtypje për punët e mia dhe thonë se janë të prekur nga emocionet që përcjellin këto fotografi. Më ka mbetur në mendje mendimi i dikujt që ka thënë, se ngaqë unë kam punuar shumë në Shqipëri, fotot e mia tregojnë realisht historinë e vërtetë të shqiptarëve. Nëse do t’ju kërkonim të paraqitnit me një foto të vetme Shqipërinë e sotme, cila do të ishte ajo foto? Nuk është e mundur të paraqesësh Shqipërinë me një foto të vetme, sepse e paraqitur në këtë mënyrë, do të ishte një vend shumë i mërzitshëm. Unë jam duke punuar prej 21 vjetësh për të paraqitur portretin e shqiptarit nëpërmjet qindra-mijëra shkrepjesh dhe ende vazhdoj punën. Fotot tuaja ndoshta nuk janë imazhi më i mirë publicitar për një vend, por ata janë pjesë e realitetit me të cilin përballet një turist që e viziton Shqipërinë. Megjithatë, a e keni menduar ndonjëherë idenë e përmbledhjes së kontrasteve mes natyrës dhe njeriut shqiptar në një guidë origjinale turistike? Gjithnjë kam menduar të bëj një udhëtim special për të treguar bukurinë Nr 5 travel 2012 33 33 maj 2011
  30. 30. fut(o)urism e Shqipërisë e bashkë me to, edhe njerëzit që jetojnë në këto vende. Një udhëtim ku të tregoja jo vetëm shkëlqimin, por edhe gjëra të tjera, sepse Shqipëria ka dhe shumë gjëra të jashtëzakonshme që kanë të bëjnë me natyrën dhe mënyrën e saj të jetesës. Një udhëtim për t’u treguar artistëve se vërtetë Shqipëria s’është si Franca, por ka një dramaturgji të veçantë e cila mund të shihet që nga fytyrat e njerëzve, në peizazhet të evidentuar të përbashkëtat apo dallimet që mund të ekzistojnë? S’jam analiste, por nëse bëj më shumë foto në të ardhmen në Kosovë, atëherë vetë fotot do të tregojnë diferencën - nëse mund të ketë ndonjë diferencë. Sa më shumë vite që po kaloj në këtë vend, aq më pak kuptoj! Por kjo është ajo që e bën Shqipërinë dhe Kosovën për mua interesante, si të thuash, të jetosh duke kuptuar ato që thuhen mes TRAVEL: How do you remember the first time you hear the word Albania? And how was your first contact with Albania and then with the Albanians? Benzenberg: The first contact was through a German weekly magazine "Die Zeit", where I saw a photo of a refugee ship that went to the Bari and telling the truth, I was not impressed more than shocked and surprised: what kind of people this could be, that risked everything and flee abroad to seek fortune in this way. The second contact was Martin Camaj, a professor of Albanology in Munich. He advised me to meet Ardian Klosi, an Albanian journalist, who at that time was very active in Albania's democratic transformations. I met Ardian in Munich and he helped me to come to Albania, for the first time in November 1991. When you decide to live in Albania, did you have fears, doubts, insecurities? In few words: Is Albania a country where Westerners can do a normal life? I had no fear and no doubt it does come time to Albania. I even waited anxiously for a long time to live here, because I knew the country very well from previous trips and was always fascinated by people, lifestyles and natural wonders of Albania. I did not expect to live a "normal" life in this country, but that was all I ever think for a normal life. Hotel Dajti Foto: Jutta Benzenberg © dhe ngjyrat e ndryshme të mjedisit të saj. Kurse në librin tim të fundit “Me të shkuarën përpara” njerëzit “turistët” më shkruan emaile shumë pozitive për fotografitë. Ata e panë të tillë këtë libër, megjithëse për hir të së vërtetës nuk ishte turistik. Gjykimi i tyre ishte se: kjo është ajo çka pamë në këtë vend. Me këto foto, na solle më afër me këtë vend. A mund të thuhet se ju e keni një njohje të mjaftueshme të realitetit në Shqipëri dhe në Kosovë, sa për rreshtave. Na tregoni diçka më shumë për projektin e ekspozitës me veteranët e UÇK-së. A është lufta një vlerë? Kam zgjedhur një subjekt shumë të vështirë dhe të ndjeshëm, të cilin e fillova para një viti në Kosovë. E them këtë, sepse më duhet të gjeja një mundësi sesi të merresha vesh me ta, por projekti përmbledh të gjithë veteranët e luftës së ish-Jugosllavisë Në këtë moment, jam duke bërë ende searching për temën. Mati river in northern Albania 1992 Foto: Jutta Benzenberg © 34 maj 2011 When you returned to visit countries - two decades after your first trip through Albania – what was not changed? When I come back after 20 years to the house of Martin Camaj, I found a deserted place and people left because they had all gone out, while the conditions of the neighbors were the same. I found the same poverty and isolation as 20 years ago, the same traditions, for example where the woman was not allowed to eat with us at the table, but the same hospitality as before. I say this without any prejudice. For me it is wonderful to find such facilities as an artist, because I used to picture, but for the people I do not like at all that they’re in the same condition. Do you think someone escaped from the past because there is no hope for the future? I do not believe in the opinion of the past nor in the future thinking. For me it is important just the present. This is my reality. I say that when someone thinks only in the past or in the future, he loses the sense of real life. Do you think that may work remembering Albanians how they are, despite their tendency to forget? Have you had negative reactions to your work? I do not believe this because this kind of difficulties that have Albanians, for example, earn money everyday with great difficulties Camp for Kosovo refugees, Durres 1999 Foto: Jutta Benzenberg ©
  31. 31. Jutta Benzenberg Jutta Benzenberg Foto: Bevis Fusha © Foto: Bledar Hasimi © In the beginning was surprised by the idea of the interview - perhaps of the fact that her country perspective is somewhat different to be included in the pages of a magazine that should present the beautiful side of a country. However, the moment passed and Jutta Benzenberg, the german that has fixed the reptilian Albanian transition through countless images, begins to show how Albania has shock her since she heard the name, without yet know the country. Albania, where he came to live, Benzenberg called "Sombre Beauty", the difficult period that passed the country - "Albanian Survival", while the Albanians today, according to the images of the third book, are "Ahead with the past" . The past which is not always black and white. And the future, that's not always show colors. Once she felt more photographer than artist, but in the interview that follows, Benzenberg speak again of love, regret and other emotions, for which a reporter is not disturbed during the work. Finally, Jutta Benzenberg is so related with Albania, as it even refuses to say that the portrait of the brother of Martin Camaj, a whatsoever landscape of this country, a black kerchiefed women, or even a girl who rank in the abandoned corridors of the "Dajti" Hotel - is Albania, because it returns: I'm there; pictures express what I feel in that flare, photography helps me find what I miss. that surround them everywhere, just to feed their children and themselves, are not too concerned - as far as I see - about the past. Perhaps it is this veil of my generation - that paint my picture - where the past, to compel or coerce us correctly, we were guilty because of our past in the war. I have not had any bad reaction to my photos and people are more open and have appreciated my work. You have chosen to show another side of Albania. Have politicians visited your exhibition on the other side of the Albania? Of course they know my work because I have proven this in meetings with them. But if they really like or not, it does not matter to me. And if I do not have any bad reaction yet, it because indicate that they feel more deeply the art. Is difficult to found subject for photos in Albania? Not at all. I can find every second and minute topics and subjects and I want to continue so, until I have the opportunity to work. Peisazh Foto: Jutta Benzenberg © Jutta benzenberg More pleasure gives to you working with people or with the environment? Of course the people. As you see in my portraits, I love the people who pose for me. They seem to forgive me a lifetime. I like these few minutes of privacy, though often they do not know. They provide moments of experience, to give the idea that the whole world, or we all are one family, or as Latins used to say, a land. You've said that you are a photographer, not artists. Must we read it as an expression of modesty? To be honest, can not decide for yourself what I am, but the job itself determines it. How did the public react about your exhibits abroad? People abroad have almost the same impression on my work and say they are affected by the emotions that accompany the pictures. the "deutsch" albanian If we ask you to display with a single picture today's Albania, which one would be? It is not possible to present Albania with a single photo, because as shown in this way, it would be a very boring place. I am working since 21 years to present the portrait of an Albanian by firing hundreds of thousands and still carry on. Your pictures are probably not the best publicity image for a country, but they are part of the reality faced by a tourist that visits Albania. However, have you ever thought the idea of the collection of contrasts between Albanian nature and the Albanians in a original tourist guide? I have always thought to make a special trip to show the beauty of Albania and with these beauties, even people living in these countries. A journey to show not only the brightness, but also the other things, because Albania has many extraordinary things dealing its nature and its way of living. A trip to tell to the artists that Albania is not like France, but has a particular dramaturgy which can be seen at the faces of people, landscapes and various colours of its environment. But in my recent book "Ahead with the past" people - "tourists" writes me on many positive emails for pictures. They saw such a book, although for the sake of truth was not a tourist book. Their opinion was: this is what we saw in this country. With these pictures, you brought us closer to this place. A chrome mine in Bulqize, Albania 2010 Foto: Jutta Benzenberg © Nr 5 travel 2012 35 35 maj 2011

×