SlideShare a Scribd company logo
1 of 25
Download to read offline
Сэтгэл судлалын
судлах зүйл, сэтгэл
судлалын салбарууд
Сэтгэл судлал юуг судалдаг
вэ?
Үүсэл хөгжлийн урт удаан хугацааны явцад сэтгэл
судлалын шинжлэх ухааны судлах зүйл янз бүр
болон өөрчлөгдсөөр ирсэн бөгөөд сүнс, сэтгэл
санаа, ухамсар, амьтдын зан байдал, сэтгэц,
түүний зүй тогтол, тэдгээртэй холбоотой асуудлыг
судалсаар ирсэн.
Орчин үеийн сэтгэл судлал нь хүний
мөн чанарыг судална. Ингэхдээ хүний
ухамсарласан болон ухамсарлаагүй
үзэгдэл, үйл явц, байдлын хийсвэр
ертөнцийг судалдаг.
Юун тулд хүмүүс сэтгэл судлалыг
судалдаг вэ?
Сэтгэцийн илрэлийн
үндсэн хэлбэрүүд
Процесс
ууд
Бие
хүний
шинж
чанар
Байдал
Процессууд
Танин мэдэх
 Сэрэл
 Хүртэхүй
 Ой
 Сэтгэхүй
 Дүрслэн бодох
 Хэл яриа
 Анхаарал
 Сэтгэлийн хөдөлгөөн
 Зориг
Байдал
 Тогтвортой
 Сонирхол
 Уран бүтээлийн өсөлт
 Итгэл үнэмшил
 Эргэлзэх
 Тээнэгэлзэх
 Сэтгэл зовох
 Сэтгэлийн дарамт
 Баяр хөөр г.м
Бие хүний шинж чанар
 Чиглэл зорилго
 Зан төлөв
 Авьяас билэг
Сэтгэл судлалын салбарууд:
Сэтгэл судлал нь хүнийг судалдаг
шинжлэх ухаан болохын хувьд хүний
ажиллаж, үйл ажиллагаа явуулж
байгаа салбар бүхэнд хөгжиж
байгаатай холбоотой.
1. Амьтны сэтгэл судлал-animal
psychology
Сэтгэл судлалын салшгүй нэг хэсэг
бөгөөд нэг эст амьтнаас хүн үүсэх
хүртэлх сэтгэцийн үүсэл болон
хөгжлийг судалдаг шинжлэх ухаан
юм.
2.Анагаахын сэтгэл судлал
Эмчийн үйл ажиллагааны болон өвчтний зан
үйлийн сэтгэл зүйн онцлог, эмчилгээ болон сэтгэц
заслын аргыг боловсруулах асуудлуудыг судалж
үзнэ. Клиник сэтгэл судлал, эмгэг сэтгэл
судлал зэрэг хүний сэтгэц зан үйлийн
өөрчлөлтийг судлах олон салбарууд бий.
3.Бизнесийн сэтгэл судлал-
psychology of business
Бизнесийн байгууллагад ажиллах, эсвэл бие дааж
бизнес эрхэлж байгаа хүмүүс болон бизнесийн
байгууллагын идэвхитэй үйл ажиллагааны сэтгэл
зүйн үр дагавар, учир шалтгааныг шинжлэх
ухааны онол арга зүй, практик судалгааны
түвшинд авч үзэх, улмаар илүү боловсронгуй
зарчим, зохион байгуулалт, технологийг энэ
салбарт сана болгосон байдаг.
4.Зар сурталчилгааны сэтгэл
судлал-advertisement psychology
Бараа бүтээгдэхүүний зар сурталчигааны дүрийг
гаргах психотехнологийг боловсруулан, түүнийгээ
худалдан авагчийн эрэлтийг нэмэгдүүлэр
зорилгоор тэдний дотоод ухамсарт ойлгуулах
асуудлыг судална.
5.Инженерийн сэтгэл судлал-
engineering psychology
Хүний орчин үеийн техник хэрэгсэлтэй харилцах
үйл ажиллагааны үед, шинэ техник технологи
эзэмшихэд хүний сэтгэц физиологийн онцлогийг
судлахад чиглэнэ.
6.Нийгмийн сэтгэл судлал-social
psychology
Бие хүний нийгэм сэтгэл зүйн онцлог, бусад
хүмүүс, бүлэгтэй харилцах харилцаа, хүмүүсийн
сэтгэл зүйн нийц, их бүлэг дэх хүний нийгэм-сэтгэл
зүйн илрэл зэргийг судалдаг.
7.Сансрын сэтгэл судлал-
psychology of space exploration
Сансрын нислэгийн үед хүнийг бэлтгэх болон
сансарт байх үеийн хүний сэтгэцийн үйл
ажиллагааны зүй тогтлыг судалдаг сэтгэл
судлалын салбар юм.
8.Сурган хүмүүжүүлэх сэтгэл
судлал-educational psychology
Сургалт болон хүмүүжлийн явц дахь бие хүний
хөгжлийн зүй тогтлыг судална.
9.Хөдөлмөрийн сэтгэл судлал-
labor psychology
Хүний хөдөлмөрийн үйл ажиллагааны сэтгэл зүйн
өвөрмөц онцлог, хөдөлмөрийн дадал үүсэх зүй
тогтлыг судалдаг. Мөн ажил хөдөлмөрийн нөхцөл
байдал хүний сэтгэцэд нөлөөлөх асуудал, ажлаас
хамааран бие организм, сэтгэл зүйд үүсэх ядаргаа
стресс, түүнээс урьдчилан сэргийлэх асуудал
зэргийг багтаан судална.
10.Хуулийн сэтгэл судлал-law
psychology
Хүн-эрх зүй гэсэн өвөрмөц тогтолцоог судалдаг
салбар шинжлэх ухаан юм. Сэтгэл судлалын энэ
салбар нь хүнийг бүх талаас нь судлах ба хууль
эрх зүйн төрөл бүрийн харилцаанд оролцогчдыг
судалдаг.
11.Хүүхдийн сэтгэл судлал-child
psychology
Хурдацтай хөгжлийн үе дэх өсөж буй хүний
ухамсар, сэтгэцийн үйл явц, үйл ажиллагаа, бие
хүний бүх талын өсөлтийг судална.
Сэтгэл судлалын энэ салбар нь насанд хүрээгүй
хүүхдийн сэтгэцийн хөгжил өөрчлөлтийг судалж
бүх талын авьяас чадварыг нээн илрүүлэх, тэдний
өсөж хөгжихөд эерэгээр нөлөөлөх боломж
бололцоог эрж хайдаг.
12.Цэргийн сэтгэл судлал-military
psychology
Дайны болон цэргийн алба хаагчдыг бэлтгэх
процессод үүсч байгаа сэтгэл зүйн асуудлуудыг
судалдаг сэтгэл судлалын салбар юм.
13.Эдийн засгийн сэтгэл судлал
(economy psychology)
Эдийн засгийн харилцаанд оролцогчдыг удирдах,
ажил үүргийг хуваарилах, хамтран ажиллах,
сэтгэл зүйн үндсийг төдийгүй эдийн засгийн
харилцаанд оролцогчдын хэрэгцээ, сонирхол, зан
байдал, сэтгэлийн хөдөлгөөнийг судална.
Сэтгэл судлалын хэрэглээний
чиглэлээр хөгжсөн олон салбарууд
байгаа бөгөөд энэхүү салбарын
мэргэжилтнүүд нь клиник сэтгэл
судлаач, сурган хүмүүжүүлэгч-сэтгэл
зүйч зэрэг албан тушаалд ажиллаж
үүрэг гүйцэтгэдэг.
Ашигласан ном зүй
Сэтгэл судлалын үндэс-УБ 2013 он
Б.Батсайхан
М.Дэлгэржав
Анхаарал хандуулсанд
баярлалаа.

More Related Content

What's hot

лекц №1
лекц №1лекц №1
лекц №1azora14
 
нийгмийн институт
нийгмийн институт нийгмийн институт
нийгмийн институт Amgaa Amgalan
 
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зоригсэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зоригEnkhtuya Batchuluun
 
лекц №10
лекц №10лекц №10
лекц №10azora14
 
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлал
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлалГуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлал
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлалBayasaa Хөгжилтэй амьдрал
 
бие хүний талаар үзэл баримтлалууд
бие хүний талаар үзэл баримтлалуудбие хүний талаар үзэл баримтлалууд
бие хүний талаар үзэл баримтлалуудSiner AG
 
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаансэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаанThistle Khongorzul
 
ухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарSiner AG
 
социологийн судалгааны үндсэн аргууд
социологийн судалгааны үндсэн аргуудсоциологийн судалгааны үндсэн аргууд
социологийн судалгааны үндсэн аргуудNandia Nandia Ganbold
 
лекц№11
лекц№11лекц№11
лекц№11azora14
 

What's hot (20)

лекц №1
лекц №1лекц №1
лекц №1
 
нийгмийн институт
нийгмийн институт нийгмийн институт
нийгмийн институт
 
лекц
лекцлекц
лекц
 
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зоригсэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
сэтгэлийн хөдөлгөөн ба зориг
 
Leg16
Leg16Leg16
Leg16
 
лекц №10
лекц №10лекц №10
лекц №10
 
Leg9
Leg9Leg9
Leg9
 
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлал
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлалГуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлал
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлал
 
бие хүний талаар үзэл баримтлалууд
бие хүний талаар үзэл баримтлалуудбие хүний талаар үзэл баримтлалууд
бие хүний талаар үзэл баримтлалууд
 
Лекц 6
Лекц 6Лекц 6
Лекц 6
 
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаансэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
 
ухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанар
 
социологийн судалгааны үндсэн аргууд
социологийн судалгааны үндсэн аргуудсоциологийн судалгааны үндсэн аргууд
социологийн судалгааны үндсэн аргууд
 
Ой тогтоолт реферат
Ой тогтоолт рефератОй тогтоолт реферат
Ой тогтоолт реферат
 
лекц№11
лекц№11лекц№11
лекц№11
 
темперамент
темпераменттемперамент
темперамент
 
Лекц 8
Лекц 8Лекц 8
Лекц 8
 
Leg7
Leg7Leg7
Leg7
 
Lekts 4
Lekts 4Lekts 4
Lekts 4
 
Лекц 7
Лекц 7Лекц 7
Лекц 7
 

Viewers also liked

темпрамент зан төлөв Copy
темпрамент зан төлөв   Copyтемпрамент зан төлөв   Copy
темпрамент зан төлөв CopySiner AG
 
бие хүний зан төлөв лекц 2
бие хүний зан төлөв лекц 2бие хүний зан төлөв лекц 2
бие хүний зан төлөв лекц 2Tserendulam Gan-Erdene
 
Psychology slides
Psychology slidesPsychology slides
Psychology slideskosmoolga1
 
хүүхдийн судлах арга цээгийg,
хүүхдийн судлах арга цээгийg,хүүхдийн судлах арга цээгийg,
хүүхдийн судлах арга цээгийg,Tsekee Tseegii
 
зөн төлөвийн судалгаа
зөн төлөвийн судалгаазөн төлөвийн судалгаа
зөн төлөвийн судалгааMunkhtsetseg Myagmar
 

Viewers also liked (8)

темпрамент зан төлөв Copy
темпрамент зан төлөв   Copyтемпрамент зан төлөв   Copy
темпрамент зан төлөв Copy
 
бие хүний зан төлөв лекц 2
бие хүний зан төлөв лекц 2бие хүний зан төлөв лекц 2
бие хүний зан төлөв лекц 2
 
сэтгэл судлал хичээлийн хөтөлбөр
сэтгэл судлал хичээлийн хөтөлбөрсэтгэл судлал хичээлийн хөтөлбөр
сэтгэл судлал хичээлийн хөтөлбөр
 
Лекц 1
Лекц 1Лекц 1
Лекц 1
 
Psychology slides
Psychology slidesPsychology slides
Psychology slides
 
хүүхдийн судлах арга цээгийg,
хүүхдийн судлах арга цээгийg,хүүхдийн судлах арга цээгийg,
хүүхдийн судлах арга цээгийg,
 
Setgel sudlaliin testuud
Setgel sudlaliin testuudSetgel sudlaliin testuud
Setgel sudlaliin testuud
 
зөн төлөвийн судалгаа
зөн төлөвийн судалгаазөн төлөвийн судалгаа
зөн төлөвийн судалгаа
 

Similar to лекц 1

Similar to лекц 1 (20)

PTON111-Хичээл-2/1
PTON111-Хичээл-2/1PTON111-Хичээл-2/1
PTON111-Хичээл-2/1
 
сэтгэл судлал
сэтгэл судлалсэтгэл судлал
сэтгэл судлал
 
лекц №6
лекц №6лекц №6
лекц №6
 
Communication ethics & stress management
Communication ethics & stress management Communication ethics & stress management
Communication ethics & stress management
 
лекц №6
лекц №6лекц №6
лекц №6
 
PТОN111-Хичээл 1/1
PТОN111-Хичээл 1/1PТОN111-Хичээл 1/1
PТОN111-Хичээл 1/1
 
Leg2
Leg2Leg2
Leg2
 
Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.
Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.
Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.
 
нийгмийн сэтгэл зүй
нийгмийн сэтгэл зүйнийгмийн сэтгэл зүй
нийгмийн сэтгэл зүй
 
Leg11
Leg11Leg11
Leg11
 
Legts 11
Legts 11Legts 11
Legts 11
 
2. 몽 사람
2. 몽 사람 2. 몽 사람
2. 몽 사람
 
ТАРХИНЫ ФИТНЕС.docx
ТАРХИНЫ ФИТНЕС.docxТАРХИНЫ ФИТНЕС.docx
ТАРХИНЫ ФИТНЕС.docx
 
PTON111-Хичээл-9
PTON111-Хичээл-9PTON111-Хичээл-9
PTON111-Хичээл-9
 
лекц№5
лекц№5лекц№5
лекц№5
 
Leg12
Leg12Leg12
Leg12
 
логик хөтөлбөр
логик хөтөлбөрлогик хөтөлбөр
логик хөтөлбөр
 
PTON111-Хичээл-3
PTON111-Хичээл-3PTON111-Хичээл-3
PTON111-Хичээл-3
 
хүний тухай гүн ухаан
хүний тухай гүн ухаанхүний тухай гүн ухаан
хүний тухай гүн ухаан
 
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулахСэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
 

лекц 1

  • 1. Сэтгэл судлалын судлах зүйл, сэтгэл судлалын салбарууд
  • 2. Сэтгэл судлал юуг судалдаг вэ? Үүсэл хөгжлийн урт удаан хугацааны явцад сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судлах зүйл янз бүр болон өөрчлөгдсөөр ирсэн бөгөөд сүнс, сэтгэл санаа, ухамсар, амьтдын зан байдал, сэтгэц, түүний зүй тогтол, тэдгээртэй холбоотой асуудлыг судалсаар ирсэн.
  • 3. Орчин үеийн сэтгэл судлал нь хүний мөн чанарыг судална. Ингэхдээ хүний ухамсарласан болон ухамсарлаагүй үзэгдэл, үйл явц, байдлын хийсвэр ертөнцийг судалдаг.
  • 4. Юун тулд хүмүүс сэтгэл судлалыг судалдаг вэ?
  • 6. Процессууд Танин мэдэх  Сэрэл  Хүртэхүй  Ой  Сэтгэхүй  Дүрслэн бодох  Хэл яриа  Анхаарал  Сэтгэлийн хөдөлгөөн  Зориг
  • 7. Байдал  Тогтвортой  Сонирхол  Уран бүтээлийн өсөлт  Итгэл үнэмшил  Эргэлзэх  Тээнэгэлзэх  Сэтгэл зовох  Сэтгэлийн дарамт  Баяр хөөр г.м
  • 8. Бие хүний шинж чанар  Чиглэл зорилго  Зан төлөв  Авьяас билэг
  • 9. Сэтгэл судлалын салбарууд: Сэтгэл судлал нь хүнийг судалдаг шинжлэх ухаан болохын хувьд хүний ажиллаж, үйл ажиллагаа явуулж байгаа салбар бүхэнд хөгжиж байгаатай холбоотой.
  • 10. 1. Амьтны сэтгэл судлал-animal psychology Сэтгэл судлалын салшгүй нэг хэсэг бөгөөд нэг эст амьтнаас хүн үүсэх хүртэлх сэтгэцийн үүсэл болон хөгжлийг судалдаг шинжлэх ухаан юм.
  • 11. 2.Анагаахын сэтгэл судлал Эмчийн үйл ажиллагааны болон өвчтний зан үйлийн сэтгэл зүйн онцлог, эмчилгээ болон сэтгэц заслын аргыг боловсруулах асуудлуудыг судалж үзнэ. Клиник сэтгэл судлал, эмгэг сэтгэл судлал зэрэг хүний сэтгэц зан үйлийн өөрчлөлтийг судлах олон салбарууд бий.
  • 12. 3.Бизнесийн сэтгэл судлал- psychology of business Бизнесийн байгууллагад ажиллах, эсвэл бие дааж бизнес эрхэлж байгаа хүмүүс болон бизнесийн байгууллагын идэвхитэй үйл ажиллагааны сэтгэл зүйн үр дагавар, учир шалтгааныг шинжлэх ухааны онол арга зүй, практик судалгааны түвшинд авч үзэх, улмаар илүү боловсронгуй зарчим, зохион байгуулалт, технологийг энэ салбарт сана болгосон байдаг.
  • 13. 4.Зар сурталчилгааны сэтгэл судлал-advertisement psychology Бараа бүтээгдэхүүний зар сурталчигааны дүрийг гаргах психотехнологийг боловсруулан, түүнийгээ худалдан авагчийн эрэлтийг нэмэгдүүлэр зорилгоор тэдний дотоод ухамсарт ойлгуулах асуудлыг судална.
  • 14. 5.Инженерийн сэтгэл судлал- engineering psychology Хүний орчин үеийн техник хэрэгсэлтэй харилцах үйл ажиллагааны үед, шинэ техник технологи эзэмшихэд хүний сэтгэц физиологийн онцлогийг судлахад чиглэнэ.
  • 15. 6.Нийгмийн сэтгэл судлал-social psychology Бие хүний нийгэм сэтгэл зүйн онцлог, бусад хүмүүс, бүлэгтэй харилцах харилцаа, хүмүүсийн сэтгэл зүйн нийц, их бүлэг дэх хүний нийгэм-сэтгэл зүйн илрэл зэргийг судалдаг.
  • 16. 7.Сансрын сэтгэл судлал- psychology of space exploration Сансрын нислэгийн үед хүнийг бэлтгэх болон сансарт байх үеийн хүний сэтгэцийн үйл ажиллагааны зүй тогтлыг судалдаг сэтгэл судлалын салбар юм.
  • 17. 8.Сурган хүмүүжүүлэх сэтгэл судлал-educational psychology Сургалт болон хүмүүжлийн явц дахь бие хүний хөгжлийн зүй тогтлыг судална.
  • 18. 9.Хөдөлмөрийн сэтгэл судлал- labor psychology Хүний хөдөлмөрийн үйл ажиллагааны сэтгэл зүйн өвөрмөц онцлог, хөдөлмөрийн дадал үүсэх зүй тогтлыг судалдаг. Мөн ажил хөдөлмөрийн нөхцөл байдал хүний сэтгэцэд нөлөөлөх асуудал, ажлаас хамааран бие организм, сэтгэл зүйд үүсэх ядаргаа стресс, түүнээс урьдчилан сэргийлэх асуудал зэргийг багтаан судална.
  • 19. 10.Хуулийн сэтгэл судлал-law psychology Хүн-эрх зүй гэсэн өвөрмөц тогтолцоог судалдаг салбар шинжлэх ухаан юм. Сэтгэл судлалын энэ салбар нь хүнийг бүх талаас нь судлах ба хууль эрх зүйн төрөл бүрийн харилцаанд оролцогчдыг судалдаг.
  • 20. 11.Хүүхдийн сэтгэл судлал-child psychology Хурдацтай хөгжлийн үе дэх өсөж буй хүний ухамсар, сэтгэцийн үйл явц, үйл ажиллагаа, бие хүний бүх талын өсөлтийг судална. Сэтгэл судлалын энэ салбар нь насанд хүрээгүй хүүхдийн сэтгэцийн хөгжил өөрчлөлтийг судалж бүх талын авьяас чадварыг нээн илрүүлэх, тэдний өсөж хөгжихөд эерэгээр нөлөөлөх боломж бололцоог эрж хайдаг.
  • 21. 12.Цэргийн сэтгэл судлал-military psychology Дайны болон цэргийн алба хаагчдыг бэлтгэх процессод үүсч байгаа сэтгэл зүйн асуудлуудыг судалдаг сэтгэл судлалын салбар юм.
  • 22. 13.Эдийн засгийн сэтгэл судлал (economy psychology) Эдийн засгийн харилцаанд оролцогчдыг удирдах, ажил үүргийг хуваарилах, хамтран ажиллах, сэтгэл зүйн үндсийг төдийгүй эдийн засгийн харилцаанд оролцогчдын хэрэгцээ, сонирхол, зан байдал, сэтгэлийн хөдөлгөөнийг судална.
  • 23. Сэтгэл судлалын хэрэглээний чиглэлээр хөгжсөн олон салбарууд байгаа бөгөөд энэхүү салбарын мэргэжилтнүүд нь клиник сэтгэл судлаач, сурган хүмүүжүүлэгч-сэтгэл зүйч зэрэг албан тушаалд ажиллаж үүрэг гүйцэтгэдэг.
  • 24. Ашигласан ном зүй Сэтгэл судлалын үндэс-УБ 2013 он Б.Батсайхан М.Дэлгэржав