Bo luat dan su (sua doi)

387 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
387
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Bo luat dan su (sua doi)

  1. 1. Quèc héi Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam §éc lËp - Tù do - H¹nh phóc LuËt sè: 33/2005/QH11 Quèc héi níc céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam Kho¸ XI, kú häp thø 7 (Tõ ngµy 05 th¸ng 5 ®Õn ngµy 14 th¸ng 6 n¨m 2005) Bé luËt d©n sù C¨n cø vµo HiÕn ph¸p níc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam n¨m1992 ®· ®îc söa ®æi, bæ sung theo NghÞ quyÕt sè 51/2001/QH10 ngµy25 th¸ng 12 n¨m 2001 cña Quèc héi kho¸ X, kú häp thø 10; Bé luËt nµy quy ®Þnh vÒ d©n sù. PHÇN THø NHÊt NH÷NG QUY ®ÞNH CHUNG Ch¬ng I nhiÖm vô vµ hiÖu lùc cña Bé luËt d©n sù §iÒu 1. NhiÖm vô vµ ph¹m vi ®iÒu chØnh cña Bé luËt d©n sù Bé luËt d©n sù quy ®Þnh ®Þa vÞ ph¸p lý, chuÈn mùc ph¸p lý choc¸ch øng xö cña c¸ nh©n, ph¸p nh©n, chñ thÓ kh¸c; quyÒn, nghÜa vô cñac¸c chñ thÓ vÒ nh©n th©n vµ tµi s¶n trong c¸c quan hÖ d©n sù, h«n nh©nvµ gia ®×nh, kinh doanh, th¬ng m¹i, lao ®éng (sau ®©y gäi chung lµ quanhÖ d©n sù). Bé luËt d©n sù cã nhiÖm vô b¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña c¸nh©n, tæ chøc, lîi Ých cña Nhµ níc, lîi Ých c«ng céng; b¶o ®¶m sù b×nh®¼ng vµ an toµn ph¸p lý trong quan hÖ d©n sù, gãp phÇn t¹o ®iÒu kiÖn®¸p øng nhu cÇu vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n, thóc ®Èy sù ph¸ttriÓn kinh tÕ - x· héi. §iÒu 2. HiÖu lùc cña Bé luËt d©n sù 1. Bé luËt d©n sù ®îc ¸p dông ®èi víi quan hÖ d©n sù ®îc x¸c lËp tõngµy Bé luËt nµy cã hiÖu lùc, trõ trêng hîp ®îc Bé luËt nµy hoÆc nghÞquyÕt cña Quèc héi cã quy ®Þnh kh¸c.
  2. 2. 2 2. Bé luËt d©n sù ®îc ¸p dông trªn l·nh thæ níc Céng hoµ x· héi chñnghÜa ViÖt Nam. 3. Bé luËt d©n sù ®îc ¸p dông ®èi víi quan hÖ d©n sù cã yÕu tè nícngoµi, trõ trêng hîp ®iÒu íc quèc tÕ mµ Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖtNam lµ thµnh viªn cã quy ®Þnh kh¸c. §iÒu 3. ¸p dông tËp qu¸n, quy ®Þnh t¬ng tù cña ph¸p luËt Trong trêng hîp ph¸p luËt kh«ng quy ®Þnh vµ c¸c bªn kh«ng cã tho¶thuËn th× cã thÓ ¸p dông tËp qu¸n; nÕu kh«ng cã tËp qu¸n th× ¸p dôngquy ®Þnh t¬ng tù cña ph¸p luËt. TËp qu¸n vµ quy ®Þnh t¬ng tù cña ph¸pluËt kh«ng ®îc tr¸i víi nh÷ng nguyªn t¾c quy ®Þnh trong Bé luËt nµy. Ch¬ng II NH÷NG NGUYªN T¾C C¬ B¶N §iÒu 4. Nguyªn t¾c tù do, tù nguyÖn cam kÕt, tho¶ thuËn QuyÒn tù do cam kÕt, tho¶ thuËn trong viÖc x¸c lËp quyÒn, nghÜavô d©n sù ®îc ph¸p luËt b¶o ®¶m, nÕu cam kÕt, tho¶ thuËn ®ã kh«ng viph¹m ®iÒu cÊm cña ph¸p luËt, kh«ng tr¸i ®¹o ®øc x· héi. Trong quan hÖ d©n sù, c¸c bªn hoµn toµn tù nguyÖn, kh«ng bªn nµo®îc ¸p ®Æt, cÊm ®o¸n, cìng Ðp, ®e do¹, ng¨n c¶n bªn nµo. Cam kÕt, tho¶ thuËn hîp ph¸p cã hiÖu lùc b¾t buéc thùc hiÖn ®èi víic¸c bªn vµ ph¶i ®îc c¸ nh©n, ph¸p nh©n, chñ thÓ kh¸c t«n träng. §iÒu 5. Nguyªn t¾c b×nh ®¼ng Trong quan hÖ d©n sù, c¸c bªn ®Òu b×nh ®¼ng, kh«ng ®îc lÊy lý dokh¸c biÖt vÒ d©n téc, giíi tÝnh, thµnh phÇn x· héi, hoµn c¶nh kinh tÕ, tÝnngìng, t«n gi¸o, tr×nh ®é v¨n ho¸, nghÒ nghiÖp ®Ó ®èi xö kh«ng b×nh®¼ng víi nhau. §iÒu 6. Nguyªn t¾c thiÖn chÝ, trung thùc Trong quan hÖ d©n sù, c¸c bªn ph¶i thiÖn chÝ, trung thùc trong viÖcx¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù, kh«ng bªn nµo ®îc lõa dèibªn nµo. §iÒu 7. Nguyªn t¾c chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù C¸c bªn ph¶i nghiªm chØnh thùc hiÖn nghÜa vô d©n sù cña m×nh vµtù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ viÖc kh«ng thùc hiÖn hoÆc thùc hiÖn kh«ng®óng nghÜa vô, nÕu kh«ng tù nguyÖn thùc hiÖn th× cã thÓ bÞ cìng chÕthùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 8. Nguyªn t¾c t«n träng ®¹o ®øc, truyÒn thèng tèt ®Ñp ViÖc x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù ph¶i b¶o ®¶m gi÷
  3. 3. 3g×n b¶n s¾c d©n téc, t«n träng vµ ph¸t huy phong tôc, tËp qu¸n, truyÒnthèng tèt ®Ñp, t×nh ®oµn kÕt, t¬ng th©n, t¬ng ¸i, mçi ngêi v× céng ®ång,céng ®ång v× mçi ngêi vµ c¸c gi¸ trÞ ®¹o ®øc cao ®Ñp cña c¸c d©n téccïng sinh sèng trªn ®Êt níc ViÖt Nam. §ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè ®îc t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi trong quanhÖ d©n sù ®Ó tõng bíc n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cñam×nh. ViÖc gióp ®ì ngêi giµ, trÎ em, ngêi tµn tËt trong viÖc thùc hiÖn quyÒn,nghÜa vô d©n sù ®îc khuyÕn khÝch. §iÒu 9. Nguyªn t¾c t«n träng, b¶o vÖ quyÒn d©n sù 1. TÊt c¶ c¸c quyÒn d©n sù cña c¸ nh©n, ph¸p nh©n, chñ thÓ kh¸c ®-îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËt b¶o vÖ. 2. Khi quyÒn d©n sù cña mét chñ thÓ bÞ x©m ph¹m th× chñ thÓ ®ãcã quyÒn tù b¶o vÖ theo quy ®Þnh cña Bé luËt nµy hoÆc yªu cÇu c¬quan, tæ chøc cã thÈm quyÒn: a) C«ng nhËn quyÒn d©n sù cña m×nh; b) Buéc chÊm døt hµnh vi vi ph¹m; c) Buéc xin lçi, c¶i chÝnh c«ng khai; d) Buéc thùc hiÖn nghÜa vô d©n sù; ®) Buéc båi thêng thiÖt h¹i. §iÒu 10. Nguyªn t¾c t«n träng lîi Ých cña Nhµ níc, lîi Ých c«ng céng, quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi kh¸c ViÖc x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù kh«ng ®îc x©mph¹m ®Õn lîi Ých cña Nhµ níc, lîi Ých c«ng céng, quyÒn, lîi Ých hîp ph¸pcña ngêi kh¸c. §iÒu 11. Nguyªn t¾c tu©n thñ ph¸p luËt ViÖc x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù ph¶i tu©n theo quy®Þnh cña Bé luËt nµy vµ quy ®Þnh kh¸c cña ph¸p luËt. §iÒu 12. Nguyªn t¾c hoµ gi¶i Trong quan hÖ d©n sù, viÖc hoµ gi¶i gi÷a c¸c bªn phï hîp víi quy®Þnh cña ph¸p luËt ®îc khuyÕn khÝch. Kh«ng ai ®îc dïng vò lùc hoÆc ®e däa dïng vò lùc khi tham gia quanhÖ d©n sù, gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp d©n sù. §iÒu 13. C¨n cø x¸c lËp quyÒn, nghÜa vô d©n sù QuyÒn, nghÜa vô d©n sù ®îc x¸c lËp tõ c¸c c¨n cø sau ®©y: 1. Giao dÞch d©n sù hîp ph¸p;
  4. 4. 4 2. QuyÕt ®Þnh cña Toµ ¸n, c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn kh¸c; 3. Sù kiÖn ph¸p lý do ph¸p luËt quy ®Þnh; 4. S¸ng t¹o gi¸ trÞ tinh thÇn lµ ®èi tîng thuéc quyÒn së h÷u trÝ tuÖ; 5. ChiÕm h÷u tµi s¶n cã c¨n cø ph¸p luËt; 6. G©y thiÖt h¹i do hµnh vi tr¸i ph¸p luËt; 7. Thùc hiÖn c«ng viÖc kh«ng cã uû quyÒn; 8. ChiÕm h÷u, sö dông tµi s¶n, ®îc lîi vÒ tµi s¶n kh«ng cã c¨n cø ph¸pluËt; 9. Nh÷ng c¨n cø kh¸c do ph¸p luËt quy ®Þnh. Ch¬ng III C¸ NH©N Môc 1 N¨NG LùC PH¸P LUËT D©N Sù, N¨NG LùC HµNH VI D©N Sù CñA C¸ NH©N §iÒu 14. N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n 1. N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n lµ kh¶ n¨ng cña c¸ nh©n cãquyÒn d©n sù vµ nghÜa vô d©n sù. 2. Mäi c¸ nh©n ®Òu cã n¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù nh nhau. 3. N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n cã tõ khi ngêi ®ã sinh ra vµchÊm døt khi ngêi ®ã chÕt. §iÒu 15. Néi dung n¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n C¸ nh©n cã c¸c quyÒn, nghÜa vô d©n sù sau ®©y: 1. QuyÒn nh©n th©n kh«ng g¾n víi tµi s¶n vµ quyÒn nh©n th©n g¾nvíi tµi s¶n; 2. QuyÒn së h÷u, quyÒn thõa kÕ vµ c¸c quyÒn kh¸c ®èi víi tµi s¶n; 3. QuyÒn tham gia quan hÖ d©n sù vµ cã nghÜa vô ph¸t sinh tõ quanhÖ ®ã. §iÒu 16. Kh«ng h¹n chÕ n¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n kh«ng bÞ h¹n chÕ, trõ trênghîp do ph¸p luËt quy ®Þnh. §iÒu 17. N¨ng lùc hµnh vi d©n sù cña c¸ nh©n N¨ng lùc hµnh vi d©n sù cña c¸ nh©n lµ kh¶ n¨ng cña c¸ nh©n b»nghµnh vi cña m×nh x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù.
  5. 5. 5 §iÒu 18. Ngêi thµnh niªn, ngêi cha thµnh niªn Ngêi tõ ®ñ mêi t¸m tuæi trë lªn lµ ngêi thµnh niªn. Ngêi cha ®ñ mêit¸m tuæi lµ ngêi cha thµnh niªn. §iÒu 19. N¨ng lùc hµnh vi d©n sù cña ngêi thµnh niªn Ngêi thµnh niªn cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ®Çy ®ñ, trõ trêng hîp quy®Þnh t¹i §iÒu 22 vµ §iÒu 23 cña Bé luËt nµy. §iÒu 20. N¨ng lùc hµnh vi d©n sù cña ngêi cha thµnh niªn tõ ®ñ s¸u tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæi 1. Ngêi tõ ®ñ s¸u tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæi khi x¸c lËp, thùchiÖn giao dÞch d©n sù ph¶i ®îc ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt ®ång ý, trõgiao dÞch nh»m phôc vô nhu cÇu sinh ho¹t hµng ngµy phï hîp víi løa tuæihoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. 2. Trong trêng hîp ngêi tõ ®ñ mêi l¨m tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæicã tµi s¶n riªng b¶o ®¶m thùc hiÖn nghÜa vô th× cã thÓ tù m×nh x¸c lËp,thùc hiÖn giao dÞch d©n sù mµ kh«ng cÇn ph¶i cã sù ®ång ý cña ngêi®¹i diÖn theo ph¸p luËt, trõ trêng hîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. §iÒu 21. Ngêi kh«ng cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù Ngêi cha ®ñ s¸u tuæi kh«ng cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. Giao dÞchd©n sù cña ngêi cha ®ñ s¸u tuæi ph¶i do ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt x¸clËp, thùc hiÖn. §iÒu 22. MÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù 1. Khi mét ngêi do bÞ bÖnh t©m thÇn hoÆc m¾c bÖnh kh¸c mµkh«ng thÓ nhËn thøc, lµm chñ ®îc hµnh vi cña m×nh th× theo yªu cÇucña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh tuyªn bè mÊtn¨ng lùc hµnh vi d©n sù trªn c¬ së kÕt luËn cña tæ chøc gi¸m ®Þnh. Khi kh«ng cßn c¨n cø tuyªn bè mét ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sùth× theo yªu cÇu cña chÝnh ngêi ®ã hoÆc cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªnquan, Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè mÊt n¨ng lùchµnh vi d©n sù. 2. Giao dÞch d©n sù cña ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ph¶i dongêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt x¸c lËp, thùc hiÖn. §iÒu 23. H¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù 1. Ngêi nghiÖn ma tuý, nghiÖn c¸c chÊt kÝch thÝch kh¸c dÉn ®Õnph¸ t¸n tµi s¶n cña gia ®×nh th× theo yªu cÇu cña ngêi cã quyÒn, lîi Ýchliªn quan, c¬ quan, tæ chøc h÷u quan, Toµ ¸n cã thÓ ra quyÕt ®Þnh tuyªnbè lµ ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. 2. Ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt cña ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vid©n sù vµ ph¹m vi ®¹i diÖn do Toµ ¸n quyÕt ®Þnh. Giao dÞch d©n sù liªn
  6. 6. 6quan ®Õn tµi s¶n cña ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ph¶i cã sù®ång ý cña ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt, trõ giao dÞch nh»m phôc vô nhucÇu sinh ho¹t hµng ngµy. 3. Khi kh«ng cßn c¨n cø tuyªn bè mét ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnhvi d©n sù th× theo yªu cÇu cña chÝnh ngêi ®ã hoÆc cña ngêi cã quyÒn,lîi Ých liªn quan, c¬ quan, tæ chøc h÷u quan, Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh huûbá quyÕt ®Þnh tuyªn bè h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. Môc 2 QUYÒN NH©N TH©N §iÒu 24. QuyÒn nh©n th©n QuyÒn nh©n th©n ®îc quy ®Þnh trong Bé luËt nµy lµ quyÒn d©n sùg¾n liÒn víi mçi c¸ nh©n, kh«ng thÓ chuyÓn giao cho ngêi kh¸c, trõ trênghîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. §iÒu 25. B¶o vÖ quyÒn nh©n th©n Khi quyÒn nh©n th©n cña c¸ nh©n bÞ x©m ph¹m th× ngêi ®ã cãquyÒn: 1. Tù m×nh c¶i chÝnh; 2. Yªu cÇu ngêi vi ph¹m hoÆc yªu cÇu c¬ quan, tæ chøc cã thÈmquyÒn buéc ngêi vi ph¹m chÊm døt hµnh vi vi ph¹m, xin lçi, c¶i chÝnhc«ng khai; 3. Yªu cÇu ngêi vi ph¹m hoÆc yªu cÇu c¬ quan, tæ chøc cã thÈmquyÒn buéc ngêi vi ph¹m båi thêng thiÖt h¹i. §iÒu 26. QuyÒn ®èi víi hä, tªn 1. C¸ nh©n cã quyÒn cã hä, tªn. Hä, tªn cña mét ngêi ®îc x¸c ®Þnhtheo hä, tªn khai sinh cña ngêi ®ã. 2. C¸ nh©n x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù theo hä, tªncña m×nh ®· ®îc c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn c«ng nhËn. 3. ViÖc sö dông bÝ danh, bót danh kh«ng ®îc g©y thiÖt h¹i ®ÕnquyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi kh¸c. §iÒu 27. QuyÒn thay ®æi hä, tªn 1. C¸ nh©n cã quyÒn yªu cÇu c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn c«ngnhËn viÖc thay ®æi hä, tªn trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Theo yªu cÇu cña ngêi cã hä, tªn mµ viÖc sö dông hä, tªn ®ã g©ynhÇm lÉn, ¶nh hëng ®Õn t×nh c¶m gia ®×nh, ®Õn danh dù, quyÒn, lîiÝch hîp ph¸p cña ngêi ®ã; b) Theo yªu cÇu cña cha nu«i, mÑ nu«i vÒ viÖc thay ®æi hä, tªn chocon nu«i hoÆc khi ngêi con nu«i th«i kh«ng lµm con nu«i vµ ngêi nµy
  7. 7. 7hoÆc cha ®Î, mÑ ®Î yªu cÇu lÊy l¹i hä, tªn mµ cha ®Î, mÑ ®Î ®· ®Æt; c) Theo yªu cÇu cña cha ®Î, mÑ ®Î hoÆc ngêi con khi x¸c ®Þnh cha,mÑ cho con; d) Thay ®æi hä cho con tõ hä cña cha sang hä cña mÑ hoÆc ngîc l¹i; ®) Thay ®æi hä, tªn cña ngêi bÞ lu l¹c ®· t×m ra nguån gèc huyÕtthèng cña m×nh; e) Thay ®æi hä, tªn cña ngêi ®îc x¸c ®Þnh l¹i giíi tÝnh; g) C¸c trêng hîp kh¸c do ph¸p luËt vÒ hé tÞch quy ®Þnh. 2. ViÖc thay ®æi hä, tªn cho ngêi tõ ®ñ chÝn tuæi trë lªn ph¶i cã sù®ång ý cña ngêi ®ã. 3. ViÖc thay ®æi hä, tªn cña c¸ nh©n kh«ng lµm thay ®æi, chÊm døtquyÒn, nghÜa vô d©n sù ®îc x¸c lËp theo hä, tªn cò. §iÒu 28. QuyÒn x¸c ®Þnh d©n téc 1. C¸ nh©n khi sinh ra ®îc x¸c ®Þnh d©n téc theo d©n téc cña cha ®Î,mÑ ®Î. Trong trêng hîp cha ®Î vµ mÑ ®Î thuéc hai d©n téc kh¸c nhau th×d©n téc cña ngêi con ®îc x¸c ®Þnh lµ d©n téc cña cha ®Î hoÆc d©n téccña mÑ ®Î theo tËp qu¸n hoÆc theo tho¶ thuËn cña cha ®Î, mÑ ®Î. 2. Ngêi ®· thµnh niªn, cha ®Î vµ mÑ ®Î hoÆc ngêi gi¸m hé cña ngêicha thµnh niªn cã quyÒn yªu cÇu c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn x¸c®Þnh l¹i d©n téc trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) X¸c ®Þnh l¹i theo d©n téc cña cha ®Î hoÆc mÑ ®Î, nÕu cha ®Î,mÑ ®Î thuéc hai d©n téc kh¸c nhau; b) X¸c ®Þnh l¹i theo d©n téc cña cha ®Î, mÑ ®Î trong trêng hîp lµmcon nu«i cña ngêi thuéc d©n téc kh¸c mµ ®îc x¸c ®Þnh theo d©n téc cñacha nu«i, mÑ nu«i do kh«ng biÕt cha ®Î, mÑ ®Î lµ ai. 3. Trong trêng hîp cha ®Î, mÑ ®Î hoÆc ngêi gi¸m hé cña ngêi chathµnh niªn yªu cÇu x¸c ®Þnh l¹i d©n téc cho ngêi cha thµnh niªn tõ ®ñ mêil¨m tuæi trë lªn theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu nµy th× ph¶i ®îc sù ®ångý cña ngêi cha thµnh niªn ®ã. §iÒu 29. QuyÒn ®îc khai sinh C¸ nh©n khi sinh ra cã quyÒn ®îc khai sinh. §iÒu 30. QuyÒn ®îc khai tö 1. Khi cã ngêi chÕt th× ngêi th©n thÝch, chñ nhµ hoÆc c¬ quan, tæchøc n¬i cã ngêi chÕt ph¶i khai tö cho ngêi ®ã. 2. TrÎ s¬ sinh, nÕu chÕt sau khi sinh th× ph¶i ®îc khai sinh vµ khai tö;nÕu chÕt tríc khi sinh hoÆc sinh ra mµ chÕt ngay th× kh«ng ph¶i khaisinh vµ khai tö.
  8. 8. 8 §iÒu 31. QuyÒn cña c¸ nh©n ®èi víi h×nh ¶nh 1. C¸ nh©n cã quyÒn ®èi víi h×nh ¶nh cña m×nh. 2. ViÖc sö dông h×nh ¶nh cña c¸ nh©n ph¶i ®îc ngêi ®ã ®ång ý;trong trêng hîp ngêi ®ã ®· chÕt, mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, cha ®ñ mêil¨m tuæi th× ph¶i ®îc cha, mÑ, vî, chång, con ®· thµnh niªn hoÆc ngêi ®¹idiÖn cña ngêi ®ã ®ång ý, trõ trêng hîp v× lîi Ých cña Nhµ níc, lîi Ých c«ngcéng hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. 3. Nghiªm cÊm viÖc sö dông h×nh ¶nh cña ngêi kh¸c mµ x©m ph¹mdanh dù, nh©n phÈm, uy tÝn cña ngêi cã h×nh ¶nh. §iÒu 32. QuyÒn ®îc b¶o ®¶m an toµn vÒ tÝnh m¹ng, søc khoÎ, th©n thÓ 1. C¸ nh©n cã quyÒn ®îc b¶o ®¶m an toµn vÒ tÝnh m¹ng, søc khoÎ,th©n thÓ. 2. Khi ph¸t hiÖn ngêi bÞ tai n¹n, bÖnh tËt mµ tÝnh m¹ng bÞ ®e däath× ngêi ph¸t hiÖn cã tr¸ch nhiÖm ®a ®Õn c¬ së y tÕ; c¬ së y tÕ kh«ng ®-îc tõ chèi viÖc cøu ch÷a mµ ph¶i tËn dông mäi ph¬ng tiÖn, kh¶ n¨ng hiÖncã ®Ó cøu ch÷a. 3. ViÖc thùc hiÖn ph¬ng ph¸p ch÷a bÖnh míi trªn c¬ thÓ mét ngêi,viÖc g©y mª, mæ, c¾t bá, cÊy ghÐp bé phËn cña c¬ thÓ ph¶i ®îc sù®ång ý cña ngêi ®ã; nÕu ngêi ®ã cha thµnh niªn, mÊt n¨ng lùc hµnh vid©n sù hoÆc lµ bÖnh nh©n bÊt tØnh th× ph¶i ®îc cha, mÑ, vî, chång,con ®· thµnh niªn hoÆc ngêi gi¸m hé cña ngêi ®ã ®ång ý; trong trêng hîpcã nguy c¬ ®e däa ®Õn tÝnh m¹ng cña bÖnh nh©n mµ kh«ng chê ®îc ýkiÕn cña nh÷ng ngêi trªn th× ph¶i cã quyÕt ®Þnh cña ngêi ®øng ®Çu c¬së y tÕ. 4. ViÖc mæ tö thi ®îc thùc hiÖn trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Cã sù ®ång ý cña ngêi qu¸ cè tríc khi ngêi ®ã chÕt; b) Cã sù ®ång ý cña cha, mÑ, vî, chång, con ®· thµnh niªn hoÆc ngêigi¸m hé khi kh«ng cã ý kiÕn cña ngêi qu¸ cè tríc khi ngêi ®ã chÕt; c) Theo quyÕt ®Þnh cña tæ chøc y tÕ, c¬ quan nhµ níc cã thÈmquyÒn trong trêng hîp cÇn thiÕt. §iÒu 33. QuyÒn hiÕn bé phËn c¬ thÓ C¸ nh©n cã quyÒn ®îc hiÕn bé phËn c¬ thÓ cña m×nh v× môc ®Ýchch÷a bÖnh cho ngêi kh¸c hoÆc nghiªn cøu khoa häc. ViÖc hiÕn vµ sö dông bé phËn c¬ thÓ ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnhcña ph¸p luËt. §iÒu 34. QuyÒn hiÕn x¸c, bé phËn c¬ thÓ sau khi chÕt C¸ nh©n cã quyÒn hiÕn x¸c, bé phËn c¬ thÓ cña m×nh sau khi chÕtv× môc ®Ých ch÷a bÖnh cho ngêi kh¸c hoÆc nghiªn cøu khoa häc.
  9. 9. 9 ViÖc hiÕn vµ sö dông x¸c, bé phËn c¬ thÓ cña ngêi chÕt ®îc thùchiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 35. QuyÒn nhËn bé phËn c¬ thÓ ngêi C¸ nh©n cã quyÒn nhËn bé phËn c¬ thÓ cña ngêi kh¸c ®Ó ch÷abÖnh cho m×nh. Nghiªm cÊm viÖc nhËn, sö dông bé phËn c¬ thÓ cña ngêi kh¸c v×môc ®Ých th¬ng m¹i. §iÒu 36. QuyÒn x¸c ®Þnh l¹i giíi tÝnh C¸ nh©n cã quyÒn ®îc x¸c ®Þnh l¹i giíi tÝnh. ViÖc x¸c ®Þnh l¹i giíi tÝnh cña mét ngêi ®îc thùc hiÖn trong trêng hîpgiíi tÝnh cña ngêi ®ã bÞ khuyÕt tËt bÈm sinh hoÆc cha ®Þnh h×nhchÝnh x¸c mµ cÇn cã sù can thiÖp cña y häc nh»m x¸c ®Þnh râ vÒ giíitÝnh. ViÖc x¸c ®Þnh l¹i giíi tÝnh ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸pluËt. §iÒu 37. QuyÒn ®îc b¶o vÖ danh dù, nh©n phÈm, uy tÝn Danh dù, nh©n phÈm, uy tÝn cña c¸ nh©n ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸pluËt b¶o vÖ. §iÒu 38. QuyÒn bÝ mËt ®êi t 1. QuyÒn bÝ mËt ®êi t cña c¸ nh©n ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËtb¶o vÖ. 2. ViÖc thu thËp, c«ng bè th«ng tin, t liÖu vÒ ®êi t cña c¸ nh©n ph¶i®îc ngêi ®ã ®ång ý; trong trêng hîp ngêi ®ã ®· chÕt, mÊt n¨ng lùc hµnh vid©n sù, cha ®ñ mêi l¨m tuæi th× ph¶i ®îc cha, mÑ, vî, chång, con ®·thµnh niªn hoÆc ngêi ®¹i diÖn cña ngêi ®ã ®ång ý, trõ trêng hîp thu thËp,c«ng bè th«ng tin, t liÖu theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan, tæ chøc cã thÈmquyÒn. 3. Th tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn, c¸c h×nh thøc th«ng tin ®iÖn tö kh¸ccña c¸ nh©n ®îc b¶o ®¶m an toµn vµ bÝ mËt. ViÖc kiÓm so¸t th tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn, c¸c h×nh thøc th«ng tin®iÖn tö kh¸c cña c¸ nh©n ®îc thùc hiÖn trong trêng hîp ph¸p luËt cã quy®Þnh vµ ph¶i cã quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn. §iÒu 39. QuyÒn kÕt h«n Nam, n÷ cã ®ñ ®iÒu kiÖn kÕt h«n theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒh«n nh©n vµ gia ®×nh cã quyÒn tù do kÕt h«n. ViÖc tù do kÕt h«n gi÷a nh÷ng ngêi thuéc c¸c d©n téc, t«n gi¸o kh¸cnhau, gi÷a nh÷ng ngêi theo t«n gi¸o vµ kh«ng theo t«n gi¸o, gi÷a c«ng d©n
  10. 10. 10ViÖt Nam víi ngêi níc ngoµi ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËt b¶o vÖ. §iÒu 40. QuyÒn b×nh ®¼ng cña vî chång Vî, chång b×nh ®¼ng víi nhau, cã quyÒn, nghÜa vô ngang nhau vÒmäi mÆt trong gia ®×nh vµ trong quan hÖ d©n sù, cïng nhau x©y dùnggia ®×nh no Êm, b×nh ®¼ng, tiÕn bé, h¹nh phóc, bÒn v÷ng. §iÒu 41. QuyÒn ®îc hëng sù ch¨m sãc gi÷a c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh C¸c thµnh viªn trong gia ®×nh cã quyÒn ®îc hëng sù ch¨m sãc, gióp®ì nhau phï hîp víi truyÒn thèng ®¹o ®øc tèt ®Ñp cña gia ®×nh ViÖt Nam. Con, ch¸u cha thµnh niªn ®îc hëng sù ch¨m sãc, nu«i dìng cña cha mÑ,«ng bµ; con, ch¸u cã bæn phËn kÝnh träng, ch¨m sãc vµ phông dìng chamÑ, «ng bµ. §iÒu 42. QuyÒn ly h«n Vî, chång hoÆc c¶ hai ngêi cã quyÒn yªu cÇu Toµ ¸n gi¶i quyÕt viÖcly h«n. §iÒu 43. QuyÒn nhËn, kh«ng nhËn cha, mÑ, con 1. Ngêi kh«ng ®îc nhËn lµ cha, mÑ hoÆc lµ con cña ngêi kh¸c cãquyÒn yªu cÇu c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn x¸c ®Þnh m×nh lµ cha,mÑ hoÆc lµ con cña ngêi ®ã. 2. Ngêi ®îc nhËn lµ cha, mÑ hoÆc lµ con cña ngêi kh¸c cã quyÒn yªucÇu c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn x¸c ®Þnh m×nh kh«ng ph¶i lµ cha,mÑ hoÆc lµ con cña ngêi ®ã. §iÒu 44. QuyÒn ®îc nu«i con nu«i vµ quyÒn ®îc nhËn lµm con nu«i QuyÒn ®îc nu«i con nu«i vµ quyÒn ®îc nhËn lµm con nu«i cña c¸nh©n ®îc ph¸p luËt c«ng nhËn vµ b¶o hé. ViÖc nhËn con nu«i vµ ®îc nhËn lµm con nu«i ®îc thùc hiÖn theo quy®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 45. QuyÒn ®èi víi quèc tÞch C¸ nh©n cã quyÒn cã quèc tÞch. ViÖc c«ng nhËn, thay ®æi, nhËp quèc tÞch, th«i quèc tÞch ViÖt Nam®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ quèc tÞch. §iÒu 46. QuyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ chç ë C¸ nh©n cã quyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ chç ë. ViÖc vµo chç ë cña mét ngêi ph¶i ®îc ngêi ®ã ®ång ý. ChØ trong trêng hîp ®îc ph¸p luËt quy ®Þnh vµ ph¶i cã quyÕt ®Þnhcña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn míi ®îc tiÕn hµnh kh¸m xÐt chç ë
  11. 11. 11cña mét ngêi; viÖc kh¸m xÐt ph¶i theo tr×nh tù, thñ tôc do ph¸p luËt quy®Þnh. §iÒu 47. QuyÒn tù do tÝn ngìng, t«n gi¸o 1. C¸ nh©n cã quyÒn tù do tÝn ngìng, t«n gi¸o, theo hoÆc kh«ng theomét t«n gi¸o nµo. 2. Kh«ng ai ®îc x©m ph¹m tù do tÝn ngìng, t«n gi¸o hoÆc lîi dông tÝnngìng, t«n gi¸o ®Ó x©m ph¹m lîi Ých cña Nhµ níc, lîi Ých c«ng céng,quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi kh¸c. §iÒu 48. QuyÒn tù do ®i l¹i, tù do c tró 1. C¸ nh©n cã quyÒn tù do ®i l¹i, tù do c tró. 2. QuyÒn tù do ®i l¹i, tù do c tró cña c¸ nh©n chØ cã thÓ bÞ h¹n chÕtheo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn vµ theo tr×nh tù,thñ tôc do ph¸p luËt quy ®Þnh. §iÒu 49. QuyÒn lao ®éng C¸ nh©n cã quyÒn lao ®éng. Mäi ngêi ®Òu cã quyÒn lµm viÖc, tù do lùa chän viÖc lµm, nghÒnghiÖp, kh«ng bÞ ph©n biÖt ®èi xö vÒ d©n téc, giíi tÝnh, thµnh phÇn x·héi, tÝn ngìng, t«n gi¸o. §iÒu 50. QuyÒn tù do kinh doanh QuyÒn tù do kinh doanh cña c¸ nh©n ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËtb¶o vÖ. C¸ nh©n cã quyÒn lùa chän h×nh thøc, lÜnh vùc, ngµnh nghÒ kinhdoanh, lËp doanh nghiÖp, tù do giao kÕt hîp ®ång, thuª lao ®éng vµ c¸cquyÒn kh¸c phï hîp víi quy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 51. QuyÒn tù do nghiªn cøu, s¸ng t¹o 1. C¸ nh©n cã quyÒn tù do nghiªn cøu khoa häc - kü thuËt, ph¸t minh,s¸ng chÕ, s¸ng kiÕn c¶i tiÕn kü thuËt, hîp lý ho¸ s¶n xuÊt, s¸ng t¸c, phªb×nh v¨n häc, nghÖ thuËt vµ tham gia c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu, s¸ng t¹okh¸c. 2. QuyÒn tù do nghiªn cøu, s¸ng t¹o ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËtb¶o vÖ. Kh«ng ai ®îc c¶n trë, h¹n chÕ quyÒn tù do nghiªn cøu, s¸ng t¹ocña c¸ nh©n. Môc 3 N¬i c tró §iÒu 52. N¬i c tró 1. N¬i c tró cña c¸ nh©n lµ n¬i ngêi ®ã thêng xuyªn sinh sèng.
  12. 12. 12 2. Trêng hîp kh«ng x¸c ®Þnh ®îc n¬i c tró cña c¸ nh©n theo quy ®Þnht¹i kho¶n 1 §iÒu nµy th× n¬i c tró lµ n¬i ngêi ®ã ®ang sinh sèng. §iÒu 53. N¬i c tró cña ngêi cha thµnh niªn 1. N¬i c tró cña ngêi cha thµnh niªn lµ n¬i c tró cña cha, mÑ; nÕu cha,mÑ cã n¬i c tró kh¸c nhau th× n¬i c tró cña ngêi cha thµnh niªn lµ n¬i c trócña cha hoÆc mÑ mµ ngêi cha thµnh niªn thêng xuyªn chung sèng. 2. Ngêi cha thµnh niªn cã thÓ cã n¬i c tró kh¸c víi n¬i c tró cña cha,mÑ nÕu ®îc cha, mÑ ®ång ý hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh. §iÒu 54. N¬i c tró cña ngêi ®îc gi¸m hé 1. N¬i c tró cña ngêi ®îc gi¸m hé lµ n¬i c tró cña ngêi gi¸m hé. 2. Ngêi ®îc gi¸m hé cã thÓ cã n¬i c tró kh¸c víi n¬i c tró cña ngêi gi¸mhé nÕu ®îc ngêi gi¸m hé ®ång ý hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh. §iÒu 55. N¬i c tró cña vî, chång 1. N¬i c tró cña vî, chång lµ n¬i vî, chång thêng xuyªn chung sèng. 2. Vî, chång cã thÓ cã n¬i c tró kh¸c nhau nÕu cã tho¶ thuËn. §iÒu 56. N¬i c tró cña qu©n nh©n 1. N¬i c tró cña qu©n nh©n ®ang lµm nghÜa vô qu©n sù lµ n¬i ®¬nvÞ cña qu©n nh©n ®ã ®ãng qu©n. 2. N¬i c tró cña sÜ quan qu©n ®éi, qu©n nh©n chuyªn nghiÖp, c«ngnh©n, viªn chøc quèc phßng lµ n¬i ®¬n vÞ cña nh÷ng ngêi ®ã ®ãngqu©n, trõ trêng hîp hä cã n¬i c tró theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 52 cñaBé luËt nµy. §iÒu 57. N¬i c tró cña ngêi lµm nghÒ lu ®éng N¬i c tró cña ngêi lµm nghÒ lu ®éng trªn tµu, thuyÒn, ph¬ng tiÖnhµnh nghÒ lu ®éng kh¸c lµ n¬i ®¨ng ký tµu, thuyÒn, ph¬ng tiÖn ®ã, trõ tr-êng hîp hä cã n¬i c tró theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 52 cña Bé luËtnµy. Môc 4 GI¸M Hé §iÒu 58. Gi¸m hé 1. Gi¸m hé lµ viÖc c¸ nh©n, tæ chøc (sau ®©y gäi chung lµ ngêi gi¸mhé) ®îc ph¸p luËt quy ®Þnh hoÆc ®îc cö ®Ó thùc hiÖn viÖc ch¨m sãc vµb¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi cha thµnh niªn, ngêi mÊt n¨ng lùchµnh vi d©n sù (sau ®©y gäi chung lµ ngêi ®îc gi¸m hé). 2. Ngêi ®îc gi¸m hé bao gåm: a) Ngêi cha thµnh niªn kh«ng cßn cha, mÑ, kh«ng x¸c ®Þnh ®îc cha,
  13. 13. 13mÑ hoÆc cha, mÑ ®Òu mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, bÞ h¹n chÕ n¨nglùc hµnh vi d©n sù, bÞ Toµ ¸n h¹n chÕ quyÒn cña cha, mÑ hoÆc cha,mÑ kh«ng cã ®iÒu kiÖn ch¨m sãc, gi¸o dôc ngêi cha thµnh niªn ®ã vµnÕu cha, mÑ cã yªu cÇu; b) Ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. 3. Ngêi cha ®ñ mêi l¨m tuæi ®îc quy ®Þnh t¹i ®iÓm a kho¶n 2 §iÒunµy vµ ngêi ®îc quy ®Þnh t¹i ®iÓm b kho¶n 2 §iÒu nµy ph¶i cã ngêi gi¸mhé. 4. Mét ngêi cã thÓ gi¸m hé cho nhiÒu ngêi, nhng mét ngêi chØ cã thÓ®îc mét ngêi gi¸m hé, trõ trêng hîp ngêi gi¸m hé lµ cha, mÑ hoÆc «ng, bµtheo quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu 61 hoÆc kho¶n 3 §iÒu 62 cña Bé luËtnµy. §iÒu 59. Gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé 1. Ngêi th©n thÝch cña ngêi ®îc gi¸m hé cã tr¸ch nhiÖm cö ngêi ®¹idiÖn lµm ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé ®Ó theo dâi, ®«n ®èc, kiÓm tra ngêigi¸m hé trong viÖc thùc hiÖn gi¸m hé, xem xÐt, gi¶i quyÕt kÞp thêi nh÷ng®Ò nghÞ, kiÕn nghÞ cña ngêi gi¸m hé liªn quan ®Õn viÖc gi¸m hé. Ngêi th©n thÝch cña ngêi ®îc gi¸m hé lµ vî, chång, cha, mÑ, con cñangêi ®îc gi¸m hé; nÕu kh«ng cã ai trong sè nh÷ng ngêi nµy th× ngêi th©nthÝch cña ngêi ®îc gi¸m hé lµ «ng, bµ, anh ruét, chÞ ruét, em ruét cña ng-êi ®îc gi¸m hé; nÕu còng kh«ng cã ai trong sè nh÷ng ngêi nµy th× ngêith©n thÝch cña ngêi ®îc gi¸m hé lµ b¸c, chó, cËu, c«, d× cña ngêi ®îc gi¸mhé. 2. Trong trêng hîp kh«ng cã ngêi th©n thÝch cña ngêi ®îc gi¸m héhoÆc nh÷ng ngêi th©n thÝch kh«ng cö ®îc ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hétheo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy th× Uû ban nh©n d©n x·, phêng, thÞtrÊn n¬i c tró cña ngêi gi¸m hé cö ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé. 3. Ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé ph¶i lµ ngêi cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù®Çy ®ñ. §iÒu 60. §iÒu kiÖn cña c¸ nh©n lµm ngêi gi¸m hé C¸ nh©n cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn sau ®©y cã thÓ lµm ngêi gi¸m hé: 1. Cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ®Çy ®ñ; 2. Cã t c¸ch ®¹o ®øc tèt; kh«ng ph¶i lµ ngêi ®ang bÞ truy cøu tr¸chnhiÖm h×nh sù hoÆc ngêi bÞ kÕt ¸n nhng cha ®îc xo¸ ¸n tÝch vÒ méttrong c¸c téi cè ý x©m ph¹m tÝnh m¹ng, søc khoÎ, danh dù, nh©n phÈm,tµi s¶n cña ngêi kh¸c; 3. Cã ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt b¶o ®¶m thùc hiÖn viÖc gi¸m hé. §iÒu 61. Ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn cña ngêi cha thµnh niªn Ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn cña ngêi cha thµnh niªn mµ kh«ng cßn c¶
  14. 14. 14cha vµ mÑ, kh«ng x¸c ®Þnh ®îc cha, mÑ hoÆc c¶ cha vµ mÑ ®Òu mÊtn¨ng lùc hµnh vi d©n sù, bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, bÞ Toµ ¸nh¹n chÕ quyÒn cña cha, mÑ hoÆc cha, mÑ kh«ng cã ®iÒu kiÖn ch¨msãc, gi¸o dôc ngêi cha thµnh niªn ®ã vµ nÕu cha, mÑ cã yªu cÇu, ®îc x¸c®Þnh nh sau: 1. Trong trêng hîp anh ruét, chÞ ruét kh«ng cã tho¶ thuËn kh¸c th×anh c¶ hoÆc chÞ c¶ lµ ngêi gi¸m hé cña em cha thµnh niªn; nÕu anh c¶hoÆc chÞ c¶ kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× anh, chÞ tiÕptheo lµ ngêi gi¸m hé; 2. Trong trêng hîp kh«ng cã anh ruét, chÞ ruét hoÆc anh ruét, chÞruét kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× «ng néi, bµ néi, «ngngo¹i, bµ ngo¹i lµ ngêi gi¸m hé; nÕu kh«ng cã ai trong sè nh÷ng ngêi th©nthÝch nµy cã ®ñ ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× b¸c, chó, cËu, c«, d× lµngêi gi¸m hé. §iÒu 62. Ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn cña ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù 1. Trong trêng hîp vî mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù th× chång lµ ngêigi¸m hé; nÕu chång mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù th× vî lµ ngêi gi¸m hé. 2. Trong trêng hîp cha vµ mÑ ®Òu mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sùhoÆc mét ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, cßn ngêi kia kh«ng cã ®ñ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× ngêi con c¶ lµ ngêi gi¸m hé; nÕu ngêi conc¶ kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× ngêi con tiÕp theo lµ ngêigi¸m hé. 3. Trong trêng hîp ngêi thµnh niªn mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù cha cãvî, chång, con hoÆc cã mµ vî, chång, con ®Òu kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖnlµm ngêi gi¸m hé th× cha, mÑ lµ ngêi gi¸m hé. §iÒu 63. Cö ngêi gi¸m hé Trong trêng hîp ngêi cha thµnh niªn, ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sùkh«ng cã ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 61 vµ §iÒu 62cña Bé luËt nµy th× Uû ban nh©n d©n x·, phêng, thÞ trÊn n¬i c tró cñangêi ®îc gi¸m hé cã tr¸ch nhiÖm cö ngêi gi¸m hé hoÆc ®Ò nghÞ mét tæchøc ®¶m nhËn viÖc gi¸m hé. §iÒu 64. Thñ tôc cö ngêi gi¸m hé 1. ViÖc cö ngêi gi¸m hé ph¶i ®îc lËp thµnh v¨n b¶n, trong ®ã ghi râ lýdo cö ngêi gi¸m hé, quyÒn, nghÜa vô cô thÓ cña ngêi gi¸m hé, t×nh tr¹ngtµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé. 2. ViÖc cö ngêi gi¸m hé ph¶i ®îc sù ®ång ý cña ngêi ®îc cö lµm ngêigi¸m hé.
  15. 15. 15 §iÒu 65. NghÜa vô cña ngêi gi¸m hé ®èi víi ngêi ®îc gi¸m hé cha ®ñ mêi l¨m tuæi Ngêi gi¸m hé cña ngêi cha ®ñ mêi l¨m tuæi cã c¸c nghÜa vô sau ®©y: 1. Ch¨m sãc, gi¸o dôc ngêi ®îc gi¸m hé; 2. §¹i diÖn cho ngêi ®îc gi¸m hé trong c¸c giao dÞch d©n sù, trõ trênghîp ph¸p luËt quy ®Þnh ngêi cha ®ñ mêi l¨m tuæi cã thÓ tù m×nh x¸c lËp,thùc hiÖn giao dÞch d©n sù; 3. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé; 4. B¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi ®îc gi¸m hé. §iÒu 66. NghÜa vô cña ngêi gi¸m hé ®èi víi ngêi ®îc gi¸m hé tõ ®ñ mêi l¨m tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæi Ngêi gi¸m hé cña ngêi tõ ®ñ mêi l¨m tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæicã c¸c nghÜa vô sau ®©y: 1. §¹i diÖn cho ngêi ®îc gi¸m hé trong c¸c giao dÞch d©n sù, trõ trênghîp ph¸p luËt quy ®Þnh ngêi tõ ®ñ mêi l¨m tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæicã thÓ tù m×nh x¸c lËp, thùc hiÖn giao dÞch d©n sù; 2. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé; 3. B¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi ®îc gi¸m hé. §iÒu 67. NghÜa vô cña ngêi gi¸m hé ®èi víi ngêi ®îc gi¸m hé mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù Ngêi gi¸m hé cña ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù cã c¸c nghÜa vôsau ®©y: 1. Ch¨m sãc, b¶o ®¶m viÖc ®iÒu trÞ bÖnh cho ngêi ®îc gi¸m hé; 2. §¹i diÖn cho ngêi ®îc gi¸m hé trong c¸c giao dÞch d©n sù; 3. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé; 4. B¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi ®îc gi¸m hé. §iÒu 68. QuyÒn cña ngêi gi¸m hé Ngêi gi¸m hé cã c¸c quyÒn sau ®©y: 1. Sö dông tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé ®Ó ch¨m sãc, chi dïng chonh÷ng nhu cÇu cÇn thiÕt cña ngêi ®îc gi¸m hé; 2. §îc thanh to¸n c¸c chi phÝ cÇn thiÕt cho viÖc qu¶n lý tµi s¶n cñangêi ®îc gi¸m hé; 3. §¹i diÖn cho ngêi ®îc gi¸m hé trong viÖc x¸c lËp, thùc hiÖn c¸c giaodÞch d©n sù nh»m b¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi ®îc gi¸m hé.
  16. 16. 16 §iÒu 69. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé 1. Ngêi gi¸m hé cã tr¸ch nhiÖm qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hénh tµi s¶n cña chÝnh m×nh. 2. Ngêi gi¸m hé ®îc thùc hiÖn c¸c giao dÞch liªn quan ®Õn tµi s¶n cñangêi ®îc gi¸m hé v× lîi Ých cña ngêi ®îc gi¸m hé. ViÖc b¸n, trao ®æi, chothuª, cho mîn, cho vay, cÇm cè, thÕ chÊp, ®Æt cäc vµ c¸c giao dÞch kh¸c®èi víi tµi s¶n cã gi¸ trÞ lín cña ngêi ®îc gi¸m hé ph¶i ®îc sù ®ång ý cñangêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé. Ngêi gi¸m hé kh«ng ®îc ®em tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé tÆng chongêi kh¸c. 3. C¸c giao dÞch d©n sù gi÷a ngêi gi¸m hé víi ngêi ®îc gi¸m hé cã liªnquan ®Õn tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé ®Òu v« hiÖu, trõ trêng hîp giaodÞch ®îc thùc hiÖn v× lîi Ých cña ngêi ®îc gi¸m hé vµ cã sù ®ång ý cñangêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé. §iÒu 70. Thay ®æi ngêi gi¸m hé 1. Ngêi gi¸m hé ®îc thay ®æi trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Ngêi gi¸m hé kh«ng cßn ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn quy ®Þnh t¹i §iÒu 60cña Bé luËt nµy; b) Ngêi gi¸m hé lµ c¸ nh©n chÕt hoÆc bÞ Toµ ¸n tuyªn bè mÊt tÝch,tæ chøc lµm gi¸m hé chÊm døt ho¹t ®éng; c) Ngêi gi¸m hé vi ph¹m nghiªm träng nghÜa vô gi¸m hé; d) Ngêi gi¸m hé ®Ò nghÞ ®îc thay ®æi vµ cã ngêi kh¸c nhËn lµmgi¸m hé. 2. Trong trêng hîp thay ®æi ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn th× nh÷ng ngêi®îc quy ®Þnh t¹i §iÒu 61 vµ §iÒu 62 cña Bé luËt nµy lµ ngêi gi¸m hé ®-¬ng nhiªn; nÕu kh«ng cã ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn th× viÖc cö ngêi gi¸mhé ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 63 cña Bé luËt nµy. 3. Thñ tôc thay ®æi ngêi gi¸m hé ®îc cö ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnht¹i §iÒu 64 vµ §iÒu 71 cña Bé luËt nµy. §iÒu 71. ChuyÓn giao gi¸m hé cña ngêi gi¸m hé ®îc cö 1. Khi thay ®æi ngêi gi¸m hé th× trong thêi h¹n mêi l¨m ngµy, kÓ tõngµy cã ngêi gi¸m hé míi, ngêi ®· thùc hiÖn viÖc gi¸m hé ph¶i chuyÓngiao gi¸m hé cho ngêi thay thÕ m×nh. 2. ViÖc chuyÓn giao gi¸m hé ph¶i ®îc lËp thµnh v¨n b¶n, trong ®ã ghirâ lý do chuyÓn giao vµ t×nh tr¹ng tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé t¹i thêi®iÓm chuyÓn giao. Ngêi cö ngêi gi¸m hé, ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m héchøng kiÕn viÖc chuyÓn giao gi¸m hé. 3. Trong trêng hîp thay ®æi ngêi gi¸m hé v× lý do ngêi gi¸m hé lµ c¸
  17. 17. 17nh©n chÕt, bÞ Toµ ¸n tuyªn bè h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, mÊt n¨nglùc hµnh vi d©n sù, mÊt tÝch; tæ chøc lµm gi¸m hé chÊm døt ho¹t ®éngth× ngêi cö ngêi gi¸m hé lËp biªn b¶n, ghi râ t×nh tr¹ng tµi s¶n cña ngêi ®-îc gi¸m hé, quyÒn, nghÜa vô ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn viÖc gi¸mhé ®Ó chuyÓn giao cho ngêi gi¸m hé míi víi sù chøng kiÕn cña ngêi gi¸ms¸t viÖc gi¸m hé. 4. ViÖc chuyÓn giao gi¸m hé ph¶i ®îc Uû ban nh©n d©n x·, phêng,thÞ trÊn n¬i c tró cña ngêi gi¸m hé míi c«ng nhËn. §iÒu 72. ChÊm døt viÖc gi¸m hé ViÖc gi¸m hé chÊm døt trong c¸c trêng hîp sau ®©y: 1. Ngêi ®îc gi¸m hé ®· cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ®Çy ®ñ; 2. Ngêi ®îc gi¸m hé chÕt; 3. Cha, mÑ cña ngêi ®îc gi¸m hé ®· cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖnquyÒn, nghÜa vô cña m×nh; 4. Ngêi ®îc gi¸m hé ®îc nhËn lµm con nu«i. §iÒu 73. HËu qu¶ chÊm døt viÖc gi¸m hé 1. Khi viÖc gi¸m hé chÊm døt th× trong thêi h¹n ba th¸ng, kÓ tõ thêi®iÓm chÊm døt viÖc gi¸m hé, ngêi gi¸m hé thanh to¸n tµi s¶n víi ngêi ®îcgi¸m hé hoÆc víi cha, mÑ cña ngêi ®îc gi¸m hé. Trong trêng hîp ngêi ®îc gi¸m hé chÕt th× trong thêi h¹n ba th¸ng, kÓtõ thêi ®iÓm chÊm døt viÖc gi¸m hé, ngêi gi¸m hé thanh to¸n tµi s¶n víingêi thõa kÕ cña ngêi ®îc gi¸m hé; nÕu hÕt thêi h¹n ®ã mµ cha x¸c ®Þnh®îc ngêi thõa kÕ th× ngêi gi¸m hé tiÕp tôc qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îcgi¸m hé cho ®Õn khi tµi s¶n ®îc gi¶i quyÕt theo quy ®Þnh cña ph¸p luËtvÒ thõa kÕ vµ th«ng b¸o cho Uû ban nh©n d©n x·, phêng, thÞ trÊn n¬ingêi ®îc gi¸m hé c tró. ViÖc thanh to¸n tµi s¶n ®îc thùc hiÖn víi sù gi¸m s¸t cña ngêi gi¸m s¸tviÖc gi¸m hé. 2. C¸c quyÒn, nghÜa vô ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch d©n sù v× lîi Ýchcña ngêi ®îc gi¸m hé ®îc ngêi gi¸m hé thùc hiÖn nh sau: a) ChuyÓn cho ngêi ®îc gi¸m hé khi ngêi nµy ®· cã n¨ng lùc hµnh vid©n sù ®Çy ®ñ; b) ChuyÓn cho cha, mÑ cña ngêi ®îc gi¸m hé trong trêng hîp quy®Þnh t¹i kho¶n 3 vµ kho¶n 4 §iÒu 72 cña Bé luËt nµy; c) ChuyÓn cho ngêi thõa kÕ cña ngêi ®îc gi¸m hé khi ngêi ®îc gi¸mhé chÕt. Môc 5
  18. 18. 18 th«ng b¸o t×m kiÕm ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró, TUYªN Bè MÊT TÝCH, TUYªN Bè CHÕT §iÒu 74. Yªu cÇu th«ng b¸o t×m kiÕm ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró vµ qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®ã Khi mét ngêi biÖt tÝch s¸u th¸ng liÒn trë lªn th× nh÷ng ngêi cã quyÒn,lîi Ých liªn quan cã quyÒn yªu cÇu Toµ ¸n th«ng b¸o t×m kiÕm ngêi v¾ngmÆt t¹i n¬i c tró theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt tè tông d©n sù vµ cã thÓyªu cÇu Toµ ¸n ¸p dông biÖn ph¸p qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt quy®Þnh t¹i §iÒu 75 cña Bé luËt nµy. §iÒu 75. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró 1. Theo yªu cÇu cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, Toµ ¸n giao tµis¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró cho nh÷ng ngêi sau ®©y qu¶n lý: a) §èi víi tµi s¶n ®· ®îc ngêi v¾ng mÆt uû quyÒn qu¶n lý th× ngêi ®-îc uû quyÒn tiÕp tôc qu¶n lý; b) §èi víi tµi s¶n chung th× do chñ së h÷u chung cßn l¹i qu¶n lý; c) Tµi s¶n do vî hoÆc chång ®ang qu¶n lý th× vî hoÆc chång tiÕptôc qu¶n lý; nÕu vî hoÆc chång chÕt hoÆc mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù,bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù th× con ®· thµnh niªn hoÆc cha, mÑcña ngêi v¾ng mÆt qu¶n lý. 2. Trong trêng hîp kh«ng cã nh÷ng ngêi ®îc quy ®Þnh t¹i kho¶n 1§iÒu nµy th× Toµ ¸n chØ ®Þnh mét ngêi trong sè nh÷ng ngêi th©n thÝchcña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró qu¶n lý tµi s¶n; nÕu kh«ng cã ngêi th©nthÝch th× Toµ ¸n chØ ®Þnh ngêi kh¸c qu¶n lý tµi s¶n. §iÒu 76. NghÜa vô cña ngêi qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró Ngêi qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró cã c¸c nghÜa vôsau ®©y: 1. Gi÷ g×n, b¶o qu¶n tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt nh tµi s¶n cñachÝnh m×nh; 2. B¸n ngay tµi s¶n lµ hoa mµu, s¶n phÈm kh¸c cã nguy c¬ bÞ h háng; 3. Thùc hiÖn nghÜa vô cÊp dìng, thanh to¸n nî ®Õn h¹n cña ngêiv¾ng mÆt b»ng tµi s¶n cña ngêi ®ã theo quyÕt ®Þnh cña Toµ ¸n; 4. Giao l¹i tµi s¶n cho ngêi v¾ng mÆt khi ngêi nµy trë vÒ vµ ph¶ith«ng b¸o cho Toµ ¸n biÕt; nÕu cã lçi trong viÖc qu¶n lý tµi s¶n mµ g©ythiÖt h¹i th× ph¶i båi thêng. §iÒu 77. QuyÒn cña ngêi qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró Ngêi qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró cã c¸c quyÒn sau®©y:
  19. 19. 19 1. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt; 2. TrÝch mét phÇn tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt ®Ó thùc hiÖn nghÜavô cÊp dìng, nghÜa vô thanh to¸n nî ®Õn h¹n cña ngêi v¾ng mÆt; 3. §îc thanh to¸n c¸c chi phÝ cÇn thiÕt trong viÖc qu¶n lý tµi s¶n. §iÒu 78. Tuyªn bè mét ngêi mÊt tÝch 1. Khi mét ngêi biÖt tÝch hai n¨m liÒn trë lªn, mÆc dï ®· ¸p dông ®Çy®ñ c¸c biÖn ph¸p th«ng b¸o, t×m kiÕm theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt tètông d©n sù nhng vÉn kh«ng cã tin tøc x¸c thùc vÒ viÖc ngêi ®ã cßn sènghay ®· chÕt th× theo yªu cÇu cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, Toµ ¸ncã thÓ tuyªn bè ngêi ®ã mÊt tÝch. Thêi h¹n hai n¨m ®îc tÝnh tõ ngµy biÕt®îc tin tøc cuèi cïng vÒ ngêi ®ã; nÕu kh«ng x¸c ®Þnh ®îc ngµy cã tin tøccuèi cïng th× thêi h¹n nµy ®îc tÝnh tõ ngµy ®Çu tiªn cña th¸ng tiÕp theoth¸ng cã tin tøc cuèi cïng; nÕu kh«ng x¸c ®Þnh ®îc ngµy, th¸ng cã tin tøccuèi cïng th× thêi h¹n nµy ®îc tÝnh tõ ngµy ®Çu tiªn cña n¨m tiÕp theon¨m cã tin tøc cuèi cïng. 2. Trong trêng hîp vî hoÆc chång cña ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch xinly h«n th× Toµ ¸n gi¶i quyÕt cho ly h«n. §iÒu 79. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch Ngêi ®ang qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró quy ®Þnht¹i kho¶n 1 §iÒu 75 cña Bé luËt nµy tiÕp tôc qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®ãkhi ngêi ®ã bÞ Toµ ¸n tuyªn bè mÊt tÝch vµ cã c¸c quyÒn, nghÜa vô quy®Þnh t¹i §iÒu 76 vµ §iÒu 77 cña Bé luËt nµy. Trong trêng hîp Toµ ¸n gi¶i quyÕt cho vî hoÆc chång cña ngêi bÞtuyªn bè mÊt tÝch ly h«n th× tµi s¶n cña ngêi mÊt tÝch ®îc giao cho con®· thµnh niªn hoÆc cha, mÑ cña ngêi mÊt tÝch qu¶n lý; nÕu kh«ng cãnh÷ng ngêi nµy th× giao cho ngêi th©n thÝch cña ngêi mÊt tÝch qu¶n lý;nÕu kh«ng cã ngêi th©n thÝch th× Toµ ¸n chØ ®Þnh ngêi kh¸c qu¶n lý tµis¶n. §iÒu 80. Huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè mét ngêi mÊt tÝch 1. Khi ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch trë vÒ hoÆc cã tin tøc x¸c thùc lµngêi ®ã cßn sèng th× theo yªu cÇu cña ngêi ®ã hoÆc cña ngêi cã quyÒn,lîi Ých liªn quan, Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè métngêi mÊt tÝch. 2. Ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch trë vÒ ®îc nhËn l¹i tµi s¶n do ngêi qu¶nlý tµi s¶n chuyÓn giao sau khi ®· thanh to¸n chi phÝ qu¶n lý. 3. Trong trêng hîp vî hoÆc chång cña ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch ®·®îc ly h«n th× dï ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch trë vÒ hoÆc cã tin tøc x¸cthùc lµ ngêi ®ã cßn sèng, quyÕt ®Þnh cho ly h«n vÉn cã hiÖu lùc ph¸pluËt.
  20. 20. 20 §iÒu 81. Tuyªn bè mét ngêi lµ ®· chÕt 1. Ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan cã thÓ yªu cÇu Toµ ¸n ra quyÕt®Þnh tuyªn bè mét ngêi lµ ®· chÕt trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Sau ba n¨m, kÓ tõ ngµy quyÕt ®Þnh tuyªn bè mÊt tÝch cña Toµ ¸ncã hiÖu lùc ph¸p luËt mµ vÉn kh«ng cã tin tøc x¸c thùc lµ cßn sèng; b) BiÖt tÝch trong chiÕn tranh sau n¨m n¨m, kÓ tõ ngµy chiÕn tranhkÕt thóc mµ vÉn kh«ng cã tin tøc x¸c thùc lµ cßn sèng; c) BÞ tai n¹n hoÆc th¶m häa, thiªn tai mµ sau mét n¨m, kÓ tõ ngµy tain¹n hoÆc th¶m ho¹, thiªn tai ®ã chÊm døt vÉn kh«ng cã tin tøc x¸c thùc lµcßn sèng, trõ trêng hîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c; d) BiÖt tÝch n¨m n¨m liÒn trë lªn vµ kh«ng cã tin tøc x¸c thùc lµ cßnsèng; thêi h¹n nµy ®îc tÝnh theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 78 cña BéluËt nµy. 2. Tuú tõng trêng hîp, Toµ ¸n x¸c ®Þnh ngµy chÕt cña ngêi bÞ tuyªnbè lµ ®· chÕt c¨n cø vµo c¸c trêng hîp quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy. §iÒu 82. Quan hÖ nh©n th©n vµ quan hÖ tµi s¶n cña ngêi bÞ Toµ ¸n tuyªn bè lµ ®· chÕt 1. Khi quyÕt ®Þnh cña Toµ ¸n tuyªn bè mét ngêi lµ ®· chÕt cã hiÖulùc ph¸p luËt th× quan hÖ vÒ h«n nh©n, gia ®×nh vµ c¸c quan hÖ nh©nth©n kh¸c cña ngêi ®ã ®îc gi¶i quyÕt nh ®èi víi ngêi ®· chÕt. 2. Quan hÖ tµi s¶n cña ngêi bÞ Toµ ¸n tuyªn bè lµ ®· chÕt ®îc gi¶iquyÕt nh ®èi víi ngêi ®· chÕt; tµi s¶n cña ngêi ®ã ®îc gi¶i quyÕt theo quy®Þnh cña ph¸p luËt vÒ thõa kÕ. §iÒu 83. Huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè mét ngêi lµ ®· chÕt 1. Khi mét ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt trë vÒ hoÆc cã tin tøc x¸c thùclµ ngêi ®ã cßn sèng th× theo yªu cÇu cña ngêi ®ã hoÆc cña ngêi cãquyÒn, lîi Ých liªn quan, Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh huû bá quyÕt ®Þnh tuyªnbè ngêi ®ã lµ ®· chÕt. 2. Quan hÖ nh©n th©n cña ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt ®îc kh«i phôckhi Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè ngêi ®ã lµ ®·chÕt, trõ c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Vî hoÆc chång cña ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt ®· ®îc Toµ ¸n choly h«n theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu 78 cña Bé luËt nµy th× quyÕt®Þnh cho ly h«n vÉn cã hiÖu lùc ph¸p luËt; b) Vî hoÆc chång cña ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt ®· kÕt h«n víi ngêikh¸c th× viÖc kÕt h«n ®ã vÉn cã hiÖu lùc ph¸p luËt. 3. Ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt mµ cßn sèng cã quyÒn yªu cÇu nh÷ngngêi ®· nhËn tµi s¶n thõa kÕ tr¶ l¹i tµi s¶n, gi¸ trÞ tµi s¶n hiÖn cßn.
  21. 21. 21 Trong trêng hîp ngêi thõa kÕ cña ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt biÕt ng-êi nµy cßn sèng mµ cè t×nh giÊu giÕm nh»m hëng thõa kÕ th× ngêi ®ãph¶i hoµn tr¶ toµn bé tµi s¶n ®· nhËn, kÓ c¶ hoa lîi, lîi tøc; nÕu g©y thiÖth¹i th× ph¶i båi thêng. Ch¬ng IV PH¸P NH©N Môc 1 NH÷NG QUY ®ÞNH CHUNG VÒ PH¸P NH©N §iÒu 84. Ph¸p nh©n Mét tæ chøc ®îc c«ng nhËn lµ ph¸p nh©n khi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖnsau ®©y: 1. §îc thµnh lËp hîp ph¸p; 2. Cã c¬ cÊu tæ chøc chÆt chÏ; 3. Cã tµi s¶n ®éc lËp víi c¸ nh©n, tæ chøc kh¸c vµ tù chÞu tr¸chnhiÖm b»ng tµi s¶n ®ã; 4. Nh©n danh m×nh tham gia c¸c quan hÖ ph¸p luËt mét c¸ch ®éclËp. §iÒu 85. Thµnh lËp ph¸p nh©n Ph¸p nh©n ®îc thµnh lËp theo s¸ng kiÕn cña c¸ nh©n, tæ chøc hoÆctheo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn. §iÒu 86. N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña ph¸p nh©n 1. N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña ph¸p nh©n lµ kh¶ n¨ng cña ph¸pnh©n cã c¸c quyÒn, nghÜa vô d©n sù phï hîp víi môc ®Ých ho¹t ®éng cñam×nh. 2. N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña ph¸p nh©n ph¸t sinh tõ thêi ®iÓmph¸p nh©n ®îc thµnh lËp vµ chÊm døt tõ thêi ®iÓm chÊm døt ph¸p nh©n. 3. Ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt hoÆc ngêi ®¹i diÖn theo uû quyÒncña ph¸p nh©n nh©n danh ph¸p nh©n trong quan hÖ d©n sù. §iÒu 87. Tªn gäi cña ph¸p nh©n 1. Ph¸p nh©n ph¶i cã tªn gäi b»ng tiÕng ViÖt, thÓ hiÖn râ lo¹i h×nhtæ chøc cña ph¸p nh©n vµ ph©n biÖt víi c¸c ph¸p nh©n kh¸c trong cïngmét lÜnh vùc ho¹t ®éng. 2. Ph¸p nh©n ph¶i sö dông tªn gäi cña m×nh trong giao dÞch d©n sù. 3. Tªn gäi cña ph¸p nh©n ®îc ph¸p luËt c«ng nhËn vµ b¶o vÖ.
  22. 22. 22 §iÒu 88. §iÒu lÖ cña ph¸p nh©n 1. Trong trêng hîp ph¸p luËt quy ®Þnh ph¸p nh©n ph¶i cã ®iÒu lÖ th×®iÒu lÖ cña ph¸p nh©n ph¶i ®îc c¸c s¸ng lËp viªn hoÆc ®¹i héi thµnh viªnth«ng qua; ®iÒu lÖ cña ph¸p nh©n ph¶i ®îc c¬ quan nhµ níc cã thÈmquyÒn c«ng nhËn trong trêng hîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh. 2. §iÒu lÖ cña ph¸p nh©n cã nh÷ng néi dung chñ yÕu sau ®©y: a) Tªn gäi cña ph¸p nh©n; b) Môc ®Ých vµ ph¹m vi ho¹t ®éng; c) Trô së; d) Vèn ®iÒu lÖ, nÕu cã; ®) C¬ cÊu tæ chøc; thÓ thøc cö, bÇu, bæ nhiÖm, miÔn nhiÖm, c¸chchøc, nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña c¸c chøc danh cña c¬ quan ®iÒu hµnhvµ c¸c c¬ quan kh¸c; e) QuyÒn, nghÜa vô cña c¸c thµnh viªn; g) ThÓ thøc söa ®æi, bæ sung ®iÒu lÖ; h) §iÒu kiÖn hîp nhÊt, s¸p nhËp, chia, t¸ch, gi¶i thÓ ph¸p nh©n. 3. ViÖc söa ®æi, bæ sung ®iÒu lÖ cña ph¸p nh©n ph¶i ®îc c¬ quannhµ níc cã thÈm quyÒn c«ng nhËn trong trêng hîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh. §iÒu 89. C¬ quan ®iÒu hµnh cña ph¸p nh©n 1. Ph¸p nh©n ph¶i cã c¬ quan ®iÒu hµnh. 2. Tæ chøc, nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña c¬ quan ®iÒu hµnh cñaph¸p nh©n ®îc quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ cña ph¸p nh©n hoÆc trong quyÕt®Þnh thµnh lËp ph¸p nh©n. §iÒu 90. Trô së cña ph¸p nh©n Trô së cña ph¸p nh©n lµ n¬i ®Æt c¬ quan ®iÒu hµnh cña ph¸p nh©n. §Þa chØ liªn l¹c cña ph¸p nh©n lµ ®Þa chØ trô së cña ph¸p nh©n.Ph¸p nh©n cã thÓ chän n¬i kh¸c lµm ®Þa chØ liªn l¹c. §iÒu 91. §¹i diÖn cña ph¸p nh©n 1. §¹i diÖn cña ph¸p nh©n cã thÓ lµ ®¹i diÖn theo ph¸p luËt hoÆc ®¹idiÖn theo uû quyÒn. Ngêi ®¹i diÖn cña ph¸p nh©n ph¶i tu©n theo quy®Þnh vÒ ®¹i diÖn t¹i Ch¬ng VII, PhÇn thø nhÊt cña Bé luËt nµy. 2. §¹i diÖn theo ph¸p luËt cña ph¸p nh©n ®îc quy ®Þnh trong ®iÒu lÖcña ph¸p nh©n hoÆc trong quyÕt ®Þnh thµnh lËp ph¸p nh©n. §iÒu 92. V¨n phßng ®¹i diÖn, chi nh¸nh cña ph¸p nh©n 1. Ph¸p nh©n cã thÓ ®Æt v¨n phßng ®¹i diÖn, chi nh¸nh ë n¬i kh¸c víin¬i ®Æt trô së cña ph¸p nh©n.
  23. 23. 23 2. V¨n phßng ®¹i diÖn lµ ®¬n vÞ phô thuéc cña ph¸p nh©n, cã nhiÖmvô ®¹i diÖn theo uû quyÒn cho lîi Ých cña ph¸p nh©n vµ thùc hiÖn viÖcb¶o vÖ c¸c lîi Ých ®ã. 3. Chi nh¸nh lµ ®¬n vÞ phô thuéc cña ph¸p nh©n, cã nhiÖm vô thùchiÖn toµn bé hoÆc mét phÇn chøc n¨ng cña ph¸p nh©n, kÓ c¶ chøc n¨ng®¹i diÖn theo uû quyÒn. 4. V¨n phßng ®¹i diÖn, chi nh¸nh kh«ng ph¶i lµ ph¸p nh©n. Ngêi ®øng®Çu v¨n phßng ®¹i diÖn, chi nh¸nh thùc hiÖn nhiÖm vô theo uû quyÒncña ph¸p nh©n trong ph¹m vi vµ thêi h¹n ®îc uû quyÒn. 5. Ph¸p nh©n cã c¸c quyÒn, nghÜa vô d©n sù ph¸t sinh tõ giao dÞchd©n sù do v¨n phßng ®¹i diÖn, chi nh¸nh x¸c lËp, thùc hiÖn. §iÒu 93. Tr¸ch nhiÖm d©n sù cña ph¸p nh©n 1. Ph¸p nh©n ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù vÒ viÖc thùc hiÖnquyÒn, nghÜa vô d©n sù do ngêi ®¹i diÖn x¸c lËp, thùc hiÖn nh©n danhph¸p nh©n. 2. Ph¸p nh©n chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù b»ng tµi s¶n cña m×nh;kh«ng chÞu tr¸ch nhiÖm thay cho thµnh viªn cña ph¸p nh©n ®èi víi nghÜavô d©n sù do thµnh viªn x¸c lËp, thùc hiÖn kh«ng nh©n danh ph¸p nh©n. 3. Thµnh viªn cña ph¸p nh©n kh«ng chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù thaycho ph¸p nh©n ®èi víi nghÜa vô d©n sù do ph¸p nh©n x¸c lËp, thùc hiÖn. §iÒu 94. Hîp nhÊt ph¸p nh©n 1. C¸c ph¸p nh©n cïng lo¹i cã thÓ hîp nhÊt thµnh mét ph¸p nh©n míitheo quy ®Þnh cña ®iÒu lÖ, theo tho¶ thuËn gi÷a c¸c ph¸p nh©n hoÆctheo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn. 2. Sau khi hîp nhÊt, c¸c ph¸p nh©n cò chÊm døt; c¸c quyÒn, nghÜavô d©n sù cña c¸c ph¸p nh©n cò ®îc chuyÓn giao cho ph¸p nh©n míi. §iÒu 95. S¸p nhËp ph¸p nh©n 1. Mét ph¸p nh©n cã thÓ ®îc s¸p nhËp (sau ®©y gäi lµ ph¸p nh©n ®îcs¸p nhËp) vµo mét ph¸p nh©n kh¸c cïng lo¹i (sau ®©y gäi lµ ph¸p nh©n s¸pnhËp) theo quy ®Þnh cña ®iÒu lÖ, theo tho¶ thuËn gi÷a c¸c ph¸p nh©nhoÆc theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn. 2. Sau khi s¸p nhËp, ph¸p nh©n ®îc s¸p nhËp chÊm døt; c¸c quyÒn,nghÜa vô d©n sù cña ph¸p nh©n ®îc s¸p nhËp ®îc chuyÓn giao cho ph¸pnh©n s¸p nhËp. §iÒu 96. Chia ph¸p nh©n 1. Mét ph¸p nh©n cã thÓ chia thµnh nhiÒu ph¸p nh©n theo quy ®Þnhcña ®iÒu lÖ hoÆc theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈmquyÒn.
  24. 24. 24 2. Sau khi chia, ph¸p nh©n bÞ chia chÊm døt; quyÒn, nghÜa vô d©nsù cña ph¸p nh©n bÞ chia ®îc chuyÓn giao cho c¸c ph¸p nh©n míi. §iÒu 97. T¸ch ph¸p nh©n 1. Mét ph¸p nh©n cã thÓ t¸ch thµnh nhiÒu ph¸p nh©n theo quy ®Þnhcña ®iÒu lÖ hoÆc theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈmquyÒn. 2. Sau khi t¸ch, ph¸p nh©n bÞ t¸ch vµ ph¸p nh©n ®îc t¸ch thùc hiÖnquyÒn, nghÜa vô cña m×nh phï hîp víi môc ®Ých ho¹t ®éng cña c¸c ph¸pnh©n ®ã. §iÒu 98. Gi¶i thÓ ph¸p nh©n 1. Ph¸p nh©n cã thÓ bÞ gi¶i thÓ trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Theo quy ®Þnh cña ®iÒu lÖ; b) Theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn; c) HÕt thêi h¹n ho¹t ®éng ®îc ghi trong ®iÒu lÖ hoÆc trong quyÕt®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn. 2. Tríc khi gi¶i thÓ, ph¸p nh©n ph¶i thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c nghÜa vôtµi s¶n. §iÒu 99. ChÊm døt ph¸p nh©n 1. Ph¸p nh©n chÊm døt trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Hîp nhÊt, s¸p nhËp, chia, gi¶i thÓ ph¸p nh©n theo quy ®Þnh t¹i c¸c®iÒu 94, 95, 96 vµ 98 cña Bé luËt nµy; b) BÞ tuyªn bè ph¸ s¶n theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ ph¸ s¶n. 2. Ph¸p nh©n chÊm døt kÓ tõ thêi ®iÓm xo¸ tªn trong sæ ®¨ng kýph¸p nh©n hoÆc tõ thêi ®iÓm ®îc x¸c ®Þnh trong quyÕt ®Þnh cña c¬quan nhµ níc cã thÈm quyÒn. 3. Khi ph¸p nh©n chÊm døt, tµi s¶n cña ph¸p nh©n ®îc gi¶i quyÕttheo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Môc 2 C¸C LO¹I PH¸P NH©N §iÒu 100. C¸c lo¹i ph¸p nh©n 1. C¬ quan nhµ níc, ®¬n vÞ vò trang nh©n d©n. 2. Tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi. 3. Tæ chøc kinh tÕ. 4. Tæ chøc chÝnh trÞ x· héi - nghÒ nghiÖp, tæ chøc x· héi, tæ chøcx· héi - nghÒ nghiÖp.
  25. 25. 25 5. Quü x· héi, quü tõ thiÖn. 6. Tæ chøc kh¸c cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn quy ®Þnh t¹i §iÒu 84 cña BéluËt nµy. §iÒu 101. Ph¸p nh©n lµ c¬ quan nhµ níc, ®¬n vÞ vò trang nh©n d©n 1. C¬ quan nhµ níc, ®¬n vÞ vò trang nh©n d©n ®îc Nhµ níc giao tµis¶n ®Ó thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nhµ níc vµ thùc hiÖn c¸c chøc n¨ngkh¸c kh«ng nh»m môc ®Ých kinh doanh lµ ph¸p nh©n khi tham gia quanhÖ d©n sù. 2. C¬ quan nhµ níc, ®¬n vÞ vò trang nh©n d©n chÞu tr¸ch nhiÖmd©n sù liªn quan ®Õn viÖc thùc hiÖn chøc n¨ng, nhiÖm vô cña m×nhb»ng kinh phÝ ®îc cÊp tõ ng©n s¸ch nhµ níc. 3. Trong trêng hîp c¬ quan nhµ níc, ®¬n vÞ vò trang nh©n d©n thùchiÖn c¸c ho¹t ®éng cã thu theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt th× ph¶i chÞutr¸ch nhiÖm d©n sù liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cã thu b»ng tµi s¶n cã ®îc tõho¹t ®éng nµy. §iÒu 102. Ph¸p nh©n lµ tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi 1. Tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi qu¶n lý, sö dông,®Þnh ®o¹t tµi s¶n thuéc së h÷u cña m×nh nh»m thùc hiÖn môc tiªu chÝnhtrÞ, x· héi theo ®iÒu lÖ lµ ph¸p nh©n khi tham gia quan hÖ d©n sù. 2. Tµi s¶n cña tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi kh«ngthÓ ph©n chia cho c¸c thµnh viªn. 3. Tæ chøc chÝnh trÞ, tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi chÞu tr¸ch nhiÖmd©n sù b»ng tµi s¶n cña m×nh, trõ tµi s¶n mµ theo quy ®Þnh cña ph¸pluËt kh«ng ®îc sö dông ®Ó chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù. §iÒu 103. Ph¸p nh©n lµ tæ chøc kinh tÕ 1. Doanh nghiÖp nhµ níc, hîp t¸c x·, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n,c«ng ty cæ phÇn, doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi vµ c¸c tæ chøckinh tÕ kh¸c cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn quy ®Þnh t¹i §iÒu 84 cña Bé luËt nµy lµph¸p nh©n. 2. Tæ chøc kinh tÕ ph¶i cã ®iÒu lÖ. 3. Tæ chøc kinh tÕ chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù b»ng tµi s¶n cña m×nh. §iÒu 104. Ph¸p nh©n lµ tæ chøc chÝnh trÞ x· héi - nghÒ nghiÖp, tæ chøc x· héi, tæ chøc x· héi - nghÒ nghiÖp 1. Tæ chøc chÝnh trÞ x· héi - nghÒ nghiÖp, tæ chøc x· héi, tæ chøcx· héi - nghÒ nghiÖp ®îc c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn cho phÐp thµnhlËp, c«ng nhËn ®iÒu lÖ vµ cã héi viªn lµ c¸ nh©n, tæ chøc tù nguyÖn®ãng gãp tµi s¶n hoÆc héi phÝ nh»m phôc vô môc ®Ých cña héi vµ nhucÇu chung cña héi viªn lµ ph¸p nh©n khi tham gia quan hÖ d©n sù.
  26. 26. 26 2. Tæ chøc chÝnh trÞ x· héi - nghÒ nghiÖp, tæ chøc x· héi, tæ chøcx· héi - nghÒ nghiÖp chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù b»ng tµi s¶n cña m×nh. 3. Trong trêng hîp tæ chøc chÝnh trÞ x· héi - nghÒ nghiÖp, tæ chøc x·héi, tæ chøc x· héi - nghÒ nghiÖp chÊm døt ho¹t ®éng th× tµi s¶n cña tæchøc ®ã kh«ng ®îc ph©n chia cho c¸c héi viªn mµ ph¶i ®îc gi¶i quyÕt theoquy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 105. Ph¸p nh©n lµ quü x· héi, quü tõ thiÖn 1. Quü x· héi, quü tõ thiÖn ®îc c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn chophÐp thµnh lËp, c«ng nhËn ®iÒu lÖ, ho¹t ®éng v× môc ®Ých khuyÕnkhÝch ph¸t triÓn v¨n ho¸, khoa häc, tõ thiÖn vµ c¸c môc ®Ých x· héi, nh©n®¹o kh¸c kh«ng nh»m môc ®Ých thu lîi nhuËn lµ ph¸p nh©n khi tham giaquan hÖ d©n sù. 2. Tµi s¶n cña quü x· héi, quü tõ thiÖn ®îc qu¶n lý, sö dông vµ ®Þnh®o¹t theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ phï hîp víi môc ®Ých ho¹t ®éng cñaquü do ®iÒu lÖ quy ®Þnh. 3. Quü x· héi, quü tõ thiÖn chØ ®îc phÐp tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng quy®Þnh trong ®iÒu lÖ ®îc c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn c«ng nhËn,trong ph¹m vi tµi s¶n cña quü vµ ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù b»ng tµis¶n ®ã. 4. Tæ chøc ®· lËp quü x· héi, quü tõ thiÖn kh«ng ph¶i chÞu tr¸chnhiÖm d©n sù b»ng tµi s¶n thuéc së h÷u cña m×nh vÒ c¸c ho¹t ®éng cñaquü vµ kh«ng ®îc ph©n chia tµi s¶n cña quü trong qu¸ tr×nh quü ho¹t®éng. Trong trêng hîp quü x· héi, quü tõ thiÖn chÊm døt ho¹t ®éng th× tµis¶n cña quü kh«ng ®îc ph©n chia cho c¸c s¸ng lËp viªn mµ ph¶i ®îc gi¶iquyÕt theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Ch¬ng V Hé gia ®×nh, tæ hîp t¸c Môc 1 hé gia ®×nh §iÒu 106. Hé gia ®×nh Hé gia ®×nh mµ c¸c thµnh viªn cã tµi s¶n chung, cïng ®ãng gãp c«ngsøc ®Ó ho¹t ®éng kinh tÕ chung trong s¶n xuÊt n«ng, l©m, ng nghiÖphoÆc mét sè lÜnh vùc s¶n xuÊt, kinh doanh kh¸c do ph¸p luËt quy ®Þnhlµ chñ thÓ khi tham gia quan hÖ d©n sù thuéc c¸c lÜnh vùc nµy. §iÒu 107. §¹i diÖn cña hé gia ®×nh 1. Chñ hé lµ ®¹i diÖn cña hé gia ®×nh trong c¸c giao dÞch d©n sù v×lîi Ých chung cña hé. Cha, mÑ hoÆc mét thµnh viªn kh¸c ®· thµnh niªn cã
  27. 27. 27thÓ lµ chñ hé. Chñ hé cã thÓ uû quyÒn cho thµnh viªn kh¸c ®· thµnh niªn lµm ®¹idiÖn cña hé trong quan hÖ d©n sù. 2. Giao dÞch d©n sù do ngêi ®¹i diÖn cña hé gia ®×nh x¸c lËp, thùchiÖn v× lîi Ých chung cña hé lµm ph¸t sinh quyÒn, nghÜa vô cña c¶ hégia ®×nh. §iÒu 108. Tµi s¶n chung cña hé gia ®×nh Tµi s¶n chung cña hé gia ®×nh gåm quyÒn sö dông ®Êt, quyÒn södông rõng, rõng trång cña hé gia ®×nh, tµi s¶n do c¸c thµnh viªn ®ãnggãp, cïng nhau t¹o lËp nªn hoÆc ®îc tÆng cho chung, ®îc thõa kÕ chungvµ c¸c tµi s¶n kh¸c mµ c¸c thµnh viªn tho¶ thuËn lµ tµi s¶n chung cña hé. §iÒu 109. ChiÕm h÷u, sö dông, ®Þnh ®o¹t tµi s¶n chung cña hé gia ®×nh 1. C¸c thµnh viªn cña hé gia ®×nh chiÕm h÷u vµ sö dông tµi s¶nchung cña hé theo ph¬ng thøc tho¶ thuËn. 2. ViÖc ®Þnh ®o¹t tµi s¶n lµ t liÖu s¶n xuÊt, tµi s¶n chung cã gi¸ trÞlín cña hé gia ®×nh ph¶i ®îc c¸c thµnh viªn tõ ®ñ mêi l¨m tuæi trë lªn ®ångý; ®èi víi c¸c lo¹i tµi s¶n chung kh¸c ph¶i ®îc ®a sè thµnh viªn tõ ®ñ mêil¨m tuæi trë lªn ®ång ý. §iÒu 110. Tr¸ch nhiÖm d©n sù cña hé gia ®×nh 1. Hé gia ®×nh ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù vÒ viÖc thùc hiÖnquyÒn, nghÜa vô d©n sù do ngêi ®¹i diÖn cña hé gia ®×nh x¸c lËp, thùchiÖn nh©n danh hé gia ®×nh. 2. Hé gia ®×nh chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù b»ng tµi s¶n chung cña hé;nÕu tµi s¶n chung kh«ng ®ñ ®Ó thùc hiÖn nghÜa vô chung cña hé th×c¸c thµnh viªn ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm liªn ®íi b»ng tµi s¶n riªng cña m×nh. Môc 2 tæ hîp t¸c §iÒu 111. Tæ hîp t¸c 1. Tæ hîp t¸c ®îc h×nh thµnh trªn c¬ së hîp ®ång hîp t¸c cã chøngthùc cña Uû ban nh©n d©n x·, phêng, thÞ trÊn cña tõ ba c¸ nh©n trë lªn,cïng ®ãng gãp tµi s¶n, c«ng søc ®Ó thùc hiÖn nh÷ng c«ng viÖc nhÊt®Þnh, cïng hëng lîi vµ cïng chÞu tr¸ch nhiÖm lµ chñ thÓ trong c¸c quanhÖ d©n sù. Tæ hîp t¸c cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó trë thµnh ph¸p nh©n theo quy ®Þnhcña ph¸p luËt th× ®¨ng ký ho¹t ®éng víi t c¸ch ph¸p nh©n t¹i c¬ quan nhµníc cã thÈm quyÒn. 2. Hîp ®ång hîp t¸c cã c¸c néi dung chñ yÕu sau ®©y:
  28. 28. 28 a) Môc ®Ých, thêi h¹n hîp ®ång hîp t¸c; b) Hä, tªn, n¬i c tró cña tæ trëng vµ c¸c tæ viªn; c) Møc ®ãng gãp tµi s¶n, nÕu cã; ph¬ng thøc ph©n chia hoa lîi, lîi tøcgi÷a c¸c tæ viªn; d) QuyÒn, nghÜa vô vµ tr¸ch nhiÖm cña tæ trëng, cña c¸c tæ viªn; ®) §iÒu kiÖn nhËn tæ viªn míi vµ ra khái tæ hîp t¸c; e) §iÒu kiÖn chÊm døt tæ hîp t¸c; g) C¸c tho¶ thuËn kh¸c. §iÒu 112. Tæ viªn tæ hîp t¸c Tæ viªn tæ hîp t¸c lµ c¸ nh©n tõ ®ñ mêi t¸m tuæi trë lªn, cã n¨ng lùchµnh vi d©n sù ®Çy ®ñ. Tæ hîp t¸c cã quyÒn giao kÕt hîp ®ång lao ®éng víi ngêi kh«ng ph¶ilµ tæ viªn ®Ó thùc hiÖn nh÷ng c«ng viÖc nhÊt ®Þnh. §iÒu 113. §¹i diÖn cña tæ hîp t¸c 1. §¹i diÖn cña tæ hîp t¸c trong c¸c giao dÞch d©n sù lµ tæ trëng doc¸c tæ viªn cö ra. Tæ trëng tæ hîp t¸c cã thÓ uû quyÒn cho tæ viªn thùc hiÖn mét sèc«ng viÖc nhÊt ®Þnh cÇn thiÕt cho tæ. 2. Giao dÞch d©n sù do ngêi ®¹i diÖn cña tæ hîp t¸c x¸c lËp, thùchiÖn v× môc ®Ých ho¹t ®éng cña tæ hîp t¸c theo quyÕt ®Þnh cña ®a sètæ viªn lµm ph¸t sinh quyÒn, nghÜa vô cña c¶ tæ hîp t¸c. §iÒu 114. Tµi s¶n cña tæ hîp t¸c 1. Tµi s¶n do c¸c tæ viªn ®ãng gãp, cïng t¹o lËp vµ ®îc tÆng chochung lµ tµi s¶n cña tæ hîp t¸c. 2. C¸c tæ viªn qu¶n lý vµ sö dông tµi s¶n cña tæ hîp t¸c theo ph¬ngthøc tho¶ thuËn. 3. ViÖc ®Þnh ®o¹t tµi s¶n lµ t liÖu s¶n xuÊt cña tæ hîp t¸c ph¶i ®îctoµn thÓ tæ viªn ®ång ý; ®èi víi c¸c lo¹i tµi s¶n kh¸c ph¶i ®îc ®a sè tæ viªn®ång ý. §iÒu 115. NghÜa vô cña tæ viªn Tæ viªn cã c¸c nghÜa vô sau ®©y: 1. Thùc hiÖn sù hîp t¸c theo nguyªn t¾c b×nh ®¼ng, cïng cã lîi, gióp®ì lÉn nhau vµ b¶o ®¶m lîi Ých chung cña tæ hîp t¸c; 2. Båi thêng thiÖt h¹i cho tæ hîp t¸c do lçi cña m×nh g©y ra.
  29. 29. 29 §iÒu 116. QuyÒn cña tæ viªn Tæ viªn cã c¸c quyÒn sau ®©y: 1. §îc hëng hoa lîi, lîi tøc thu ®îc tõ ho¹t ®éng cña tæ hîp t¸c theo tho¶thuËn; 2. Tham gia quyÕt ®Þnh c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cñatæ hîp t¸c, thùc hiÖn viÖc kiÓm tra ho¹t ®éng cña tæ hîp t¸c. §iÒu 117. Tr¸ch nhiÖm d©n sù cña tæ hîp t¸c 1. Tæ hîp t¸c ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù vÒ viÖc thùc hiÖnquyÒn, nghÜa vô d©n sù do ngêi ®¹i diÖn x¸c lËp, thùc hiÖn nh©n danhtæ hîp t¸c. 2. Tæ hîp t¸c chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù b»ng tµi s¶n cña tæ; nÕu tµis¶n kh«ng ®ñ ®Ó thùc hiÖn nghÜa vô chung cña tæ th× tæ viªn ph¶ichÞu tr¸ch nhiÖm liªn ®íi theo phÇn t¬ng øng víi phÇn ®ãng gãp b»ng tµis¶n riªng cña m×nh. §iÒu 118. NhËn tæ viªn míi Tæ hîp t¸c cã thÓ nhËn thªm tæ viªn míi, nÕu ®îc ®a sè tæ viªn ®ångý, trõ trêng hîp cã tho¶ thuËn kh¸c. §iÒu 119. Ra khái tæ hîp t¸c 1. Tæ viªn cã quyÒn ra khái tæ hîp t¸c theo c¸c ®iÒu kiÖn ®· tho¶thuËn. 2. Tæ viªn ra khái tæ hîp t¸c cã quyÒn yªu cÇu nhËn l¹i tµi s¶n mµm×nh ®· ®ãng gãp vµo tæ hîp t¸c, ®îc chia phÇn tµi s¶n cña m×nh trongkhèi tµi s¶n chung vµ ph¶i thanh to¸n c¸c nghÜa vô cña m×nh ®èi víi tæhîp t¸c theo tho¶ thuËn; nÕu viÖc ph©n chia tµi s¶n b»ng hiÖn vËt mµ¶nh hëng ®Õn viÖc tiÕp tôc ho¹t ®éng cña tæ th× tµi s¶n ®îc trÞ gi¸ b»ngtiÒn ®Ó chia. §iÒu 120. ChÊm døt tæ hîp t¸c 1. Tæ hîp t¸c chÊm døt trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) HÕt thêi h¹n ghi trong hîp ®ång hîp t¸c; b) Môc ®Ých cña viÖc hîp t¸c ®· ®¹t ®îc; c) C¸c tæ viªn tho¶ thuËn chÊm døt tæ hîp t¸c. Trong trêng hîp chÊm døt, tæ hîp t¸c ph¶i b¸o c¸o cho Uû ban nh©nd©n x·, phêng, thÞ trÊn ®· chøng thùc hîp ®ång hîp t¸c. 2. Tæ hîp t¸c chÊm døt theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cãthÈm quyÒn trong nh÷ng trêng hîp do ph¸p luËt quy ®Þnh. 3. Khi chÊm døt, tæ hîp t¸c ph¶i thanh to¸n c¸c kho¶n nî cña tæ; nÕutµi s¶n cña tæ kh«ng ®ñ ®Ó tr¶ nî th× ph¶i lÊy tµi s¶n riªng cña c¸c tæ
  30. 30. 30viªn ®Ó thanh to¸n theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 117 cña Bé luËt nµy. Trong trêng hîp c¸c kho¶n nî ®· ®îc thanh to¸n xong mµ tµi s¶n cñatæ vÉn cßn th× ®îc chia cho c¸c tæ viªn theo tû lÖ t¬ng øng víi phÇn®ãng gãp cña mçi ngêi, trõ trêng hîp cã tho¶ thuËn kh¸c. Ch¬ng VI GIAO DÞCH d©n sù §iÒu 121. Giao dÞch d©n sù Giao dÞch d©n sù lµ hîp ®ång hoÆc hµnh vi ph¸p lý ®¬n ph¬ng lµmph¸t sinh, thay ®æi hoÆc chÊm døt quyÒn, nghÜa vô d©n sù. §iÒu 122. §iÒu kiÖn cã hiÖu lùc cña giao dÞch d©n sù 1. Giao dÞch d©n sù cã hiÖu lùc khi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn sau ®©y: a) Ngêi tham gia giao dÞch cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù; b) Môc ®Ých vµ néi dung cña giao dÞch kh«ng vi ph¹m ®iÒu cÊmcña ph¸p luËt, kh«ng tr¸i ®¹o ®øc x· héi; c) Ngêi tham gia giao dÞch hoµn toµn tù nguyÖn. 2. H×nh thøc giao dÞch d©n sù lµ ®iÒu kiÖn cã hiÖu lùc cña giaodÞch trong trêng hîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh. §iÒu 123. Môc ®Ých cña giao dÞch d©n sù Môc ®Ých cña giao dÞch d©n sù lµ lîi Ých hîp ph¸p mµ c¸c bªn mongmuèn ®¹t ®îc khi x¸c lËp giao dÞch ®ã. §iÒu 124. H×nh thøc giao dÞch d©n sù 1. Giao dÞch d©n sù ®îc thÓ hiÖn b»ng lêi nãi, b»ng v¨n b¶n hoÆcb»ng hµnh vi cô thÓ. Giao dÞch d©n sù th«ng qua ph¬ng tiÖn ®iÖn tö díi h×nh thøc th«ng®iÖp d÷ liÖu ®îc coi lµ giao dÞch b»ng v¨n b¶n. 2. Trong trêng hîp ph¸p luËt quy ®Þnh giao dÞch d©n sù ph¶i ®îc thÓhiÖn b»ng v¨n b¶n, ph¶i cã c«ng chøng hoÆc chøng thùc, ph¶i ®¨ng kýhoÆc xin phÐp th× ph¶i tu©n theo c¸c quy ®Þnh ®ã. §iÒu 125. Giao dÞch d©n sù cã ®iÒu kiÖn 1. Trong trêng hîp c¸c bªn cã tháa thuËn vÒ ®iÒu kiÖn ph¸t sinhhoÆc hñy bá giao dÞch d©n sù th× khi ®iÒu kiÖn ®ã x¶y ra, giao dÞchd©n sù ph¸t sinh hoÆc hñy bá. 2. Trong trêng hîp ®iÒu kiÖn lµm ph¸t sinh hoÆc hñy bá giao dÞchd©n sù kh«ng thÓ x¶y ra ®îc do hµnh vi cè ý c¶n trë cña mét bªn hoÆccña ngêi thø ba th× coi nh ®iÒu kiÖn ®ã ®· x¶y ra; nÕu cã sù t¸c ®éngcña mét bªn hoÆc cña ngêi thø ba cè ý thóc ®Èy cho ®iÒu kiÖn ®Ó lµm
  31. 31. 31ph¸t sinh hoÆc huû bá giao dÞch d©n sù x¶y ra th× coi nh ®iÒu kiÖn ®ãkh«ng x¶y ra. §iÒu 126. Gi¶i thÝch giao dÞch d©n sù 1. Trong trêng hîp giao dÞch d©n sù cã thÓ ®îc hiÓu theo nhiÒunghÜa kh¸c nhau th× viÖc gi¶i thÝch giao dÞch d©n sù ®ã ®îc thùc hiÖntheo thø tù sau ®©y: a) Theo ý muèn ®Ých thùc cña c¸c bªn khi x¸c lËp giao dÞch; b) Theo nghÜa phï hîp víi môc ®Ých cña giao dÞch; c) Theo tËp qu¸n n¬i giao dÞch ®îc x¸c lËp. 2. ViÖc gi¶i thÝch hîp ®ång d©n sù ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i§iÒu 409 cña Bé luËt nµy, viÖc gi¶i thÝch néi dung di chóc ®îc thùc hiÖntheo quy ®Þnh t¹i §iÒu 673 cña Bé luËt nµy. §iÒu 127. Giao dÞch d©n sù v« hiÖu Giao dÞch d©n sù kh«ng cã mét trong c¸c ®iÒu kiÖn ®îc quy ®Þnh t¹i§iÒu 122 cña Bé luËt nµy th× v« hiÖu. §iÒu 128. Giao dÞch d©n sù v« hiÖu do vi ph¹m ®iÒu cÊm cña ph¸p luËt, tr¸i ®¹o ®øc x· héi Giao dÞch d©n sù cã môc ®Ých vµ néi dung vi ph¹m ®iÒu cÊm cñaph¸p luËt, tr¸i ®¹o ®øc x· héi th× v« hiÖu. §iÒu cÊm cña ph¸p luËt lµ nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt kh«ng chophÐp chñ thÓ thùc hiÖn nh÷ng hµnh vi nhÊt ®Þnh. §¹o ®øc x· héi lµ nh÷ng chuÈn mùc øng xö chung gi÷a ngêi víi ngêitrong ®êi sèng x· héi, ®îc céng ®ång thõa nhËn vµ t«n träng. §iÒu 129. Giao dÞch d©n sù v« hiÖu do gi¶ t¹o Khi c¸c bªn x¸c lËp giao dÞch d©n sù mét c¸ch gi¶ t¹o nh»m che giÊumét giao dÞch kh¸c th× giao dÞch gi¶ t¹o v« hiÖu, cßn giao dÞch bÞ chegiÊu vÉn cã hiÖu lùc, trõ trêng hîp giao dÞch ®ã còng v« hiÖu theo quy®Þnh cña Bé luËt nµy. Trong trêng hîp x¸c lËp giao dÞch gi¶ t¹o nh»m trèn tr¸nh nghÜa vô víingêi thø ba th× giao dÞch ®ã v« hiÖu. §iÒu 130. Giao dÞch d©n sù v« hiÖu do ngêi cha thµnh niªn, ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù x¸c lËp, thùc hiÖn Khi giao dÞch d©n sù do ngêi cha thµnh niªn, ngêi mÊt n¨ng lùc hµnhvi d©n sù hoÆc ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù x¸c lËp, thùchiÖn th× theo yªu cÇu cña ngêi ®¹i diÖn cña ngêi ®ã, Toµ ¸n tuyªn bè giaodÞch ®ã v« hiÖu nÕu theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt giao dÞch nµy ph¶i do
  32. 32. 32ngêi ®¹i diÖn cña hä x¸c lËp, thùc hiÖn. §iÒu 131. Giao dÞch d©n sù v« hiÖu do bÞ nhÇm lÉn Khi mét bªn cã lçi v« ý lµm cho bªn kia nhÇm lÉn vÒ néi dung cñagiao dÞch d©n sù mµ x¸c lËp giao dÞch th× bªn bÞ nhÇm lÉn cã quyÒnyªu cÇu bªn kia thay ®æi néi dung cña giao dÞch ®ã, nÕu bªn kia kh«ngchÊp nhËn th× bªn bÞ nhÇm lÉn cã quyÒn yªu cÇu Toµ ¸n tuyªn bè giaodÞch v« hiÖu. Trong trêng hîp mét bªn do lçi cè ý lµm cho bªn kia nhÇm lÉn vÒ néidung cña giao dÞch th× ®îc gi¶i quyÕt theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 132 cña BéluËt nµy. §iÒu 132. Giao dÞch d©n sù v« hiÖu do bÞ lõa dèi, ®e däa Khi mét bªn tham gia giao dÞch d©n sù do bÞ lõa dèi hoÆc bÞ ®edäa th× cã quyÒn yªu cÇu Toµ ¸n tuyªn bè giao dÞch d©n sù ®ã lµ v«hiÖu. Lõa dèi trong giao dÞch lµ hµnh vi cè ý cña mét bªn hoÆc cña ngêithø ba nh»m lµm cho bªn kia hiÓu sai lÖch vÒ chñ thÓ, tÝnh chÊt cña ®èitîng hoÆc néi dung cña giao dÞch d©n sù nªn ®· x¸c lËp giao dÞch ®ã. §e däa trong giao dÞch lµ hµnh vi cè ý cña mét bªn hoÆc ngêi thø balµm cho bªn kia buéc ph¶i thùc hiÖn giao dÞch nh»m tr¸nh thiÖt h¹i vÒtÝnh m¹ng, søc khoÎ, danh dù, uy tÝn, nh©n phÈm, tµi s¶n cña m×nhhoÆc cña cha, mÑ, vî, chång, con cña m×nh. §iÒu 133. Giao dÞch d©n sù v« hiÖu do ngêi x¸c lËp kh«ng nhËn thøc vµ lµm chñ ®îc hµnh vi cña m×nh Ngêi cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù nhng ®· x¸c lËp giao dÞch vµo ®óngthêi ®iÓm kh«ng nhËn thøc vµ lµm chñ ®îc hµnh vi cña m×nh th× cãquyÒn yªu cÇu Toµ ¸n tuyªn bè giao dÞch d©n sù ®ã lµ v« hiÖu. §iÒu 134. Giao dÞch d©n sù v« hiÖu do kh«ng tu©n thñ quy ®Þnh vÒ h×nh thøc Trong trêng hîp ph¸p luËt quy ®Þnh h×nh thøc giao dÞch d©n sù lµ®iÒu kiÖn cã hiÖu lùc cña giao dÞch mµ c¸c bªn kh«ng tu©n theo th×theo yªu cÇu cña mét hoÆc c¸c bªn, Toµ ¸n, c¬ quan nhµ níc cã thÈmquyÒn kh¸c quyÕt ®Þnh buéc c¸c bªn thùc hiÖn quy ®Þnh vÒ h×nh thøccña giao dÞch trong mét thêi h¹n; qu¸ thêi h¹n ®ã mµ kh«ng thùc hiÖn th×giao dÞch v« hiÖu. §iÒu 135. Giao dÞch d©n sù v« hiÖu tõng phÇn Giao dÞch d©n sù v« hiÖu tõng phÇn khi mét phÇn cña giao dÞch v«hiÖu nhng kh«ng ¶nh hëng ®Õn hiÖu lùc cña phÇn cßn l¹i cña giao dÞch.
  33. 33. 33 §iÒu 136. Thêi hiÖu yªu cÇu Toµ ¸n tuyªn bè giao dÞch d©n sù v« hiÖu 1. Thêi hiÖu yªu cÇu Toµ ¸n tuyªn bè giao dÞch d©n sù v« hiÖu ®îcquy ®Þnh t¹i c¸c ®iÒu tõ §iÒu 130 ®Õn §iÒu 134 cña Bé luËt nµy lµ hain¨m, kÓ tõ ngµy giao dÞch d©n sù ®îc x¸c lËp. 2. §èi víi c¸c giao dÞch d©n sù ®îc quy ®Þnh t¹i §iÒu 128 vµ §iÒu129 cña Bé luËt nµy th× thêi hiÖu yªu cÇu Toµ ¸n tuyªn bè giao dÞch d©nsù v« hiÖu kh«ng bÞ h¹n chÕ. §iÒu 137. HËu qu¶ ph¸p lý cña giao dÞch d©n sù v« hiÖu 1. Giao dÞch d©n sù v« hiÖu kh«ng lµm ph¸t sinh, thay ®æi, chÊmdøt quyÒn, nghÜa vô d©n sù cña c¸c bªn kÓ tõ thêi ®iÓm x¸c lËp. 2. Khi giao dÞch d©n sù v« hiÖu th× c¸c bªn kh«i phôc l¹i t×nh tr¹ngban ®Çu, hoµn tr¶ cho nhau nh÷ng g× ®· nhËn; nÕu kh«ng hoµn tr¶ ®îcb»ng hiÖn vËt th× ph¶i hoµn tr¶ b»ng tiÒn, trõ trêng hîp tµi s¶n giao dÞch,hoa lîi, lîi tøc thu ®îc bÞ tÞch thu theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Bªn cã lçig©y thiÖt h¹i ph¶i båi thêng. §iÒu 138. B¶o vÖ quyÒn lîi cña ngêi thø ba ngay t×nh khi giao dÞch d©n sù v« hiÖu 1. Trong trêng hîp giao dÞch d©n sù v« hiÖu nhng tµi s¶n giao dÞchlµ ®éng s¶n kh«ng ph¶i ®¨ng ký quyÒn së h÷u ®· ®îc chuyÓn giao b»ngmét giao dÞch kh¸c cho ngêi thø ba ngay t×nh th× giao dÞch víi ngêi thøba vÉn cã hiÖu lùc, trõ trêng hîp quy ®Þnh t¹i §iÒu 257 cña Bé luËt nµy. 2. Trong trêng hîp tµi s¶n giao dÞch lµ bÊt ®éng s¶n hoÆc lµ ®éngs¶n ph¶i ®¨ng ký quyÒn së h÷u ®· ®îc chuyÓn giao b»ng mét giao dÞchkh¸c cho ngêi thø ba ngay t×nh th× giao dÞch víi ngêi thø ba bÞ v« hiÖu,trõ trêng hîp ngêi thø ba ngay t×nh nhËn ®îc tµi s¶n nµy th«ng qua b¸n®Êu gi¸ hoÆc giao dÞch víi ngêi mµ theo b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña c¬quan nhµ níc cã thÈm quyÒn lµ chñ së h÷u tµi s¶n nhng sau ®ã ngêi nµykh«ng ph¶i lµ chñ së h÷u tµi s¶n do b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh bÞ huû, söa. Ch¬ng VII §¹I DIÖN §iÒu 139. §¹i diÖn 1. §¹i diÖn lµ viÖc mét ngêi (sau ®©y gäi lµ ngêi ®¹i diÖn) nh©n danhvµ v× lîi Ých cña ngêi kh¸c (sau ®©y gäi lµ ngêi ®îc ®¹i diÖn) x¸c lËp, thùchiÖn giao dÞch d©n sù trong ph¹m vi ®¹i diÖn. 2. C¸ nh©n, ph¸p nh©n, chñ thÓ kh¸c cã thÓ x¸c lËp, thùc hiÖn giaodÞch d©n sù th«ng qua ngêi ®¹i diÖn. C¸ nh©n kh«ng ®îc ®Ó ngêi kh¸c®¹i diÖn cho m×nh nÕu ph¸p luËt quy ®Þnh hä ph¶i tù m×nh x¸c lËp, thùchiÖn giao dÞch ®ã.
  34. 34. 34 3. Quan hÖ ®¹i diÖn ®îc x¸c lËp theo ph¸p luËt hoÆc theo uû quyÒn. 4. Ngêi ®îc ®¹i diÖn cã quyÒn, nghÜa vô ph¸t sinh tõ giao dÞch d©nsù do ngêi ®¹i diÖn x¸c lËp. 5. Ngêi ®¹i diÖn ph¶i cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ®Çy ®ñ, trõ trênghîp quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu 143 cña Bé luËt nµy. §iÒu 140. §¹i diÖn theo ph¸p luËt §¹i diÖn theo ph¸p luËt lµ ®¹i diÖn do ph¸p luËt quy ®Þnh hoÆc c¬quan nhµ níc cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh. §iÒu 141. Ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt Ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt bao gåm: 1. Cha, mÑ ®èi víi con cha thµnh niªn; 2. Ngêi gi¸m hé ®èi víi ngêi ®îc gi¸m hé; 3. Ngêi ®îc Toµ ¸n chØ ®Þnh ®èi víi ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vid©n sù; 4. Ngêi ®øng ®Çu ph¸p nh©n theo quy ®Þnh cña ®iÒu lÖ ph¸p nh©nhoÆc quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn; 5. Chñ hé gia ®×nh ®èi víi hé gia ®×nh; 6. Tæ trëng tæ hîp t¸c ®èi víi tæ hîp t¸c; 7. Nh÷ng ngêi kh¸c theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 142. §¹i diÖn theo uû quyÒn 1. §¹i diÖn theo uû quyÒn lµ ®¹i diÖn ®îc x¸c lËp theo sù uû quyÒngi÷a ngêi ®¹i diÖn vµ ngêi ®îc ®¹i diÖn. 2. H×nh thøc uû quyÒn do c¸c bªn tho¶ thuËn, trõ trêng hîp ph¸p luËtquy ®Þnh viÖc uû quyÒn ph¶i ®îc lËp thµnh v¨n b¶n. §iÒu 143. Ngêi ®¹i diÖn theo uû quyÒn 1. C¸ nh©n, ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt cña ph¸p nh©n cã thÓ uûquyÒn cho ngêi kh¸c x¸c lËp, thùc hiÖn giao dÞch d©n sù. 2. Ngêi tõ ®ñ mêi l¨m tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæi cã thÓ lµ ngêi®¹i diÖn theo uû quyÒn, trõ trêng hîp ph¸p luËt quy ®Þnh giao dÞch d©nsù ph¶i do ngêi tõ ®ñ mêi t¸m tuæi trë lªn x¸c lËp, thùc hiÖn. §iÒu 144. Ph¹m vi ®¹i diÖn 1. Ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt cã quyÒn x¸c lËp, thùc hiÖn mäi giaodÞch d©n sù v× lîi Ých cña ngêi ®îc ®¹i diÖn, trõ trêng hîp ph¸p luËt cãquy ®Þnh kh¸c. 2. Ph¹m vi ®¹i diÖn theo uû quyÒn ®îc x¸c lËp theo sù uû quyÒn.
  35. 35. 35 3. Ngêi ®¹i diÖn chØ ®îc thùc hiÖn giao dÞch d©n sù trong ph¹m vi®¹i diÖn. 4. Ngêi ®¹i diÖn ph¶i th«ng b¸o cho ngêi thø ba trong giao dÞch d©nsù biÕt vÒ ph¹m vi ®¹i diÖn cña m×nh. 5. Ngêi ®¹i diÖn kh«ng ®îc x¸c lËp, thùc hiÖn c¸c giao dÞch d©n sùvíi chÝnh m×nh hoÆc víi ngêi thø ba mµ m×nh còng lµ ngêi ®¹i diÖn cñangêi ®ã, trõ trêng hîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. §iÒu 145. HËu qu¶ cña giao dÞch d©n sù do ngêi kh«ng cã quyÒn ®¹i diÖn x¸c lËp, thùc hiÖn 1. Giao dÞch d©n sù do ngêi kh«ng cã quyÒn ®¹i diÖn x¸c lËp, thùchiÖn kh«ng lµm ph¸t sinh quyÒn, nghÜa vô ®èi víi ngêi ®îc ®¹i diÖn, trõtrêng hîp ngêi ®¹i diÖn hoÆc ngêi ®îc ®¹i diÖn ®ång ý. Ngêi ®· giao dÞchvíi ngêi kh«ng cã quyÒn ®¹i diÖn ph¶i th«ng b¸o cho ngêi ®îc ®¹i diÖnhoÆc ngêi ®¹i diÖn cña ngêi ®ã ®Ó tr¶ lêi trong thêi h¹n Ên ®Þnh; nÕuhÕt thêi h¹n nµy mµ kh«ng tr¶ lêi th× giao dÞch ®ã kh«ng lµm ph¸t sinhquyÒn, nghÜa vô ®èi víi ngêi ®îc ®¹i diÖn, nhng ngêi kh«ng cã quyÒn ®¹idiÖn vÉn ph¶i thùc hiÖn nghÜa vô ®èi víi ngêi ®· giao dÞch víi m×nh, trõtrêng hîp ngêi ®· giao dÞch biÕt hoÆc ph¶i biÕt vÒ viÖc kh«ng cã quyÒn®¹i diÖn. 2. Ngêi ®· giao dÞch víi ngêi kh«ng cã quyÒn ®¹i diÖn cã quyÒn ®¬nph¬ng chÊm døt thùc hiÖn hoÆc huû bá giao dÞch d©n sù ®· x¸c lËp vµyªu cÇu båi thêng thiÖt h¹i, trõ trêng hîp ngêi ®ã biÕt hoÆc ph¶i biÕt vÒviÖc kh«ng cã quyÒn ®¹i diÖn mµ vÉn giao dÞch. §iÒu 146. HËu qu¶ cña giao dÞch d©n sù do ngêi ®¹i diÖn x¸c lËp, thùc hiÖn vît qu¸ ph¹m vi ®¹i diÖn 1. Giao dÞch d©n sù do ngêi ®¹i diÖn x¸c lËp, thùc hiÖn vît qu¸ ph¹mvi ®¹i diÖn kh«ng lµm ph¸t sinh quyÒn, nghÜa vô cña ngêi ®îc ®¹i diÖn®èi víi phÇn giao dÞch ®îc thùc hiÖn vît qu¸ ph¹m vi ®¹i diÖn, trõ trênghîp ngêi ®îc ®¹i diÖn ®ång ý hoÆc biÕt mµ kh«ng ph¶n ®èi; nÕu kh«ng®îc sù ®ång ý th× ngêi ®¹i diÖn ph¶i thùc hiÖn nghÜa vô ®èi víi ngêi ®·giao dÞch víi m×nh vÒ phÇn giao dÞch vît qu¸ ph¹m vi ®¹i diÖn. 2. Ngêi ®· giao dÞch víi ngêi ®¹i diÖn cã quyÒn ®¬n ph¬ng chÊm døtthùc hiÖn hoÆc huû bá giao dÞch d©n sù ®èi víi phÇn vît qu¸ ph¹m vi ®¹idiÖn hoÆc toµn bé giao dÞch d©n sù vµ yªu cÇu båi thêng thiÖt h¹i, trõtrêng hîp ngêi ®ã biÕt hoÆc ph¶i biÕt vÒ viÖc vît qu¸ ph¹m vi ®¹i diÖnmµ vÉn giao dÞch. 3. Trong trêng hîp ngêi ®¹i diÖn vµ ngêi giao dÞch víi ngêi ®¹i diÖn cèý x¸c lËp, thùc hiÖn giao dÞch d©n sù vît qu¸ ph¹m vi ®¹i diÖn mµ g©ythiÖt h¹i cho ngêi ®îc ®¹i diÖn th× ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm liªn ®íi båi thêngthiÖt h¹i.
  36. 36. 36 §iÒu 147. ChÊm døt ®¹i diÖn cña c¸ nh©n 1. §¹i diÖn theo ph¸p luËt cña c¸ nh©n chÊm døt trong c¸c trêng hîpsau ®©y: a) Ngêi ®îc ®¹i diÖn ®· thµnh niªn hoÆc n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ®·®îc kh«i phôc; b) Ngêi ®îc ®¹i diÖn chÕt; c) C¸c trêng hîp kh¸c do ph¸p luËt quy ®Þnh. 2. §¹i diÖn theo uû quyÒn cña c¸ nh©n chÊm døt trong c¸c trêng hîpsau ®©y: a) Thêi h¹n uû quyÒn ®· hÕt hoÆc c«ng viÖc ®îc uû quyÒn ®· hoµnthµnh; b) Ngêi uû quyÒn huû bá viÖc uû quyÒn hoÆc ngêi ®îc uû quyÒn tõchèi viÖc uû quyÒn; c) Ngêi uû quyÒn hoÆc ngêi ®îc uû quyÒn chÕt, bÞ Toµ ¸n tuyªn bèmÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, mÊttÝch hoÆc lµ ®· chÕt. Khi chÊm døt ®¹i diÖn theo uû quyÒn, ngêi ®¹i diÖn ph¶i thanh to¸nxong c¸c nghÜa vô tµi s¶n víi ngêi ®îc ®¹i diÖn hoÆc víi ngêi thõa kÕ cñangêi ®îc ®¹i diÖn. §iÒu 148. ChÊm døt ®¹i diÖn cña ph¸p nh©n 1. §¹i diÖn theo ph¸p luËt cña ph¸p nh©n chÊm døt khi ph¸p nh©nchÊm døt. 2. §¹i diÖn theo uû quyÒn cña ph¸p nh©n chÊm døt trong c¸c trênghîp sau ®©y: a) Thêi h¹n uû quyÒn ®· hÕt hoÆc c«ng viÖc ®îc uû quyÒn ®· hoµnthµnh; b) Ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt cña ph¸p nh©n huû bá viÖc uû quyÒnhoÆc ngêi ®îc uû quyÒn tõ chèi viÖc uû quyÒn; c) Ph¸p nh©n chÊm døt hoÆc ngêi ®îc uû quyÒn chÕt, bÞ Toµ ¸ntuyªn bè mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©nsù, mÊt tÝch hoÆc lµ ®· chÕt. Khi chÊm døt ®¹i diÖn theo uû quyÒn, ngêi ®¹i diÖn ph¶i thanh to¸nxong c¸c nghÜa vô tµi s¶n víi ph¸p nh©n uû quyÒn hoÆc ph¸p nh©n kÕthõa. Ch¬ng VIII Thêi h¹n
  37. 37. 37 §iÒu 149. Thêi h¹n 1. Thêi h¹n lµ mét kho¶ng thêi gian ®îc x¸c ®Þnh tõ thêi ®iÓm nµy®Õn thêi ®iÓm kh¸c. 2. Thêi h¹n cã thÓ ®îc x¸c ®Þnh b»ng phót, giê, ngµy, tuÇn, th¸ng,n¨m hoÆc b»ng mét sù kiÖn cã thÓ sÏ x¶y ra. §iÒu 150. ¸p dông c¸ch tÝnh thêi h¹n 1. C¸ch tÝnh thêi h¹n ®îc ¸p dông theo quy ®Þnh cña Bé luËt nµy, trõtrêng hîp cã tho¶ thuËn kh¸c hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. 2. Thêi h¹n ®îc tÝnh theo d¬ng lÞch. §iÒu 151. Quy ®Þnh vÒ thêi h¹n, thêi ®iÓm tÝnh thêi h¹n 1. Trong trêng hîp c¸c bªn cã tho¶ thuËn vÒ thêi h¹n lµ mét n¨m, nöan¨m, mét th¸ng, nöa th¸ng, mét tuÇn, mét ngµy, mét giê, mét phót mµkho¶ng thêi gian diÔn ra kh«ng liÒn nhau th× thêi h¹n ®ã ®îc tÝnh nh sau: a) Mét n¨m lµ ba tr¨m s¸u m¬i l¨m ngµy; b) Nöa n¨m lµ s¸u th¸ng; c) Mét th¸ng lµ ba m¬i ngµy; d) Nöa th¸ng lµ mêi l¨m ngµy; ®) Mét tuÇn lµ b¶y ngµy; e) Mét ngµy lµ hai m¬i t giê; g) Mét giê lµ s¸u m¬i phót; h) Mét phót lµ s¸u m¬i gi©y. 2. Trong trêng hîp c¸c bªn tho¶ thuËn vÒ thêi ®iÓm ®Çu th¸ng, gi÷ath¸ng, cuèi th¸ng th× thêi ®iÓm ®ã ®îc quy ®Þnh nh sau: a) §Çu th¸ng lµ ngµy ®Çu tiªn cña th¸ng; b) Gi÷a th¸ng lµ ngµy thø mêi l¨m cña th¸ng; c) Cuèi th¸ng lµ ngµy cuèi cïng cña th¸ng. 3. Trong trêng hîp c¸c bªn tho¶ thuËn vÒ thêi ®iÓm ®Çu n¨m, gi÷an¨m, cuèi n¨m th× thêi ®iÓm ®ã ®îc quy ®Þnh nh sau: a) §Çu n¨m lµ ngµy ®Çu tiªn cña th¸ng mét; b) Gi÷a n¨m lµ ngµy cuèi cïng cña th¸ng s¸u; c) Cuèi n¨m lµ ngµy cuèi cïng cña th¸ng mêi hai. §iÒu 152. Thêi ®iÓm b¾t ®Çu thêi h¹n 1. Khi thêi h¹n ®îc x¸c ®Þnh b»ng phót, giê th× thêi h¹n ®îc b¾t ®Çutõ thêi ®iÓm ®· x¸c ®Þnh. 2. Khi thêi h¹n ®îc x¸c ®Þnh b»ng ngµy, tuÇn, th¸ng, n¨m th× ngµy
  38. 38. 38®Çu tiªn cña thêi h¹n kh«ng ®îc tÝnh mµ tÝnh tõ ngµy tiÕp theo cña ngµy®îc x¸c ®Þnh. 3. Khi thêi h¹n b¾t ®Çu b»ng mét sù kiÖn th× ngµy x¶y ra sù kiÖnkh«ng ®îc tÝnh mµ tÝnh tõ ngµy tiÕp theo cña ngµy x¶y ra sù kiÖn ®ã. §iÒu 153. KÕt thóc thêi h¹n 1. Khi thêi h¹n tÝnh b»ng ngµy th× thêi h¹n kÕt thóc t¹i thêi ®iÓm kÕtthóc ngµy cuèi cïng cña thêi h¹n. 2. Khi thêi h¹n tÝnh b»ng tuÇn th× thêi h¹n kÕt thóc t¹i thêi ®iÓm kÕtthóc ngµy t¬ng øng cña tuÇn cuèi cïng cña thêi h¹n. 3. Khi thêi h¹n tÝnh b»ng th¸ng th× thêi h¹n kÕt thóc t¹i thêi ®iÓm kÕtthóc ngµy t¬ng øng cña th¸ng cuèi cïng cña thêi h¹n; nÕu th¸ng kÕt thócthêi h¹n kh«ng cã ngµy t¬ng øng th× thêi h¹n kÕt thóc vµo ngµy cuèi cïngcña th¸ng ®ã. 4. Khi thêi h¹n tÝnh b»ng n¨m th× thêi h¹n kÕt thóc t¹i thêi ®iÓm kÕtthóc ngµy, th¸ng t¬ng øng cña n¨m cuèi cïng cña thêi h¹n. 5. Khi ngµy cuèi cïng cña thêi h¹n lµ ngµy nghØ cuèi tuÇn hoÆc ngµynghØ lÔ th× thêi h¹n kÕt thóc t¹i thêi ®iÓm kÕt thóc ngµy lµm viÖc tiÕptheo ngµy nghØ ®ã. 6. Thêi ®iÓm kÕt thóc ngµy cuèi cïng cña thêi h¹n vµo lóc hai m¬i tgiê cña ngµy ®ã. Ch¬ng IX THêI HIÖU §iÒu 154. Thêi hiÖu Thêi hiÖu lµ thêi h¹n do ph¸p luËt quy ®Þnh mµ khi kÕt thóc thêi h¹n®ã th× chñ thÓ ®îc hëng quyÒn d©n sù, ®îc miÔn trõ nghÜa vô d©n sùhoÆc mÊt quyÒn khëi kiÖn vô ¸n d©n sù, quyÒn yªu cÇu gi¶i quyÕt viÖcd©n sù. §iÒu 155. C¸c lo¹i thêi hiÖu 1. Thêi hiÖu hëng quyÒn d©n sù lµ thêi h¹n mµ khi kÕt thóc thêi h¹n®ã th× chñ thÓ ®îc hëng quyÒn d©n sù. 2. Thêi hiÖu miÔn trõ nghÜa vô d©n sù lµ thêi h¹n mµ khi kÕt thócthêi h¹n ®ã th× ngêi cã nghÜa vô d©n sù ®îc miÔn viÖc thùc hiÖn nghÜavô. 3. Thêi hiÖu khëi kiÖn lµ thêi h¹n mµ chñ thÓ ®îc quyÒn khëi kiÖn®Ó yªu cÇu Toµ ¸n gi¶i quyÕt vô ¸n d©n sù b¶o vÖ quyÒn vµ lîi Ých hîpph¸p bÞ x©m ph¹m; nÕu thêi h¹n ®ã kÕt thóc th× mÊt quyÒn khëi kiÖn. 4. Thêi hiÖu yªu cÇu gi¶i quyÕt viÖc d©n sù lµ thêi h¹n mµ chñ thÓ
  39. 39. 39®îc quyÒn yªu cÇu Toµ ¸n gi¶i quyÕt viÖc d©n sù ®Ó b¶o vÖ quyÒn vµlîi Ých hîp ph¸p cña c¸ nh©n, c¬ quan, tæ chøc, lîi Ých c«ng céng, lîi Ýchcña Nhµ níc; nÕu thêi h¹n ®ã kÕt thóc th× mÊt quyÒn yªu cÇu. §iÒu 156. C¸ch tÝnh thêi hiÖu Thêi hiÖu ®îc tÝnh tõ thêi ®iÓm b¾t ®Çu ngµy ®Çu tiªn cña thêihiÖu vµ chÊm døt t¹i thêi ®iÓm kÕt thóc ngµy cuèi cïng cña thêi hiÖu. §iÒu 157. HiÖu lùc cña thêi hiÖu hëng quyÒn d©n sù, miÔn trõ nghÜa vô d©n sù 1. Trong trêng hîp ph¸p luËt quy ®Þnh cho c¸c chñ thÓ ®îc hëngquyÒn d©n sù hoÆc ®îc miÔn trõ nghÜa vô d©n sù theo thêi hiÖu th×chØ sau khi thêi hiÖu ®ã kÕt thóc, viÖc hëng quyÒn d©n sù hoÆc miÔntrõ nghÜa vô d©n sù míi cã hiÖu lùc. 2. Thêi hiÖu hëng quyÒn d©n sù kh«ng ¸p dông trong c¸c trêng hîpsau ®©y: a) ChiÕm h÷u tµi s¶n thuéc h×nh thøc së h÷u nhµ níc kh«ng cã c¨ncø ph¸p luËt; b) ViÖc hëng quyÒn nh©n th©n kh«ng g¾n víi tµi s¶n. 3. Thêi hiÖu miÔn trõ nghÜa vô d©n sù kh«ng ¸p dông trong viÖcthùc hiÖn nghÜa vô d©n sù ®èi víi Nhµ níc, trõ trêng hîp ph¸p luËt cã quy®Þnh kh¸c. §iÒu 158. TÝnh liªn tôc cña thêi hiÖu hëng quyÒn d©n sù, miÔn trõ nghÜa vô d©n sù 1. Thêi hiÖu hëng quyÒn d©n sù, miÔn trõ nghÜa vô d©n sù cã tÝnhliªn tôc tõ khi b¾t ®Çu cho ®Õn khi kÕt thóc; nÕu cã sù kiÖn lµm gi¸n®o¹n th× thêi hiÖu ph¶i ®îc tÝnh l¹i tõ ®Çu, sau khi sù kiÖn lµm gi¸n ®o¹nchÊm døt. 2. Thêi hiÖu hëng quyÒn d©n sù, miÔn trõ nghÜa vô d©n sù bÞ gi¸n®o¹n khi cã mét trong c¸c sù kiÖn sau ®©y: a) Cã sù gi¶i quyÕt cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn ®èi víiquyÒn, nghÜa vô d©n sù ®ang ®îc ¸p dông thêi hiÖu; b) QuyÒn, nghÜa vô d©n sù ®ang ®îc ¸p dông thêi hiÖu mµ bÞ ngêicã quyÒn, nghÜa vô liªn quan tranh chÊp. 3. Thêi hiÖu còng ®îc tÝnh liªn tôc trong trêng hîp viÖc hëng quyÒnd©n sù, miÔn trõ nghÜa vô d©n sù ®îc chuyÓn giao hîp ph¸p cho ngêikh¸c. §iÒu 159. B¾t ®Çu thêi hiÖu khëi kiÖn vô ¸n d©n sù, thêi hiÖu yªu cÇu gi¶i quyÕt viÖc d©n sù 1. Thêi hiÖu khëi kiÖn vô ¸n d©n sù ®îc tÝnh tõ ngµy quyÒn, lîi Ých

×