Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Auteursrecht voor archief- en documentatiecentra

16 views

Published on

Bij het beheer van een archief- en documentatiecentrum is het handig om de basis van het auteursrecht te kennen. Want wat mag je tonen aan je bezoekers en wat niet. Als je iets wil delen met het grote publiek, hoe zorg je dan voor dat iedereen weet hoe het zit met het auteursrecht?

Published in: Government & Nonprofit
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Auteursrecht voor archief- en documentatiecentra

  1. 1. Auteursrecht 2 mei 2018 Aan de slag met archief en documentatie Westerlo Hendrik Vandeginste
  2. 2. Inhoud • Inleiding • Wat wordt beschermd? • Wie wordt beschermd? • Beschermingsduur • Soorten rechten • Creative commons • Uitzonderingen op het auteursrecht • Vergoedingsregelingen • Naburige rechten • Databanken
  3. 3. Inleiding • Auteursrecht is onderdeel van het wetboek economisch recht (Boek XI: Intellectuele eigendom) • titel 5: auteursrecht • titel 6: computerprogramma’s • titel 7: databanken • Geen ‘eengemaakt’ Europees recht (grote verschillen per land) • Sterke invloed van jurisdictie • Veel interpretatie mogelijk
  4. 4. Wat wordt beschermd? • ‘Werk van letterkunde of kunst’ (foto’s, schilderijen, roman, muziekwerk, databank, beeldhouwwerk etc.) • Criteria • Enkel concrete waarneembare vorm (niet het idee) • Originaliteit (≠ artistieke waarde): zeer subjectief! (originaliteit van foto’s?) • Gecreëerd door een mens • Bescherming vanaf creatie (geen formaliteiten vereist) • © niet verplicht, enkel vermoeden van auteurschap • Wat niet? • Officiële akten van de overheid • Werken die tot het publiek domein behoren
  5. 5. Wie wordt beschermd? • Natuurlijk persoon (geen rechtspersoon zoals vzw) • Wel overdracht mogelijk naar rechtspersoon • Co-auteurschap mogelijk (creatieve bijdrage vereist) • Pseudoniem of anoniem: uitgever = auteur • Postuum werk (na verstrijken beschermingsduur): wie als eerste publiceert = auteur
  6. 6. Beschermingsduur • Tot 70 jaar na het overlijden van de auteur (vanaf 1 januari volgend op het jaar van het overlijden) • Co-auteurs: langstlevende • Uitzonderingen • Niet-originele databanken: 15 jaar • Naburige rechten: 50 jaar • Daarna behoren werken tot het publiek of openbaar domein
  7. 7. Soorten rechten • Vermogensrechten • Reproductierecht • Distributierecht • Publiek mededelingsrecht • Morele rechten • Divulgatierecht • Paterniteitsrecht • Integriteitsrecht Overdraagbaar Niet overdraagbaar
  8. 8. Vermogensrechten • Reproductierecht • Verveelvoudiging in materiële vorm, met of zonder toevoeging (adaptatie) • Vertaling: zowel auteur als vertaler zijn beschermd • Gradaties: enkel idee ontlenen (geen probleem), adaptatie, plagiaat • Panoramavrijheid (2016)
  9. 9. Vermogensrechten • Distributierecht • Enkel auteur heeft het recht om de distributie van het werk of een kopie ervan aan het publiek toe te staan. Uitzondering: verhuur- of uitleenrecht • Publiek mededelingsrecht • Via radio, tv, internet, … • Geldt niet voor • Privé-uitvoering in familiekring of schoolverband (indien kosteloos) • Consultatie van boek in bib of boekhandel
  10. 10. Morele rechten • Divulgatierecht • Recht om werk bekend te maken • Kan maar 1x worden uitgeoefend • Paterniteitsrecht • Recht op erkenning als auteur • Kan ook geweigerd worden • Integriteitsrecht • Verzet tegen wijziging, zowel materieel als contextueel
  11. 11. 2006: Lego vs VN
  12. 12. Contractenrecht • Vermogensrechten kunnen worden overgedragen met een contract (morele rechten niet) • Afstand of vervreemding (cessie): vgl verkoop • Licentie (concessie): vgl verhuur • Auteur blijft in het bezit van zijn vermogensrechten, maar vertrouwt gebruik van deze rechten toe aan derden (exclusief of niet- exclusief)
  13. 13. Contractenrecht • Algemene regels van het contractrecht gelden hier • Liefst schriftelijk • Bij twijfel: auteur krijgt gelijk • overdracht van materiële drager geeft geen recht om het werk te exploiteren of draagt de intellectuele rechten niet over • voor elke exploitatiewijze moet vergoeding bepaald worden • geen afstand mogelijk van billijke vergoeding
  14. 14. Creative Commons • Opgericht in 2002 • Niet exclusieve licentie • http://creativecommons.org/worldwide/be/ • Gratis? Volledige vrijheid? -> Neen • Morele rechten (paterniteitsrecht, integriteitsrecht) blijven bij auteur • Voorwaarden kunnen opgelegd worden • Reproductie en publieke mededeling toegelaten • Naamsvermelding
  15. 15. Creative commons • Licentievarianten
  16. 16. Uitzonderingen op het auteursrecht • Citaatrecht • Citeren mag zonder toestemming i.f.v. kritiek, recensie, polemiek in het kader van onderwijs of wetenschap • Bron- en naamsvermelding • Beperkte ontlening die kadert in een ruimer geheel
  17. 17. Uitzonderingen op het auteursrecht • Bloemlezing • Enkel voor onderwijs en als auteur overleden is • Billijke vergoeding (zie verder) blijft gelden • Tijdelijke/technische reproductiehandeling • Als onderdeel van een technisch procedé (internet) • Informatief citaatrecht • Reproductie of mededeling aan een publiek, van korte fragmenten uit werken of van integrale werken van beeldende kunst met het oog op informatie in een verslag over actuele gebeurtenissen • Vooral voor journalisten
  18. 18. Uitzonderingen op het auteursrecht • Publieke monumenten • Een krant mag foto publiceren en een televisieoproep mag een beeldverslag uitzenden met een gebeurtenis waarbij op de achtergrond, eerder toevallig of onvermijdelijk een kunstwerk zichtbaar is. • Niet: focus op het werk • Uitvoering in familiekring en in het kader van schoolactiviteiten • Reprografie • Kopiëren mag voor privégebruik of voor het werk (intern) (papieren drager)  reprobel • Uitz: bladmuziek
  19. 19. Uitzonderingen op het auteursrecht • Reprografie onderwijs en wetenschap • Reproductie onderwijs en wetenschap • Digitale kopie mag ter illustratie van wetenschappelijk onderzoek en onderwijs • Mededeling voor onderwijs en wetenschap (gesloten intranet) • Privékopie • Voor privégebruik en enkel in familiekring • vergoedingsregeling
  20. 20. Uitzonderingen op het auteursrecht • Parodie • Strenge criteria: • Parodie zelf moet origineel werk zijn • Parodie is bedoeld als kritiek of bespotting van het geparodieerde werk • Humoristische ondertoon • Enkel de uiterlijke en strikt noodzakelijke elementen mogen ontleend worden (<-> integriteitsrecht)
  21. 21. Uitzonderingen op het auteursrecht • Uitvoering in het kader van examens • Kopiëren voor bewaringsdoeleinden • Enkel bib, musea en archief • Niet-commercieel • Digitale consultatie ter plaatse • Tijdelijke opname door omroeporganisaties • Gebruik ten behoeve van mensen met een handicap • Reclame voor openbare tentoonstellingen en verkopen • Reproducties van uitzendingen door bepaalde instellingen (vnl zorgsector) • Openbare uitlening
  22. 22. Vergoedingsregelingen • Auteursrecht = verbodsrecht (d.w.z. reproductie kan enkel mits toestemming van auteur of auteursrechthebbenden) • Uitzonderlijk auteursrecht = vergoedingsrecht • Voor enkele uitzonderingen op het auteursrecht kan je mits vergoeding zonder toestemming van auteur gebruik maken van het werk • Privékopie (enkel geluid en audiovisueel) • Reprografie • Digitale onderwijsuitzondering • Openbare uitlening
  23. 23. Vergoedingsregelingen • Privékopie • Auvibel: beheersvennootschap die belast is met inning en verdeling van vergoedingen voor privékopie • www.auvibel.be • O.a. lid daarvan zijn SABAM en SOFAM • toekomst ook letterkundige en fotografische werken (bv. e-book) • Reprografie • Reprobel • Toekomst: einddrager moet papier zijn (nu: bron is papier)
  24. 24. Naburige rechten • Rechten van uitvoerende kunstenaars, omroeporganisaties en producenten van fonogrammen of de eerste vastlegging van films • Beschermingsduur: 50 jaar • Billijke vergoeding • Onderscheid tussen componist/auteur (SABAM) en uitvoerder (billijke vergoeding)
  25. 25. Databanken • Rechten van de maker van de databank • Rechten van de auteur wiens werken in de databank zitten • Rechten van de producent van de databank • Voorwerp van bescherming: substantiële investering • Beschermingsduur: 15 jaar
  26. 26. Interessante links • http://economie.fgov.be/nl/ondernemingen/Intellectuel e_Eigendom/auteursrecht/Bescherming_door_auteursre cht/#.WS11sWjygdU • http://www.auteursrechtensamenleving.be/ • https://www.slideshare.net/VVBAD/joris-deene- basisprincipes-auteursrecht
  27. 27. Hendrik Vandeginste hendrik.vandeginste@heemkunde-vlaanderen.be

×