ધોરણ -1૦ પ્રકરણ - 22 ભારત - સામાજિક પરિવર્તન

948 views

Published on

સામાજિક વિજ્ઞાન ધોરણ -18 પ્રકરણ - 22

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
948
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
18
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

ધોરણ -1૦ પ્રકરણ - 22 ભારત - સામાજિક પરિવર્તન

  1. 1. www.socialcm.wordpress.com/
  2. 2. • સામાિિક પિિવતત ન એ સાવત ત ીક અને િિિલ પિિયા છે .• પિિવતત ન ની પિિયા કે િ લાક દે શ ોમાં ઝડપી હોય છે . તો કે િ લાક દે શ ોમાં ઘીમી હોય છે .• પિિવતત ન ની સમાિ પિ વયાપક અને લાંબ ા ગાળાની અસિો થતી હોય છે .• સામાિિક પિિવતત ન –• સમાિના માળખામાં અને સામાિિક સંસ થાઓમાં આવતા બદલાવને સામાિિક પિિવતત ન તિીકે ઓળખવામાં આવે છે . www.socialcm.wordpress.com/
  3. 3. • સાં સ કૃ િ તક પિિવતત ન• સમાિની સાં સ કૃ િ તક બાબતમાં થતા પિિવતત ન ને સાં સ કૃ િ તક પિિવતત ન કહે છે .• ભૌિતક પિિવતત ન• સમિમાં ભૌિતક િીતે થતા પિિવતત ન ને ભૌિતક પિિવતત ન કહે છે . www.socialcm.wordpress.com/
  4. 4. • ભાિતીય સમાિમાં કઇકઇ બાબતોમાં પિિવતત ન આવયું છે ?• િશકણમાં વધાિો, લોકોમાં જગિૃ ત, વયિિતગત સંપત ક અને સામાિિક કાયદાઓ વગે િે બાબાતોમાં પિિવતત આવયું છે .• સામાિિક પિિવતત ન કયા પિિબળોના કાિણે શકય બને છે .• શહે િ ીકિણ, સાંસ કૃ િ તક , િાિકીય, વૈ ચ ાિિક અને પચાિ- પસાિનાં સાધનો વગે િેન ા કિણે શક બને છે . www.socialcm.wordpress.com/
  5. 5. • કાયદાની સામાનય જણકાિી અને તે ન ી િરિિયાત શામાિે ?• આપણા દે શ માં સાકિતાના નીચા દિના કાિણે સામાનય નાગિિકને કાયદાની જણકાિી ઓછી હોય છે .• જણકાિીના અભાવે કાયદાનો ભંગ થાયતો સજ કે દં ડ માફ થઇ શકતો નથી• એિલે નાગિિકે તે ને સપશત ત ા કાયદાની સામાનય જણકાિી હોયતો કાયદાનો ભંગ ન થાય તે િીતે વતી શકે . www.socialcm.wordpress.com/
  6. 6. • બંધ ાિણ અને કાયદાની સામાનય જણકાિીથી આપણે આપણા અિધકાિો સાિી િીતે ભોગવી શકીએ છી.• તથા સમાિ અને િાષટ પતયે ન ી આપણી ફિિો સાિી િીતે અદા કિી શકીએ.• કાયદાની જણકાિી હોય તો આપણે શોષણ અને અનયાય સામે િકણ પાપત કિી શકીએ. www.socialcm.wordpress.com/
  7. 7. • નાગિિક અિધકાિો• નાગિીકોના વયિિતતતવના સવત ત ોમુખ ી િવકાસ માિે મળવી િોઇતી અમુક ચોકસ અનુકૂ ળ તાઓને મળ ભત ૂ ૂ અિધકાિો કહે છે .• સંય ુિ ત િાષટસંધે માનવહકોનુ ં વૈ િ િક ઘોષણા પત જહે િ કુ છે .• ભાિતનાં બંધ ાિણમાં માનવહકોના ઘોષણા પતનો સમાવે શ કયો છે .• તે મ ાંથ ી કે િ લીક બાબતો િાિનીિતના માગત દ શત ક www.socialcm.wordpress.com/
  8. 8. ૂ ૂ• મળ ભત અિધકાિો• ભાિતના બંઘ ાિણના તીજ ભાગમાં કોઇ પણ ૂ ૂ ભે દ ભાવ વગિ દિે ક નાગિિકને છ (6) મળ ભત અિધકાિો આપવામાં આવયા છે .• સમાનતાનો અિધકાિ• સવતંત તાનો અિધકાિ• શોષણ િવિોિધ અિધકાિ• ધાિમિ ક સવતંત તાનો અિધકાિ• સાં સ કૃ િ તક અિધકાિ• બંધ ાિણીય ઇલાિનો અિધકાિ www.socialcm.wordpress.com/
  9. 9. • સામાનય િીતે ભાિતના દિે ક નાગિિક આ અિધકાિો ભોગવે શે• િો આ અિધકાિનો ભંગ થાય તો અદાલતમાં િઇ પોતાના અિધકાિનુ ં િકણ કિી શકે છે આ અિધકાિ ને બંધ ાિણીય ઇલાિ નો અિધકાિ કહે છે .• બંધ ાિણીય ઇલાિનો અિધકાિ એ આપણા બંધ ાિણનુ ં િવિશષિ લકણ છે . www.socialcm.wordpress.com/
  10. 10. • બાળકોના અિધકાિો• આપણા સમાિમાં સૌથી અસુિ િકત વગત એ બાળકો છે .• કોઇ પણ િાષટના િવકાસનો આધાિ બાળકોના સવાુ ગી િવકાસ પિ િહે લ ો છે .• બાળિવકાસ અને તે મ નુ ં કલયાણ કોઇ પણ સમાિના સવાુ ગી ૂ િવકાસની પવત શ િત છે . www.socialcm.wordpress.com/
  11. 11. • આપણી પાથિમકતા• બાળકોનો સાિી િીતે ઉછે િ , શાિીિિક, માનિસક અને બોિદક શિિતનો િવકાસ કિવો તથા સવસથ, િવાબદાિ નાગિિ બનાવવા એ છે .• સંય ુક ત િાષટ સંઘે બાળકોના અિધકાિોની ઘોષણા કિી છે .• બાળકોના અિધકાિો• જિત, િં ગ , ભાષા, ધમત કે િાષટીયતાના આધાિે ભે દ ભાવ વગિ જવવાનો અિધકાિ www.socialcm.wordpress.com/
  12. 12. • બાળકોના યોગય પાલન પોષણનો આિધકાિ તથા ખાસ કાિણ વગિ બાળકને માતાિપતાથી અલગ કિી શકાય નિહ• િશકણ મે ળ વવાનો અને વયિિતતવનો િવકાસ કિવાનો અિધકાિ• તંદુિ સત અને સવસથ જવન જવવાનો અિધકાિ , િમતગમત અને મનોિં િ નની પવિૃ તમાં ભાગ લઇ આનંદ ીત જવન જવવાનો અિધકાિ. www.socialcm.wordpress.com/
  13. 13. • અિભવયિિતનો અિધકાિ તથા મંડ ળો િચવાનો અને તે ન ા સભય બનવાનો અિધકાિ દા.ત. બાળસંસ દ.• શાિીિિક અથવા માનિસક િહં સ ા, યાતના સામે િકણ મે ળ વવાનો અિધકાિ.• પોતાના શાિીિિક,માનિસક,નૈ િ તક અને સામાિિક િવકાસ માિે સામાિિક સુિ કા અને યોગય જવન સતિ પાપત કિવાનો અિધકાિ. www.socialcm.wordpress.com/
  14. 14. • આજ સમાિમાં બાળકોની ઉપે ક ા અને બાળમજૂ િ ી જવી ગંભ ીિ સમસયા ઉભી થઇ છે .• આજ બાળકો ઉપે ક ા અને બાળમજૂ િ ીનો ભોગ ન બને તે માિે તે મ નુ ં િકણ કિવાની ખાસ િરિ છે .• આ કામ લોક જગિૃ તની ઝંબે સ દાિ કિી શકાય તેમ છે .• આ સમસયા આપણે સાવત િ તક અને ફિિિયાત િશકાણ દાિા હળવી કિી શકીએ www.socialcm.wordpress.com/
  15. 15. • બાળપીડા• બાળકો ઉપિ થતા અતયાચાિની અસિ તે ન ા શિીિ અને મન ઉપિ થાય છે .• બાળકોનુ ં મન અતયતં સંવે દ નશીલ હોય છે .• તે થ ી તે ન ી ઉપે ક ા, શાિીિિક સજ કે ધમકીથી તે ને માનિસક પીડા થાય છે .• કે િ લીક વખત બાળકો શાિીિિક અને જિતય સતામણીનો ભોગ બને શે તે તે ને માનિસકપીડા આપે છે . www.socialcm.wordpress.com/
  16. 16. • આવી જિતય સતામણીની ઘિનામાં બાળક કહે ત ા ખચકાિ અનુભ વે છે . તે થ ી તે ને િવિાસમાં લઇ િરિી કાનન ી ૂ પગલા ભિવા િોઇએ.• આવી ઘિનાઓમાં માતાિપતા, િશકકો અને વડીલોએ તાતકાિલક ધયાન આપવું િોઇએ• બાળકનો સવાુ ગી િવકાસ થાય તે મ ાિે ઘિમાં વાતાવિણ સવસથ અને તનાવ મુિ ત હોવું િોઇએ• કું ટું બ માં બાળકોને www.socialcm.wordpress.com/ સને હ , હુ ં ફ , સલામતી સવીકૃ િ ત પાપત થવી
  17. 17. • બાળમજુિ ી અને ઉપે િ કત બાળકો• 14 વષત થ ી ઓછી ઉમિના શિમકોને બાળશિમક કે બાળમજુિ કહે છે .• િવિમાં સૌથી વઘુ બાળમજુિ ભાિતમાં છે .• ભાિતમાં બાળમજુિ ની સંખ યા એક કિોડ જિલી છે .• ભાિતની કુલ વસતીના 1.5% જિલી થાય છે .• તે મ ાં સી બાળમજુિ ની સંખ યા 45% છે . www.socialcm.wordpress.com/
  18. 18. • ભાિતમાં મોિાભાગના બાળમજુિ ો ખે ત ીવાડી અથવા તે ન ી સાથે સંક ળાયે લ ી પવિૃ તઓ પશુ પ ાલન, મતસય ઉધોગ, િગ લં સાથે સંક ળાયે લ ી પવિૃ તઓમાં િોકાયે લ છે .• બાળકએ શમનુ ં સસતું સાધન છે .• બાળકને માલીક દાિા ડિાવી, ધમકાવી, લાલચ આપી કામ કિાવી શકાય છે .• બાળકના કામના કલાક નકી હોતા નથી, ઓછા વે ત ને કામ www.socialcm.wordpress.com/ કિાવી શકાય છે .
  19. 19. • બાળમજુિ ીનુ ં મુખ ય કાિણ ગિીબી છે .• બાળક પોતાનુ ં પે િ ભિવા કે પોતાના પિિવાિને મદરપ થવા મજુિ ી કિે છે .• કે િ લીક વખત કું ટું બ દે વ ામાં ડુબ ી જય છે તયાિે બાળકને મજુિ ી કિવા દબાણ કે ફિિ પાડવામાં આવે છે .• બાળમજુિ ી ભાિતીય સમાિનુ ં કલંક છે . www.socialcm.wordpress.com/
  20. 20. • બંધ ાિણમાં બાળકના િકણ અને િવકાસ માિે ન ી િોગવાઇઓ• 14 વષત થ ી ઓછી ઉમિના બાળકને કાિખાના કે િોખમ ભિે લ ા સથળે કામે િાખી શકે નિહ .• બાળકનુ ં શોષણ ન થાય તે મ િ નૈ િ તક સુિ કા અને ભૌિતક સુિ વધાઓથી વંચ ીત કિી શકાય નિહ.• બંધ ાિણમાં 14 વષત ન ી ઉમિના દિે ક બાળકને મફત અને ૂ ૂ ફિજયાત િશકણનો મળ ભત અિધકાિ આપવામાં આવયો છે . www.socialcm.wordpress.com/
  21. 21. • બાળક િશકણથી વંચ ીત િહીજય તો કે િ લીક વખત ચોિી, લુિ ,નશીલા પદાથત ન ી હે િ ાફે િ ી જવી અિનષિ પવિૃ ત કિવા લાગે છે . ૃ• વદ ો અને િન:સહાયનુ ં િકણ ૃ• વદ ો અને િન:સહાય વયિિતની સમસયાનો પશન િવિવયાપી છે .• આ પશન વયિિતગત છે .પણ આવા લોકો સમગ સમાિ માિે www.socialcm.wordpress.com/ િચં ત ાનો િવષય છે .
  22. 22. • ઇ.સ.1999 વષત ને આતિ િાષટીય વદ વષત તિીકે ૃ ઘોિષત કિવામાં આવયું છે . ૃ• ભાિત સિકાિે ઇ .સ.1999માં વદ ો માિે િાષટીય નીિત નકી કિી છે . ૃ• વદ ોની સમસયાઓ• વયિિતની ઉમિ વધતા શાિીિિક અને માનિસક શિિત ઓછી થતી જય છે . તે થ ી કું ટું બ પતયે ન ુ ં યોગદાન ઓછં થત ું જય www.socialcm.wordpress.com/ છે .તે થ ી તે ન ી પિતષઠા ઓછી થતી જય છે .
  23. 23. • વધતા િતા વયિિતવાદ અને ભૌિતકવાદને કાિણે વદ ૃ વયિિતના માન-સનમાન ઓછા થતા જય છે .• કું ટું બ ો િવભિત થતા વદ ોની સમસયામાં વધાિોથયો ૃ છે .• તે મ ને ઘિડા ઘિમાં િહે વ ાની ફિિ પડે છે . ૃ• જયાિે વદ ોને સને હ , હુ ં ફ ની િરિ હોય છે .તયાિે તે ઉપે ક ા અને િન:સહાયની િસથિત અનુભ વે છે . ૃ• એકલા િહે ત ા વદ ોની સલામતીની સમસયા આજ વધતી જય છે . www.socialcm.wordpress.com/
  24. 24. ૃ• વદ ોની સલામતી અને િકણ માિે ખાસ પગલા લે વ ા િોઇએ. ૃ• પિં પ િાગત વયવસાયમાંથ ી િનવત થતા લોકો માિે પે શ ન યોિના હોવી િોઇએ ૃ• એકલા િહે ત ા વદ વયિિતએ નજકના પોલીસ સિે શ ને નોધણી કિાવવી િોઇએ.• વદ ોએ પણ અિસ પિસ મળતા િહે વ ું િોઇએ અને ૃ મુશ કે લ ીમાં સહાયભત થવું િોઇએ ૂ www.socialcm.wordpress.com/
  25. 25. • િવકલાં ગ• જ વયિિત શાિીિિક અથવા માનિસક કિતઓથી પીડાતી હોય તે મ ને સામાનય િીતે િવકલાં ગ કહે વ ાય છે .• િવકલાં ગ ના બે પકાિ છે .• (1) શાિીિિક –• બહે િ ા મક બિધિ,ને ત િહન કે હાડકાંન ી િવકૃ િ ત ૂ ધિાવનાિ શાિીિિક િવકલાંગ કહે વ ાય. www.socialcm.wordpress.com/
  26. 26. • (2) માનિસક -• મંદ બુિ દ,માનિસક બીમાિી કે મગિના લકવાગસત લોકોને માનિસક િવકલાંગ કહે વ ાય.• આવી િવકલાં ગ તાના કાિણે કે િ લીક વખત તે ઓ સામાિિક ૃ ુ ઉપે ક ા, ધણ ા અને તચ છાતાની લાગણી અનુભ વે છે .• તે થ ી તે મ ના પતયે ન ો આપણો વયવહાિ હુ ં ફ ાળો અને માનવીય હોવો િોઇએ.• િવકલાં ગ તા એક િવિ વયાપી સમસયા છે . www.socialcm.wordpress.com/
  27. 27. • િવિમાં 50 કિોડ જિલા િવકલાંગ લોકો છે .• ભાિતમાં સવા કિોડ જિલા િવકલાંગ ો છે .• ભાિતની કુલ વસતીનાઅ 1.8% જિલા િવકલાં ગ લોકો છે .• સંય ુિ ત િાષટસંઘે ઇ.સ.1981 ના વષત ને આતિ િાષટીય િવકલાંગ વષત તિીકે ઘોિષત કુ છે .• ઇ.સ.1983 થી ઇ.સ.1992 ના દસકાને િવકલાંગ દસકા તિીકે ઘોિષત કો છે . www.socialcm.wordpress.com/
  28. 28. • ભાિતમાં િવકલાં ગ ના િહતોના િકણ માિે ન ા કાયદા• ઇ.સ.1992નો િવકલાંગ પુન વાત સ માિે ન ો કાયદો• ઇ.સ.1995 નો િવકલાંગ ને સમાન તકો, અિધકાિો અને તે મ ની સહભાિગતા સંબ ંધે ન ો કાયદો• ઇ.સ. 1999 નો િવકલાંગ તાથી પીડાતી વયિિતઓ ના કલયાણ માિે િાષટીય પંચ માિે ન ો કાયદો www.socialcm.wordpress.com/
  29. 29. • ભાિતમાં આ કાયદાના આધાિે નીચે ન ા પગલા ભિવામાં આવયા છે .• સિકાિી નોકિીઓમાં 3% અનામત બે ઠ કોની િોગવાઇ• જહે િ અને ખાનગી સંસ થાઓમાં 5% નોકિી િાખવામાં આવે તે માિે પોતસાહન• 18 વષત ન ી વય સુધ ી તમામ િવકલાં ગ ને િન:શુ લ ક િશકણ• મકાન, વે પ ાિ, ફે ક િિી જવી સંસ થાઓ માિે િાહત દિે ૂ િમીનનો પિ ી પાડવામાં આવે છે . www.socialcm.wordpress.com/
  30. 30. • િવકલાં ગ ો માિે ખાસ િોિગાિ કાયાત લયો , વીમાની પૉલીસીઓ અને બે ક ાિી ભથથાંન ી વયવસથા કિવી.• િવકલાં ગ ોના કલયાણ માિે એક મુખ ય કિમશનની િનયુિ િત કિવી અને તે મ નાં િહતો અને હકોના િકણની િવાબદાિી ઉઠાવવી.• અસામાિિક પવિૃ તઓ• સમાિ અને કાયદા દાિા પિતબંિ ધત વયિિત કે ૂ સમહ ની www.socialcm.wordpress.com/ વત ત ણ કને અસામાિિક પવિૃ ત કહે શે . ુ
  31. 31. • અસામાિિક પવિૃ તઓ• ભષટાચાિ, દાણચોિી ,સંગ ાહાખોિી, કાળાબજિ, કાળં નાં ણ ુ ં , નશીલા પદાથો, દવાઓ અને શસોની ગે િ કાયદે હે િ ફે િ જવી ૃ અસામાિિક પવત ી છે .• ભષટાચાિ• સાવત િ િનક હોદાનો વયિિતગત લાભ લે વ ા માિે ઉપયોગ એિલે ભષટાચાિ િવિ વયાપી અસામાિિક પવિૃ ત છે .• ભષટાચાિ એ એક www.socialcm.wordpress.com/
  32. 32. • પદ અને સતાના દુિ ઉપયોગમાં થ ી ભષટાચાિ ઉદભવે છે .• ભષટાચાિમાં ભે િ સોગાદ, છે ત િિપં ડ ી , પકપાતી વલણનો સમાવે શ થાય છે .• આજ ભષટાચાિ સમાિના દિે ક કે તે કોઇ ને કોઇ સવરપે િોવા િોવા મળે છે .• ભષટાચાિથી કાળં નાંણ ું સજ ત ય છે .જ િાષટના િવકાસને અવિોધે છે .• લોકશાહીના પાયા િનબત ળ બનાવે છે . તથા સામાિિક અને www.socialcm.wordpress.com/
  33. 33. • કાયદા અને સતાની સવોચચતા અને િવિસનીયતા ઓછી કિે છે .• ભષટાચાિીને િાષટદોિહ ગણવો િોઇએ• ટાનસપિનસી ઇનટને શ નલ િવિભિમાં સાવત િ નીક સતિે ભષટાચાિની તપાસ કિીને કા દે શ માં કે િ લો ભષટાચાિ છે . તે ન ો અહે વ ાલ બહાિ પાડે છે .• ઇ.સ.2000 માં િવિના 90 દે શ ોમાં ભાિતનુ ં સથાન 69 મું હતું www.socialcm.wordpress.com/
  34. 34. • એિશયામાં સૌથી ઓછો ભષટાચાિ િસં ગ ાપુિ માં છે .• પછી હોગકોગ અને જપાન આવે છે .• િવિમાં નિહવત ભષટાચાિ ધિાવતા પાં ચ દે શ ો િફનલે ન ડ, ડે ન માકત , નયુિ ઝલે ન ડ, િસવડન અને કે ને ડ ા છે .• સિકાિના ભષટાચાિ િોકવાના ઉપાયો• ઇ.સ.1988 નો ભષટાચાિ િવિોિધ િનયમન• આ િનયમ પમાણે સાવત િ િનક જવન શુ દ કિવા માિે સતા,પદનો દુિ ઉપયોગ અને આવક કિતાં વધુ સંપ િત િાખવી એ િશકાપાત ગુન ો છે . www.socialcm.wordpress.com/
  35. 35. • ઇ.સ.1964 માં કે ન દીય લાંચ રુ શ વત બયુિ ોની સથાપના• કે ન દીય લાંચ રુ શ વત બયુિ ો સિકાિી કમત ચ ાિીઓ િવરુ ધ ભષટાચાિના કે સ ોની તપાસ કિે છે . અને ગુને ગ ાિ સાિબત થાય તો સજ કિે છે .• દિે ક િાજયે નાગિિક માગત દ િશિ ક ા બહાિ પાડી છે .• નાગિિક માગત દ િશિ ક ાનોઉદે શ – નાગિિકોએ શું કિવું અને શું ન કિવું તે ન ુ ં માગત દ શત ન પુરુ પાડે છે .તથા લોકોમાં જગિૃ ત લાવવાનુ ં કામ કિે છે . www.socialcm.wordpress.com/

×