Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Xuongorang

363 views

Published on

Xuong o rang (alveolar bone)

Published in: Health & Medicine
  • Be the first to comment

Xuongorang

  1. 1. Bs. Leâ Haûi Trieàu
  2. 2. I. ÑAÏI CÖÔNG VEÀ MOÂ XÖÔNG. 1.1 Chaát neàn xöông. 1.2 Caùc loaïi teá baøo xöông. 1.3 Maøng xöông vaø tuûy xöông. 1.4 Caùc loaïi xöông. II. XÖÔNG OÅ RAÊNG. 2.1 Xöông oå chính danh. 2.2 Xöông naâng ñôõ. 2.3 Ñaëc ñieåm X quang cuûa xöông oå R. 2.4 Maøo xöông oå R. 2.5 Thaàn kinh chi phoái xöông oå R. 2.6 Söï cung caáp maùu cho xöông oå R. 2.7 Heä thoáng baïch huyeát cuûa xöông oå R. NOÄI DUNG
  3. 3. III. CAÁU TRUÙC HOÙA & TAÙI CAÁU TRUÙC XÖÔNG. IV. ÑIEÀU HOØA TAÏO XÖÔNG, HUÛY XÖÔNG. V. NHÖÕNG THAY ÑOÅI CUÛA XÖÔNG OÅ R THEO TUOÅI TAÙC. VI. XÖÔNG OÅ R TRONG BEÄNH LYÙ. VII. THUÛ THUAÄT TAÙI TAÏO XÖÔNG. TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. NOÄI DUNG
  4. 4.  Xöông laø moät moâ lieân keát ñaëc bieät ñaõ bò canxi hoùa vaø coù caáu truùc daïng laù.  Caáu taïo goàm: teá baøo (TB) &ø chaát neàn ngoaïi baøo xöông. o TB xöông: taïo coát baøo, coát baøo, huûy coát baøo. o Chaát neàn ngoaïi baøo xöông = chaát neàn xöông = chaát caên baûn xöông: chaát caên baûn + sôïi lieân keát.  Laù xöông (Lamella) laø ñôn vò caáu taïo cuûa moâ xöông, goàm TB xöông vaø chaát neàn xöông. Xöông luoân ñöôïc taïo bôûi caùc laù xöông xeáp song song vaø dính chaët nhau cho duø caáu taïo ñaïi theå laø ñaëc hay xoáp. I. ÑAÏI CÖÔNG VEÀ MOÂ XÖÔNG
  5. 5. 1.1 CHAÁT NEÀN XÖÔNG Thaønh phaàn hoùa hoïc: Voâ cô (65%): thaønh phaàn voâ ñònh hình laø muoái Phosphate canxi Ca9(PO4)6 vaø thaønh phaàn tinh theå Hydroxyapatite Ca5(PO4)3OH. Höõu cô (35%): o Collagen (chuû yeáu laø sôïi collagen Type I): 88% - 89%. o Khoâng collagen: 11% - 12%. -Glycoproteins 6.5% - 10% -Proteoglycans 0.8% -Sialoproteins - 0.35% -Lipids - 0.4%
  6. 6.  Chæ moät nhoùm nhoû caùc BMPs (Bone morphogenetic proteins), ñaùng chuù yù laø BMP 2,4,6,7,9 coù hoaït tính kích taïo xöông (osteoinductive activity).  Maëc duø möùc ñoä khoaùng hoùa cao nhöng xöông luoân ñoåi môùi veà thaønh phaàn caùc chaát, luoân luoân coù hieän töôïng huûy xöông vaø taïo xöông trong cô theå ôû moïi thôøi ñieåm, keå caû khi lôùn tuoåi.
  7. 7. Osteocalcin – coøn ñöôïc goïi laø Bone gamma-carboxyglutamate protein (BGLAP hoaëc BGP), laø moät protein khoâng collagen ñöôïc tìm thaáy trong xöông vaø ngaø R. Noù ñöôïc tieát ra duy nhaát bôûi taïo coát baøo.  Söï toång hôïp cuûa noù phuï thuoäc vaøo vitamin K.  Quan troïng trong quaù trình khoaùng hoùa xöông vaø caân baèng noäi moâi ion canxi. Osteonectin – moät glycoprotein trong xöông, lieân keát vôùi canxi. Noù ñöôïc tieát ra bôûi taïo coát baøo trong söï hình thaønh xöông, khôûi ñaàu söï khoaùng hoùa vaø thuùc ñaåy hình thaønh caùc tinh theå chaát khoaùng.  Osteonectin cuõng laøm taêng saûn xuaát vaø taêng hoaït ñoäng cuûa matrix metalloproteinases (MMP), moät hoï enzyme quan troïng ñeå caùc teá baøo ung thö lan traøn vaø di caên trong xöông. Osteopontin (OPN) - coøn ñöôïc goïi laø bone sialoprotein I (BSP-1 hoaëc BNSP) – coù vai troø trong khoaùng hoùa & taùi caáu truùc xöông.
  8. 8.  Caùc TB tieàn taïo xöông (Osteoprogenitor cells): caùc TB trung moâ chöa bieät hoùa vaø caùc TB goác taïo maùu – trong moät soá tröôøng hôïp chuùng phaân chia vaø bieán ñoåi thaønh taïo coát baøo/nguyeân baøo xöông (osteoblasts) vaø huûy coát baøo (osteoclasts). 1.2 CAÙC LOAÏI TEÁ BAØO XÖÔNG
  9. 9. TB lieân keát xöông TB taïo cô TB môõ Tieàn nguyeân baøo suïn TB goác trung moâ TB goác taïo maùu Tieàn taïo coát baøo Taïo coát baøo Coát baøo Tieàn huûy coát baøo TB tieàn thaân huûy coát baøo Huûy coát baøo khoâng hoaït ñoäng Huûy coát baøo hoaït ñoäng
  10. 10.  TB goác trung moâ caàn 2 yeáu toá ñeå bieät hoùa thaønh taïo coát baøo laø Runx2 vaø osterix.  Runx2 laø moät yeáu toá phieân maõ chính, lieân quan ñeán söï bieät hoùa cuûa taïo coát baøo.  β-catenin laø moät tieåu ñôn vò cuûa cadherin protein complex, hoaït ñoäng nhö moät chaát daãn truyeàn tín hieäu noäi baøo theo con ñöôøng tín hieäu Wnt.  Colony stimulating factor 1 (CSF1) coøn ñöôïc goïi laø macrophage colony-stimulating factor (M-CSF), laø moät cytokine, coù aûnh höôûng ñeán caùc TB goác taïo maùu ñeå bieät hoùa thaønh ñaïi thöïc baøo hoaëc caùc loaïi TB khaùc coù lieân quan.
  11. 11. RANKL (Receptor Activator of Nuclear factor kappa-B Ligand) Thaønh vieân cuûa gia ñình cytokine TNF (yeáu toá hoaïi töû u: tumor necrosis factor). Coøn ñöôïc goïi laø –  Tumor necrosis factor ligand superfamily member 11 (TNFSF11),  TNF-related activation-induced cytokine (TRANCE),  Osteoprotegerin ligand (OPGL), vaø  Osteoclast differentiation factor (ODF): yeáu toá bieät hoùa huûy coát baøo.
  12. 12. RANKL  Laø moät ligand bieåu hieän trong tuûy xöông ôû möùc thaáp, noù ñoùng vai troø quan troïng ñoái vôùi chuyeån hoùa xöông, phaân töû gaén treân beà maët naøy (coøn goïi laø CD254) ñöôïc tìm thaáy treân beà maët taïo coát baøo.  Kích thích söï bieät hoùa cuûa huûy coát baøo vaø söï huûy xöông (Lacey vaø cs 1998 , Kong vaø cs1999).  RANKL khi gaén vôùi receptor RANK (treân beà maët huûy coát baøo) => kích hoaït hoaït ñoäng huûy xöông.  Anti-RANKL antibody = Denosumab.
  13. 13. RANK (Receptor Activator of Nuclear factor kappa-B)  Thaønh vieân cuûa gia ñình cytokine TNFR (tumor necrosis factor receptor).  Coøn ñöôïc goïi laø receptor TRANCE hoaëc TNFRSF11A.  RANK laø receptor cuûa ligand RANKL, moät phaàn cuûa con ñöôøng tín hieäu RANK/RANKL/OPG ñieàu hoøa söï bieät hoùa vaø hoaït hoùa huûy coát baøo.
  14. 14. OSTEOPROTEGERIN (OPG)  Laø moät receptor cytokine, moät thaønh vieân cuûa gia ñình receptor TNFR.  Coøn goïi laø osteoclastogenesis inhibitory factor (OCIF), hoaëc tumor necrosis factor receptor superfamily member 11B (TNFRSF11B).  Hoaït ñoäng nhö moài nhöû (decoy) vaø ngaên chaën söï gaén dính giöõa RANKL vaø RANK, do ñoù ngaên caûn söï huûy xöông.
  15. 15. OPG caïnh tranh vôùi RANK trong vieäc lieân keát vôùi RANK => ÖÙc cheá huûy xöông. Taïo xöông Huûy xöông Beà maët xöông
  16. 16. Taïo coát baøo (Osteoblasts):  Nguoàn goác: töø TB trung moâ ña naêng CHÖA BIEÄT HOÙA hoaëc töø caùc TB quanh maïch maùu (Pericytes).  Tieát ra caû khung xöông “collagen (collagen type 1) vaø khoâng collagen”– OSTEOID . Sau khi ñaõ taïo ra khung xöông, taïo coát baøo töï naèm trong caùc hoác xöông vaø trôû thaønh coát baøo.  Osteoblasts coù chöùa 1 löôïng cao alkaline phosphatase (ALP) treân maøng baøo töông beân ngoaøi cuûa chuùng - ñöôïc cho laø goùp phaàn vaøo söï khôûi ñaàu khoaùng hoùa xöông.  Trong quaù trình taïo xöông, osteoblasts tieát ra caùc yeáu toá taêng tröôûng (GF): BMP, PDG-F, IGF, TGF-β. 1.2 CAÙC LOAÏI TEÁ BAØO XÖÔNG
  17. 17. Taïo coát baøo: hình vuoâng, baàu duïc, thaùp, nhaân troøn. Hieän dieän nhieàu treân beø xöông ñang ñöôïc hình thaønh.
  18. 18. Chöùc naêng cuûa taïo coát baøo:  Ñieàu hoøa (laøm giaûm vaø laøm taêng) huûy xöông vaø taïo ra khung xöông (Mackie, 2003).  Taùi caáu truùc xöông (Bone remodeling) vaø chuyeån hoùa chaát khoaùng.  Khoaùng hoùa xöông môùi.  Tieát ra collagen type I, collagen type V, osteonectin, osteopontin, RANKL, osteoprotegerin, vaø caùc yeáu toá taêng tröôûng.  Tieát ra Osteocalcin vaø CBFA1.  Chöùa chaát alkaline phosphatase .  Nhaän bieát tín hieäu huûy xöông vaø truyeàn ñeán huûy coát baøo.  CBFA-1: ñieàu hoøa söï bieåu hieän (expression) cuûa osteoprotegerin.
  19. 19. Coát baøo (Osteocytes) : TB thaàn kinh cuûa xöông • Soá löôïng nhieàu nhaát. Naèm vuøi hoaøn toaøn trong chaát neàn xöông. • Nguoàn goác: töø taïo coát baøo. • Coù theå noái vôùi nhau vaø vôùi caùc TB khaùc treân beà maët xöông bôûi caùc nhaùnh baøo töông (dendritic process) naèm trong vi quaûn xöông (canaliculi). 1.2 CAÙC LOAÏI TEÁ BAØO XÖÔNG
  20. 20. Coát baøo (Osteocytes) : TB thaàn kinh cuûa xöông • Coù vai troø trong caân baèng noäi moâi canxi. • Trao ñoåi caùc thoâng ñieäp chuyeån hoùa vaø sinh hoùa giöõa doøng maùu vaø vi quaûn xöông. • Taùc duïng nhö taùc nhaân thuï caûm (mechanosensors) chæ daãn osteoclasts nôi ñeå huûy xöông vaø osteoblasts nôi naøo vaø khi naøo taïo xöông (Boulpaep & Boron 2005, Manolagas 2000 ).
  21. 21. Coát baøo: hình baàu duïc, coù caùc nhaùnh baøo töông, baøo quan keùm phaùt trieån.
  22. 22. Huûy coát baøo (Osteoclasts): 2-10 hoaëc ñeán 50 nhaân. Ñöôøng kính 40 - 100 microns. Coù nhieàu ty theå, lysozomes, khoâng baøo & 1 ít löôùi noäi baøo. Nguoàn goác: töø moät doøng Mono baøo trong tuûy xöông. Hoaït ñoäng döôùi söï kieåm soaùt cuûa PTH. Naèm aùp vaøo beà maët xöông, trong caùc khuyeát Howship. Loaïi boû khung voâ cô/khoaùng. Tieâu huûy khung höõu cô. 1.2 CAÙC LOAÏI TEÁ BAØO XÖÔNG
  23. 23. Mono baøo moâ Mono baøo maùu
  24. 24. TB lieân keát xöông (Bone lining cells): Töông töï coát baøo – töùc laø osteoblasts khoâng bò vuøi trong xöông môùi taïo thaønh, naèm treân maët ngoaøi cuûa xöông ….. khi söï taïo xöông taïm ngöng. 1.2 CAÙC LOAÏI TEÁ BAØO XÖÔNG
  25. 25. Maïch maùu Huûy coát baøo Taïo coát baøo Chaát daïng xöông Xöông khoaùng hoùa Coát baøo TB tieàn taïo xöông Tieàn huûy coát baøo TB lieân keát xöông 1.2 CAÙC LOAÏI TEÁ BAØO XÖÔNG
  26. 26. 1.3 MAØNG XÖÔNG VAØ TUÛY XÖÔNG Maøng xöông:  Taát caû caùc loaïi xöông ñeàu coù maøng ngoaøi xöông (ngoaïi coát maïc) bao boïc.  Maøng trong xöông (noäi coát maïc): loùt loøng oáng tuûy, keå caû loøng oáng Havers vaø caùc vaùch xöông xoáp. Tuûy xöông:  Tuûy taïo coát  Tuûy taïo maùu  Tuûy môõ  Tuûy xô
  27. 27. 1.4 CAÙC LOAÏI XÖÔNG (ôû möùc ñoä vi theå) 1. Xöông laù (lamellated bone): xöông tröôûng thaønh. o Xöông ñaëc (compact bone). o Xöông xoáp (spongy bone/cancellous bone). 2. Xöông non (woven bone): xöông chöa tröôûng thaønh khi ñang trong giai ñoaïn laønh thöông hay taùi sinh. 3. Xöông boù (Bundle bone): chöùa caùc sôïi Sharpey cuûa daây chaèng nha chu.
  28. 28. Xöông non (Woven bone) Ñöôïc tìm thaáy ôû caùc khu vöïc maø nôi ñoù xöông ñöôïc laéng ñoïng laàn ñaàu tieân trong moät vò trí môùi:  Xöông cuûa baøo thai (Embryonic bone).  Can xöông (callus) cuûa xöông gaõy.  OÅ R ñang laønh thöông sau nhoå R.
  29. 29. Xöông non (Woven bone)  Söï saép xeáp cuûa caùc sôïi collagen khoâng theo quy luaät.  Coát baøo: soá löôïng lôùn, kích thöôùc lôùn, saép xeáp khoâng theo quy luaät.  Taêng thaønh phaàn höõu cô, giaûm thaønh phaàn voâ cô, do ñoù noù thaáu quang treân X quang.  Loaïi xöông naøy bò tieâu hoaøn toaøn vaø ñöôïc thay theá baèng xöông laù.  Taïo thaønh vôùi toác ñoä raát nhanh (30-60mm/ngaøy) vaø tieâu ñi cuõng raát nhanh.  Giöõ vai troø chuû yeáu trong söï laønh thöông.
  30. 30.  Moät thaønh phaàn cuûa xöông haøm, taïo ra vaø naâng ñôõ oå huyeät R. (Clinical Periodontology and Implant Dentistry- J. Lindhe)  Xöông oå R cuøng vôùi xeâ maêng chaân R vaø daây chaèng nha chu taïo thaønh boä maùy baùm dính (attachment apparatus) cuûa R. II. XÖÔNG OÅ R (ALVEOLAR BONE)
  31. 31. XÖÔNG OÅ R XÖÔNG NEÀN XÖÔNG HAØM Treân thöïc teá, 2 thaønh phaàn naøy khoâng coù ranh giôùi.
  32. 32. Caáu truùc cuûa xöông oå R goàm 2 thaønh phaàn: 1. Xöông oå chính danh. 2. Xöông naâng ñôõ o Xöông voû. o Xöông xoáp. 1 – XƯƠNG Ổ CHÍNH DANH 2 –XƯƠNG NÂNG ĐỠ A –XƯƠNG VỎ (XƯƠNG ĐẶC) B –XƯƠNG XỐP Mào xương ổ 1.5 - 2 mm C.E.J.
  33. 33. 2- Vaùch chaân R 1- Xöông oå chính danh 3- Xöông vaùch R 4
  34. 34.  Taïo thaønh khi R moïc ñeå cung caáp söï baùm dính vaøo xöông cho daây chaèng nha chu ñang hình thaønh, bieán maát daàn sau khi maát R.  Phaùt trieån vaø traûi qua taùi caáu truùc (remodeling) cuøng vôùi söï hình thaønh cuûa R, do ñoù noù laø caáu truùc xöông phuï thuoäc R.  Hình daïng, kích thöôùc, vò trí vaø chöùc naêng cuûa R quyeát ñònh hình thaùi hoïc cuûa xöông oå.  Xöông oå R coøn ñöôïc goïi laø xöông chöùc naêng (functional bone) do noù nhaïy caûm vôùi nhöõng thay ñoåi chöùc naêng. Xöông oå R (alveolar bone)
  35. 35. Ngoaïi bì cuûa cung mang 1 Maàm R Ngoaïi trung moâ töø maøo TK Cô quan men Nhuù raêng Bao raêng Chaân R Men Thaân R Ngaø Tuûy Xeâ maêng Xöông oå R Baùm dính bieåu moâ Nguyeân baøo ngaø Nguyeân baøo xeâ maêng Nguyeân baøo xöông TB trung moâ chöa bieät hoùa Nguyeân baøo sôïi Bao chaân R Hertwig BM men lôùp trong BM men lôùp ngoaøi Löôùi tb sao Taàng trung gian Vaønh coå BM men thoaùi hoùa Nguyeân baøo men Nguoàn goác Thaønh phaàn cuûa maàm raêng Teá baøo cuûa maàm raêng Saûn phaåm Daây chaèng NCNguyeân baøo sôïi
  36. 36. SÖÏ PHAÙT TRIEÅN CUÛA XÖÔNG OÅ R
  37. 37. SÖÏ PHAÙT TRIEÅN CUÛA XÖÔNG OÅ R TK R döôùi Xöông haøm döôùi Xöông haøm döôùi Suïn Meckel R ñang phaùt trieån Gaàn cuoái thaùng thöù 2 cuûa phoâi, xöông haøm döôùi vaø xöông haøm treân hình thaønh moät raõnh, môû veà phía beà maët xoang mieäng. Khi maàm R baét ñaàu phaùt trieån, vaùch xöông hình thaønh daàn daàn. Xöông oå R baét ñaàu phaùt trieån thaät söï trong luùc moïc R.
  38. 38.  Moät phieán xöông ñaëc, moûng xung quanh chaân R, cho caùc sôïi daây chaèng nha chu baùm vaøo.  Giaûi phaãu goïi laø – laù saøng (cribriform plate) do coù nhieàu loå thuûng cho daây thaàn kinh vaø maïch maùu ñi vaøo daây chaèng nha chu.  Moâ hoïc goïi laø – xöông boù (bundle bone) do noù bò caùc boù sôïi collagen cuûa daây chaèng nha chu (sôïi Sharpey) gaén vaøo.  X quang goïi laø – phieán (laù) cöùng (lamina dura) do noù caûn quang hôn xöông naâng ñôõ xung quanh. 2.1. Xöông oå chính danh (Alveolar bone proper):
  39. 39. - Goàm xöông laù (lamellated bone) vaø xöông boù (bundle bone). 2.1. Xöông oå chính danh (Alveolar bone proper): Gai nöôùu Vaùch chaân R Beø xöông ngang Sôïi xuyeân vaùch Xöông boù Xöông vaùch R Tuûy môõ
  40. 40. 2.2. Xöông naâng ñôõ: Phaàn xöông xung quanh xöông oå chính danh, naâng ñôõ oå R. Goàm 2 phaàn: a. Baûn xöông voû (baûn ngoaøi & trong). b. Xöông xoáp. Xöông voû Xöông xoáp Beø xöông xoápBaûn xöông trong Baûn xöông ngoaøi
  41. 41. 2.2. Xöông naâng ñôõ: a. Baûn xöông voû: (daøy 1.5-3mm ôû vuøng R sau vaø ôû vuøng R tröôùc thì ñoä daøy thay ñoåi) - Laø xöông ñaëc (compact bone), taïo thaønh baûn ngoaøi vaø baûn trong cuûa xöông oå R. - Noù lieân tuïc vôùi xöông neàn cuûa xöông haøm, ôû haøm döôùi daøy hôn ôû haøm treân. Daøy nhaát laø ôû vuøng R sau haøm döôùi, ñaëc bieät laø ôû maët ngoaøi. - ÔÛ haøm treân, baûn xöông ngoaøi coù nhieàu loå thuûng nhoû cho maïch maùu vaø maïch baïch huyeát ñi qua. ÔÛ haøm döôùi, baûn naøy daøy ñaëc.
  42. 42. Caùc laù xöông (Lamella) saép xeáp theo 3 kieåu :  Laù voøng (circumferential lamellae): o Laù voøng ngoaøi: döôùi maøng xöông ngoaøi. o Laù voøng trong: keá maøng xöông trong.  Laù keõ (Interstitial lamellae): ngaên caùch caùc heä thoáng Havers vôùi nhau.  Heä thoáng Havers (hay osteons). 2.2 Xöông voû naâng ñôõ : moâ hoïc
  43. 43.  Heä thoáng Havers: caùc laù xöông xeáp thaønh nhöõng voøng ñoàng taâm, taïo thaønh nhöõng caáu truùc ñaëc bieät coù daïng hình truï.  ÔÛ chính giöõa khoái truï laø oáng Havers chöùa maïch maùu vaø moâ lieân keát.  Caùc oáng Havers vaø oáng Volkman taïo thaønh moät keânh lieân tuïc => caùc keânh nuoâi döôõng. Laù xöông keõ Maøng xöông ngoaøi Heä thoáng Havers Maøng xöông trong Beø xöông xoáp Hoác xöông OÁng Volkmann OÁng Havers Mao maïch Laù xöông ñoàng taâm
  44. 44. HOÁC XÖÔNG (Lacunae) Heä thoáng Havers LAÙ XÖÔNG (LAMELLA) OÁng Havers Coát baøo (naèm trong hoác xöông) Maïch maùu
  45. 45. PDL: daây chaèng nha chu. Sôïi Sharpey (muõi teân). Bundle bone: xöông boù. HS: heä thoáng Havers.
  46. 46. 2.2. Xöông naâng ñôõ: b. Xöông xoáp: - Laáp ñaày vuøng giöõa 2 baûn xöông voû vaø xöông oå chính danh. - Xöông naâng ñôõ moûng ôû vuøng R tröôùc cuûa caû 2 haøm, vì vaäy xöông xoáp thöôøng khoâng ñöôïc tìm thaáy ôû ñaây.
  47. 47. 2.2. Xöông naâng ñôõ: b. Xöông xoáp:  Moâ hoïc: Xöông xoáp: laù xöông taïo thaønh moät heä thoáng vaùch moûng, khoâng ñeàu ñöôïc goïi laø beø xöông (trabecula), xeáp theo nhieàu höôùng khaùc nhau vaø coù theå noái vôùi nhau. Giöõa caùc beø xöông coù nhöõng hoác chöùa tuûy xöông. Beø xöông Khoang tuûy
  48. 48. Xöông xoáp Xöông voû ngoaøi
  49. 49. Xöông xoáp Xöông boù Ngaø Daây chaèng nha chu
  50. 50. AB: Xöông oå chính danh. AC: Maøo xöông oå. S: Xöông xoáp. PDL: Daây chaèng nha chu. C: Raêng nang. I: Raêng cöûa. IDS: Xöông vaùch R
  51. 51. Xöông vaùch R vaø vaùch chaân R coù caùc keânh Zuckerkandl vaø Hirschfeld (caùc keânh nuoâi döôõng), nôi chöùa caùc ñoäng maïch, tónh maïch, maïch baïch huyeát vaø daây thaàn kinh. Keânh nuoâi döôõng Raêng
  52. 52. X quang cho pheùp phaân loaïi phaàn xöông xoáp (spongiosa) cuûa xöông oå R thaønh 2 loaïi chính: Type I: caùc beø xöông giöõa caùc R vaø giöõa caùc chaân R saép xeáp ñeàu ñaën theo chieàu ngang, gioáng nhö caùi thang (ladder). Thöôøng thaáy ôû haøm döôùi. Type II: caùc beø xöông naøy nhieàu, moûng manh, saép xeáp khoâng ñeàu ñaën. Thöôøng thaáy ôû haøm treân. Type II Type I 2.3 ÑAËC ÑIEÅM X QUANG CUÛA XÖÔNG OÅ R
  53. 53. Hình daïng cuûa maøo xöông oå treân X quang phuï thuoäc vaøo tö theá cuûa caùc R keá beân. Bình thöôøng, naèm caùch ñöôøng noái men-xeâ maêng 1.5-2mm, khoâng ñoåi. Lieân heä giöõa ñöôøng noái men-xeâ maêng cuûa caùc R keá beân vaø hình daïng cuûa maøo xöông oå. 2.4 MAØO (ÑÆNH) XÖÔNG OÅ R
  54. 54. 2.5 Thaàn kinh chi phoái xöông oå R Thaàn kinh chi phoái cho moä nha chu coù nguoàn goác töø daây thaàn kinh sinh ba (V). TK caèm TK R treân: Sau Giöõa Tröôùc TK döôùi oå maét TK sinh ba (V) TK mieäng TK löôõi TK R döôùi
  55. 55. 2.6 Söï cung caáp maùu cho xöông oå R ÑM caûnh ngoaøi ÑM maët ÑM löôõi ÑM R döôùi ÑM haøm treân ÑM maù ÑM khaåu caùi lôùn ÑM döôùi oå maét ÑM caèm ÑM döôùi löôõi ÑM döôùi caèm ÑM R treân sau
  56. 56. 2.7 Heä thoáng baïch huyeát cuûa xöông oå R Haïch coå saâu Haïch coå saâu Haïch döôùi caèm Haïch döôùi haøm Haïch nhò thaân- tónh maïch caûnh
  57. 57. III. CAÁU TRUÙC HOÙA XÖÔNG (BONE MODELING) & TAÙI CAÁU TRUÙC XÖÔNG (BONE REMODELING)  Xöông laø moät moâ ñoäng (dynamic tissue), luoân luoân thay ñoåi ñeå thích nghi vôùi caùc löïc chöùc naêng, di gaàn vaø moïc R.  Söï taïo xöông vaø huûy xöông xaûy ra lieân tuïc.  Xöông traûi qua 2 quaù trình caáu truùc vaø taùi caáu truùc vôùi nhöõng cô cheá rieâng bieät ñeå bieät hoùa caùc TB xöông, giuùp ñaït ñöôïc söï taïo xöông vaø/hoaëc laøm môùi xöông.  Hai quaù trình naøy phoái hôïp nhau trong quaù trình phaùt trieån cuûa xöông ñeå ñònh daïng xöông thích hôïp, duy trì noàng ñoä huyeát thanh cuûa caùc ion, vaø söûa chöõa caùc vuøng caáu truùc xöông bò toån thöông.
  58. 58. Caáu truùc (modeling) Taùi caáu truùc (remodeling) Huûy xöông vaø taïo xöông xaûy ra ñoäc laäp. Huûy xöông vaø taïo xöông xaûy ra song song. Aûnh höôûng ñeán kích thöôùc, hình daïng cuûa xöông. Aûnh höôûng ñeán maät ñoä, khoaùng hoùa vaø vi caáu truùc cuûa xöông. Xaûy ra trong thôøi gian raát daøi (khoaûng 18 naêm) vaø haøn gaén xöông khoaûng 1 naêm. Xaûy ra trong thôøi gian ngaén: huûy xöông caàn khoaûng 3 tuaàn, taïo xöông caàn ñeán 13 tuaàn. Döøng laïi ôû tuoåi 18-20 (tröôùc khi tröôûng thaønh). Dieãn ra lieân tuïc, suoát ñôøi, nhöng toác ñoä taùi caáu truùc giaûm daàn theo tuoåi taùc.
  59. 59. Taùi caáu truùc xöông (chu chuyeån xöông)  Söï chuyeån hoùa vaø ñoåi môùi xöông (huûy xöông cuõ/ xöông bò toån haïi, thay baèng xöông môùi) lieân tuïc, dieãn ra suoát caû ñôøi ngöôøi.  Xaûy ra theo trình töï 4 giai ñoaïn: o Khôûi ñoäng (Activation) . o Huûy xöông (Bone Resorption). o Taïm ngöøng (Reversal): ngaén. o Taïo xöông (Bone Formation). Khi giai ñoaïn taïo xöông hoaøn taát, xöông coù khoaûng thôøi gian baát ñoäng (Quiescence).
  60. 60. Khoaûng thôøi gian baát ñoäng (Quiescence) Caùc TB lieân keát xöông Taïo xöông môùi Khôûi ñoäng Huûy xöông Chaát daïng xöông Xöông môùi Xöông cuõ Taùi caáu truùc xöông (chu chuyeån xöông) Osteoclasts Osteoblasts Pre-osteoclasts
  61. 61. Caùc TB tham gia taùi caáu truùc xöông:  Huûy coát baøo  Taïo coát baøo  Coát baøo  TB lieân keát xöông vaø  Ñôn vò taùi caáu truùc (basic multicellular unit- BMU): moät nhoùm caùc huûy coát baøo vaø taïo coát baøo lieân quan ñeán quaù trình taùi caáu truùc xöông.
  62. 62. BONE COUPLING  Bone Coupling: laø quaù trình lieân keát söï huûy xöông vôùi söï taïo xöông theo khoâng gian vaø thôøi gian trong chu kì taùi caáu truùc xöông.  Söï taïo xöông xaûy ra ôû vò trí huûy xöông trong moãi chu kì taùi caáu truùc xöông ñeå duy trì vi caáu truùc caàn cho caùc tính chaát cô hoïc cuûa xöông. Ñieàu naøy ñaït ñöôïc thoâng qua söï truyeàn ñaït thoâng tin TB (cellular communication) ôû caùc möùc ñoä khaùc nhau.
  63. 63. Mesenchymal stem cell (MSC): TB goác trung moâ. Osteoclast-Osteoblast communication through Sema4D- Plexin B1
  64. 64. Caùc yeáu toá ñieàu hoøa taïo xöông 1. Yeáu toá taêng tröôûng coù nguoàn goác tieåu caàu (PDGF). 2. Yeáu toá taêng tröôûng gaén heparin (HBGF). 3. Yeáu toá taêng tröôûng gioáng insulin (IGF). 4. Yeáu toá taêng tröôûng chuyeån daïng (TGF). 5. Protein sinh hình thaùi xöông (BMP: Bone morphogenic protein). IV. ÑIEÀU HOØA TAÏO XÖÔNG, HUÛY XÖÔNG
  65. 65. 1. Interleukin -1 (IL -1). 2. IL- 6. 3. Yeáu toá hoaïi töû u (TNF) & Lymphotoxins. 4. Gamma interferon. 5. CSF (Colony stimulating factors). 6. Prostaglandin & chaát chuyeån hoùa khaùc cuûa Arachidonic acid. Caùc yeáu toá ñieàu hoøa huûy xöông IV. ÑIEÀU HOØA TAÏO XÖÔNG, HUÛY XÖÔNG
  66. 66. Ñieàu hoøa chuyeån hoùa xöông bôûi hormones 1. PTH (Parathyroid hormone). 2. Calcitriol (1,25- Dihydroxy vitamin D3). 3. Calcitonin. 4. Estrogen.
  67. 67. V. THAY ÑOÅI THEO TUOÅI TAÙC CUÛA XÖÔNG OÅ R Nhöõng thay ñoåi ôû xöông oå R theo tuoåi taùc cuõng gioáng nhö caùc xöông coøn laïi cuûa boä xöông.  Beà maët xöông khoâng ñeàu ñaën.  Caùc sôïi collagen gaén vaøo xöông oå R ít hôn.  Loaõng xöông.  Maùu nuoâi döôõng keùm.  Xöông xoáp naâng ñôõ: beø xöông moûng, khoang tuûy roäng.  Tuûy xöông thaâm nhieãm môõ. BEØ XÖÔNG TUÛY MÔÕ
  68. 68.  Maøo xöông oå coù höôùng doác veà phía xa do R coù xu höôùng nghieâng gaàn (R sau). V. THAY ÑOÅI THEO TUOÅI TAÙC CUÛA XÖÔNG OÅ R
  69. 69.  Maát R => tieâu xöông oå o TK R döôùi gaàn bôø treân cuûa xöông haøm döôùi hôn. o Saøn xoang haøm gaàn vôùi xoang mieäng. V. THAY ÑOÅI THEO TUOÅI TAÙC CUÛA XÖÔNG OÅ R
  70. 70. Caùc tình traïng coù lieân quan ñeán tieâu xöông oå : 1. Söï môû roäng cuûa vieâm nöôùu. 2. Chaán thöông khôùp caén. 3. Caùc yeáu toá toaøn thaân. 4. Vieâm nha chu. 5. AÙp xe nha chu. 6. Nhoài nheùt thöùc aên. 7. Phuïc hoài dö. 8. Nhoå R keá beân. 9. Haøm giaû khoâng khít saùt.
  71. 71. TIEÂU XÖÔNG DO SÖÏ MÔÛ ROÄNG CUÛA VIEÂM NÖÔÙU :  Nguyeân nhaân thöôøng gaëp nhaát cuûa tieâu xöông oå trong beänh nha chu laø söï môû roäng cuûa vieâm nöôùu vaøo trong moâ nha chu naâng ñôõ. Ñöôøng ñi cuûa vieâm nhieãm töø nöôùu vaøo trong moâ nha chu trong vieâm nha chu. A. (1) Nöôùu  xöông. (2) Xöông  daây chaèng NC. (3) Nöôùu  daây chaèng NC. B. (1) Nöôùu  maøng xöông. (2) Maøng xöông  xöông. (3) Nöôùu  daây chaèng NC.
  72. 72.  Söï lan traøn cuûa vieâm nhieãm töø nöôùu tröïc tieáp vaøo daây chaèng nha chu ít gaëp hôn.  Söï bieán ñoåi töø vieâm nöôùu thaønh vieâm nha chu coù lieân quan ñeán nhöõng thay ñoåi trong thaønh phaàn cuûa maûng baùm vi khuaån.  Trong giai ñoaïn tieán trieån, soá löôïng vi khuaån taêng leân.
  73. 73. Baùn kính hoaït ñoäng (Radius of action) cuûa maûng baùm  Garant & Cho: maûng baùm vi khuaån coù theå gaây ra tieâu xöông trong khoaûng töø 1.5 - 2.5 mm. Toác ñoä tieâu xöông  Loe & cs nghieân cöùu treân ngöôøi lao ñoäng Sri Lanka khoâng coù veä sinh R mieäng & khoâng coù chaêm soùc nha khoa thaáy raèng toác ñoä tieâu xöông trung bình laø khoaûng 0.2mm/naêm ôû maët ngoaøi & khoaûng 0.3mm/naêm ôû maët beân.
  74. 74. Caùc kieåu phaù huûy xöông trong beänh nha chu Tieâu xöông theo chieàu ngang (Horizontal bone loss)  Kieåu tieâu xöông thöôøng gaëp nhaát trong beänh nha chu.  Xöông giaûm chieàu cao nhöng ñöôøng vieàn vaãn gaàn vuoâng goùc vôùi beà maët R.
  75. 75. Caùc kieåu phaù huûy xöông trong beänh nha chu Bieán daïng xöông (Bone deformities)  Thaêm doø caån thaän & boäc loä baèng phaãu thuaät laø caàn thieát ñeå xaùc ñònh chính xaùc kích thöôùc cuûa khieám khuyeát.
  76. 76. Three wall defect Two wall defect One wall defect Combined defect Khieám khuyeát naøy ñöôïc phaân loaïi döïa vaøo soá löôïng vaùch xöông hieän dieän. Soá löôïng vaùch ôû phaàn choùp cuûa khieám khuyeát lôùn hôn phaàn nhai. Tieâu xöông theo chieàu doïc / daïng goùc
  77. 77. Tieâu xöông theo chieàu doïc / daïng goùc
  78. 78. Tieâu xöông kieåu mieäng nuùi löûa (Osseous craters). Loõm ôû ñænh xöông oå vuøng keõ R. Giôùi haïn ôû vaùch ngoaøi vaø vaùch trong. Nguyeân nhaân: - Tích tuï maûng baùm khoù laøm saïch ôû keõ R. - Ñoä loõm töï nhieân cuûa vaùch keõ R ôû R coái lôùn döôùi taïo thuaän lôïi cho söï hình thaønh maûng baùm. - Caáu truùc maïch maùu töø nöôùu ñeán maøo xöông oå – ñöôøng laây lan cuûa vieâm nhieãm.Thöôøng gaëp nhaát ôû xöông haøm döôùi– 62%. Ñöôøng vieàn xöông vuøng keõ R. A. Bình thöôøng. B. Daïng mieäng nuùi löûa. A B
  79. 79. Vieàn xöông loài (Bulbous bone contour) Loài xöông do söï thích nghi vôùi chöùc naêng. Thöôøng gaëp ôû xöông haøm treân.
  80. 80. Reverse Architecture Gaây ra do tieâu vaùch beân, vaùch ngoaøi vaø/hoaëc vaùch trong maø khoâng tieâu xöông vaùch R (radicular bone).
  81. 81. Gôø xöông (Ledges):  Bôø xöông daïng cao nguyeân (Plateau), gaây ra do tieâu caùc baûn xöông daøy.
  82. 82. Tieâu xöông vuøng cheõ
  83. 83. Phaân loaïi cuûa Glickman (1953) Ñoä I:  Coøn goïi laø sang thöông sôùm.  Tuùi treân xöông.  X quang: khoâng coù thay ñoåi khi tieâu xöông toái thieåu. Ñoä II:  Xöông bò phaù huûy ôû 1 hoaëc nhieàu maët cuûa vuøng cheõ.  Moät phaàn daây chaèng nha chu vaø xöông oå vaãn coøn nguyeân veïn.  X quang: coù hoaëc khoâng theå hieän.
  84. 84. Phaân loaïi cuûa Glickman (1953) Ñoä III:  Vaùch chaân R bò tieâu hoaøn toaøn.  Laâm saøng: khoâng nhìn thaáy caùc loå phía ngoaøi, phía trong hoaëc caû 2 ôû vuøng cheõ do ñöôïc moâ meàm phuû.  Tieâu xöông daïng mieäng nuùi löûa hoaëc daïng goùc  X quang: tieâu xöông vuøng cheõ. Ñoä IV:  Coù theå thaáy treân laâm saøng neáu coù tuït nöôùu.  X quang: tieâu xöông vuøng cheõ.
  85. 85. Phaân loaïi cuûa Hamp, Nyman & Lindhe (1975)  Ñoä I: tieâu xöông theo chieàu ngang ≤ 3mm.  Ñoä II: tieâu xöông theo chieàu ngang > 3mm.  Ñoä III: toån thöông ngang, xuyeân qua vuøng cheõ.
  86. 86. Phaân loaïi cuûa Tarnow & Fletcher (1984):  A: phaù huûy xöông theo chieàu doïc ñeán 1/3 chieàu cao chaân R (1-3mm).  B: phaù huûy xöông theo chieàu doïc ñeán 2/3 chieàu cao chaân R (4-6mm).  C: phaù huûy huûy xöông vaùch chaân R ñeán 1/3 choùp (>7mm). (Tieâu xöông theo chieàu doïc ñöôïc tính töø traàn cuûa vuøng cheõ.)
  87. 87. Phaù huûy xöông do chaán thöông khôùp caén  Khi löïc nhai vöôït quaù khaû naêng thích öùng cuûa moâ, daãn ñeán chaán thöông moâ: chaán thöông khôùp caén.  Chaán thöông nguyeân phaùt töø khôùp caén: Söï thay ñoåi löïc nhai trong moâ nha chu bình thöôøng vôùi chieàu cao xöông bình thöôøng.  Chaán thöông thöù phaùt töø khôùp caén: Do moâ giaûm khaû naêng ñeà khaùng vôùi löïc nhai, trong tröôøng hôïp: moâ nha chu bình thöôøng vôùi chieàu cao xöông giaûm & vieâm nha chu vôùi chieàu cao xöông giaûm.
  88. 88.  Caùc nghieân cöùu veà chaán thöông töø khôùp caén  Miyata T, Kobayashi Y, Araki H. The influence of controlled occlusal overload on periimplant tissue; A histologic study in monkey, 2000.  Isidor F. Loss of ossiointegraion by occlusal load of oral implants;A clinical & radiographic study in monkeys, 1996.  Harrel SK, Nunn ME. The effect of occlusal discrepancies on peridontitis, 2001.
  89. 89. Phaù huûy xöông do beänh toaøn thaân  Thieáu Vitamin D.  Ñaùi thaùo ñöôøng.  Cöôøng caän giaùp.  Leukemia  Beänh Paget xöông.  Loaïn saûn sôïi (Fibous dysplasia).  Beänh moâ baøo X (Histiocytosis X)  Vieâm coát tuûy.  U haït TB khoång loà trung taâm.  Nang xöông phình maïch.
  90. 90. Thieáu Vitamin D:  Vitamin D hay calciferol – haáp thu canxi töø ñöôøng tieâu hoùa vaø duy trì caân baèng canxi phospho.  Nghieân cöùu thöïc nghieäm treân ñoäng vaät: trong beänh nhuyeãn xöông (osteomalacia), coù söï tieâu xöông oå R nhanh, ôû möùc ñoä traàm troïng, lan toûa, taêng sinh fibroblasts thay theá xöông vaø tuûy xöông, & söï taïo xöông môùi xung quanh caùc beø xöông khoâng bò tieâu coøn soùt laïi.  X quang: tieâu phieán cöùng moät phaàn hoaëc toaøn boä, lan toûa vaø giaûm maät ñoä xöông naâng ñôõ, tieâu caùc beø xöông. Taêng thaáu quang ôû caùc keõ giöõa caùc beø xöông vaø laøm noåi baät caùc beø xöông coøn laïi.
  91. 91. Thieáu vaø thöøa vitamin D  Vitamin D ôû möùc sinh lyù coù taùc duïng treân nieâm maïc ruoät non vaø oáng löôïn xa cuûa thaän ñeå laøm taêng söï haáp thu canxi. Löôïng canxi naøy sau ñoù seõ ñöôïc söû duïng ñeå khoaùng hoùa xöông môùi hình thaønh.  Do ñoù neáu thieáu Vitamin D seõ daãn ñeán coøi xöông (ôû treû em) hoaëc thieáu xöông (osteopenia) (ôû ngöôøi lôùn).  Neáu thöøa Vitamin D, noù seõ taùc duïng treân caùc receptors nhaân trong osteoblasts vaø thuùc ñaåy huûy xöông. – chuùng gaén vôùi vitamin D receptor (VDR) treân osteoblasts vaø kích thích söï bieåu hieän cuûa RANK-L => gaây ra huûy xöông. - Kaplans Textbook of physiology.
  92. 92. Tieâu xöông oå R trong beänh ñaùi thaùo ñöôøng:  Taylor vaø cs: kieåm soaùt ñöôøng huyeát khoâng toát seõ daãn tôùi taêng nguy cô tieâu xöông oå vaø tieán trieån cuûa tình traïng naøy seõ traàm troïng hôn.  Caùc yeáu toá coù khaû naêng goùp phaàn vaøo söï phaùt trieån cuûa beänh nha chu:  1. Chöùc naêng baïch caàu ña nhaân trung tính.  2. Chuyeån hoùa collagen vaø caùc saûn phaåm cuoái cuøng cuûa phaûn öùng gaén glycosyl – protein (advanced glycation end products: AGEs, laø nhöõng saûn phaåm cuûa ñöôøng vaø caùc dö löôïng lysine hoaëc arginine).
  93. 93. Taêng ñöôøng huyeát & söï hoaït hoùa huûy coát baøo  Taêng ñöôøng huyeát gaây ra – söï saûn xuaát M-CSF, TNF–α vaø RANKL, taát caû ñeàu coù nguoàn goác töø taïo coát baøo, coù taùc duïng hoaït hoùa söï taêng sinh vaø bieät hoùa huûy coát baøo.  Söï öùc cheá taêng sinh taïo coát baøo xaûy ra do giaûm osteocalcin vaø osteopontin (moät protein caáu truùc ngoaïi baøo cuûa xöông).  Chaát löôïng xöông cuõng giaûm do AGEs, cuoái cuøng daãn ñeán gaõy xöông.
  94. 94. Cöôøng caän giaùp:  Nhöõng thay ñoåi ôû mieäng nhö sai khôùp caén, R lung lay, baèng chöùng loaõng xöông oå R treân X quang, daøy lamina dura, vaø caùc hoác thaáu quang gioáng nang.  Caùc nang xöông ñöôïc laáp ñaày bôûi moâ sôïi vôùi nhieàu hemosiderin- laden macrophages vaø caùc TB khoång loà. Chuùng ñöôïc goïi laø caùc böôùu naâu (brown tumors), maëc duø khoâng thaät söï laø böôùu maø laø u haït TB khoång loà.  Beänh naøy ñöôïc goïi laø vieâm xöông xô nang (osteitis fibrosa cystica) hay beänh Von Recklinghausen.  Noù coù theå xaûy ra trong caùc beänh khaùc nhö beänh Paget xöông, loaïn saûn sôïi, vaø nhuyeãn xöông (osteomalacia).
  95. 95. Caùc roái loaïn huyeát hoïc:  Leukemia: coù söï thaâm nhieãm vaøo trong khoang tuûy xöông vaø daây chaèng nha chu daãn ñeán loaõng xöông (osteoporosis) oå R, söï phaù huûy xöông naâng ñôõ vaø caùc sôïi daây chaèng nha chu bieán maát. (Caùc TB lymphocytes T aùc tính saûn xuaát ra chaát gioáng yeáu toá hoaït hoùa huûy coát baøo, gaây ra söï taêng sinh huûy coát baøo vaø taêng canxi maùu).  Thieáu maùu hoàng caàu hình lieàm: loaõng xöông toaøn boä xöông haøm, söï saép xeáp cuûa caùc beø xöông vaùch R gioáng nhö caùi thang (stepladder) vaø nieâm maïc mieäng maøu vaøng, nhôït nhaït.
  96. 96. Beänh Paget:  Trong beänh Paget, caùc huûy coát baøo vaø tieàn huûy coát baøo coù chöùa baûn sao cuûa paramyxovirus (paramyxoviral transcripts) vaø cho ñaùp öùng quaù möùc (hyperresponsive) vôùi 1,25-(OH)2D3 vaø RANKL.  Caùc huûy coát baøo taêng caû soá löôïng laãn kích thöôùc.
  97. 97. VII. TAÙI TAÏO XÖÔNG  Söï taïo xöông (Osteogenesis) laø khaû naêng cuûa mieáng gheùp taïo ra xöông môùi, vaø quaù trình naøy phuï thuoäc vaøo söï hieän dieän cuûa caùc TB xöông coøn soáng beân trong mieáng gheùp.  Daãn taïo xöông (Osteoconduction) laø ñaëc tính vaät lyù cuûa mieáng gheùp, coù taùc duïng nhö moät caùi khung cho söï laønh thöông xöông. Daãn taïo xöông cho pheùp söï taêng tröôûng vaøo beân trong (ingrowth) cuûa caùc maïch maùu môùi vaø söï thaâm nhaäp cuûa caùc TB tieàn thaân cuûa taïo coát baøo vaøo trong vò trí gheùp.  Kích taïo xöông (Osteoinduction) laø khaû naêng cuûa vaät lieäu gheùp kích thích laøm cho caùc TB goác bieät hoùa thaønh caùc TB xöông tröôûng thaønh. Quaù trình naøy thöôøng lieân quan ñeán söï hieän dieän cuûa caùc yeáu toá taêng tröôûng trong vaät lieäu gheùp.
  98. 98. CAÙC LOAÏI XÖÔNG GHEÙP • Mieáng gheùp töï thaân (Autografts). • Mieáng gheùp ñoàng chuûng (Allografts/ Homografts). • Mieáng gheùp dò chuûng (Xenografts/ Hetrografts). • Vaät lieäu gheùp dò chaát (Alloplasts).
  99. 99. Coù söï lieân heä giöõa bisphosponates vaø hoaïi töû xöông haøm do xaï trò khoâng ? Moái lieân quan tröïc tieáp giöõa hoaïi töû xöông haøm do xaï trò vaø bisphosphonates laø khoâng theå choái caõi ñöôïc, cô cheá chính xaùc chöa ñöôïc ghi nhaän ñaày ñuû.
  100. 100. Q1: xöông voû ñoàng nhaát. Q2: moät lôùp xöông voû daøy bao quanh xöông xoáp daøy ñaëc. Q3: moät lôùp xöông voû moûng bao quanh xöông xoáp daøy ñaëc. Q4: moät lôùp xöông voû moûng bao quanh moät loõi xöông xoáp loûng leõo. Lekholm U, Zarb GA: Patient selection and preparation. In Branemark P-I, Zarb GA, Albrektsson T, editors: Tissue integrated protheses: osseintegration in clinical denistry, Chicago, 1985, Quintessence.) PHAÂN LOAÏI MAÄT ÑOÄ XÖÔNG CUÛA LEKHOLM & ZARB (1985)
  101. 101. D1: chuû yeáu laø xöông voû daøy ñaëc. D2: xöông voû töø daøy ñaëc (dense) ñeán xoáp daøy (thick porous) treân maøo xöông vaø xöông beø daøy ñaëc. D3: maøo xöông voû xoáp, moûng hôn vaø xöông beø loûng leûo. D4: haàu nhö khoâng coù maøo xöông voû. Xöông beø loûng leûo. PHAÂN LOAÏI MAÄT ÑOÄ XÖÔNG CUÛA MISCH (1990)
  102. 102. Maät ñoä xöông Xuùc giaùc Vò trí Ñôn vò Hounsfield D1 Goã soài Vuøng R tröôùc HD. > 1250 D2 Goã thoâng traéng HD. Vuøng R tröôùc HT. 850 - 1250 D3 Goã Balsa Vuøng R sau HD. HT. 350 - 850 D4 Goã Styrofoem Vuøng R sau HT. 150 - 350 PHAÂN LOAÏI MAÄT ÑOÄ XÖÔNG CUÛA MISCH (1990)
  103. 103. 1. G. S. Kumar, Orban’s Oral Histology & Embryology. 2. Thomas G. Wilson Jr, Kenneth S. Kornman, Fundamentals of periodontics, 2nd edition, Quintessence Publishing Co, New Malden, Surrey, UK .2003. 3. Newman MG, Takei HH, Klokkevold PR, Carranza FA. Carranza's Clinical Periodontology, 12th edition. Philadelphia, PA, USA: WB Saunders, 2006. 4. Robert J. Genco; Henry M. Goldman, D.Walter Cohen. Contemporary Periodontics, St. Louis : Mosby, 1990. 5. Crispian Scully, Clinical Dentistry in Health & Disease, vol- 2 The Mouth & Perioral tissues. Butterworth-Heinemann Ltd, 1989. Taøi lieäu tham khaûo:
  104. 104. 6. Irving Glickman, Jerome B. Smulow. Periodontal Disease: Clinical, Radiographic and Histopathologic features. Philadelphia: WB. Saunders Company, 1974. 7. Victor P. Eroschenko. diFiore's Atlas of Histology: with Functional Correlations, 12th Edition, Lippincott Williams & Wilkins, 2013. 8. Baøi giaûng Moâ Xöông, boä moân Moâ- Phoâi- Di truyeàn, ñaïi hoïc Y Phaïm Ngoïc Thaïch, 2009. 9. Hoà Phaïm Thuïc Lan, Nguyeãn Vaên Tuaán, Sinh lyù hoïc loaõng xöông, thôøi söï y hoïc 07/2011, soá 62.
  105. 105. Thank you !

×