Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

The periapical tissues

355 views

Published on

vung quanh chop rang

Published in: Health & Medicine
  • Be the first to comment

The periapical tissues

  1. 1. Moâ quanh choùp raêng Bs. Leâ Haûi Trieàu Dental Radiography and Radiology
  2. 2. Giôùi thieäu  Moâ quanh choùp laønh maïnh bình thöôøng khaùc nhau ôû : – Ngöôøi naøy so vôùi ngöôøi khaùc, – Vuøng naøy so vôùi vuøng khaùc, vaø ôû – Caùc giai ñoaïn khaùc nhau trong söï phaùt trieån cuûa boä raêng.
  3. 3. Baûn xöông voû ngoaøi (xöông ñaëc) Xöông xoáp Baûn xöông voû trong (xöông ñaëc) Xöông oå chính danh (xöông ñaëc) Xöông ñaëc Xöông xoáp Xöông ñaëc Baûn xöông voû ngoaøi Baûn xöông voû trong Xöông xoáp
  4. 4. Moâ quanh choùp cuûa r vónh vieãn 3 ñaëc ñieåm quan troïng nhaát:  Ñöôøng thaáu quang moûng ,lieân tuïc bao quanh chaân R: khoaûng DCNC.  Ñöôøng caûn quang moûng, lieân tuïc keá beân khoaûng DCNC: xöông oå chính danh, treân phim X quang ñöôïc goïi laø phieán cöùng (lamina dura).  Ñaäm ñoä vaø caáu truùc beø xöông cuûa xöông xung quanh: — XHD, beø xöông töông ñoái daøy vaø gaàn nhau hôn (ñaëc hôn), thöôøng saép xeáp theo chieàu ngang. — XHT, beø xöông moûng hôn, khoaûng caùch giöõa caùc beø xöông roäng hôn (xoáp hôn). Khoâng coù kieåu saép xeáp naøo chieám öu theá. Caùc ñaëc ñieåm naøy laø chìa khoùa khi ñoïc phim quanh choùp do nhöõng thay ñoåi ôû ñoä daøy, söï lieân tuïc vaø ñaäm ñoä phaûn aùnh söï hieän dieän cuûa beänh lyù beân döôùi.
  5. 5. Lamina dura caûn quang vaø khoaûng DCNC thaáu quang lieân tuïc.
  6. 6. Moâ quanh choùp cuûa r söõa Caùc ñaëc ñieåm gioáng nhö RVV (lamina dura vaø khoaûng DCNC moûng), nhöng coù:  Söï hieän dieän cuûa RVV beân döôùi vaø bao maàm cuûa noù, boùng cuûa chuùng coù theå choàng laáp leân choùp R söõa.  Tieâu chaân R söõa trong quaù trình moïc R bình thöôøng.
  7. 7.  Treû 4 tuoåi, moâ quanh choùp bình thöôøng.  Thaân R caûn quang vaø bao maàm thaáu quang (muõi teân) cuûa R cöûa VV ñang phaùt trieån.
  8. 8. Moâ quanh choùp cuûa r ñang phaùt trieån Ñaëc ñieåm quan troïng laø chaân raêng ñaõ ñöôïc hình thaønh moät phaàn vaø nhuù chaân R (radicular papilla) vaãn toàn taïi, goàm:  Moät vuøng thaáu quang coù giôùi haïn ôû choùp raêng.  Lamina dura caûn quang, lieân tuïc quanh nhuù raêng.  Chaân R ñang phaùt trieån coù daïng hình pheãu (funnel-shaped).  Chæ sau khi chaân R phaùt trieån hoaøn taát thì ñöôøng thaáu quang moûng, lieân tuïc môùi roõ raøng.
  9. 9.  Raêng ñang phaùt trieån, moâ quanh choùp bình thöôøng.  Vuøng thaáu quang coù giôùi haïn cuûa nhuù chaân R (muõi teân).  Chaân R hình pheãu.
  10. 10. Hieän töôïng choàng laáp aûnh  Caùc boùng cuûa caáu truùc giaûi phaãu bình thöôøng choàng laáp leân vuøng quanh choùp coù theå laø thaáu quanh hay caûn quang tuøy vaøo caáu truùc lieân quan.
  11. 11. Goàm:  Xoang haøm  Loå muõi-khaåu  Loå caèm. Caùc hoác naøy laøm giaûm ñaäm ñoä cuûa xöông treân phim X quang, vôùi caùc hieäu öùng sau:  Ñöôøng thaáu quang cuûa DCNC coù theå thaáu quang hôn hay roäng hôn, nhöng vaãn lieân tuïc vaø roõ raøng.  Ñöôøng caûn quang cuûa lamina dura ít roõ hôn vaø coù theå khoâng thaáy.  Coù moät vuøng thaáu quang trong xöông oå ôû choùp chaân raêng. Caùc boùng thaáu quang
  12. 12.  Moâ quanh choùp laønh maïnh.  Ñaùy xoang haøm (muõi teân traéng) ñeø leân vuøng choùp laøm khoaûng DCNC troâng roäng hôn, roõ raøng hôn, trong khi phieán cöùng haàu nhö khoâng nhìn thaáy (muõi teân ñen).
  13. 13. Xoang haøm Phim Phim  Xoang haøm khoâng choàng leân vuøng quanh choùp.  Xoang haøm choàng leân vuøng choùp laøm giaûm ñaäm ñoä cuûa phieán cöùng.
  14. 14. Caùc boùng caûn quang Goàm:  Ñöôøng cheùo trong  Thaân xöông goø maù  Caùc vuøng xöông xô cöùng (caùc ñaûo xöông ñaëc). => Laøm môø hay laøm maát boùng cuûa moâ quanh choùp.
  15. 15. A. Ñöôøng cheùo trong B. Xöông goø maù
  16. 16. Thay ñoåi x quang do vieâm nhieãm vuøng quanh choùp Caùc daïng vieâm: Sau khi tuûy hoaïi töû, ñaùp öùng vieâm caáp hay maïn tính baét ñaàu xaûy ra ôû moâ quanh choùp.
  17. 17. Daáu hieäu chính cuûa vieâm caáp Goàm:  Söng — tumor  Noùng — color  Ñoû — rubor  Ñau — dolor  Maát chöùc naêng—functio laesa. Trong moâ quanh choùp, dòch ræ vieâm tích tuï trong khoaûng DCNC quanh choùp (söng), gaây vieâm quanh choùp caáp. R lieân quan bò vieâm maøng xöông hay nhaïy caûm khi goõ (ñau), BN traùnh neù caén ôû R ñoù (maát chöùc naêng). Noùng vaø ñoû khoâng theå phaùt hieän treân LS. Caùc daáu hieäu naøy ñi keøm vôùi söï phaù huûy hay tieâu ngoùt, thöôøng laø chaân R, vaø xöông xung quanh, khi aùp xe quanh choùp phaùt trieån, vaø luùc naøy vuøng thaáu quang quanh choùp treân X quang trôû neân roõ raøng.
  18. 18. Daáu hieäu xaùc ñònh cuûa vieâm maïn  Goàm quaù trình phaù huûy vaø laønh thöông xaûy ra ñoàng thôøi, do heä mieãn dòch cuûa cô theå coá gaéng giôùi haïn söï lan roäng cuûa nhieãm truøng.  U haït quanh choùp hình thaønh ôû choùp vaø xöông daøy ñaëc ñöôïc laéng ñoïng xung quanh vuøng tieâu xöông. Treân X quang, vuøng thaáu quang quanh choùp trôû neân coù giôùi haïn vaø ñöôïc bao quanh bôûi xöông xô cöùng daøy ñaëc.  Thænh thoaûng, vôùi tình traïng vieâm maïn tính naøy, caùc teá baøo bieåu moâ Malassez coøn soùt ñöôïc kích thích ñeå taêng sinh vaø taïo thaønh nang quanh choùp hoaëc coù moät ñôït buøng phaùt caáp tính taïo ra moät aùp xe khaùc (ñöôïc goïi laø aùp xe di cö phoenix abscess).
  19. 19. Caùc daïng vaøï söï tieán trieån cuûa ñaùp öùng vieâm ôû vuøng choùp vaø söï lan roäng cuûa NT vuøng choùp sau ñoù phuï thuoäc vaøo moät soá yeáu toá coù lieân quan ñeán:  VSV gaây nhieãm truøng, keå caû ñoäc löïc cuûa noù.  Heä thoáng mieãn dòch cuûa cô theå. Keát quaû laø taïo ra raát nhieàu söï kieän thay ñoåi töø moät aùp xe quanh choùp caáp lan raát nhanh, ñeán nang hay u haït quanh choùp maïn tính tieán trieån raát chaäm. Söï thay ñoåi naøy trong caùc quaù trình beänh lyù ñöôïc phaûn aùnh treân X quang, maëc duø thöôøng khoâng theå phaân bieät ñöôïc aùp xe vôùi u haït/ nang.
  20. 20. Tình traïng vieâm Thay ñoåi do vieâm X quang Vieâm caáp ban ñaàu Dòch ræ vieâm tích tuï trong khoaûng DCNC vuøng choùp- vieâm QC caáp Daøy khoaûng DCNC HOAËC thay ñoåi khoâng roõ raøng. Vieâm lan roäng luùc ñaàu Phaù huûy vaø tieâu xöông vuøng choùp- aùp xe QC Maát lamina dura ôû choùp Vieâm lan xa hôn Phaù huûy vaø tieâu xöông vuøng choùp nhieàu hôn Tieâu xöông ôû choùp R Vieâm maïn luùc ñaàu Phaù huûy xöông vuøng choùp raát ít. Heä thoáng MD cuûa cô theå boài ñaép xöông ôû vuøng choùp daøy ñaëc. Söï phaù huûy xöông khoâng roõ raøng. Xöông xô cöùng daøy ñaëc quanh choùp R (vieâm xöông xô hoùa) Vieâm maïn giai ñoaïn muoän hôn Xöông vuøng quanh choùp bò tieâu vaø bò phaù huûy, xöông daøy ñaëc ñöôïc laéng ñoïng quanh vuøng tieâu xöông- u haït/nang quanh choùp Thaáu quang quanh choùp giôùi haïn roõ, xung quanh laø xöông xô cöùng daøy ñaëc.
  21. 21. A. Bình thöôøng B. Thay ñoåi sôùm- daøy khoaûng DCNC (vieâm QC caáp) C. Thay ñoåi sôùm- maát lamina dura (aùp xe QC sôùm) D. Vieâm caáp phaù huûy roäng- thaáu quang lan toûa, khoâng roõ (aùp xe QC) E. Vieâm maïn tính nheï- vuøng caûn quang lan toûa (vieâm xöông xô hoùa) F. Vieâm maïn keùo daøi- vuøng thaáu quang roõ, xung quanh laø xung xô cöùng daøy ñaëc (nang/u haït)
  22. 22. A. Vuøng thaáu quang quanh choùp, xöông xung quanh töông ñoái daøy ñaëc vaø caûn quang gôïi yù u haït hay nang QC. B. R ñöôïc nhoå, u haït dính ôû choùp R.
  23. 23. A. Thay ñoåi sôùm ôû chaân R5- daøy khoaûng DCNC, moûng lamina dura (vieâm QC caáp). B. 6 thaùng sau- phaù huûy xöông QC ñaùng keå, coù thay ñoåi sôùm ôû chaân gaàn R6. C. Vuøng phaù huûy xöông lôùn ôû R2 vaø nhoû hôn ôû R1 (aùp xe QC). R2 laø R trong R. D. Vuøng phaù huûy xöông töông ñoái roõ (aùp xe, u haït, nang QC).
  24. 24. Nang quanh choùp Vieâm maïn tính vuøng QC A. NT maïn tính, nheï ôû R5 taïo thaønh u haït/ nang QC, xung quanh laø xöông xô cöùng. B. Vuøng phaù huûy xöông roõ ôû choùp R6 laøm taùi caáu truùc saøn xoang haøm, taïo hình aûnh quaàng xoang haøm.
  25. 25. Ñieàu trò vaø theo doõi baèng phim x quang Ñieàu trò noäi nha. Cuoán Selection Criteria in Dental Radiography 1998 (Anh) khuyeán caùo chuïp ít nhaát 1 phim ngay sau thuû thuaät ñeå ñaùnh giaù söï thaønh coâng cuûa vieäc bít oáng tuûy vaø laøm cô sôû ñeå ñaùnh giaù beänh lyù hay söï laønh thöông ôû vuøng quanh choùp. Ngoaøi ra, phim X quang theo doõi ñöôïc khuyeán caùo chuïp sau khi hoaøn taát ñieàu trò 1 naêm vaø 4 naêm. Neáu ñieàu trò noäi nha thaát baïi, coù theå:  Môû xöông, naïo vuøng quanh choùp vaø/hoaëc khoeùt nang, caét choùp vaø traùm ngöôïc.  Nhoå raêng.
  26. 26. A. Vuøng thaáu quang roõ ôû vuøng quanh choùp- nang QC vôùi chaân R5 ñöôïc traùm bít oáng tuûy khoâng toát. B. BN ñoù 6 thaùng sau: sau khi ñöôïc bít oáng tuûy laïi => xöông laáp ñaày vuøng quanh choùp.
  27. 27. Caùc nguyeân nhaân gaây thaáu quang quanh choùp quan troïng khaùc  U laønh, aùc tính keå caû u di caên (H. 20.14)  U moâ löôùi baïch huyeát (Lymphoreticular tumours) cuûa xöông.  Beänh teá baøo Langerhans.  Toån thöông sôïi-xöông-xeâ maêng Maëc duø ít gaëp, nhöng neân caûnh giaùc toån thöông aùc tính, coù bieåu hieän nhö moät vuøng nhieãm truøng khu truù. Trieäu chöùng goàm:  Raêng soáng, saâu raêng raát nhoû.  Tieâu chaân raêng, thaáu quang vuøng choùp coù giôùi haïn khoâng roõ, bôø nham nhôû.  Raêng lung lay maø khoâng coù beänh nha chu toaøn theå.  Dò caûm  Khoâng ñaùp öùng vôùi ñieàu trò noäi nha.
  28. 28. A. Thaáu quang giôùi haïn khoâng roõ ôû vuøng choùp R1,2,3, bôø xöông nham nhôû, tieâu chaân R2,3. Ñieàu trò noäi nha ban ñaàu thaát baïi ôû R1. Sinh thieát cho thaáy sarcoma xöông. B. Vuøng thaáu quang lôùn giôùi haïn khoâng roõ ôû vuøng RCN, caû 2 RCN ñeàu khoâng bò saâu raêng vaø khoâng coù mieáng traùm nhöng lung lay. Nhoå R5 vaø laøm GPB cho thaáy u di caên töø K vuù.
  29. 29. Trình töï ñoïc phim quanh choùp: 1. Chuù yù tuoåi BN. 2. Vò trí, ranh giôùi vaø ñaäm ñoä caùc caáu truùc giaûi phaãu gaây choàng aûnh keå caû R ñang phaùt trieån. 3. Thaân raêng: saâu raêng, phuïc hoài. 4. Chaân raêng: • Chieàu daøi, soá löôïng, hình thaùi. • Kích thöôùc, hình daïng oáng tuûy. • Söï hieän dieän cuûa soûi tuûy, traùm bít oáng tuûy, noäi/ngoaïi tieâu, gaõy chaân R. 5. Moâ quanh choùp • Söï toaøn veïn, söï lieân tuïc vaø ñoä daøy cuûa khoaûng DCNC, phieán cöùng. • Vuøng thaáu quang/caûn quang keát hôïp. • Caáu truùc beø xöông. 6. Moâ nha chu • Ñoä daøy cuûa DCNC • Maøo xöông oå • Tieâu xöông theo chieàu ngang/ doïc • Voâi raêng
  30. 30. 2002 Taøi lieäu tham khaûo: Eric Whaites (2002), Essentials of dental radiography and radiology, 3rd edition, Churchill Livingstone.

×