Lien he suc khoe nha chu toan than

916 views

Published on

Trình bày lần đầu tại Viện Đào tạo RHM - ĐH Y Hà nội (11-11-2011).

Published in: Health & Medicine
0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
916
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
36
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lien he suc khoe nha chu toan than

  1. 1. M I LIÊN H S C KH ERĂNG MI NG và TOÀN THÂN NGND,. GS. BS. Hoàng T Hùng htuhung@yahoo.com www.hoangtuhung.com
  2. 2. M C TIÊU1- Nêu nh ng m i liên h đư c quan tâm gi a b nh răng mi ng v i b nh v i s c kh e chung2- Sơ lư c v m i liên h gi a b nh nha chu v i: B nh đái tháo đư ng Viêm kh p d ng th p B nh tim m ch4- Cơ ch c a các m i liên h
  3. 3. S KI N Trong kho ng 30 năm tr l i: - Nhi u tình hu ng lâm sàng đòi h i BS RHM c n quan tâm đ n s c kh e toàn thân và nh ng v n đ c ng đ ng - C nh báo “…nhi u bi u hi n trong mi ng có kh năng nh hư ng đ n b nh toàn thân”… (báo cáo c a H i BS Ph u thu t t ng quát, 2000)**U.S. Departmen of Health and Human Services, Oralhealth in America: A report ofThe surgeon general, 2000, www.surgeongeneral. gov
  4. 4. S KI NNhi u phát hi n v các: – M i liên k t/liên h (associations, links) – Tương tác/tác đ ng qua l i (interactions)Gi a b nh nha chu v i các b nh và tình tr ng: – Tim m ch/m ch vành, đ t qu , – Đái tháo đư ng, – Viêm kh p d ng th p – Thai ph và thai nhi, – Nhi m trùng ph i…
  5. 5. NH NG XU HƯ NG C A y khoa & nha khoa hi n đ i1. Y-Nha khoa d a trên b ng ch ng (y-nha khoa th c ch ng),2. Y-Nha khoa xâm l n t i thi u và can thi p t i thi u,3. Y-Nha khoa Ph c h i và Tái t o hi n đ i (bao g m Th m m , c y ghép…),4. Y u tố công nghệ hi n đ i trong Y Nha khoa,5. Ti p c n Sinh h c trong Y-Nha khoa .
  6. 6. L CH S1891: Miller thuy t“nhi m trùng ”:Vai trò c a vi khu n ho cs n ph m c a nó đ i v inhi u b nh: ph i, d dày,apxe não …
  7. 7. L CH S Năm 1912, Billings chính th c hóa thuy t nhi m trùng **…”In 1912, Billings formalized theconcept of focal infection….”JADA, Vol. 139 October 2008
  8. 8. L CH S1919: Rosenow công b m t lo t th c nghi m ch ng minh thuy t nhi m trùng ;Nh n m nh s ph i h p BS Y khoa – BS Nha khoa
  9. 9. T sau 1920s đ n nh ng năm 60:Ph n ng thái quá: nh răng!!!ít ch a t y, ch a nha chu
  10. 10. L CH S1930s: Xem xét l i:• Nhi u b ng ch ng có nhi m trùng toàn thân nhưng không có nhi m trùng• Nhi u nhi m trùng mi ng và viêm nha chu nhưng không có b nh toàn thân.T 1980s tr l i đây: Nh n th c l i:
  11. 11. Copyright © 2010
  12. 12. S C KH E RĂNG MI NG – S C KH E TOÀN THÂN: M T TR C CHUNG
  13. 13. M i liên quanTHAI PH VÀ THAI NHI VIÊM KH P TIM M CH D NG TH P 13
  14. 14. B NH NHA CHU ~ĐÁI THÁO ĐƯ NG
  15. 15. B NH NHA CHU VÀ ĐÁI THÁO ĐƯ NG: Con đư ng qua l i hai chi u b nh ñái tháo ñư ng b nh nha chu
  16. 16. VIÊM NHA CHU ĐÁI THÁO ĐƯ NGBệnh phổ biến nhất Bệnh phổ biến toàn mất răng thường cầunhất biến chứng trầmTại VN tỷ lệ rất cao trọngBiến chứng thứ 6 của Tại VN tỷ lệ tăng caoĐTĐ Yếu tố nguy cơ của VNC
  17. 17. Bệnh Đái tháo đường tăng nhanh TP HCM – 2008
  18. 18. T l b nh viêm l i & viêm nha chu Trên 90% ngư i m c b nh viêm nư u và g n 32% ngư i m c nha chuviêm* 80.0 70.0 T l ngư i có CPI n ng nh t (%) 60.0 50.0 CPI=0: lành m nh 40.0 CPI=1: ch y máu nư u CPI=2: có cao răng 30.0 CPI=3: túi l i nông, 4-5mm CPI=4: túi l i sâu > 6mm 20.0 10.0 0.0 18 tu i 18-34 tu i 35-44 tu i 45+ tu i Đ tu i Vi n RHM QG, 2001
  19. 19. nh hư ng c a ĐTĐ trên s c kho NC ĐTĐ là y u t nguy cơ c a VNC T l VNC BN ĐTĐ > 30% Nguy cơ tiêu xương và m t bám dínhx3 BN ĐTĐ ki m soátx 11 BN ĐTĐ không ki m soát
  20. 20. nh hư ng c a ĐTĐ trên NC↑ cytokines và hóa ch t trung gian viêm PGE2, IL-1, IL-6, TNF-α ….↑ AGEs trong mô NC nh hư ng vi tu n hoàn↑ nguyên bào xương ch t nhi u và s m hơn↑ h y ho i mô liên k t↓ ch c năng BC đa nhân trung tính↓ t o collagen, Mô NC d nhi m khu n hơn, b phá h y nhanh hơn, khó lành thương hơn, B nh nha chu là bi n ch ng th sáu c a DTĐ
  21. 21. nh hư ng c a b nh NC lên ĐTĐNhiễm khuẩn mô NC IL-6, TNF-α, CRP, Fibrinogen ↑ tăng đề kháng insulin ↓ kiểm soát đường huyếtNha chu viêm ↑ biến chứng của ĐTĐ ↑ nguy cơ biến chứng tim mạch và thận x 3.5Điều trị nha chu cải thiện kiểm soát đường huyết ↓ AGEs, HbA1c , TNF-α, …
  22. 22. VIÊM NHA CHU VÀVIÊM KH PD NG TH P
  23. 23. Viêm kh p d ng th p (RA) Viêm nha chu (PD)
  24. 24. NC trên th gi i• De Pablo P.(2008) 4461 ngư i tu i t 60 (có 103 RA) t l PD tăng 4 l n (OR 4.1, 95% CI 1.3 - 13.1) t l RA tăng 3 l n/nhóm m t răng (đ c l p v i tu i, gi i, dân t c, hút thu c)
  25. 25. Nghiên c u trên th gi i RA PDPD: tăng g p 2 so v i RA: 3,95% (t l lưu hànhtrung bình. trong c ng đ ng: 1%)Pischon N.(2008), MecadoFB.(2001)Helenius LM.(2005),Craig RC.(2007)Có LQ m t thi t gi a s ti n tri n và m c đtr m tr ng c a PD và RABerthelot JM.(2010), Dissick A.(2010),MecadoFB.(2000,2001)…
  26. 26. Gi ng nhau gi a 2 b nh Viêm mãn tính Tiêu hu c u trúc xương Phá hu mô m m nâng đ S tương đ ng c a đáp ng mi n d ch t bào S gi ng nhau các phát hi n mi n d ch ditruy n
  27. 27. M i liên h tương h gi a PD và RA PD RA- Không ti n tri n: 10% r t - T l nh không bi u hi nít hay không có b nh. TC RA sau 3 – 5 năm- Ti n tri n ch m: 80% ti n - Đa s ki m soát b nhtri n r t ch m tương đ i d dàng- Ti n tri n nhanh chóng: - M c dù đã dùng thu c8% gây tiêu h y xương ph i h p nhưng vãntr m tr ng và khó ki m không ki m soát đư csoát b nh Mercado FB.2001; Bartold PM.2005
  28. 28. Gi ng nhau gi a 2 b nh“Tôi cho r ng B nh viêm nha chu ngư i l n và B nh viêm kh p d ng th p th c s là m t”*“ In fact. Adult Periodontitis and Rheumatoid arthritis have much in common, so much so that I have argued that they are really the same disease.” Greenwald RA (1999)*Bartold P.M. “ Periodontitis and Rheumatoid Arthritis: A Review” J Periodontol 2005;76:2066-2074.
  29. 29. RĂNG MI NG và B NH TIM M CH CARDIOVASCULAR DISEASE (CVD)
  30. 30. RĂNG MI NG và TIM M CHBn Nam, 45 tu i, b nh m ch vành, không Tiêu b n đ ng m ch vành b xơ v a vàĐi u tr b nh nha chu, không gi v sinh có huy t kh iRăng mi ng, hút 2 gói thu /ngày
  31. 31. T 1908, W. Osler đã gi đ nh b nh tim m ch t nó là b nh nhi m trùng.Ngày nay, nhi m trùng đư c coi là m t y u t nguy cơ c a b nh m ch máu và huy t kh i**ROSE, L. F. et al.: Oral care for patients with cardiovascular disease and stroke, JADA, Vol. 133 (supl.), June 2002: 37 - 44
  32. 32. RĂNG MI NG và B NH TIM M CH 1989, Mattila et al. Thông báo tình tr ng răng mi ng x u có th liên h v i nh i máu cơ tim và tai bi n m ch máu não*. 1993, DeStefano et al. Nghiên c u ti n c u trên 9760 ngư i t 1971 đ n 1987 th y tương quan có ý nghĩa gi a tình tr ng viêm nha chu và m t răng v i b nh m ch vành (coronary heart disease – CHD)***Mattila KJ, Nieminen MS, Valtonen VV, et al. Association between dental healthand acute myocardial infarction. Br Med J 1989; 298:779-81**DeStefano F, Anda RF, Kahn HS, Williamson DF, Russell CM. Dental diseaseand risk of coronary heart disease and mortality. Br Med J 1993;306:688-91.
  33. 33. RĂNG MI NG và B NH TIM M CH 1998, Loesche et al. nghiên c u c t ngang trên 320 c u binh Hoa kỳ, th y có tương quan có ý nghĩa gi a b nh m ch vành v i: – S răng m t, – Tình tr ng v sinh mi ng. Tương quan gi a tình tr ng răng mi ng th m chí m nh hơn các y u t nguy cơ thư ng nêu: Cholesterol huy t thanh, BMI, đái tháo đư ng, hút thu c.Wanter J. Loesche, Antony Schork et al.: Assessing the relationshipbetween dental disease and coronary heart disease in elderly US veterans
  34. 34. Y U T NGUY CƠ C A B NH TIM M CH
  35. 35. RĂNG MI NG và B NH TIM M CHĐ n 2002: Cho r ng “Ch có m i liên h y u gi a viêm nha chu mãn v i b nh m ch vành”*Bs RHM đóng vai trò quan tr ng đ i v i nh ng v n đ s c kh e chung c a b nh nhân. Bs RHM có kh năng phát hi n nh ng tình tr ng chung giai đo n s m… (nhưng không ch n đoán b nh tim m ch)** *Hujoel P.P.: Does chronic periodontitis cause coronary heart disease? A review Of the literature, JADA, V. 133, (supl) June 2002: 31 - 36**Michael Glick: Screening for traditional risk factors for cardiovascular diseaseA review for oral health care providers, JADA, V.133, March 2002: 291-30
  36. 36. RĂNG MI NG và B NH TIM M CHCác b ng ch ng ng h có m i liên h gi a nhi m trùng nha chu v i• xơ v a m ch máu, và• b nh tim m ch.Tuy v y, khuyên đi u tr nha chu đ d phòng b nh tim m ch chưa đư c đ m b o v b ng ch ng khoa h c**Demmer, R.T., Desvarieux, M.: Periodontal infections and cardiovascularDisease: The heart of the matter, JADA, Vol. 137 (supl.) October 2006, 14-20
  37. 37. CƠ CH CÁC M I LIÊN H
  38. 38. Giao di n viêm và nhi m khu n Túi nha chu Tương đương di n tích loét 75 cm2 (Page 1998) Hien Ngo, 2009Slide 38 06/02/2012 06:17
  39. 39. Viêm nhi m mô nha chu Nhi m khu n Viêm P.gingivalis PGE2 T.forsythia T.denticola β IL-1β A.actino α TNFα IL-6 LPS EndotoxinsSlide 39 06/02/2012 06:17 © Author / Presentation Reference
  40. 40. Viêm nhi m NC nh hư ng toàn thân1. Phát tán vi khu n2. Phát tán ch t trung gian viêm và cytokines viêm t i ch toàn thân3. Kh i phát đáp ng t mi n4. Hít ho c nu t vào h hô h p/ tiêu hóa
  41. 41. chế Cơ ch viêm nướu u thống dẫn đến bệnh hệ th ng n n nh VIÊM NƯ UVi khuẩn gây bệnh nha chu và các sản phẩm Vi khuẩn gây bệnh nha chu (LSP) Chất trung gian viêm (IL-1, IL-6, TNF-α) Nhiễm khuẩn Đáp ứng huyết miễn dịch GAN C-reactive protein, serum amyloid.A, fibrinogenVi khuẩn gây kết tụ tiểucầu xâm nhập nội mô và Cơ quan Kháng thể chống vi khuẩn tiêu hủy chất nền đích và phản ứng chéo chống (Tim, kháng nguyên như heat- shock protein tế bào Ta. não,…)
  42. 42. Mô hình lan truy n c a nhi m trùng NC và tác đ ng lên h tim m chDo sâu răng và b nh nha chu là nh ng b nh nhi m trùng m n, có th là ngu n gây tăng protein ph n ng C (C-reactive protein - là tri u ch ng báo trư c c a nh i máu cơ tim và đ t quH u h t nghiên c u cho th y có s liên h gi a b nh nha chu v i b nh tim m ch theo 2 cơ ch :• Vi khu n t nha chu xâm nh p theo đư ng máu và góp ph n tr c ti p trong quá trình t o huy t kh i• Các y u t toàn thân làm thay đ i quá trình viêm-mi n d ch, tác đ ng đ n c nha chu l n m ch máu
  43. 43. Mô hình lan truy n c a nhi m trùng NC và tác đ ng lên h tim m ch Nhi m trùng nha chu gián ti ptr c ti p Vi khu n LPS T bào Mono Đ i th c Gan bào CRP, fibrinogen lipid b t thư ng IL-1, IL-6, TNF-α các y u t đông máu T n thương m ch Sara GG, 2004 43
  44. 44. Các cơ ch chính c a vi khu n trong mi ng gây b nh đư ng hô h p Các vi khu n đư c hít vào tr c ti p Enzyme t vi khu n phá h y protein b o vtrong nư c b t, ch t nh y → t n thương bi umô đư ng hô h p Cytokine viêm → t n thương bi u mô đư nghô h p
  45. 45. B nh Nha chu v i Thai ph và Thai nhi
  46. 46. Thai ph và Thai nhiTình trang sinh non (Preterm births-PTBs): sinh trư c tu n 37, vàSơ sinh nh cân (low birth weight-LBW):Chưa đ b ng ch ng xác đ nh viêm nha chu gây ra các tình tr ng trên, nhưng m i nhi m trùng h th ng kích thích ph n ng viêm và đư ng lan truy n ph n ng viêm ch u trách nhi m đ u tiên**Birth Weight : A Meta-analysis Risk of Experiencing Preterm Birth and Low Treatment During Pregnancy in Reducing the The Effectiveness of Periodontal Disease, Dandolu et al. JADA,141 (2010),1423-1434
  47. 47. RĂNG MI NG VÀVAI TRÒ S C KH E RĂNG MI NG…
  48. 48. S C KH E RĂNG MI NG…• Mi ng là c a ngõ và là “căn c đi ” c a b nh nhi m trùng đ i v i cơ th• Mi ng đóng vai trò như: – M t t m gương c a s c kh e và b nh t t – M t h th ng c nh báo s m – M t mô hình kh d ng đ nghiên c u các mô và các cơ quan – M t ngu n tư li u v b nh h c đ i v i các cơ quan và h th ng khác
  49. 49. S C KH E RĂNG MI NG…• S c kh e răng mi ng có ý nghĩa vư t ra ngoài s lành m nh c a mi ng, mà tích h p trong s c kh e toàn thân.• Nhi u b nh và tình tr ng toàn thân có bi u hi n mi ng và đó có th là bi u hi n kh i đ u• In May 2000, the U.S. surgeon general emphasized: that oral health means much more than healthy teeth and that it is integral to general health. Included in the report is an extensive review of the burden that oral health problems place on vulnerable populations. The surgeon general confirmed that many systemic diseases and conditions have oral manifestations that may be the initial signs of clinical disease.
  50. 50. Thêm hư ng ti p c n nghiên c uNghiên c u m i liên h b nh răng mi ng-b nh toàn thân là m t lĩnh v c phát tri n nhanhT nh ng năm 80, nhi u nghiên c u hư ng vào m i liên h gi a viêm nha chu và các b nh tim m ch, đ t qu , sinh non nh cân…Ít nhi u là s tr l i v i thuy t nhi m trùng **Barnett, M. L.: The oral-systemic disease connection, An update for the practicing dentist, JADA, Vol. 137 (supl.), October 2006: 5 -6
  51. 51. Tác gi c m ơn s đ ng ý cho s d ng m t s n i dung slide c a – BS CK2 Huỳnh Anh Lan, – ThS Nguy n Bích Vân.

×