Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Glass ionomer 14.11.2017 trieu

77 views

Published on

Mot tong quan ve GIC

Published in: Health & Medicine
  • Be the first to comment

Glass ionomer 14.11.2017 trieu

  1. 1. 1 GLASS-IONOMER CEMENTS (POLYALKENOATES) TRONG NHA KHOA PHUÏC HOÀI BS. Leâ Haûi Trieàu I. GIÔÙI THIEÄU Vaät lieäu Glass-ionomer (GI) ñöôïc giôùi thieäu laàn ñaàu tieân bôûi Wilson vaø Kent (1972) vôùi teân goïi laø ASPA (Alumino – Silicate Polyacrylic Acid), laø moät “vaät lieäu traùm môùi” ñöôïc khuyeán caùo ñeå traùm sang thöông coå raêng (R). Glass ionomer = boät “Glass” + acid “ionomer”-ic. Caùc tính chaát cuûa Glass-ionomer cements (GICs) bao goàm daùn dính hoùa hoïc vôùi men vaø ngaø trong ñieàu kieän aåm, ñeà khaùng vôùi vi keõ (microleakage), khít saùt bôø, söï oån ñònh kích thöôùc ôû ñoä aåm cao, heä soá giaõn nôû vì nhieät töông töï caáu truùc R, ít daãn nhieät, töông hôïp sinh hoïc, phoùng thích vaø taùi haáp thu (recharging) fluoride, ít co hôn nhöïa khi ñoâng cöùng vaø khoâng coù monomer töï do ñöôïc phoùng thích. Ban ñaàu, GICs laø vaät lieäu chöùa nöôùc, deã vôõ, ñoâng cöùng sau moät phaûn öùng acid-base giöõa acid polyalkenoic vaø boät thuûy tinh fluoroaluminosilicate. Sau ñoù, caùc tính chaát cuûa GICs ñöôïc caûi tieán baèng caùch theâm vaøo caùc haït kim loaïi nhö baïc hay vaøng bôûi quaù trình naáu chaûy taïo ra moät “cermet” (ceramic-metal), hoaëc troän ñôn thuaàn (“admix”) vôùi caùc haït hôïp kim amalgam. [1] II. THAØNH PHAÀN CUÛA GIC 2.1 Thaønh phaàn boät: cô baûn laø thuûy tinh calcium fluoroaluminosilicate tan trong acid, ñöôïc taïo thaønh bôûi söï keát hôïp cuûa Silica + Alumina + Calcium fluoride + caùc oxide kim loaïi + caùc phosphate kim loaïi ôû 1100-15000 C, sau ñoù ñoå hoãn hôïp noùng chaûy leân treân moät taám kim loaïi/ vaøo trong nöôùc (laøm laïnh). Thuûy tinh taïo thaønh ñöôïc nghieàn nhoû thaønh daïng boät coù kích thöôùc 15- 50 m tuøy vaøo muïc ñích söû duïng (<25m cho caùc xi maêng gaén, sealant; 50m cho xi maêng traùm, loùt neàn). Boät naøy coù theå phaûn öùng vôùi acid ñeå taïo thaønh xi maêng. Baûng 1: Thaønh phaàn cuûa 2 boät GIC thöông maïi [2] Hôïp chaát Thaønh phaàn A (% troïng löôïng) Thaønh phaàn B (% troïng löôïng) SiO2 Al2O3 AlF3 CaF2 NaF AlPO4 41.9 28.6 1.6 15.7 9.3 3.8 35.2 20.1 2.4 20.1 3.6 12.0 Chöùc naêng cuûa moãi thaønh phaàn: Alumina (Al2O3): laøm taêng ñoä ñuïc (opacity). Silica (SiO2): laøm taêng ñoä trong (translucency). Fluoride: coù 5 chöùc naêng: laøm giaûm nhieät ñoä noùng chaûy, choáng saâu R, taêng ñoä trong, taêng thôøi gian laøm vieäc, taêng ñoä beàn cuûa vaät lieäu.
  2. 2. 2 Calcium fluoride (CaF2): laøm taêng ñoä ñuïc vaø laøm giaûm nhieät ñoä (t0 ) noùng chaûy cuûa caùc chaát khoaùng (Flux). Nhoâm phosphates (AlPO4): laøm giaûm t0 noùng chaûy vaø laøm taêng ñoä trong. Cryolite (Na3AlF6): laøm taêng ñoä trong vaø giaûm t0 noùng chaûy cuûa caùc chaát khoaùng. Na+ , K+ , Ca2+ , Sr3+ : laøm taêng phaûn öùng cuûa thuûy tinh vaø polyacid. Tæ leä Al2O3: SiO2 laø raát quan troïng vaø neân > 1:2 ñeå söï hình thaønh xi maêng coù theå xaûy ra. Söï hình thaønh xi maêng chæ xaûy ra khi coù söï thay theá Si bôûi Al laøm cho khung Silica deã bò taán coâng bôûi acid. Thuûy tinh coù theå ñöôïc laøm bieán ñoåi baèng nhieàu caùch ñeå taêng cöôøng caùc tính chaát vaät lyù cuûa xi maêng.  Ca coù theå ñöôïc thay theá bôûi Strontium (Sr), Barium (Ba) hay Lanthanum (La) ñeå coù ñöôïc glass caûn quang.  Röûa thuûy tinh vôùi acid höõu cô ñeå loaïi boû Ca treân beà maët giuùp keùo daøi thôøi gian laøm vieäc.  Caùc pha phaân taùn (disperse phases) Corundum (Al2O3), Rutile (TiO2), Baddeleyite (ZrO2) vaø Tielite (Al2TiO5) coù theå ñöôïc theâm vaøo thuûy tinh ñeå laøm taêng ñoä beàn uoán (flexural strength).  Kim loaïi, nhöïa, sôïi coù theå ñöôïc theâm vaøo ñeå laøm taêng ñoä beàn. Thuûy tinh ñöôïc gia coá sôïi (Fiber reinforced glasses): söï keát hôïp cuûa sôïi alumina vaø caùc sôïi khaùc nhö sôïi thuûy tinh (glass fibre), sôïi thaïch anh (silica fibre), sôïi carbon,… vôùi boät thuûy tinh hieän taïi vôùi tæ leä haït ñoän/ thuûy tinh thích hôïp ñaõ ñöôïc thöïc hieän chuû yeáu ñeå laøm caûi thieän ñoä beàn uoán cuûa xi maêng. Khoâng may laø neáu theâm ñuû soá löôïng sôïi ñeå laøm gia taêng ñaùng keå ñoä beàn thì vaät lieäu keát hôïp naøy raát khoù troän. Ngoaøi ra, söï khaùng moøn giaûm do khoâng coù lieân keát giöõa sôïi vaø khung. [47] 2.2 Thaønh phaàn loûng: ban ñaàu, thaønh phaàn loûng cuûa GIC laø dung dòch acid polyacrylic 50%, khaù nhôùt vaø coù xu höôùng bieán thaønh daïng gel theo thôøi gian. Do ñoù, trong haàu heát caùc xi maêng hieän nay, acid polyacrylic ñöôïc copolymer hoùa vôùi caùc acid khaùc nhö acid itaconic, maleic vaø tricarboxylic (Hình 1). Chaát loûng ñieän phaân naøy do ñoù coøn ñöôïc goïi laø polyalkenoic acids. Caùc acid naøy coù xu höôùng laøm taêng phaûn öùng cuûa thaønh phaàn loûng, laøm giaûm ñoä nhôùt vaø giaûm xu höôùng gel hoùa do ñoù deã löu tröõ hôn. Gaàn ñaây, acid polyvinyl phosphoric cuõng ñöôïc ñöa vaøo heä thoáng naøy. Nöôùc: thaønh phaàn quan troïng, laø moâi tröôøng phaûn öùng vaø giuùp hydrate hoùa (coäng nöôùc) khung xi maêng. Moät thaønh phaàn loûng ñieån hình cuûa GIC goàm acid polyacrylic : acid itaconic (tæ leä 2:1) 40- 55% ôû daïng co-polymer vaø nöôùc.
  3. 3. 3 Hình 1: Caáu truùc cuûa caùc acid alkenoic khaùc nhau taïo thaønh polyacids cuûa GICs. [2] 2.3 Thaønh phaàn phuï:  Tartaric acid (TA): Isomer quang hoaït 5-15% cuûa TA ñöôïc theâm vaøo. - Laøm taêng thôøi gian laøm vieäc, ruùt ngaén thôøi gian ñoâng (Hình 2). - Laøm taêng ñoä trong. - Caûi thieän thao taùc. - Laøm taêng ñoä beàn.  Polyphosphates: keùo daøi thôøi gian laøm vieäc.  Caùc oxide kim loaïi: laøm taêng thôøi gian ñoâng. III. PHAÛN ÖÙNG ÑOÂNG  Phaûn öùng Acid-Base (kim loaïi + acid = muoái).  Nöôùc laø yeáu toá quyeát ñònh cho phaûn öùng xaûy ra. Hình 2: Taùc duïng cuûa acid tartaric treân moái lieân heä ñoä nhôùt-thôøi gian trong quaù trình ñoâng cuûa GIC. (Nguoàn: Wilson AD, and McLean JW: Glass Ionomer Cement. Chicago, Quintessence, 1988, p 37.)
  4. 4. 4  Neáu vaät lieäu khoâng coù phaûn öùng naøy thì noù khoâng phaûi laø GI thaät söï. Noùi caùch khaùc, neáu khoâng phaûi troän baát cöù thöù gì, thì vaät lieäu ñoù khoâng phaûi laø moät GI.  Caùc böôùc phaûn öùng:  Lôùp ngoaøi cuûa caùc haït thuûy tinh bò taán coâng bôûi polyacids laøm giaûi phoùng Ca2+ , Al3+ , Na+ , vaø F- .  Ban ñaàu laø Ca2+ , vaø sau ñoù (24 giôø tieáp theo) laø Al3+ thay theá cho hydrogens trong nhoùm carboxyl (-COOH) cuûa polyacids (lieân keát cheùo) ñeå taïo thaønh muoái canxi vaø muoái nhoâm. Na+ , vaø F- khoâng tham gia trong lieân keát cheùo cuûa xi maêng. Moät soá ion Na+ coù theå thay theá caùc ion hydrogen cuûa nhoùm carboxyl, trong khi caùc ion Na+ coøn laïi ñöôïc phaân taùn ñoàng ñeàu trong xi maêng ñaõ ñoâng cuøng vôùi caùc ion F- . Pha lieân keát ngang (cross-linked phase) seõ ñöôïc hydrat hoùa theo thôøi gian vôùi phaàn nöôùc söû duïng luùc troän. Quaù trình naøy ñöôïc goïi laø söï tröôûng thaønh (maturation).  Caùc muoái hydrate hoùa taïo thaønh moät khung daïng gel, trong khi phaàn khoâng phaûn öùng cuûa caùc haït thuûy tinh ñöôïc bao boïc bôûi gel silica ñöôïc taïo ra töø söï maát caùc cation beà maët cuûa caùc haït.  Xi maêng ñoâng cöùng goàm phaàn thuûy tinh khoâng phaûn öùng ñöôïc bao boïc bôûi gel silica lieân keát vôùi nhau bôûi moät khung chöùa muoái canxi vaø muoái nhoâm ñöôïc hydrate hoùa. Hình 3: Sô ñoà caáu truùc cuûa GIC. Caùc haït thuûy tinh khoâng phaûn öùng (maøu ñen) ñöôïc bao boïc bôûi gel silica ñöôïc taïo thaønh khi caùc ion Al3+ vaø Ca2+ bò ñaåy ra khoûi thuûy tinh bôûi söï taán coâng cuûa acid polyacrylic. Ca2+ vaø Al3+ taïo thaønh muoái vôùi caùc nhoùm COO- cuûa acid polyacrylic ñeå taïo thaønh moät caáu truùc lieân keát cheùo. Caùc nhoùm carboxyl cuõng phaûn öùng vôùi canxi trong men vaø ngaø. [2] Hình 4: Hình aûnh vi theå cuûa moät GIC ñaõ ñoâng cöùng cho thaáy caùc haït khoâng phaûn öùng ñöôïc bao quanh bôûi moät khung lieân tuïc.[2]
  5. 5. 5 Hình 5: Caùc giai ñoaïn ñoâng cöùng cuûa GIC.  Nöôùc coù vai troø raát quan troïng trong söï ñoâng cöùng cuûa GIC. Ñaàu tieân noù laø moâi tröôøng phaûn öùng, sau ñoù noù laøm hydrate hoùa chaäm khung xi maêng ñaõ ñöôïc lieân keát cheùo do ñoù taïo ra moät caáu truùc daïng gel beàn vöõng ít nhaïy caûm vôùi ñoä aåm hôn. Neáu xi maêng môùi troän tieáp xuùc vôùi khoâng khí maø khoâng ñöôïc che phuû baûo veä, thì noù seõ bò maát nöôùc vaø söï tröôûng thaønh cuûa xi maêng seõ bò giaùn ñoaïn daãn ñeán raïn nöùt beà maët vaät lieäu. Neáu luùc naøy xi maêng bò nhieãm nöôùc seõ daãn ñeán söï hoøa tan cuûa caùc cation taïo thaønh khung vaø caùc anion cuûa vuøng xung quanh. Maát nöôùc vaø nhieãm nöôùc ñeàu aûnh höôûng xaáu ñeán söï toaøn veïn cuûa vaät lieäu. Do ñoù phaûi baûo veä GIC coå ñieån choáng laïi söï maát nöôùc vaø nhöõng thay ñoåi cuûa thaønh phaàn nöôùc trong caáu truùc luùc ñaët xi maêng vaø trong moät vaøi tuaàn sau ñoù neáu coù theå.  Fluoride khoâng phaûi laø moät phaàn khoâng theå taùch rôøi cuûa söï hình thaønh khung, do ñoù noù coù theå ñöôïc phoùng thích maø khoâng aûnh höôûng ñeán söï toaøn veïn caáu truùc cuûa xi maêng.
  6. 6. 6  Trong giai ñoaïn ñoâng cöùng ban ñaàu, caùc muoái canxi chieám öu theá trong khung vaø xi maêng khaù ñuïc. Khi vaät lieäu ñoâng cöùng hoaøn toaøn, caùc muoái nhoâm seõ chieám öu theá vaø ñoä ñuïc cuûa vaät lieäu giaûm xuoáng. IV. PHAÂN LOAÏI GICs: 4.1 Phaân loaïi döïa treân öùng duïng laâm saøng:  Type I (luting cements): laø xi maêng gaén, ñaëc tröng bôûi ñoä daøy maøng (film thickness) nhoû vaø ñoâng cöùng nhanh. Ionomers type I ñöôïc chæ ñònh ñeå gaén inlay, maõo, caàu R, khí cuï chænh nha vaø laøm chaát gaén trong noäi nha. Chuùng ñöôïc nhaän bieát vôùi kí hieäu I, CEM, C hoaëc Luting.  Type II (restorative cements): laø xi maêng traùm, coù caùc haït boät lôùn hôn type I, ñöôïc nhaän bieát vôùi kí hieäu II, R hoaëc Fil. Daïng naøy goàm 2 subtype:  Type II-1 (restorative aesthetic): laø xi maêng traùm thaåm myõ (coù daïng coå ñieån vaø daïng ñöôïc gia coá nhöïa).  Type II-2 (restorative reinforced): laø loaïi xi maêng traùm chòu löïc (maëc duø moâ taû nhö vaäy, nhöng chöa haún ñaõ cöùng hôn saûn phaåm type II-1). Tuy nhieân, chuùng coù ñoä khaùng moøn cao hôn.  Type III (liner and base): laø xi maêng loùt ñaùy vaø laøm neàn, ñaëc tröng bôûi ñoä nhôùt thaáp vaø ñoâng cöùng nhanh, ñöôïc nhaän bieát vôùi kí hieäu Bond, Lining hoaëc Base.  Type IV (Pit & fissure sealant): xi maêng traùm bít hoá raõnh, thöôøng ñöôïc nhaän bieát vôùi kí hieäu F. Saûn phaåm: Fuji Triage (GC America).  Type V (Orthodontic cements): xi maêng gaén trong chænh nha.  Type VI (Core buildup): xi maêng taùi taïo cuøi.  Type VII (high fluoride releasing GIC): xi maêng phoùng thích fluoride cao. Duøng ñeå kieåm soaùt sang thöông saâu R hoaït ñoäng caàn ñöôïc traùm taïm trong giai ñoaïn oån ñònh cuûa beänh vaø ñeå baûo veä caùc beà maët R deã bò saâu ôû beänh nhaân coù nguy cô saâu R cao/trung bình. Saûn phaåm ñieån hình laø Fuji VII, coù maøu hoàng ñeå deã daøng nhaän thaáy ñöôøng vieàn vaø nhö lôøi nhaéc nhôû ñoù chính laø vaät lieäu traùm taïm.  Type VIII (for Atraumatic restorative treatment): ñeå traùm R tröôùc khoâng sang chaán.  Type IX (Pediatric & geriatric GICs): söû duïng trong Raêng Treû Em, Laõo Nha, traùm R sau khoâng sang chaán. 4.2 Phaân loaïi döïa treân thaønh phaàn cuûa GICs: [46]  GICs coå ñieån: Goàm acid höõu cô vaø moät thaønh phaàn thuûy tinh, ñöôïc goïi laø xi maêng phaûn öùng acid-base. Trong xi maêng khan, thaønh phaàn acid loûng ñöôïc ñoâng khoâ (dehydrat hoùa) vaø ñöôïc troän vaøo trong boät. Noù ñöôïc troän vôùi nöôùc caát hoaëc trong dung dòch nöôùc cuûa acid tartaric. Noù cuõng coù daïng boät vaø chaát loûng. Boät chöùa thaønh phaàn thuûy tinh vaø fluoride, chaát loûng chöùa thaønh phaàn acid.  GICs ñöôïc gia coá nhöïa (resin-modified GIC: RMGICs): Coøn ñöôïc goïi laø GI truøng hôïp vôùi aùnh saùng nhìn thaáy (Visible Light Cure Glass Ionomers/ VLC) hay GI lai (Hybrid Glass Ionomers).
  7. 7. 7 Thaønh phaàn: Chaát loûng Boät Copolymer cuûa acid polyacrylic. Acid tartaric. Caùc nhoùm methacrylate (HEMA). Chaát khôi maøo quang hoïc (photo-initiator). Boät gioáng nhö GIC hoùa truøng hôïp. Chaát nhaïy quang (Photosensitizer). RMGICs khaéc phuïc ñöôïc caùc vaán ñeà nhö söï nhaïy caûm vôùi ñoä aåm (moisture sensitivity), laøm caûi thieän caùc tính chaát vaät lyù keùm vaø vaãn giöõ ñöôïc caùc öu ñieåm cuûa GICs coå ñieån nhö söï keát dính, söï phoùng thích vaø taùi haáp thu fluoride. Khi ñöôïc theâm caùc monomers cuûa nhöïa hydrophilic (2-hydroxyethylmethacrylate (HEMA)), khoaûng 4.5% troïng löôïng vaø moät chaát khôi maøo aùnh saùng vaøo, RMGICs seõ ñöôïc truøng hôïp vôùi aùnh saùng nhìn thaáy. [3] Phaûn öùng ñoâng cöùng: phaûn öùng acid-base cuûa GI (phaûn öùng chính) vaø phaûn öùng truøng hôïp nhöïa (phuï trôï) ñöôïc hoaït hoùa bôûi quang hoïc hoaëc hoùa hoïc. Neáu vaät lieäu ñoâng cöùng baèng:  2 cô cheá  xi maêng dual-cure.  3 cô cheá  xi maêng tri-cure. [47] Öu ñieåm cuûa RMGICs: kieåm soaùt ñöôïc thôøi gian laøm vieäc, deã thao taùc, thôøi gian ñoâng nhanh, ít nhaïy caûm vôùi söï taùch nöôùc (syneresis) vaø söï thaám nöôùc (imbibition). Do söï daùn dính vi cô hoïc vôùi hydroxyapatite, caùc xi maêng naøy cho thaáy söï lieân keát beàn vöõng vôùi men vaø ngaø.[5] Caùc tính chaát cô hoïc cuûa RMGICs coù theå ñöôïc caûi thieän theâm nöõa baèng caùch theâm vaøo caùc haït ñoän (filler) silicate hình caàu. Söï theâm vaøo cuûa caùc haït ñöôïc silan hoùa laøm taêng ñoä beàn neùn (compressive strength) leân 17%, trong khi theâm caùc haït khoâng ñöôïc silan hoùa chæ laøm taêng 9% ñoä beàn neùn. Ñoä beàn uoán (flexural strength) taêng 17% ôû caû 2 loaïi haït ñoän.[6] RMGICs coù ñoä beàn cô hoïc lôùn hôn, ñöôïc söû duïng ñeå traùm R sau.[40] Löu yù khi söû duïng (ñoái vôùi vaät lieäu traùm):  Vaät lieäu phaûi ñöôïc quang truøng hôïp.  RMGI co nhieàu khi ñoâng cöùng do söï truøng hôïp cuûa thaønh phaàn polymer [43]  Traùm töøng lôùp ≤ 2mm.  Lieân keát vôùi ngaø toát hôn khi ñöôïc xöû lyù beà maët.  Compomer hay nhöïa composite ñöôïc theâm polyacid (polyacid-modified composite resin): “Compomer” = “composite” + “glass-ionomer”, laø moät vaät lieäu keát hôïp coù ñöôïc caùc tính chaát cuûa caû 2. [7] Caùc vaät lieäu naøy coù tính thaåm myõ cao hôn cuøng vôùi khaû naêng phoùng thích fluoride cuûa GI. Compomer thöïc teá laø nhöïa composite quang truøng hôïp, ñöôïc laøm bieán ñoåi ñeå chöùa caùc haït thuûy tinh vaø acid polyalkenoic khan (ñoâng khoâ). [8] Caùc compomer coù söï phoùng thích fluoride vôùi toác ñoä töông ñoái thaáp do söï hieän dieän cuûa keo daùn nhöïa (resin bonding agents) ñeå compomer coù theå daùn dính vôùi R. [9] Söï phoùng thích Fluoride thöôøng baét ñaàu sau 2-3 thaùng, giai ñoaïn ñaàu phoùng thích nhieàu nhaát, sau ñoù
  8. 8. 8 giaûm nhanh. Ñoä beàn choáng gaõy, ñoä beàn uoán, khaùng moøn lôùn hôn GIC nhöng nhoû hôn composite.[48] Choáng chæ ñònh: xoang IV, xoang II, ñænh muùi, phuïc hoài coù beà maët ngoaøi lôùn. [48] Tính chaát cô hoïc cuûa compomer keùm hôn composite coå ñieån, do ñoù haïn cheá söû duïng ñeå traùm caùc sang thöông coå R khoâng phaûi saâu R. [10] Gaàn ñaây, compomer 2 thaønh phaàn ñang ñöôïc baùn treân thò tröôøng ôû daïng heä thoáng boät/chaát loûng hoaëc heä thoáng 2 paste (chæ ñeå gaén). Chuùng laø vaät lieäu töï daùn dính (self adhesive) do söï hieän dieän cuûa nöôùc laøm baét ñaàu phaûn öùng acid-base.[48] Thaønh phaàn: [48]  Boät: thuûy tinh, fluoride & chaát khôi maøo hoùa/quang hoïc.  Chaát loûng: monomers, acid polyacrylic, nöôùc vaø chaát hoaït hoùa (activators). Phaûn öùng ñoâng: phaûn öùng truøng hôïp nhöïa (hoùa hoïc/quang hoïc) + phaûn öùng acid-base.  GICs ñöôïc gia coá kim loaïi (metal reinforced GICs):  Daïng troän ñôn thuaàn vôùi hôïp kim baïc (haït thuûy tinh ñöôïc troän vôùi haït hôïp kim amalgam chöùa baïc): Saûn phaåm “Miracle Mix” = boät amalgam (Lumi Alloy) troän vôùi Fuji II ñöôïc haõng GC giôùi thieäu naêm 1983. [11],[13]  Daïng cermet (haït thuûy tinh ñöôïc thieâu keát vôùi baïc): Saûn phaåm: Chelon Silver vaø Ketac Silver (ESPE). Boät cermet ñöôïc taïo ra baèng caùch troän boät baïc (kích thöôùc haït trung bình 3.5 mm) vôùi boät thuûy tinh GI vôùi tæ leä theå tích baèng nhau, hoãn hôïp sau ñoù ñöôïc neùn ôû 350 Mpa ñeå taïo thaønh daïng vieân ñaïn (pellet), sau ñoù ñöôïc thieâu keát ôû 8000 C vaø ñöôïc nghieàn thaønh boät mòn. Ñeå caûi thieän tính thaåm myõ, titan dioxide 5% ñöôïc theâm vaøo, vaø hoãn hôïp boät ñöôïc troän vôùi dung dòch copolymer 46% (acid acrylic + acid maleic) vaø acid tartaric 5-15% vôùi tæ leä boät:chaát loûng laø 4:1 (Chelon Silver) vaø 4.5:1 (Ketac Silver).[1] Vaät lieäu cermet khoâng gioáng maøu R do baïc trong thaønh phaàn boät gaây ra söï ñoåi maøu cuûa R ñöôïc traùm. Söï keùm thaåm myõ cuûa cermet laøm giôùi haïn khoaûng öùng duïng laâm saøng trong nha khoa treû em.[15] Caùc tính chaát vaät lyù so vôùi GIC coå ñieån:  Ñoä beàn, ñoä beàn choáng gaõy: nhö nhau.  Khaùng moøn: taêng nheï.  Phoùng thích fluoride: giaûm ñoái vôùi Cermet, baèng hoaëc taêng nheï ñoái vôùi daïng troän ñôn thuaàn (admix). Vieäc ñöa caùc haït kim loaïi vaøo vaät lieäu gaây ra caùc baát lôïi veà söï phoùng thích fluoride, daùn dính vôùi caáu truùc R vaø tính thaåm myõ. GIC loaïi cermet ñöôïc duøng ñeå traùm caùc R sau vôùi xoang saâu lôùn vaø ñeå taùi taïo cuøi R.  GIs ñoä nhôùt cao (high-viscosity GIs): Coù tính chaát cô hoïc toát hôn GICs coå ñieån, ñöôïc phaùt trieån cho kyõ thuaät traùm R khoâng sang chaán (ART) söû duïng ôû caùc nöôùc theá giôùi thöù 3.[16] Loaïi naøy coù tæ leä boät:chaát loûng lôùn hôn, phaûn öùng ñoâng nhanh, ñoä beàn neùn vaø ñoä beàn caêng cao, ñoä cöùng beà maët taêng; söï phoùng thích fluoride, söï daùn dính vaø trao ñoåi ion gioáng nhö
  9. 9. 9 taát caû caùc GIs khaùc.[17] Nhöõng thuoäc tính naøy laøm cho vaät lieäu trôû thaønh moät löïa choïn raát toát ñeå traùm loùt, traùm taïm khaån caáp, traùm taïm laâu daøi, traùm vónh vieãn ôû nhöõng vuøng khoâng chòu löïc, ñaëc bieät laø ôû beänh nhaân coù nguy cô saâu R cao.[18] Saûn phaåm ñieån hình: Fuji IX vaø Ketac Molar. Ngay sau khi vieäc traùm R sau (vôùi kyõ thuaät ART) baèng GIs ñoä nhôùt cao ñöôïc phoå bieán, thì moät kyõ thuaät gioáng nhö vaäy ñöôïc phaùt trieån cho vaät lieäu traùm R tröôùc vôùi kyõ thuaät ART. Saûn phaåm ñoù laø Fuji VIII, moät vaät lieäu RMGIC loaïi traùm R tröôùc coù ñoä beàn uoán cao hôn vaø trong hôn.[47]  GIC ñöôïc gia coá Zirconia (Zirconia reinforced GI) hay Zirconomer: GIC ñöôïc gia coá Zirconia (Zirconomer, Shofu, Nhaät), moät vaät lieäu môùi, ñöôïc giôùi thieäu ñeå khaéc phuïc caùc nhöôïc ñieåm cuûa vaät lieäu traùm söû duïng tröôùc ñoù. Thaønh phaàn: Boät Chaát loûng Zirconium oxide. Boät thuûy tinh. Acid polyacrylic (20-50%). Acid tartaric (1-10%). Nöôùc khöû ion. Zirconium oxide (thaønh phaàn boät chính cuûa Zirconomer) coù nguoàn goác töø khoaùng saûn Baddeleyite (ZrO2) chöùa möùc zirconia cao töø 96.5-98.5%. [19] Ñaàu nhöõng naêm 1990, Zirconia ñöôïc phoå bieán vaøo trong nha khoa ôû daïng choát noäi nha [20], sau ñoù laø truï phuïc hình (abutment) cuûa implant [21], khung söôøn cho maõo, caàu R coá ñònh [22]. Boät zirconia coù kích thöôùc haït khaùc nhau, vaø caùc chaát theâm vaøo nhö yttrium oxide vaø alumina coù theå ñöôïc phaân boá moät caùch ñoàng nhaát trong toaøn boä vaät lieäu hoaëc maät ñoä cao hôn ôû ñöôøng vieàn cuûa caùc haït. [23] Kích thöôùc haït khaùc nhau coù aûnh höôûng ñeán ñoä xoáp (porosity) cuõng nhö ñoä trong (translucency) cuûa vaät lieäu. Thaønh phaàn thuûy tinh phaûi ñöôïc nghieàn nhoû coù kieåm soaùt ñeå ñaït ñöôïc kích thöôùc vaø ñaëc tính toái öu cuûa haït.[19] Kích thöôùc haït coù taùc duïng treân moät ñaëc tính ñaëc hieäu cuûa zirconia laø bieán ñoåi taêng ñoä beàn (transformation toughening), laøm cho noù beàn hôn, cöùng vaø khaùng moøn cao, do ñoù khi ñöôïc troän moät caùch ñoàng nhaát vôùi thaønh phaàn thuûy tinh, seõ gia coá theâm nöõa cho vaät lieäu ñeå keùo daøi ñoä beàn vöõng vaø söùc chòu ñöïng cao vôùi löïc nhai. [19] 4.3 Phaân loaïi khaùc (Phillips‘ Science of Dental Materials, 9th edition)  Type I: xi maêng gaén i) Loaïi coå ñieån:  Ketac-Cem Radiopaque, Ketac-Cem® Aplicap vaø Ketac-Endo® Aplicap (ESPE).  GC Fuji I® (GC America).  CX-Plus GlasIonomer® Cement (Shofu).  VivaglassTM Cem (Vivadent). ii) Loaïi ñöôïc gia coá nhöïa/lai:  AdvanceTM (Caulk).  Fuji PlusTM , Fuji OrthoTM LC vaø Fuji OrthTM Self-Cure (GC America).  VitremerTM Luting Cement (3MTM )  RelyXTM .
  10. 10. 10  Photac-Cem (ESPE).  Pro Tec Cem (Vivadent).  Type II: xi maêng traùm i) Loaïi coå ñieån:  Ketac-Fil (ESPE).  GC Fuji IITM (GC America).  GlasIonomer® Cement (Shofu). ii) Loaïi ñöôïc gia coá nhöïa:  GC Fuji IITM LC (GC America).  Photac -Fil Quick Aplicap (ESPE).  VitremerTM Tri-Cure Glass Ionomer System (3MTM ). iii) Loaïi ñöôïc gia coá kim loaïi:  Baïc: Miracle Mix (GC America).  Cermet (Chelon-Silver , Ketac-Silver ) (ESPE). iv) Loaïi coù ñoä nhôùt cao, ñoä beàn cao:  GC Fuji IXTM GP (GC America).  Ketac-Molar Aplicap (ESPE). v) Vaät lieäu taùi taïo cuøi:  Fuji IITM LC Core (GC America).  Coreshade (Shofu).  VitremerTM Core Build-up (3M).  GIs ñöôïc gia coá kim loaïi lieät keâ ôû treân.  Type III – xi maêng loùt ñaùy/traùm neàn i) Loaïi coå ñieån:  Ketac -Bond (ESPE).  GlasIonomer® Base Cement (Shofu).  GC Lining Cement vaø Dentin Cement (GC America). ii) Loaïi ñöôïc gia coá nhöïa:  VitrebondTM (3MTM ).  Fuji BondTM LC vaø Fuji LiningTM LC (GC America). V. CAÙC BIEÁN THEÅ CUÛA GIC: [47],[48]  Compomers.  RMGIC töï cöùng (Condensable/Self Hardening GIC): Laø nhöõng RMGIC ñöôïc hoaït hoùa hoaøn toaøn bôûi hoùa hoïc, vaø khoâng coù söï hoaït hoùa quang hoïc naøo caû. Chuùng chöùa caùc monomers vaø chaát khôi maøo hoùa hoïc nhö benzoyl peroxide vaø t-amines ñeå cho pheùp quaù trình töï truøng hôïp. Ñöôïc phaùt trieån chuû yeáu ñeå laøm vaät lieäu gaén nhö gaén maõo theùp khoâng ræ, gaén boä giöõ khoaûng, khaâu, maéc caøi trong Raêng Treû Em. Nhöõng öu ñieåm vöôït troäi so vôùi GIC truyeàn thoáng: coù theå ñoùng goùi (Packable) + coù theå ñoâng ñaëc (Condensable), xi maêng khoâng dính, deã ñaët, coù theå hoaøn taát nhanh, ñoä khaùng moøn ñöôïc caûi thieän, vaø ñoä tan trong dòch mieäng raát thaáp.  GIC loûng/ñoä nhôùt thaáp (Low Viscosity/Flowable GIC):
  11. 11. 11 Laø caùc GIC traùm loùt (lining), traùm bít hoá raõnh (pit and fissure sealing), sealers noäi nha, sealing coå R nhaïy caûm, coù ñoä chaûy taêng nhö: Fuji lining LC, Fuji III & IV, Ketac – Endo. Vaät lieäu “thoâng minh” coù khaû naêng phoùng thích fluoride khi pH moâi tröôøng mieäng thaáp, söï phoùng thích F xaûy ra theo töøng ñôït, khoâng phaûi lieân tuïc giuùp keùo daøi hieäu quaû ñieàu trò cuûa vaät lieäu.  GIC ñöôïc gia coá sôïi (Fiber Reinforced GIC): Theâm caùc sôïi alumina vaøo trong boät thuûy tinh ñeå caûi thieän ñoä beàn uoán. Vaät lieäu naøy ñöôïc goïi laø vaät lieäu coù khung polymer voâ cô cöùng chaéc (Polymeric Rigid Inorganic Matrix Material). Moät khung lieân tuïc cuûa caùc sôïi söù alumina vaø sôïi söù SiO2 ñöôïc keát hôïp vaøo trong GIC. Vaät lieäu naøy coù ñoä saâu truøng hôïp cao, ít co khi truøng hôïp, ñoä khaùng moøn ñöôïc caûi thieän vaø ñoä beàn uoán taêng.  Giomer: Laø vaät lieäu ñöôïc taïo ra töø söï lai (hybridization) cuûa GIC vaø composite baèng moät kyõ thuaät ñoäc ñaùo coù teân laø kyõ thuaät GI phaûn öùng tröôùc (pre-reacted glass ionomer technology:PRG). Thuûy tinh fluoroaluminosilicate ñöôïc cho phaûn öùng vôùi acid polyalkenoic ñeå taïo ra moät pha GIC oån ñònh, thuûy tinh ñöôïc phaûn öùng tröôùc naøy sau ñoù ñöôïc ñoâng khoâ, nghieàn nhoû, xöû lyù vôùi chaát silane roài troän vôùi nhöïa. Tuøy thuoäc vaøo löôïng thuûy tinh ñöôïc phaûn öùng, kyõ thuaät PRG coù theå ñöôïc chia thaønh 2 types: F- PRG = toaøn boä (Full) thuûy tinh ñeàu phaûn öùng. Ví duï: REACTMER (Shofu). S- PRG = chæ beà maët (Surface) cuûa thuûy tinh phaûn öùng. Ví duï: BEAUTIFUL(Shofu). Glass chöùa fluoride acid polyacrylic Hình 6: Kyõ thuaät PRG.
  12. 12. 12 Söï khaùc bieät giöõa Giomer vaø Compomer laø trong Compomer, acid polyacrylic khoâng hydrate hoùa ñöôïc cho theâm vaøo trong khung nhöïa vaø phaûn öùng acid-base seõ khoâng xaûy ra cho ñeán khi nöôùc ñeán vaø tieáp xuùc vôùi compomer. Baát lôïi chính cuûa Compomer laø phoùng thích Fluoride ít vaø khoâng coù khaû naêng haáp thu Fluoride, ñieàu naøy khieán Giomer ñöôïc öa thích hôn. Thaønh phaàn cuûa Giomer (BEAUTIFUL):  Bisphenol A glycidyl dimethacrylate.  TEGDMA.  Haït ñoän thuûy tinh voâ cô.  Aluminuoxide, silica  Haït ñoän GI phaûn öùng tröôùc.  DL-camphorquinone. Tính chaát: phoùng thích vaø haáp thu Fluoride cuûa GIC, thaåm myõ, deã ñaùnh boùng vaø ñoä beàn cuûa composite.  Amalgomers: Vaät lieäu phuïc hoài coù thaønh phaàn chính laø GI nhöng coù ñoä beàn cuûa amalgam. Amalgomer laø GIC ñaàu tieân treân theá giôùi ñaùp öùng ñöôïc tieâu chuaån ISO ñoái vôùi amalgam (ISO1559:2001) cuõng nhö tieâu chuaån ñoái vôùi GIC (ISO9917:1991). Tính chaát: phoùng thích F- , daùn dính töï nhieân vôùi caáu truùc R, töông hôïp sinh hoïc toát, khaéc phuïc ñöôïc vaán ñeà co, aên moøn, giaõn nôõ hay daãn nhieät.  Thuûy tinh coù hoaït tính sinh hoïc (Bioactive Glass): YÙ töôûng naøy ñöôïc phaùt trieån bôûi Hench vaø cs naêm 1973, hoï cho raèng khi thuûy tinh bò hoøa tan bôûi acid, seõ coù söï hình thaønh cuûa moät lôùp giaøu Ca2+ vaø PO4 3- xung quanh thuûy tinh, thuûy tinh naøy coù theå taïo ra caùc lieân keát sinh hoïc vôùi caùc teá baøo xöông vaø ñöôïc tích hôïp hoaøn toaøn trong xöông. Noù ñang ñöôïc söû duïng thöû nghieäm nhö boät xöông (Bone cement), vaät lieäu traùm ngöôïc, söûa chöõa thuûng chaân R, laøm taêng kích thöôùc soáng haøm maát R, söûa chöõa tuùi nha chu döôùi xöông.  HA-inomers (GIC chöùa hydroxyapatite): Laø caùc vaät lieäu coù hoaït tính sinh hoïc môùi, ñöôïc taïo ra baèng caùch keát hôïp hydroxyapatite vaøo trong boät GI. Ñöôïc duøng chuû yeáu ñeå laøm boät xöông (bone cements) trong phaãu thuaät mieäng-haøm maët vaø coù theå trong töông lai seõ laø vaät lieäu traùm ngöôïc. Chuùng coù moät vai troø trong söï lieân keát tröïc tieáp vôùi xöông vaø coù taùc duïng treân söï taêng tröôûng vaø phaùt trieån cuûa xöông.  GIC taåm Chlorhexidine (Chlorhexidine impregnated GIC): Ñöôïc phaùt trieån ñeå laøm taêng hoaït ñoäng choáng saâu R cuûa GIC. Vaãn coøn ôû giai ñoaïn thöû nghieäm.  GICs ñöôïc theâm amino acid (Amino acid modified GICs): Moät trong nhöõng yeáu toá aûnh höôûng ñeán ñoä beàn cuûa GIs ñoù laø thaønh phaàn hoùa hoïc cuûa khung polymer. Haàu heát GIs coå ñieån coù chöùa homopolymers hoaëc copolymers cuûa acid mono-, di-, vaø tri- carboxylic chöa baõo hoøa. Vôùi nhöõng coâng thöùc naøy, vaán ñeà chính naèm ôû choã homo – hoaëc copolymers cuûa acid acrylic coù caùc nhoùm –COOH gaén tröïc tieáp vôùi
  13. 13. 13 khung (backbone) vaø ñöôïc saép xeáp gaàn nhau, taïo ra moät caáu truùc polymer baát ñoäng. Ngöôøi ta cho raèng ñoä beàn hay söï khaùng gaõy cuûa vaät lieäu bò giaûm do trôû ngaïi laäp theå (steric hindrance) naøy, laøm giaûm ñaùng keå söï töông taùc – COO–Al3+ trong xi maêng ñaõ ñoâng. Vì vaäy, copolymers cuûa acid acrylic ñöôïc theâm vaøo N–acryloylamino acid hoaëc N-methacryl– oylamino acid, nhö N–methacryloyl–glutamic acid, ñeå caûi tieán caùc GIs coå ñieån. Polyacids vôùi coâng thöùc môùi naøy coù caùc chuoãi beân linh hoaït gaén keát vôùi caùc nhoùm cuûa acid carboxylic ôû nhöõng khoaûng caùch khaùc nhau tính töø maïch chính (chain polymer backbone), cho pheùp söï töï do hôn vaø ít trôû ngaïi laäp theå hôn khi caùc nhoùm cuûa acid carboxylic ñang tham gia phaûn öùng hoùa hoïc. Söï bieán ñoåi naøy ñaõ laøm caûi tieán ñoä beàn choáng gaõy cuûa GIC. Monomer N –Vinylpyrrolidinone (NVP) coù theå ñöôïc theâm vaøo polyacids (acrylic acid–co– itaconic acid), ñeå taïo ra vaät lieäu GI truøng hôïp vôùi aùnh saùng nhìn thaáy. GIC chöùa Proline: moät GIC chöùa amino acid coù ñoä cöùng beà maët toát hôn Fuji IX. Coâng thöùc GIC nhanh ñoâng naøy cho thaáy söï haáp thu nöôùc taêng leân maø khoâng aûnh höôûng ñeán söï phoùng thích fluoride. Veà tính töông hôïp sinh hoïc, vaät lieäu naøy höùa heïn khoâng chæ laø moät vaät lieäu traùm R maø coøn laø boät xöông vôùi ñoäc tính teá baøo thaáp.  GIC chöùa CPP–ACP: CPP-ACP (casein phosphopeptide-amorphous calcium phosphate) 1.56% w/w ñöôïc keát hôïp vaøo trong GIC laøm taêng ñaùng keå ñoä beàn lieân keát (microtensile bond strength) (33%), ñoä beàn neùn (23%) vaø taêng cöôøng ñaùng keå söï phoùng thích caùc ion canxi, phosphate, vaø fluoride ôû pH trung hoøa vaø acid.  GIC chöùa Zirconia: Vaät lieäu tieàm naêng ñeå thay theá cho Miracle mix. Ñoä beàn caêng cuûa GIC chöùa zirconia lôùn hôn ñaùng keå so vôùi Miracle mix do lieân keát beà maët (interfacial bonding) giöõa caùc haït vaø khung toát hôn.  GIC ñöôïc theâm söù sinh hoïc Nano (Nanobioceramic Modified GIC): Caùc haït nanohydroxyapaptite/fluorapatite ñöôïc theâm vaøo Fuji II (GC). Ñaây laø vaät lieäu ñaày höùa heïn vôùi caùc tính chaát cô hoïc vaø ñoä beàn lieân keát vôùi ngaø ñöôïc caûi thieän. Thuoäc tính: ñoä beàn neùn (177–179 MPa), ñoä beàn caêng (19–20 MPa) vaø ñoä beàn uoán (26–28 MPa) cao hôn so vôùi nhoùm chöùng (160 MPa, 14 MPa vaø 18 MPa).  GIC chöùa Canxi aluminate: Moät vaät lieäu lai (canxi aluminate vaø GIC), ñöôïc thieát keá ñeå gaén phuïc hình coá ñònh. Thaønh phaàn canxi aluminate ñöôïc taïo ra baèng caùch thieâu keát hoãn hôïp cuûa Al2O3 vaø CaO coù ñoä tinh khieát cao (tæ soá mol khoaûng 1:1) ñeå taïo ra monocanxialuminate. Thaønh phaàn:  Boät: canxi aluminate, acid polyacrylic, acid tartaric, strontium-fluoro-alumino-glass, vaø strontium fluoride.  Chaát loûng: 99.6% nöôùc vaø 0.4% chaát phuï gia ñeå kieåm soaùt söï ñoâng cöùng. Canxi aluminate goùp phaàn taïo ra moät pH base trong luùc vaät lieäu ñoâng, laøm giaûm vi keõ, töông hôïp sinh hoïc raát toát, ñoä beàn vaø söï oån ñònh laâu daøi.
  14. 14. 14 VI. CAÙC TÍNH CHAÁT VAØ THUOÄC TÍNH CUÛA GICs 6.1 Töông hôïp sinh hoïc (Biocompatibility) Taùc duïng phuï cuûa GIC treân moâ soáng laø toái thieåu. Ñaùp öùng vieâm cuûa tuûy ñoái vôùi GIC do pH ban ñaàu thaáp (0.9-1.6) seõ heát trong 20-30 ngaøy. Neáu vaät lieäu naèm gaàn buoàng tuûy thì neân loùt canxi hydroxide ñeå baûo veä tuûy.[33] Caùc nhaø saûn xuaát thöôøng khuyeán caùo söû duïng Ca(OH)2 liner khi xoang traùm caùch tuûy 0.5 mm. Acid polyacrylic khoâng gaây haïi do: - Noù laø moät acid yeáu, seõ trôû neân yeáu hôn khi ñöôïc trung hoøa moät phaàn. - Söï khueách taùn cuûa noù vaøo trong oáng ngaø laø khoâng chaéc chaén do troïng löôïng phaân töû cuûa noù cao vaø söï vöôùng víu (entanglement) cuûa chuoãi naëng. - Noù deã bò keát tuûa bôûi caùc ion Ca2+ trong oáng ngaø. - Caùc ion H+ bò phaân ly vaãn coøn ôû gaàn chuoãi do löïc huùt tónh ñieän. Phaûn öùng cuûa tuûy: keõm oxide < GICs < xi maêng phosphate keõm.[2] GIC coù ñaùp öùng ñoái vôùi moâ nha chu vaø khaû naêng laøm giaûm maøng sinh hoïc döôùi nöôùu toát hôn nhöïa composite, khoâng gaây kích thích moâ neáu caùc nguyeân taéc sinh hoïc ñöôïc ñaûm baûo. [25] Thænh thoaûng beänh nhaân gaëp phaûi tình traïng nhaïy caûm R sau khi gaén maõo laø do: - pH ban ñaàu thaáp toàn taïi trong khoaûng 5 phuùt. Tuy nhieân, khi xi maêng ñoâng cöùng hoaøn toaøn thì pH taêng daàn vaø ñaït möùc 6.7-7.[26] Ngoaøi ra, coù nghieân cöùu cho thaáy raèng ngaø R ñeäm caùc ion hydrogen (H+ ) ñöôïc phoùng thích ra töø GIC vaø cuõng cho thaáy GIC khoâng lieân quan ñeán eâ buoát R sau khi aùp duïng vaät lieäu.[27] - Tæ leä boät: chaát loûng thaáp. - Vieâm tuûy R toàn taïi tröôùc ñoù. - Vaät lieäu naèm quaù gaàn tuûy. - Khoâng loaïi boû lôùp muøn ngaø. - Ngaø coøn laïi moûng hôn 0.5mm vaø khoâng ñöôïc baûo veä vôùi Ca(OH)2. Lieân quan ñeán taùc duïng toaøn thaân, ion nhoâm loït ra töø GICs ôû caùc möùc ñoä khaùc nhau ñaõ ñöôïc nghieân cöùu vaø keát luaän raèng caùc ion naøy ñöôïc baøi tieát vaø aûnh höôûng khoâng ñaùng keå ñeán söùc khoûe.[28] 6.2 Phoùng thích vaø tích tröõ Fluoride Fluoride coù taùc duïng choáng laïi saâu R baèng hoaït ñoäng öùc cheá söï chuyeån hoùa cuûa vi khuaån gaây saâu R vaø laøm taêng söï ñeà khaùng cuûa men vaø ngaø ñoái vôùi söï maát khoaùng (khoâng chæ ôû R ñöôïc phuïc hoài maø coøn ôû R keá beân). Taùc duïng cuûa fluoride theå hieän ôû vuøng ñeà khaùng vôùi söï maát khoaùng, daøy ít nhaát 3mm xung quanh phuïc hoài GIC.[4] Cô cheá phoùng thích fluoride töø caùc haït GI khi troän vôùi acid polyalkenoic laø phöùc taïp vaø khoâng ñöôïc hieåu roõ hoaøn toaøn. Phaàn lôùn fluoride ñöôïc phoùng thích laø natri fluoride (NaF), khoâng quan troïng ñoái vôùi khung xi maêng, do ñoù khoâng laøm yeáu hoaëc laøm tan raõ xi maêng ñaõ ñoâng.[29] Söï phoùng thích fluoride ñöôïc duy trì trong thôøi gian daøi ñaëc bieät laø ôû ranh giôùi giöõa vaät lieäu traùm vaø moâ R giuùp phoøng ngöøa saâu R taùi phaùt.[30] Söï phoùng thích fluoride cuûa GIC coå ñieån coù theå leân ñeán 10 ppm, vaø duy trì khoâng ñoåi 1-3 ppm keùo daøi ñeán 8 naêm.[31] Khaû naêng phoùng thích vaø tích tröõ fluoride laøm cho GIC trôû thaønh söï löïa choïn raát toát khi ñieàu trò cho beänh nhaân coù nguy cô saâu R cao. Söï phoùng thích fluoride chuû yeáu xaûy ra trong 24-48 giôø ñaàu, sau ñoù
  15. 15. 15 giaûm vaø oån ñònh theo thôøi gian.[32],[33] Fluoride ñöôïc phoùng thích töø GIC type II nhieàu hôn liner vaø xi maêng gaén. Haàu heát fluoride ñöôïc taùi haáp thu tieáp tuïc ñöôïc phoùng thích laïi trong 24 giôø. Baûng 2: Söï phoùng thích Fluoride tích luõy töø caùc GI khaùc nhau [2] Loaïi xi maêng Fluoride ñöôïc phoùng thích (g) 14 ngaøy 30 ngaøy GI type II Cermet GI troän vôùi hôïp kim baïc GI type I GI liner (thoâng thöôøng) GI liner (quang truøng hôïp) 440 200 3350 470 1000 1200 650 300 4040 700 1300 1600 6.3 Daùn dính (adhesion) vôùi caáu truùc R GIC coù löïc dính vaøo caáu truùc R khoaûng 6-12 MPa, löïc naøy raát nhoû so vôùi löïc dính cuûa keo daùn ngaø (22-35MPa). Caùc chaát xöû lyù moâ R (conditioner) ñöôïc söû duïng: [4]  POLYACRYLIC ACID 10%: cuõng laø moät thaønh phaàn cuûa xi maêng, noù laøm thay ñoåi naêng löôïng beà maët, boäc loä beà maët R ñöôïc khoaùng hoùa cao ñeå cho pheùp söï khueách taùn cuûa acid vaø söï trao ñoåi ion. Thôøi gian xöû lyù: 10 giaây.  Acid citric 50%, 5 giaây.  Acid tannic 25%, 30 giaây.  Ferric chloride 2%.  NaF.  EDTA.  Dung dòch khoaùng- dung dòch Levine. Cô cheá daùn dính cuûa GIC vôùi caáu truùc R laø lieân keát ion giöõa ion carboxyl (COO- ) trong acid cuûa xi maêng vôùi ion canxi (Ca2+ ) trong men vaø ngaø. Coù 2 cô cheá coù lieân quan vôùi nhau veà söï daùn dính cuûa GIC vôùi moâ R laø lieân keát vi cô hoïc (micromechanical interlocking) vaø lieân keát hoùa hoïc thaät söï. Lieân keát vi cô hoïc ñöôïc taïo ra do söï hình thaønh cuûa caùc ñuoâi (tags) ngaén cuûa xi maêng beân trong ngaø vaø moät lôùp lai (hybrid layer) moûng giöõa caùc vi sôïi collagen ñöôïc bao phuû hydroxyapatite ôû beà maët R vaø beà maët GIC môùi ñöôïc ñaët.[34] Ñoä beàn lieân keát cuûa RMGICs cao hôn laø do söï hieän dieän cuûa HEMA laøm taêng cöôøng caùc khoùa vi cô hoïc.[35] Lieân Hình 6: Kính hieån vi ñieän töû queùt cho thaáy hình aûnh ngaø R ñöôïc xöû lyù bôûi acid polyacrylic 10% trong 10-15 giaây. Nhieàu oáng ngaø vaãn coøn bít nhöng beà maët töông ñoái saïch (ñoä phoùng ñaïi 800 laàn). Nguoàn: An Atlas of Glass-ionomer Cements: A Clinician’s Guide, 3rd ed, Martin Dunitz Publishers, London, 2002.
  16. 16. 16 keát hoùa hoïc thaät söï laø lieân keát ion giöõa caùc nhoùm carboxylate chöùc naêng treân phaân töû acid polyalkenoic vaø ion canxi trong beà maët hydroxyapatite.[36] Caùc yeáu toá gaây caûn trôû söï daùn dính:  Lôùp muøn ngaø.  Vaáy nhieãm maùu, nöôùc boït.  Vaät lieäu quaù khoâ khi ñöôïc ñaët (xi maêng phaûi coù beà maët boùng luùc ñaët vaøo R). 6.4 Thaåm myõ GIC coù ñoä trong nhaát ñònh do caùc haït ñoän thuûy tinh. Ñoä trong phuï thuoäc vaøo söï hình thaønh cuûa noù. Do phaûn öùng hydrat hoùa chaäm, neân GI maát ít nhaát 24 giôø ñeå ñoâng cöùng hoaøn toaøn vaø coù ñöôïc ñoä trong. Ñoä trong taêng leân theo tuoåi thoï cuûa xi maêng. Söï ñeà khaùng vôùi veát dính (stain) phuïc thuoäc raát lôùn vaøo söï laùng boùng cuûa beà maët. Maøu saéc cuûa vaät lieäu döôøng nhö khoâng bò aûnh höôûng bôûi dòch trong mieäng so vôùi composites coù xu höôùng nhieãm maøu. [4] 6.5 Söï oån ñònh kích thöôùc Vaät lieäu GIC ñöôïc troän vaø ñöôïc baûo veä ñuùng caùch coù söï co theå tích khi ñoâng cöùng laø ~ 3%. ÔÛ ñoä aåm cao, xi maêng coù xu höôùng huùt nöôùc vaø giaõn nôû nhieàu, trong khi ôû ñoä aåm thaáp hôn thì vaät lieäu bò co.[4] 6.6 Tan raõ, phaân huûy Söï maát caùc chaát taïo thaønh khung daãn tôùi söï phaân raõ cuûa xi maêng, coù theå do: [4] - Xi maêng bò nhieãm nöôùc sôùm. - Söï taán coâng hoùa hoïc nhö acids maûng baùm / söû duïng gel APF (acidulated phosphate fluoride). - Moøn cô hoïc. Baét buoäc phaûi baûo veä GIC trong giôø ñaàu tieân. Ñoä tan trong nöôùc: 0.4-1.5% (troïng löôïng) trong 24 giôø sau ñoâng. 6.7 Thôøi gian toàn taïi Theo moät nghieân cöùu, phuïc hoài GIC ñöôïc ñaùnh giaù trong sang thöông aên moøn-maøi moøn, 83% phuïc hoài vaãn coøn toàn taïi sau 10 naêm. Tæ leä thaát baïi töø 0-70%, laø moät thöôùc ño kyõ naêng laâm saøng hôn laø chaát löôïng voán coù cuûa vaät lieäu.[4] 6.8 Ñoä beàn (strength) Moät trong nhöõng haïn cheá lôùn nhaát cuûa GIC laø deã vôõ. So vôùi composite vaø amalgam, GIC laø vaät lieäu yeáu, thieáu ñoä cöùng. Ñieåm yeáu döôøng nhö naèm ôû khung xi maêng deã bò nöùt. Vaät lieäu coù moät ñoä xoáp (porosity) nhaát ñònh do noù laø vaät lieäu 2 thaønh phaàn, caàn ñöôïc troän vôùi nhau khi söû duïng.[4] 6.9 Giaõn nôû do nhieät GIC coù heä soá giaõn nôû do nhieät (type II: 10.2 – 11.4 x 10-6 /o C) töông töï vôùi ngaø, do ñoù giaûm thieåu nguy cô hôû bôø, ngaên ngöøa saâu R taùi phaùt. 6.10 Caûn quang GIC khaù caûn quang, haàu heát chuùng caûn quang nhieàu hôn ngaø vaø coù theå phaân bieät ñöôïc treân X quang.
  17. 17. 17 Baûng 3: Thuoäc tính cuûa caùc xi maêng phuïc hoài [2] Loaïi xi maêng Ñoä beàn neùn (MPa) Ñoä beàn caêng (MPa) Ñoä cöùng Knoop Ñoä tan (ANSI/ADA Test) Choáng saâu R/ ñaùp öùng tuûy Silicate 180 3.5 70 0.7 Coù/ maïnh GI type II 150 6.6 48 0.4 Coù / nheï Cermet 150 6.7 39 - Coù / nheï GI lai 105 20 40 - Coù / nheï Nhöôïc ñieåm cuûa GIC coå ñieån:  Thôøi gian laøm vieäc ngaén vaø thôøi gian ñoâng keùo daøi.  Deã vôõ.  Ñoä beàn choáng gaõy thaáp.  Khaùng moøn keùm.  Deã nhieãm nöôùc hoaëc deã bò taùch nöôùc trong giai ñoaïn ñaàu cuûa phaûn öùng ñoâng.  Khoù ñaùnh boùng. GI coå ñieån GI lai Compomers Nhöïa phoùng thích Fluoride Composite Resin Saûn phaåm ñieån hình Ketac-fil, Fuji II, Fuji IX, *Ketac-silver, Miracle Mix Fuji II LC, Photac-fil Quik, Vitremer Dyract AP, Elan, F2000, Compoglass F GeriStore, Variglass, Resinomer, Hytac Herculite XRV, Prisma TPH, Heliomolar, Tetric Ceram, Solitaire, SureFil Phoùng thích Fluoride Cao (*: trung bình) Cao Trung bình Thaáp Thaáp nhaát Taùi haáp thu Fluoride Cao Cao Moät soá Raát thaáp Khoâng Giaõn nôû vì nhieät Thaáp nhaát Trung bình Cao nhaát Ñoä trong Thaáp nhaát Cao nhaát Ñoä beàn caêng & ñoä beàn choáng gaõy Thaáp nhaát Cao nhaát Burgess JO, Fluoride Releasing Materials – Facts and Fiction.
  18. 18. 18 VII. ÖÙNG DUÏNG LAÂM SAØNG GICs laø vaät lieäu phuïc hoài tröïc tieáp linh hoaït nhaát vôùi nhieàu chæ ñònh laâm saøng, ñaëc bieät laø trong nha khoa xaâm laán toái thieåu do caùc tính chaát hoùa hoïc, cô hoïc vaø sinh hoïc cuûa noù. GIs duøng trong nha khoa phuïc hoài coù theå ñöôïc phaân loaïi thaønh 3 nhoùm chính theo öùng duïng laâm saøng: traùm, gaén, loùt. Caùc öùng duïng laâm saøng cuûa GIC: [37]  Traùm xoang V.  Traùm taïm trong thôøi gian daøi ñeå kieåm soaùt saâu R.  Loaïi boû nhöõng vuøng leïm treân cuøi R vaø xoang söûa soaïn cho onlay.  Vaät lieäu neàn thay theá ngaø döôùi mieáng traùm amalgam, composite, phuïc hình söù, kim loaïi tröïc tieáp vaø giaùn tieáp.  Taùi taïo cuøi khi R coøn ít nhaát 50% caáu truùc hoaëc coøn ít nhaát 3 vaùch sau khi söûa soaïn.  Traùm caùc R coái söõa.  Traùm taïm xoang môû tuûy.  Traùm taïm ôû R tröôùc/sau.  Gaén khaâu chænh nha.  Gaén maéc caøi chænh nha.  Traùm R ôû nhöõng vuøng khoâng chòu löïc.  Söûa chöõa bôø maõo R do saâu R döôùi nöôùu.  Söûa chöõa thuûng chaân R trong noäi nha.  Söûa chöõa ngoaïi tieâu chaân R.  Traùm R khoâng sang chaán (ART). Löu yù ñoái vôùi xi maêng loùt ñaùy, traùm neàn (type III):[4] Xi maêng loùt ñaùy (liner) ñöôïc söû duïng chuû yeáu ñeå baûo veä tuûy traùnh khoûi nhöõng thay ñoåi veà nhieät ñoä, baèng caùch traùm bít caùc oáng ngaø. Noù chæ caàn daøy 0.5mm. Tæ leä boät:chaát loûng = 1.5 : 1. Xi maêng traùm neàn (base) ñöôïc söû duïng laøm vaät lieäu thay theá ngaø. Theo Mount, toaøn boä xoang neân ñöôïc traùm vôùi GIC sau ñoù maøi bôùt ñeå taïo xoang cho amalgam /composite. Kyõ thuaät Sandwich: Kyõ thuaät traùm nhieàu lôùp duøng GIC ñeå thay theá ngaø vaø composite ñeå thay theá men. Kyõ thuaät naøy keát hôïp nhöõng thuoäc tính thuaän lôïi nhaát cuûa 2 vaät lieäu nhö choáng saâu R, daùn dính hoùa hoïc vôùi ngaø, phoùng thích fluoride vaø taùi khoaùng, söï hoaøn taát beà maët, ñoä beàn vaø thaåm myõ toát hôn cuûa composite. Ngoaøi ra, nhöïa composite cuõng lieân keát vi cô hoïc vôùi GIC ñaõ ñoâng vaø lieân keát hoùa hoïc vôùi HEMA trong RMGIC. RMGIC hoaëc GIC ñoä nhôùt cao coù theå ñöôïc söû duïng tuøy thuoäc vaøo löïc cô hoïc seõ taùc duïng leân mieáng traùm (xoang II) vaø yeâu caàu thaåm myõ.
  19. 19. 19 Hình 7: Kyõ thuaät sandwich kín: ngaø R bò maát trong xoang II ñöôïc thay theá baèng RMGIC hoaëc GIC ñoä nhôùt cao. Composite ñöôïc duøng ñeå thay theá men vaø traùm kín caùc gôø men xung quanh xoang. Hình 8: Kyõ thuaät sandwich hôû aùp duïng ôû xoang II khoâng coù men ôû ñöôøng vieàn coå. GIC ñöôïc söû duïng thay vì composite ñeå phuïc hoài vuøng coå cuûa xoang taïo ra söï ñeà khaùng toái öu ñoái vôùi vi keõ vaø saâu taùi phaùt doïc theo bôø ngaø. (Nguoàn: Ferrari M. Use of glass ionomers as bondings, linings, or bases. In, Davidson CL, Mjor IA, eds, Advances in Glass-ionomer Cements. Quintessence Publishing, Chicago, 1999.) GICs trong Noäi Nha [4], [38] GICs laø vaät lieäu daùn dính, coù hoaït tính sinh hoïc, chuùng coù hoaït ñoäng khaùng khuaån (phoùng thích F) vôùi möùc ñoä töông hôïp sinh hoïc cao vôùi moâ meàm vaø xöông neân coù theå duøng laøm:  Vaät lieäu traùm ngöôïc oáng tuûy trong phaãu thuaät caét choùp.  Sealer bít oáng tuûy (Ketac Endo Aplicap (3M ESPE)).  Phuïc hoài buoàng tuûy.  Söûa chöõa thuûng chaân R, ngoaïi tieâu.  Ñoâi khi ñöôïc duøng ñeå söûa chöõa gaõy doïc chaân R. GIC ñöôïc giôùi thieäu laàn ñaàu tieân trong Nha Khoa bôûi Wilson vaø Kent (1972). Töø ñoù, caùc daïng bieán ñoåi cuûa noù ñaõ ñöôïc ra ñôøi vôùi muïc ñích laøm caûi thieän caùc tính chaát cô hoïc cuûa noù.[39] Caùc GIC theá heä môùi vaãn giöõ ñöôïc caùc ñaëc tính mong muoán cuûa GI coå ñieån, cuï theå laø söï phoùng thích fluoride, trao ñoåi ion, keát dính vôùi men vaø ngaø ñaõ ñöôïc xöû lyù, löïc co ôû giao dieän thaáp.[41] Chuùng cuõng coù thôøi gian laøm vieäc daøi hôn, coù theå ñöôïc kieåm soaùt baèng nguoàn saùng, vaø tính thaåm myõ gaàn baèng vôùi vaät lieäu nhöïa.[42] Do ñoù chuùng ñöôïc chæ ñònh ñeå traùm thöôøng qui vaø traùm taïm ôû caû R vónh vieãn laãn R söõa. Söï lieân keát cuûa GIC vôùi moâ R laø keát quaû cuûa söï öôùt ban ñaàu (initial wetting), phaûn aùnh tính chaát huùt nöôùc cuûa xi maêng môùi troän, sau ñoù laø söï töông taùc hoùa hoïc, cô hoïc keùo daøi taïo thaønh moät giao dieän cöùng. GIC ñöôïc xem laø moät vaät lieäu phoûng sinh hoïc (biomimetic material) do caùc tính chaát cô hoïc töông töï ngaø cuûa noù. GICs coå ñieån khoâng ñöôïc khuyeán caùo ñeå traùm R vónh vieãn ôû nhöõng vuøng chòu löïc do chuùng ñeà khaùng keùm vôùi moøn cô hoïc vaø aên moøn hoùa hoïc. RMGICs ít nhaïy caûm vôùi ñoä aåm vaø chòu ñöôïc ñoä aåm cao hôn. GI ñöôïc gia coá keõm caûi thieän ñöôïc söï phoùng thích fluoride, laøm taêng cöôøng söï ñeà khaùng vôùi moøn, ñoä beàn uoán vaø ñoä beàn choáng gaõy (fracture toughness).[33],[34]
  20. 20. 20 Keát luaän GICs laø vaät lieäu raát linh hoaït trong nha khoa phuïc hoài vôùi nhieàu chæ ñònh laâm saøng do söï keát dính töï nhieân cuûa chuùng vôùi moâ R vaø thaåm myõ chaáp nhaän ñöôïc. Vôùi söï ra ñôøi cuûa caùc theá heä môùi, GICs coù öùng duïng laâm saøng roäng hôn. Maëc duø ñaõ coù nhieàu tieán boä trong coâng thöùc boät thuûy tinh vaø polyacid trong nhieàu naêm qua, nhöng caàn caûi tieán theâm nöõa caùc tính chaát cô hoïc cuûa GICs hieän nay ñeå noù ñöôïc chæ ñònh ñeå traùm caùc R sau vaø coù theå caïnh tranh vôùi caùc vaät lieäu phuïc hoài khaùc veà ñoä beàn vaø thaåm myõ. Taøi lieäu tham khaûo 1. McLean JW, Gasser O. Glass-cermet cements. Quintessence Int 1985; 16(5):333-343. 2. Anusavice KJ. Phillips' Science of Dental Materials 9th Edition, Saunders, St. Louis. 3. Zhao J, Xie D. A novel hyperbranched poly(acrylic acid) for improved resin-modified glass- ionomer restoratives. Dent Master 2011;27(5):478-486. 4. Mahesh Singh TR, Suresh P, Sandhyarani J, Sravanthi J . Glass ionomer cements (Gic) in Dentistry: A review. International Journal of Plant, Animal and Environmental Sciences 2011; 1(1):26-30. 5. Franco EB, Benetti AR, Ishikiriama SK, Santiago SL, Lauris JR, Jorge MF, et al. 5-year clinical performance of resin composite versus resin modified glass ionomer restorative system in non-carious cervical lesions. Oper Dent 2006;31(4):403-408. 6. Tjandrawinata R, Irie M, Suzuki K. Marginal gap formation and fluoride release of resin- modified glass-ionomer cement: effect of silanized spherical silica filler addition. Dent Mater J 2004;23(3):305-313. 7. Cattani-Lorente MA, Dupuis V, Moya F, Payan J, Meyer JM. Comparative study of the physical properties of a polyacid-modified composite resin and a resin-modified glass ionomer cement. Dent Mater 1999;15(1):21-32. 8. Tarasingh P, Reddy JS, Suhasini K, Hemachandrika I. Comparative evaluation of antimicrobial efficacy of resin-modified glass ionomers, compomers and giomers- an in vitro study. J Clin Diagn Res 2015;9(7):85-87. 9. PrestonAJ, Agalamanyi EA, Higham SM, Mair LH. The recharge of esthetic dental restorative materials with fluoride in vitro-two years' results. Dent Mater. 2003;19(1):32- 37. 10. Xie H, Zhang F, Wu Y, Chen C, Liu W. Dentine bond strength and microleakage of flowable composite, compomer and glass ionomer cement. Aust Dent J. 2008;53(4):325- 331. 11. McLean JW. The comparative strengths of commercial glass ionomer cements with and without metal additions. Br Dent J. 1992 Jun 20;172(12):437. 12. Baig MS, Fleming GJ. Conventional glass-ionomer materials: A review of the developments in glass powder, polyacid liquid and the strategies of reinforcement. J Dent. 2015;43(8):897-912. 13. Simmons JJ. Silver-alloy powder and glass ionomer cement. J Am Dent Assoc 1990;120(1):49-52. 14. McLean JW. Cermet cements. J Am Dent Assoc 1990;120(1):43-47.
  21. 21. 21 15. Sarkar NK, el-Mallakh B, Graves R. Silver release from metal- reinforced glass ionomers. Dent Mater 1988;4(2):103-104. 16. van Duinen RN, Kleverlaan CJ, de Gee AJ, Werner A,. Feilzer AJ. Early and long-term wear of 'fast-set' conventional glass-ionomer cements. Dent Mater. 2005 Aug;21(8):716- 720. 17. Yap AU, Pek YS, Cheang P. Physico-mechanical properties of a fast-set highly viscous GIC restorative. J Oral Rehabil 2003 Jan;30(1):1-8. 18. Hu JY, Li YQ, Smales RJ, Yip KH. Restoration of teeth with more-viscous glass ionomer cements following radiation-induced caries. Int Dent J 2002;52(6):445-448. 19.Volpato CM, Garbelotto LGD, Fredel MC, Bondioli F. Application of zirconia in dentistry: Biological, mechanical and optical considerations. Advances in ceramics-electric and magnetic ceramics, bioceramics, ceramics and enviroment, C. Sikalidis, editor. Croatia: InTech, Rijeka;2011:397-404. 20. Meyenberg KH, Luthy H, Scharer P. Zirconia posts: a new all-ceramic concept for nonvital abutment teeth. J Esthet Dent 1995;7(2):73-80. 21. Kohal RJ, Klaus G. A zirconia implant-crown system: a case report. Int J Periodontics Restorative Dent 2004;24(2):147-153. 22. Luthardt RG, Holzhuter MS, Rudolph H, Herold V, Walter. MH. CAD/CAM-machining effects on Y-TZP zirconia. Dent Mater. 2004;20(7):655-662. 23. Daou E, Al-Gotmeh M. Zirconia ceramic: a versatile restorative material. Dentistry 2014;4(219). 24. Mousavinasab M, Namazikhah MS, Sarabi N, Jajarm HH, Bidar M, Ghavamnasiri M. Histopathology study on pulp response to glass ionomers in human teeth. J Calif Dent Assoc 2008;36(1):51-55. 25. Santamaria MP, Suaid FF, Carvalho MD, Nociti FH Jr, Casati MZ, Sallum AW, Sallum EA. Healing patterns after subgingival placement of a resin-modified glass-ionomer restoration: a histometric study in dogs. Int J Periodontics Restorative Dent. 2013;33(5):679-687. 26. Smith DC, Ruse ND. Acidity ofglass ionomer cements during setting and its relation to pulp sensitivity. J Am Dent Assoc 1986;112(5):654-657. 27. Bebermeyer RD, Berg JH. Comparison of patient-perceived postcementation sensitivity with glass-ionomer and zinc phosphate cements. Quintessence Int 1994;25(3):209-214. 28. Nicholson JW, Czarnecka B. Review paper: Role of aluminum in glass-ionomer dental cements and its biological effects. J Biomater Appl. 2009 Nov;24(4):293-308. 29. Kuhn, A.T, Wilson, A.D. The dissolution mechanism of silicate and glass ionomer dental cements. Biomaterials 1985;6(6): 378–382. 30. Ananda SR, Mythri H. A comparative study of fluoride release from two different sealants. J Clin Exp Dent. 2014 Dec; 6(5): 497–501. 31.Forsten L. Fluoride release and uptake by glass-ionomers and related materials and its clinical effect. Biomaterials 1998;19(6):503-508.
  22. 22. 22 32. Fareed MA, Stamboulis A. Effect of nanoclay dispersion on the properties of a commercial Glass Ionomer Cement. International Journal of Biomaterials 2014;2014. 33. Rizzante FAP , Cunali RS , Bombonatti JFS , Correr GM , Gonzaga CC , Furuse AY. Indications and restorative techniques for glass ionomer cement. South Brazilian Dent J 2015;1(12):79-87. 34. Mitra SB, Lee CY, Bui HT, Tantbirojn D, Rusin RP. Long-term adhesion and mechanism of bonding of a paste-liquid resin-modified glass-ionomer. Dent Mater 2009 Apr;25(4):459- 466. 35. Lin A, McIntyre NS, Davidson RD. Studies on the adhesion of glass-ionomer cements to dentin. J Dent Res. 1992 Nov;71(11):1836-1841. 36. Fukuda R, Yoshida Y, Nakayama Y, Okazaki M, Inoue S, Sano H, Suzuki K, Shintani H, van Meerbeek B. Bonding efficacy of polyalkenoic acids to hydroxyapatite, enamel and dentin. Biomaterials 2003;24(11):1861–1867. 37. Pitel ML. Reconsidering glass-ionomer cements for direct restorations. Compend Contin Educ Dent 2014;35(1):26-31. 38. Ikemura, K., Tay, F.R., Kouro, Y., Endo, T., Yoshiyama, M., Miyai, K. and Pashley, D.H. Optimizing Filler Containing Pre-Reacted Glass-Ionomer Fillers. Dental Materials 2003;19(2):137-146. 39. Prosser HJ, Powis DR, Brant P, Wilson AD. Characterization of glass-ionomer cements 7. The physical properties of current materials. J Dent. 1984;12(3):231-240. 40. Mallmann A, Ataíde JC, Amoedo R, Rocha PV, Jacques LB. Compressive strength of glass ionomer cements using different specimen dimensions. Braz Oral Res. 2007;21(3):204- 208. 41. Hewlett ER, Mount GJ. Glass ionomers in contemporary restorative dentistry-a clinical update. J Calif Dent Assoc 2003;31(6):483-492. 42. Sidhu SK. Glass-ionomer cement restorative materials: a sticky subject? Aust Dent J 2011;56 (1):23-30. 43. Sidhu SK. Marginal contraction gap formation of light-cured glass ionomers. Am J Dent 1994;7(2):115-118. 44. Schwendicke F, Gostemeyer G, Blunck U, Paris S, Hsu LY, Tu YK. Directly placed restorative materials: review and network meta-analysis. J Dent Res. 2016;95:613–622. 45. Baig MS, Fleming GJP. Conventional glass-ionomer materials: a review of the developments in glass powder, polyacid liquid and the strategies of reinforcement. Journal of Dentistry 2015;43(8):897–912. 46. Almuhaiza M. Glass-ionomer cements in Restorative Dentistry: A critical appraisal. Journal of Contemporary Dental Practice 2016; 17(4): 331-336. 47. Nagaraja Upadhya P, Kishore G. Glass Ionomer Cement – The Different Generations. Trends Biomater. Artif. Organs 2005; 18 (2):158-165. 48. Rohit Dhoot, Sarvesha Bhondwe, Vishal Mahajan, Sourabh Lonare, Kuldeep Rana. Advances in Glass Ionomer Cement (GIC): A Review. IOSR Journal of Dental and Medical Sciences, 2016;15(11):124-126.
  23. 23. 23 Ñoä daøy maøng (Film Thickness) Xi maêng môùi troän ñöôïc ñaët giöõa 2 maët phaúng nhìn thaáy vaø ñöôïc taùc duïng moät löïc doïc 150N trong 10 giaây tröôùc khi keát thuùc thôøi gian laøm vieäc. Sau ñoù ít nhaát 10 phuùt, ñoä daøy maøng giöõa 2 maët phaúng ñöôïc ño. Maøng phaûi lieân tuïc, vaø khoâng coù khoaûng troáng naøo toàn taïi xuyeân suoát toaøn boä maøng. Ñoái vôùi vaät lieäu gaén: ñoä daøy maøng toái ña cho pheùp laø 25 μm; moät giaù trò nhoû cuûa ñoä daøy maøng ñöôïc öa thích hôn vì xi maêng dö coù theå bò eùp ra deã daøng hôn. Kích thöôùc haït vaø tæ leä boät:chaát loûng coù aûnh höôûng ñaùng keå ñeán ñoä daøy maøng. Ñoái vôùi vaät lieäu traùm (traùm taïm vaø traùm vónh vieãn), ñoä daøy maøng toái ña ñieån hình laø khoaûng 40 μm. Ñeå so saùnh, ñöôøng kính cuûa toùc ngöôøi laø khoaûng 40- 80 μm. Ñoä daøy maøng cuõng ñeà caäp ñeán ñoä daøy cuûa xi maêng naèm giöõa phuïc hình (maõo, inlay, onlay, veneer) vaø caáu truùc R. Ñoä daøy maøng coù vai troø quan troïng trong söï löu giöõ phuïc hình. Ñoä daøy maøng thay ñoåi vôùi (1) ñoä lôùn cuûa löïc luùc gaén phuïc hình, (2) caùch aùp duïng löïc leân phuïc hình luùc gaén, (3) hình daïng cuûa phuïc hình gaây caûn trôû hay taïo thuaän lôïi cho söï chaûy cuûa xi maêng, vaø (4) söï khít saùt cuûa phuïc hình vôùi R ñöôïc söûa soaïn. Giaù trò ñoä daøy maøng ñöôïc baùo caùo trong y vaên laø trong khoaûng 25 -150 μm.

×