Rotterdams Offensief - Wijkscholen Rotterdaml

2,322 views

Published on

Businessplan Wijkschool

Published in: Travel, Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,322
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
7
Actions
Shares
0
Downloads
15
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Rotterdams Offensief - Wijkscholen Rotterdaml

  1. 1. ja zeggen bus i n e s s p l a n en mee w i j k s c ho ol ro t t e r da m doen
  2. 2. Businessplan Wijkschool Rotterdam In opdracht van ROC Albeda, ROC Zadkine, Stichting LMC Rotterdam ondersteund door de Gemeente Rotterdam Hoorn, september 2008
  3. 3. Inhoud Mission statement 7 Wat is de Wijkschool? 9 Voor wie is de Wijkschool? 12 Wat doet de Wijkschool? 14 Wat kost de Wijkschool? 18 Hoe goed is de Wijkschool? 24 Wie is de baas van de Wijkschool? 25 Hoe beginnen met de Wijkschool? 28 Gebruikte bronnen 30 Voorliggend Businessplan voor de Wijkschool is het resultaat van een opdracht die op 31 juli 2008 door de besturen van ROC Albeda, ROC Zadkine en LMC, ondersteund door de Gemeente Rotterdam, is verstrekt aan Van Beekveld & Terpstra Organisatie Adviesbureau B.V.
  4. 4. 6 _ businessplan voor de wijkschool
  5. 5. mission statement Er moet iets gebeuren De Wijkschool is geen kostenpost: Grote groepen jongeren in Rotterdam verliezen de voorzorg loont! aansluiting met de maatschappij. Hun talenten gaan Een primaire vraag naar de kosten van de Wijkschool verloren. Daar lijden zij zelf onder en daar lijdt hun is feitelijk apert verkeerd. Het is een vraag die bewust omgeving onder. De Wijkschool wil daarop een ant- of onbewust uitgaat van de premisse van onderwijs en woord zijn. We noemen het een ‘school’ omdat het (uit- zorg als kostenposten waar geen opbrengsten tegen- eindelijke) doel is om de jongere te kwalificeren. Maar over staan. Precieze opbrengsten zijn weliswaar moei- het is geen school in de traditionele zin van het woord. lijk te definiëren, maar zijn wel evident. Bijvoorbeeld: Het is een bondgenootschap. Een bondgenootschap waarvoor de hele omgeving van de jongeren de maat- • e uitkering voor alleenstaanden tussen de 21 en 65 D schappelijke verantwoordelijkheid neemt: onderwijs, jaar is gelijk aan 50 procent van het netto minimumloon. bedrijfsleven, hulpverlening, gemeente. Dat is A 623,10 per maand. Zonder Wijkschool zou Tonny 10 jaar in de bijstand zitten. Kosten voor de samenleving: De wijkschool is anders 10 x 12 x A 623,10 = A 75.000 (afgerond).De kosten voor In de Wijkschool staat werk centraal. Werk als mid- de Wijkschool voor Tonny bedragen 2 jaar lang A 23.500, del en werk als doel. Niet als simulatie, niet als spel, is A 47.000 in totaal. De opbrengst van de Wijkschool maar echt, authentiek, zingevend werk. De Wijkschool in het geval van Tonny bedraagt dus A 28.000 (NB: dit is voor overbelaste jongeren. Zij hebben volgens is exclusief alle meeropbrengsten die Tonny zou kunnen Winsemius1 structuur en betrokkenheid nodig. Werk genereren als betastingbetaler met betaald werk). genereert beide waarden: werk geeft structuur aan de dag en aan het leven en werk creëert betrokken- • it het rapport Detentie, behandeling en nazorg criminele U heid. Werk is daarom het medium om aan het werk te jeugdigen van de Rekenkamer (2006): “al met al kunnen komen: the medium is the message. de kosten die de opvang of behandeling van de jeugdige delinquenten tijdens en na hun verblijf in een jeugd­ De Wijkschool werkt vanuit de visie dat overbelaste inrichting met zich meebrengt geschat worden op ongeveer jongeren niet gebaat zijn bij een warm bad aan zorg A 200 miljoen in 2006. In 2006 waren ongeveer zeven­ en ontwikkelassessments om pas daarna naar werk te honderd jeugdigen opgenomen voor jeugddetentie en/ worden toegeleid. of een PIJ­maatregel. Hoewel exacte gegevens ontbreken, De Wijkschool keert dit om: eerst werk, zodat struc- kan ervan worden uitgegaan dat de kosten per jeugdige tuur ontstaat in een tot dan toe tamelijk structuurloos per jaar gemiddeld ruim A 250.000 beliepen.” Dankzij de leven, werk zodat eigenwaarde en autonomie groeien, wijkschool wordt Tonny geen criminele jeugdige en wordt werk zodat betrokkenheid ontstaat bij collega’s, op twee jaar jeugddetentie bespaard. Bruto opbrengst voor de klanten, op bazen. En werk zodat ontwikkelingsbe- samenleving is A 500.000. De kosten voor de Wijkschool hoefte ontstaat. Dit leidt tot scholing en tot het ontwik- voor Tonny bedragen 2 jaar lang A 23.500, is A 47.000 in kelen en benutten van talenten. Het fundament van totaal. De netto opbrengst van de Wijkschool bedraagt in de Wijkschool is arbeidsidentiteit, daarop worden de dit geval A 453.000. structuren van onderwijs, zorg, loopbaancoaching, begeleiding en ondersteuning gebouwd. Kortom: als maatschappelijk ondernemer zou je wel gek zijn om geen Wijkscholen in te richten. Zelfs bij Het hart van de Wijkschool is daarom het netwerk van marginale successen betaalt de investering zich dubbel de bedrijven en instellingen in de wijk waar de jongeren en dwars terug. werken en zo werkervaring opdoen. Die werkervaring vormt dus – anders dan op andere scholen – geen onder- breking van het reguliere curriculum. Integendeel, het werk en de wijk zijn het curriculum. 7 _ businessplan voor de wijkschool
  6. 6. Het concluderende slothoofdstuk van het hierboven a child. Rotterdam bestaat uit vele villages: de wijken. aangehaalde Rekenkamerrapport luidt: Nazorg loont. Dus gaan we vanuit de jongere en zijn leefomgeving te De Wijkschool draait dit om: Voorzorg loont! werk. We bouwen hulp die nu pas gegeven wordt als er problemen zíjn, om naar hulp die die problemen voor- De Wijkschool is ontschot, structureel kómt, we slaan de handen ineen, we doorbreken schot- en preventief ten en houden vol, jarenlang. Het motto van de Wijkschool ‘Ja zeggen en mee dóen’ geldt niet alleen voor de jongeren. Het geldt ook voor De Wijkschool is niet de verantwoordelijkheid van betrokken (maatschappelijke) organisaties. Alle één maatschappelijke partner alleen. De Wijkschool betrokken partijen in onderwijs, hulpverlening, over- is geen ROC, geen speciaal onderwijs, geen kliniek en heid en bedrijfsleven hebben dezelfde opgave. Wij geen buurthuis. Wat de Wijkschool wel is leest u in zien het als onze gezamenlijke opgave de overbelaste dit Businessplan. jongeren perspectief te bieden. It takes a village to raise ter illustr atie: ernesto Ernesto is 21 jaar oud. Hij is een jongen die altijd erg onzeker was. Door zijn gebrek aan doorzettingsvermogen, en misschien ook wel beperkte cognitieve vermogens, is het hem nooit gelukt zijn VMBO-diploma te halen. In de laatste jaren van het VMBO ging het slecht met Ernesto. Hij kreeg last van depressies en was niet meer in staat goed te functioneren. Dit resulteerde in een opname in een psychiatrische kliniek. Na een half jaar ging het beter met Ernesto. Zijn begeleider raadde hem aan zich aan te melden op de Wijkschool. Op de Wijkschool was het hard werken. Eerst hielp hij bij de plantsoenendienst. De hele dag was hij in de weer met kruiwagens vol takken. ’s Avonds kwam hij doodmoe thuis. Soms zag hij het niet meer zitten en bleef hij ’s ochtends in bed liggen. Dan kwam de coach aan de deur, dat was wel een beetje gênant. Op den duur ging het steeds beter met Ernesto. Hij kreeg wat klussen op de kinderboerderij en leerde daar veel. Ze waren zo tevreden over hem dat ze hem een baan aanboden. Sindsdien werkt hij er 4 dagen in de week. 8 _ businessplan voor de wijkschool
  7. 7. Wat is de Wijkschool? Ambitie van de Wijkschool Maar voor zo’n 1.500 jongeren blijft de ‘derdenruimte’ De Wijkschool wil burgerschap en arbeidsidentiteit over als dagbesteding. Onacceptabel voor de jongeren ontwikkelen bij jongeren. De Wijkschool levert de en samenleving. Voor de jongeren dreigt een verdere (overbelaste) jongere (opnieuw) een loopbaan op en stapeling van problemen. De samenleving ondervindt pakt de overbelasting aan. Dit brengt structuur in het maatschappelijke schade, op straat heerst onveiligheid leven van de jongere. door de keten geen geld, armoede, drugs, diefstal. Iedereen De structurele ‘loopbaanplaats’ die de jongere via de ziet dat sprake is van een zeer urgent probleem dat om Wijkschool verwerft betekent: een snelle en doeltreffende oplossing vraagt. • e jongere gaat naar een reguliere opleiding en kwa- d lificeert zich binnen het reguliere stelsel, dit kan ook De (v)mbo-scholen in Rotterdam hebben te maken met de vakschool 2 zijn; een ander type jeugd dan eind vorige eeuw. Dit komt • s dit niet (of op dat moment niet) haalbaar, dan ver- i niet door de allochtonenproblematiek. Het is vooral werft de jongere een andere vorm van kwalificatie een grotestads- en armoedeprobleem 3. Scholen hebben (deelcertificaten, bewijzen van bekwaamheid); hier niet of nauwelijks een antwoord op, ze zijn hier • f de jongere verwerft een structurele arbeidsplaats o niet voor toegerust. Zelfs waar de wil is, is niet altijd of begint een eigen onderneming. de weg. Realiseer je deze ambities dan worden ook de volgende Een tweede probleem is de organisatie en de finan- resultaten zichtbaar: ciering van de scholen. De ROC’s in Rotterdam bieden • eer deelname aan het onderwijs, waardoor minder m nu veel zorg die niet structureel gefinancierd is. De schooluitval; groepen zijn meestal te groot om individuele aandacht • eer aan het werk, waardoor minder uitkeringen; m te bieden en de onderwijsorganisatie is niet toegesne- • eer eigenwaarde door mindere afhankelijkheid; m den op de doelgroep. Een deel van de probleemgroep • eer betrokken bij de eigen wijk, waardoor minder m ervaart het onderwijs daardoor als niet zinvol (“ze overlast; kunnen mij niet helpen”), een ander deel komt tekort • eer deelname aan de samenleving en meer gevoel m door te weinig aandacht. voor burgerschap, waardoor minder criminaliteit; • en gezondere levensstijl, meer perspectief, e De school probeert de problemen op te lossen door: waardoor vermindering van gezondheids- en kleinere groepen, meer docenten, externe hulp- verslavingsproblematiek. verlening, voorzieningen voor uitvallers (Rebound Schiehaven, Back to your Future, wijkleslokalen, en De Wijkschool is een structurele voorziening, die een dergelijke), begeleid wonen, et cetera. Dit kost de einde maakt aan de versnipperde ‘projectenaanpak’ scholen, vooral de ROC’s, veel geld. Geld dat er van- van overbelaste jongeren. De jongere en zijn talenten uit de normale, structurele bekostiging onvoldoende zijn het uitgangspunt voor de aanpak. Onderwijs- en is, ondanks de inzet van VOA4 - en IBO-middelen5. zorgaanbieders werken samen. De aanpak is gebieds- Bovendien kunnen scholen het geld maar één keer gericht. De wijkschool werkt probleemoplossend en uitgeven en gaat de extra financiering van de pro- preventief, het voorkomt dat problemen verergeren. bleemgroepen ten koste van het onderwijs aan andere De wijkschool vormt het deksel op de put zodat het groepen. kalf niet eerst hoeft te verdrinken. De problematiek waarmee veel jongeren te maken De context hebben is divers. Sprake is van (toenemend) jeug- Rotterdam heeft de grootste schooluitval van dig moederschap, afwijkend gedrag (agressiviteit, Nederland. Zo’n 9.000 jongeren tot 23 jaar zonder start- terugtrekkend gedrag), jeugdprostitutie, zwerven, kwalificatie zitten niet meer op school. Een groot deel verslaving, psychiatrische en sociaal-emotionele (of hiervan vindt alsnog zijn weg naar arbeid of hernieuw- psychische) problemen, financiële problemen, kleine de scholing. en grote criminaliteit, cognitieve problemen (orthope- dagogisch/psychologisch), armoede en gezinsproble- matiek. Deze problemen komen bij een groot aantal jongeren gestapeld voor; zij vormen de groep die 9 _ businessplan voor de wijkschool
  8. 8. Winsemius de ‘overbelaste jongeren’ noemt. De snel toenemende problematiek maakt ingrijpen Schooluitval is dus geen onderwijsprobleem; het is noodzakelijk. De besturen van LMC, ROC Zadkine en een maatschappelijk probleem en dus een probleem ROC Albeda hebben vanuit deze urgentie een con- van onze hele samenleving. Het onderwijs is wel een cept ontworpen dat moet leiden tot een drietal typen belangrijke vindplaats van de problematiek, maar scholen: dreigt nu stortplaats te worden. • e Topschool voor niveau 3 en 4 leerlingen MBO d Omdat geen kwalificatie wordt verworven en dus in de gericht op een associate degree; meeste gevallen geen structureel werk wordt gevon- • e Vakschool voor niveau 1 en 2 leerlingen MBO, d den, mede door de gestapelde problematiek, zijn deze context en vakgericht en doorlopend vanuit VMBO jongeren uitkeringsbehoeftig. Ze hebben een gebrek naar MBO; aan perspectief. Zij krijgen van niemand erkenning; • e Wijkscholen ten behoeve van de overbelaste d hèt scenario voor de negatieve spiraal. leerlingen. Veel werk wordt verzet om de jongeren op het goede spoor te krijgen, maar het ontbreekt aan coördinatie. Deze nieuwe schooltypen zijn aanvullend op het De jongere moet voor elk deelprobleem weer bij een bestaande aanbod van VMBO- en MBO-voorzieningen. ander loket zijn. Uit diverse gesprekken in Rotterdam en vele nota’s blijkt dat: Doel van de Wijkschool is om als overkoepeling een • ectoren zoals onderwijs, arbeidsmarkt, inkomen, s deel van de bestaande onderwijs-, zorg- en welzijns- jeugdzorg, GGz, welzijn, justitie, huisvesting los van voorzieningen bij elkaar te brengen en te versterken; elkaar opereren, terwijl intensieve samenwerking een geïntegreerde vorm van onderwijs en zorg die effectiever en efficiënter is; naadloos past op de complexe en geïntegreerde hulp- • oor zwakke schakels in de voorzieningenketen er d vraag van de doelgroep. onvoldoende aansluiting en overdracht is; De ontwerpers van dit businessplan hebben in een • inancieringssystemen onvoldoende op elkaar aan- f korte tijd vele mensen van vele organisaties gespro- sluiten, scholen zien een flink financieringstekort; ken over de Wijkschool. Beelden en perspectieven • r sprake is van capaciteitstekorten bij (deel)projec- e verschillen, maar iedereen (van de scholen, de dienst ten, die vaak geen samenhang vertonen; JOS van de gemeente Rotterdam, het jongerenloket en • ekozen werkwijzen doelgroepen vaak niet g jeugdplein, tot het cultureel werk, het ministerie van bereiken. OCW en mensen van goede en minder goed lopende projecten voor deze jongeren) is het er over eens dat de Kortom: het geheel aan hulpverlening rondom de jon- Wijkschool er moet komen! geren kan niet goed reageren op de problemen die zich voordoen. ter illustr atie: layla Layla is 16 jaar oud. Twee jaar geleden is ze na een feestje met een jongen naar bed geweest waarna ze zwanger raakte. Vanaf dat moment is ze ook niet meer naar school gegaan. Hoewel ze een training voor tienermoeders had gevolgd viel de zorg voor haar dochter haar erg zwaar. Ze had het gevoel alleen nog maar met de baby bezig te zijn en ze had bovendien veel ruzie met haar ouders die zich bemoeiden met hoe ze het deed. Gelukkig werd ze benaderd door een medewerkster van het jongerenloket. Zij kon een oppas voor Layla regelen. Ze wilde wel dat ze dan naar de Wijkschool zou gaan. Eerst zag ze er wat tegenop maar later viel het haar erg mee. Samen met een ander meisje ging ze ouderen in de wijk helpen met boodschappen doen of de hond uitlaten. Meestal kreeg ze dan koffie met een koekje. Eén vrouw zei altijd tegen haar dat ze er elke keer naar uit zag als ze kwam. Nadat Layla met haar kindje in een woning voor tienermoeders was getrokken had ze voldoende rust om eens goed na te denken over wat ze nu eigenlijk wilde. Toen heeft ze gekozen voor een opleiding Helpende Gezondheidszorg. 10 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  9. 9. 11 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  10. 10. Voor wie is de Wijkschool? De Wijkschool is er voor jongeren tot 23 jaar die geen De doelgroep kampt met een gestapelde problematiek. startkwalificatie 6 hebben, niet op school zitten en ook Onderzoek hiernaar is nauwelijks voorhanden. Wel is niet aan het werk zijn. Ze ervaren problemen op meer- van de totale groep voortijdig schoolverlaters bekend dere leefgebieden. Daardoor is er sprake van overbe- dat10 : lasting. Terug naar school is in deze fase van hun leven • ijna 18% uit een eenoudergezin komt, ten opzichte b geen optie. Het op eigen kracht vinden en behouden van 13% van de totale groep 15-22-jarigen; van een werkplek lukt ook niet. • 3% zelf kinderen heeft, bij de totale groep 15-22 1 Kortom: ze staan aan de kant en doen niet mee in jarigen is dit 6%; de maatschappij, niet als actieve burger, noch als • e kans dat een jongere tussen de 17 en 18 zonder d werknemer. schooldiploma verdacht wordt van het plegen van Contact maken met deze jongeren, hen activeren tot een misdrijf bijna 2,5 keer zo groot is als de kans dat meedoen in de eigen wijk(economie) en hen helpen een jongere die wel een diploma behaalde verdacht een eigen arbeidsidentiteit op te bouwen zijn kern- wordt. woorden voor de wijkschool. Onderzoek naar de problematiek van jongeren in het Er zijn geen formele kwalitatieve instroomeisen voor algemeen in Rotterdam is echter in zeer ruime mate de Wijkschool. De doelgroep heeft al genoeg drempels aanwezig. Onderstaand een overzicht van zeer recente ervaren, binnen en buiten het onderwijs. De al eerder (mei 2008) gegevens uit de jeugdmonitor Rotterdam genoemde stapeling van problemen heeft geleid tot van de GGD en de – kort geformuleerde - betekenis ‘overbelasting’. daarvan voor de Wijkschool. Vele andere onderzoe- ken11 bevestigen in grote lijnen onderstaand beeld. De Wijkschool is niet bedoeld voor jongeren die al een startkwalificatie hebben, regulier onderwijs kun- Leefstijl nen volgen of – ook al zijn ze VSV-er – een structurele • ij 21% van de leerlingen is sprake van (ernstig) b arbeidsplaats hebben. Ook jongeren waarvoor al een overgewicht; voorziening aanwezig is – denk aan een voorziening • 8% van de leerlingen geeft aan niet dagelijks te 5 voor ex-gedetineerden of een voorziening voor jon- ontbijten; geren met zwaardere psychiatrische problematiek 7 – • 7% van de leerlingen voldoet aan de norm voor 1 behoren niet tot de doelgroep. Alle andere jongeren fruitconsumptie van het Voedingscentrum; zijn van harte welkom in de Wijkschool. • 6% van de leerlingen drinkt vier of meer glazen 2 suikerhoudende frisdrank per dag; Het is moeilijk schatten over hoeveel jongeren het • 9% van de meisjes en 41% van de jongens voldoet 5 gaat 8. Ramingen vanuit verschillende invalshoeken9 niet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen; en ervaringsgegevens leiden tot de aanname dat na • 5% van de meisjes en 57% van de jongens zit meer 7 een volledige uitrol van de Wijkschool in Rotterdam dan vier uur achter de computer of televisie. maximaal 1.500 jongeren zullen deelnemen aan het Conclusie voor het aanbod: ontbijt en beweging. programma. Dit aantal neemt toe als de ROC’s noodge- dwongen, vanwege een niet toereikende financiering, Roken, alcohol en softdrugs moeten stoppen met een aantal van hun projecten • 4% van de leerlingen geeft aan te roken, 23% rookt 3 voor bijzondere doelgroepen. Dat zijn 500 jongeren. In dagelijks; totaal gaat het om 2.000 jongeren, ongeveer 10% van de • 5% van de jongens en 6% van de meisjes valt op 1 totale Rotterdamse doelgroep die een beroepsopleiding basis van zijn/haar antwoorden in de categorie zware volgt (of zou moeten volgen) aan de beide Rotterdamse drinker; ROC’s. • 3% van de jongens en 10% van de meisjes heeft in de 2 afgelopen vier weken hasj of wiet gebruikt; • 7% van de jongens en 6% van de meisjes heeft wel 1 eens harddrugs gebruikt. Conclusie voor het aanbod: voorlichting alcohol- en drugsgebruik en verslavingszorg. 12 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  11. 11. Seksueel gedrag Hulpverlening • 4% van de jongens en 50% van de meisjes geven aan 7 • % van de leerlingen heeft in de afgelopen 12 maan­ 8 wel eens geslachtsgemeenschap te hebben gehad; den contact gehad met een schoolmaat schappelijk • 2% van de jongeren die wel eens geslachts emeen­ 6 g werker; schap hebben gehad, gebruikt niet altijd een • % van de leerlingen heeft in de afgelopen 12 aan­ 7 m condoom. den contact gehad met iemand van RIAGG, een Conclusie voor het aanbod: seksuele voorlichting, psycholoog of een psychiater en 7% heeft contact verstrekking condooms en SOA-behandeling. gehad met een andere hulpverlener. Conclusie voor het aanbod: Hulpverlening dichterbij de Gehoorschade jongeren brengen. • an alle leerlingen loopt 24% mogelijk risico op v Dit soort problemen kunnen verhinderen dat jongeren gehoorschade; een eigen arbeidsidentiteit ontwikkelen, dat ze actief • % geeft aan permanent last van zijn of haar gehoor 9 meedoen in de maatschappij. Deze problemen moeten te hebben. dan ook worden opgelost. Ook problemen oplossen is Conclusie voor het aanbod: voorlichting gehoorschade een kernwoord voor de wijkschool. (Psychische) gezondheid Monitoring instroom • 4% van de meisjes en 22% van de jongens geeft 3 De Wijkschool is er dus voor een specifieke doelgroep. aan de gezondheid als minder dan goed te ervaren; Om dat te bewaken staat de Wijkschool open voor: • 5% van de leerlingen voelt zich psychisch ongezond; 3 • ongeren die worden verwezen door het j • ij 37% van de meisjes en 27% van de jongens is b Jongerenloket; sprake van een verhoogd risico op depressie; • ongeren die worden verwezen door het j • 3% van de meisjes en 12% van de jongens heeft er 2 Servicecentrum van Zadkine en het Trajectbureau in de afgelopen 12 maanden serieus aan gedacht een van het Albeda College na een toets door het einde aan zijn/haar leven te maken. Jongerenloket; Conclusie voor het aanbod: (individuele) psychologische • ongeren uit de wijk waarmee actief contact wordt j en psychiatrische hulpverlening. Vertrouwelijkheid. gelegd vanuit de Wijkschool; het gaat dan om jonge- ren die geen startkwalificatie hebben, niet meer op Gedrag school zitten en ook geen werk hebben. • 6% van de jongens en 8% van de meisjes geeft aan 1 wel eens een wapen bij zich te dragen; • 6% van de leerlingen geeft aan in de afgelopen vier 2 weken gespijbeld te hebben; • 6% geeft aan wel eens anderen gepest te hebben in 1 de afgelopen 3 maanden. Conclusie voor het aanbod: groepsaanbod agressiehantering, conflicthantering, impulsregulatie. Duidelijk veiligheidsbeleid. 13 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  12. 12. Wat doet de Wijkschool? De Wijkschool is gericht op het ontwikkelen van Kwalificatie burger schap en het ontwikkelen van een arbeids- De Wijkschool zorgt ervoor dat een jongere zich identiteit. De Wijkschool levert de jongere (opnieuw) kwalificeert voor de arbeidsmarkt en daar een struc- een loopbaan op. Dit brengt structuur aan in het leven turele werkplek verwerft en/of doorstroomt naar een van de jongere. reguliere beroepsopleiding. Kwalificatie op niveau 1 (bijvoorbeeld een AKA opleiding) of een andere vorm Arbeidsidentiteit van bewijs van bekwaamheid is het doel. Bij het ontwikkelen van een arbeidsidentiteit gaat het om de vraag: ‘Op welke plaats in de maatschappij kan Burgerschap ik, met mijn kwaliteiten en interesses, zinvol bezig zijn Burgerschap is het (leren) deelnemen aan en ver- voor anderen en voor mezelf?’ antwoordelijkheid dragen voor de publieke zaak. Door positieve werkervaring op te doen vindt de Burgerschap ontstaat in de wisselwerking tussen de jongere het antwoord op deze vraag. Ervaringen die jongeren en de omgeving. Het vereist van de jongeren bewijzen dat je ergens goed in bent, dat je er toe doet dat ze vaardigheden ontwikkelen om verantwoorde- en dat anderen dit waarderen. lijkheid te kunnen nemen en dragen. De omgeving moet de jongeren daartoe uitnodigen, ondersteunen en toerusten. ter illustr atie: damion Damion is 19 jaar oud. Heeft veel problemen gehad op het VMBO. Hij spijbelde veel en na een vechtpartij in de kantine werd hij geschorst. Daarna is hij nooit meer teruggegaan. In eerste instantie bracht Damion het grootste gedeelte van de dag met z’n vrienden op straat door. Soms was het gezellig en soms was het knokken. Hij is tweemaal door de politie opgepakt. Hoe je eruit ziet werd erg belangrijk gevonden dus zorgde Damion altijd dat hij merkkleding droeg. Hierdoor kwam hij in de schulden. In de buurt was de groep waar Damion mee optrok bekend. Ook al deden ze niets, ze werden altijd vuil aangekeken. De jongens van het streetcornerwork waren wel oké. Ze maakten vaak een praatje met de groep en hadden geen oordeel. Op een gegeven moment vertelden ze dat het sportveld bij het buurthuis opgeknapt zou worden. Hier hadden ze een paar sterke jongens voor nodig. Toen zijn ze met de hele groep gaan helpen. Hierna waren er meer klussen. Het was best dikke pret. Beter dan maar een beetje uit verveling lopen klooien. Ze werden bovendien maatjes met enkele mensen uit de wijk. De coach wilde graag dat Damion een training ging volgen. Omdat hij hem had geholpen met z’n schulden oplossen wilde hij dat wel voor hem doen. Het werd ‘budo’: een soort boksen en judo, waardoor je jezelf beter leert beheersen. Damion heeft veel geleerd in deze periode. Misschien was het belangrijkste wel dat hij zag dat mensen hem iets waard vonden. Nu volgt Damion een opleiding in de haven. Hij leert het vak van lasser. Dat had hij van te voren nooit kunnen bedenken. 14 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  13. 13. Structuur De Wijkschool is systeemgericht en daarmee gezins- De Wijkschool geeft een duidelijke structuur aan het gebonden; ouder(s) of voogden zijn betrokken bij de leven van de jongere doordat een ‘werkweek’ wordt jongere en de Wijkschool. Door met de jongeren aan gehanteerd. De jongere staat vroeg op, ontbijt, gaat aan het werk te gaan is er sprake van levensecht leren het werk, luncht met z’n collega’s en gaat aan het eind (Real­world­learning). De Wijkschool sluit aan bij de van de dag (moe) naar huis. Een coach ondersteunt interesses en talenten van de jongeren. waar nodig. Sport en cultuur zijn belangrijke elementen van het programma, de Wijkschool maakt gebruik van het Context van de Wijkschool bestaande aanbod in de wijk. De Wijkschool maakt organisch deel uit van de wijk waarin de school staat. De wijk is de school. Werkwijze Bondgenoten die samen de school maken zijn in elk De coach is de spil van de organisatie. Hij/zij begeleidt geval: een vijf- tot zevental jongeren, gaat met ze aan het • et onderwijs (VO en MBO): ROC Albeda, ROC h werk en geeft ze de extra ondersteuning die ze nodig Zadkine en LMC; hebben. • e organisaties binnen wijk en deelgemeente zoals d Hierbij geldt het principe van afnemende sturing bij het buurthuis, de kerk, de woningbouwcorporatie, een toenemende zelfstandigheid. Dat kan betekenen media in de wijk en de kleine zelfstandigen; dat de jongere aanvankelijk ‘s ochtends gebeld wordt • ijkgerichte instellingen zoals jongerenwerk, w om te zorgen dat hij op tijd naar het werk gaat. Na ver- opbouwwerk, welzijnswerk en sociaal cultureel loop van tijd wordt zonder meer verwacht dat derge- werk; lijke ondersteuning niet meer nodig is. • e (wijk)politie in het kader van signalering, preven- d tie en repressie; Binnen de Wijkschool geldt het voor wat hoort wat prin- • et bedrijfsleven en instellingen ten behoeve van h cipe. De coach, samen met de deelnemers uit de wijk, werk(ervaring); beloont een goede inzet van de jongeren, bijvoorbeeld • e zorginstellingen die expertise moeten leveren d met waardering en met het gratis gebruik van voorzie- binnen de Wijkschool en daarbuiten; ningen zoals sportschoolfaciliteiten. • tedelijke en landelijke voorzieningen zoals leer- s Als tegenprestatie zal de jongere bijvoorbeeld nog plicht, schoolmaatschappelijk werk, GGD, GGZ, beter zijn best doen om afspraken na te komen. Jeugdzorg en Reclassering. De Wijkschool heeft een zorgcoördinator in dienst die Specifieke kenmerken van de Wijkschool er voor zorgt dat de jongere bij (gespecialiseerde) zor- De Wijkschool kenmerkt zich door een kleine omvang ginstellingen terecht kan. Niet alle problemen worden (75 tot 125 leerlingen), een zeer diverse populatie en tegelijk aangepakt. Het belangrijkste is dat de jongere een lage jongere /coach-mentor ratio. De school heeft lekker aan het werk kan blijven. geen klassen; wel wisselende (sociale) groepen. Het is Sommigen zullen baat hebben bij persoonlijke- en een zeer open organisatie; de Wijkschool werkt naad- sociale vaardigheidstrainingen waardoor ze beter gaan loos samen met eerder genoemde relevante partners. functioneren in het werk. Afhankelijk van de activiteit De wijk is het werk- en leergebied. Om die reden is worden voor trainingen in de Wijkschool grotere groe- de samenwerking van de betrokken organisaties uit pen geformeerd, maar nooit groter dan 15 jongeren. de wijk van groot belang. Het zijn deze partners die De Wijkschool kiest voor heterogeen samengestelde samen een programma voor de jongeren aanbieden. groepen. Jongeren moeten leren met elkaar samen te De Wijkschool zet jongeren aan het werk. Van daar werken. De leiding kijkt op welk moment welke jon- uit leert de Wijkschool jongeren ambities te koesteren geren met elkaar kunnen samenwerken bij diverse en te realiseren, hun competenties te vergroten en uit activiteiten. te breiden, leren hoe te leren (cognitief en sociaal) en inzicht te verkrijgen in hun groei als persoon. De loop- Het leerplan baan en het bijbehorende ontwikkelplan van de jonge- Het leerplan van de Wijkschool is rechtstreeks afgeleid re staan centraal tijdens het verblijf in de Wijkschool. van de ambities van de school. Kort gezegd: de jongeren werken aan hun loopbaan en het oplossen van hun pro- De Wijkschool is vanaf het eerste moment dat de jon- blemen. Het leerprogramma is opgebouwd rond werk, gere start arbeidsgericht. Problemen die de arbeids- dat dan ook het grootste deel van de tijd neemt. Ter gerichtheid remmen en overbelasting veroorzaken ondersteuning bestaat daarnaast aandacht voor andere worden één voor één aangepakt. zaken rondom drie thema’s: scholing, leven en zorg. 15 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  14. 14. Scholing is gericht op talentontdekking en talentont- Activiteiten en openingstijden wikkeling: wat heb ik nodig om mijn loopbaan vorm De activiteiten in de Wijkschool hangen af van de te geven? Scholing betreft vooral vakontwikkeling mogelijkheden binnen de wijk en zijn persoonlijk of op en oriëntatie op beroepen. Specialisten geven per- een collectief (op stamgroepen) gericht. soonlijke en sociale vaardigheidstrainingen. Ook kunnen naar behoefte en noodzaak algemene vakken De jongeren voeren verschillende werkzaamheden uit (Nederlands, rekenen/wiskunde, Engels) gevolgd wor- en kunnen gebruik maken van hulpverlening, bijvoor- den. Het (uiteindelijke) doel is kwalificatie (veelal op beeld op het gebied van wonen, schulden, ongewenste niveau 1). zwangerschap. Deze hulp wordt deels op de Wijkschool Binnen het thema leven staat de persoonlijke en maat- aangeboden, waar dat niet mogelijk is kan gebruik schappelijke ontwikkeling centraal. De jongere ont- gemaakt worden van het aanbod buiten de Wijkschool. wikkelt goed burgerschap. Er zijn activiteiten op het De coach begeleidt de jongere bij het leggen van deze gebied van sport, cultuur, verzorging en koken. contacten. Een zekere vorm van ‘bemoeizorg’ is daarbij Het thema zorg richt zich op het aanpakken en voorko- zeer gewenst. men van problemen die de loopbaan in de weg staan. Het gaat om persoonlijke zorg en begeleiding op alge- Ondersteunend aan het werk worden voor groepjes mene gebieden als financiën, wonen, sociale omgang jongeren persoonlijke en sociale vaardigheidstrainin- en dergelijke. gen gegeven. Naar behoefte bestaat een aanbod voor het verbeteren van reken- en taalvaardigheden. Methodiek De wijkschool werkt outreachend. Jongeren worden De Wijkschool hanteert een week van 40 uur, zoals actief benaderd om deel te nemen aan de werkzaam- past bij een werkweek, en is open van 8.00 tot 20.00. heden van de Wijkschool. Dit helpt problemen te In het weekend is er een meldlijn en zijn twee per- voorkomen. sonen beschikbaar voor eerste opvang. Voor de Rondom het normale aanbod van werk, onderwijs Wijkschool-jongeren geldt: you’ll never walk alone. en hulpverlening bestaan veel regels en procedures. De wijkschool is 52 weken per jaar geopend; wat in de Afhaken of tussen wal en schip geraken dreigt. Men loop van het jaar wordt opgebouwd kan en mag niet ziet deze groep vaak als ongemotiveerd, maar ieder tijdens lange vakanties worden afgebroken. mens is graag gelukkig en van betekenis voor anderen. Instroom in de wijkschool kan elke dag. Niet iedereen weet echter hoe je dat bereikt of hoe je daarbij hulp kunt vragen. De Wijkschool neemt drem- Nazorg pels weg, steekt de hand uit naar jongeren en laat zich Jongeren die hun programma binnen de Wijkschool niet nodeloos hinderen door procedures. hebben afgerond, worden niet (direct) ‘losgelaten’. Een jongere kan doorstromen naar een structurele arbeids- Bij de start van een Wijkschool doen alle par- plaats of een (reguliere) opleiding. De coach blijft in tijen uit de wijk die een rol kunnen spelen mee. beide gevallen de jongere volgen waarbij de frequentie Samenwerkingsverbanden en bondgenootschappen van het contact in de loop van de tijd afneemt; coach ontstaan. en jongere maken daarover samen afspraken. Doel is De verschillende bondgenoten zoeken samen naar een de loopbaan te volgen en hernieuwde overbelasting te geschikt aanbod voor de jongeren: voorkomen. Bovendien kan zo vastgesteld worden of • oe kunnen de jongeren bijdragen aan de opbouw H de aanpak van de Wijkschool succesvol was voor deze van de wijk? jongere. Zo wordt de kwaliteit voortdurend bewaakt en • elke klussen zijn er? W verbeterd. • aar kunnen de jongeren ondersteunen? W • elk faciliteiten kunnen zij gebruiken? W Stigmatisering • elke sport- en culturele activiteiten zijn er al? W Gezien de doelgroep van de Wijkschool schuilt het • elke hulpverlening is al aanwezig? W gevaar van stigmatisering. De Wijkschool kan worden • ie levert welke bijdrage? W gezien als de vergaarbak van problemen en ellende, een school voor afvallers. Zodra vraag en aanbod bij elkaar komen gaat de Een dergelijk stigma wordt voorkomen doordat de coach met kleine groepjes jongeren aan de slag. Snelle Wijkschool er goed uit ziet. De Wijkschool laat zien dat succeservaringen zijn belangrijk. Vaak evalueren de gebruikers waardevol zijn door te investeren in een draagt bij aan het leerrendement. Door aan de slag te enthousiast team en prettige huisvesting. gaan in de wijk kunnen de jongeren zelf ervaren en aan anderen laten zien dat ze een positieve bijdrage leveren. 16 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  15. 15. Jongeren zetten zich positief in en verbeteren hun Speciaal (toegevoegd) voor de nauw betrokken imago in de wijk. Ongewenst gedrag wordt niet geac- begeleiders: cepteerd; de jongere wordt stevig gestimuleerd zich • ouden van deze jongeren (basishouding); h van zijn goede kant te laten zien. • umor hebben; h • ndernemend zijn; o De media zijn van groot belang voor de beeldvorming. • ositieve verwachtingen hebben van de jongeren; p De lokale media zullen deel uitmaken van het samen- • onflicten kunnen hanteren; c werkingverband binnen de Wijkschool. Ze denken mee • onsequent en consistent kunnen zijn; c over de bijdrage die jongeren kunnen leveren, zij bren- • unnen putten uit doorleefde ervaring op het gebied k gen succesvolle projecten onder de aandacht. van de doelgroep en de context; • unnen omgaan met groepen en de dynamiek k Het team ervan; Aan de Wijkschool werken mensen die er toe willen • unnen geven van trainingen; k doen. Ze willen het verschil maken voor een groep • fficiënt kunnen organiseren; e kwetsbare jongeren. Het gaat bij voorkeur om mensen • elfstandig kunnen werken; z uit de wijk, ieder met hun eigen kennis en vaardighe- • n een team kunnen werken; i den: streetcornerworkers, maar ook de groenteman en • elf willen leren. z medewerkers van de deelgemeente, de kapper die een werkervaringsplaats aanbiedt en de psycholoog die Speciaal (toegevoegd) voor de leiding van de een jongere begeleidt. Wijkschool: Ieder heeft z’n eigen specialismen, maar elke mede- • eschikt over natuurlijk leiderschap; b werker aan een Wijkschool is betrokken bij de doel- • an goed netwerken en verbinden; k groep en zet zich vol in om de doelstellingen van de • an enthousiasmeren; k Wijkschool te realiseren. De volgende competenties • an pionieren binnen ethische grenzen; k zijn hierbij van belang: • an goed organiseren; k • ffiniteit hebben met de doelgroep; a • eeft mensen de ruimte en bewaakt de absolute g • ezag en vertrouwelijkheid uitstralen; g grenzen. • oorzettingsvermogen, ook bij teleurstellingen; d • leine successen kunnen zien; k Bonuscompetentie: medewerkers wonen in de wijk van • eschikken over creativiteit. b ‘hun’ Wijkschool. 17 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  16. 16. Wat kost de Wijkschool? Structureel en breed financieren weergegeven. Bij de voorgestelde dekking is rekening Naast opbrengsten zijn er ook kosten van de gehouden met de volgende opbouw van kosten: Wijkschool. De Wijkschool is een gezamenlijk belang 1 Het eventuele renteverlies dat ontstaat door een van vele partijen in onze maatschappij. De financie- voorfinanciering van investeringen. ring moet dan ook gevonden worden bij belanghebben- 2 De kosten van opstart, doorontwikkeling en/of den vanuit onderwijs, welzijn en gezondheid, justitie, initiële onderbezetting van zowel de onderwijs- als jeugd en gezin, sociale zaken en wonen, wijken en de zorgactiviteiten. integratie. 3 De personele kosten van loopbaanactiviteiten Bij het op poten zetten van de Wijkschool wordt (ver- (onderwijs en reïntegratie). derop in dit businessplan) gesproken over een pilot- 4 De materiële kosten van loopbaanactiviteiten fase. De financiering moet echter zekerheid bieden: de (onderwijs en reïntegratie). Wijkschool heeft tijd nodig om zich te kunnen bewij- 5 De personele kosten van zorg- en zen. Financiers wordt daarom uitdrukkelijk gevraagd ondersteuningsactiviteiten. zich voor tien jaar aan de Wijkschool te verbinden. 6 De materiële kosten van zorg- en ondersteuningsactiviteiten. Een aantal financiers vragen wij niet om alleen maar geld over te maken. Hen vragen wij ook om een garan- Personele kosten tie voor inzet in natura af te geven. Inzet van speci- De personele kosten (de posten 3 en 5) vormen de alistische hulpverleners, preventiemedewerkers, en grootste posten. Deze zijn nevenstaand uitgewerkt aan dergelijke. Het kan hierbij gaan om nu reeds beschik- de hand van de volgende uitgangspunten: bare fte’s, die voortaan (preventief) in de Wijkschool • e Wijkschool is open van 8.00 tot 20.00. D worden ingezet. Die inzetgarantie hebben we in het • edurende 52 weken. G vervolg van dit hoofdstuk wel in geld uitgedrukt. • n het weekend is er een meldpunt. I • r is mogelijkheid tot spel, sport, en dergelijke. E Totale kosten • en Wijkschool heeft 75 tot 125 (rekengemiddelde E De Wijkschool is bedoeld voor zo’n 10% van de 100) jongeren. Rotterdamse jongeren die op een ROC zouden moeten zitten, dat zijn maximaal 2.000 jongeren. De kosten per Bovenop de nevenstaande raming van de personele leerling per jaar worden in dit hoofdstuk uiteen gezet kosten geldt in de uiteindelijke post een opslag van 5%, en bedragen A 23.500 . Bezoeken alle 2.000 jongeren voor bijvoorbeeld de kosten van arbo, verzuim, oplei- een Wijkschool, dan kosten de Wijkscholen jaarlijks ding, betaald verlof, enzovoorts. A 47.000.000. Zo ver is het echter nog lang niet. De start is met twee Materiële kosten pilot Wijkscholen. Dat betekent extra opstartkosten, De verhouding tussen materiële kosten en personele maar ook een nog beperkte groep jongeren. De eerste kosten is ongeveer als volgt: personeel 85%, materieel twee pilots, elk voor een groep van 100 jongeren kos- 15% (gemiddelde van bekende VMBO- en LWOO & PRO- ten – los van de initiële investeringen – gezamenlijk waarden). De materiële lasten zullen voor de zorgacti- 200 x A 23.500 is A 4.700.000 per jaar. viteiten lager liggen, deze worden tot nader inzicht dan ook op ongeveer 7,5% gesteld (dus: personeel = 92,5%). Kostenposten In de materiële lasten zijn ook de huisvestings- en Het is onvermijdelijk om voor de baten– en lastenra- kapitaalslasten (afschrijvingen) begrepen. mingen houvast te zoeken bij meer bekende situaties Door de materiële lasten te verminderen met de huur- uit onderwijs en jeugdzorg. Maar de Wijkschool is kosten van 1000 m 2 ruimte12, ontstaat zicht op het iets totaal nieuws en vergelijkingen met bestaande beschikbare budget voor alle overige huisvestings- en onderwijs- of zorgsituaties gaan dus per definitie instellingslasten. De meterprijs voor ruimte geschikt mank. Daarom zijn onderstaand eerst de kosten helder voor de Wijkschool wordt gesteld op A 125, -. Nadere in beeld gebracht en vervolgens (zonder daarbij tot verkenningen kunnen leiden tot een aanpassing van in detail de bestaande regelgeving en bekostiging te dit bedrag. volgen) is een sterk vereenvoudigd dekkingsvoorstel 18 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  17. 17. Overzicht personele kosten in Euro Functie Omvang Kosten in (op jaarbasis) GPL A 60.000 • Leiding 1,2 fte • Zorgcoördinatie 0,8 fte 2,0 fte 120.000 Loopbaanbegeleiding (post 3) • ocent/loopbaancoach (ratio van 1:7 en D bezetting gedurende de openingstijden) 18,0 fte • Assistent praktijk 1,0 fte • Instructeur praktijk 1,0 fte • Conciërge 2,5 fte • Systeembeheer pm (vanuit ROC’s) • Administratief medewerker 2,0 fte 24,5 fte 1.470.000 Zorg en ondersteuning (post 5) • Orthopedagoog 1,5 fte • Maatschappelijk werker (1:60) 2,0 fte • Psycholoog 0,75 fte • Verpleegkundige 0,8 fte • Arts 0,3 fte • Voorlichting en training 0,7 fte 6,05 fte 363.000 Totaal afgerond 1.953.000 Het aldus berekende totaal beschikbare materiële Kosten leiding budget bedraagt (272 + 31 ) A 303.000. De huurlasten 13 14 De kosten van leiding en coördinatie worden toe- bedragen bij deze aannamen ongeveer (1000 m 2 x gerekend op basis van de personele kostenverhou- A 125,-) A 125.000. Er is dus A 178.000 beschikbaar voor dingen (totaal A 1.924.650, Loopbaanbegeleiding: alle overige huisvestings-, instellings- en leermidde- 1.539.720, Zorg en ondersteuning: 384.930) aan lenlasten. Of dit toereikend is, moet blijken. Loopbaanbegeleiding en Zorg en ondersteuning. Loopbaanbegeleiding draagt 80% van de sturingskos- In ieder geval is dit budget niet voldoende om de ten, Zorg en ondersteuning draagt 20%. noodzakelijke kosten van voorbereiding en evaluatie en onderzoek te betalen. Dergelijke kosten van imple- Los van renteverlies en opstartkosten (post 1 en 2) kan mentatie en monitoring moeten daarom afzonderlijk een Wijkschool met 100 leerlingen worden geëxploi- gedekt worden. teerd voor A 2.354.150,-. Dit brengt de kosten per leer- ling per jaar op ongeveer A 23.500,-. Overzicht totale exploitatie in Euro ad 1, 2 Lasten voorfinanciering en opstartkosten p.m. ad 3 Personele kosten Loopbaanbegeleiding 1.470.000 Toeslag 5% over Personele kosten 73.500 ad 4 Materiële kosten Loopbaanbegeleiding 15 272.500 Sturingskosten Loopbaanbegeleiding 80% van 120.000 x 1,05 100.800 ad 5 Personele kosten Zorg en ondersteuning 363.000 Toeslag 5% over Personele kosten 18.150 ad 6 Materiële kosten Zorg en ondersteuning 16 31.000 Sturingskosten Zorg en ondersteuning 20% van 120.000 x 1,05 25.200 Totaal exploitatie 2.354.150 19 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  18. 18. Opbrengsten: maatschappelijke baten Dekking van de kosten Een jongere die buiten de samenleving stond, vindt De eerder gehanteerde indeling van de kosten in zes door de Wijkschool (opnieuw) aansluiting. De jongere posten maakt duidelijk hoe de dekking kan verlopen: start een loopbaan en de samenleving profiteert van De kosten van voorfinanciering en opstartkosten (kos- zijn talent. Kosten die anders zouden ontstaan door tenposten 1 en 2) komen voor rekening van gemeente (zware) criminaliteit, drugsverslaving, prostitutie, en Rotterdam, aangevuld met pilotbijdragen vanuit de dergelijke blijven nu achterwege. In de eindafrekening ministeries OCW en Jeugd en Gezin. Dit zijn eenmalige ontstaat een batig saldo: tegenover de kosten staan kosten en daarom niet meegenomen in onderstaand veel opbrengsten en besparingen. De samenleving overzicht van structurele dekking. profiteert van het ontwikkelde burgerschap van de jongere. Kostenposten (3) en (4) betreffen Loopbaanbegeleiding. Deze worden deels gedekt vanuit reguliere onder- Vooraf is lastig te zeggen wat het exacte maat- wijsbekostiging. Hiervoor wordt de AKA bekostiging schappelijke rendement van de Wijkschool zal zijn. gehanteerd, aangevuld met VOA en IBO-MBO midde- Ervaringsgegevens ontbreken, bovendien is het moei- len. De maximale deelnemerbijdrage (inclusief VOA lijk om maatschappelijke opbrengsten uit te drukken en IBO-geld) voor een voltijd AKA-leerling is: A 4.447 in geld. + A 1.897 = A 6.344. Wel is bekend dat het verminderen van voortijdig schoolverlaten hoge maatschappelijke rendementen Het overige deel van de kosten betreffende de loop- kan opleveren17. Wat precies de effectiviteit is van baanbegeleiding en de kosten van zorg- en ondersteu- bepaalde interventies is echter nog erg onduidelijk. ningsactiviteiten (de posten 5 en 6) wordt gedragen Aanpakken op grond van ‘bewezen werking’ (evidence door alle betrokken ministeries. based) zijn schaars. Voor een deel geldt daarbij dat de zorgverleners als het Preventief ingrijpen blijkt effectiever én goedkoper ware hun eigen budget meebrengen. dan achteraf ingrijpen als jongeren in problemen zijn gekomen. Ook zonder de kosten voor achteraf ingrij- Daarbij gaat het om bestaande voorzieningen die nu pen exact te kunnen berekenen, pakken deze onge- onder het regime van de Wijkschool worden gebracht. twijfeld duurder uit dan het preventief werken met de Voor een transparante, eerlijke berekening van de kos- Wijkschool. Voldoet de Wijkschool aan haar doelen, ten van de Wijkschool is het echter wel nodig om deze dan kunnen de resultaten worden gekwantificeerd. kosten zichtbaar te maken, dus wordt alle dekking in Hierdoor ontstaat na enige tijd een beter inzicht in euro’s uitgedrukt. Per partner dient te worden bekeken het daadwerkelijke rendement van de Wijkschool. welk aandeel van de kosten in natura en in euro’s kun- Investeren in de Wijkschool vraagt om een omslag in nen worden gedekt. Voor het deel dat in natura wordt het denken. Veel middelen worden nu curatief ingezet, gedekt, dienen wel inzetgaranties te worden afgege- voor bijvoorbeeld verslavingszorg, daklozenzorg, reïn- ven. Daar waar dit niet kan (doordat sommige zorg- tegratie, gevangenissen en inrichtingen. De Wijkschool aanbieders bijvoorbeeld nu al worden geconfronteerd is deels een investering vooraf, voor een ander deel met wachtlijsten en achterstanden) dienen betreffende ook achteraf om al bestaande problemen op te lossen. ministeries de inzet te garanderen door extra financie- Hiermee voorkom je – toch ook weer preventief - dat ring bovenop bestaande budgetten van die wijkschool- problematiek verder escaleert. partners. Overzicht dekking in Euro Te dekken kosten Kosten per leerling x 100 2.354.150 10% coördinatiekosten partners 38.115 Totaal 2.392.265 Dekking Reguliere onderwijsbijdrage OCW (100 ll x 6.344) 634.400 Dekking vanuit doorrekening aan toekomstige wijkscholen 353.125 Structurele aanvulling betrokken ministeries 1.404.740 Totaal 2.392.265 20 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  19. 19. De inzet van zorgverleners van partners vraagt om Wijkschool moet de vrijheid hebben intern te schuiven extra coördinatie. De kosten hiervan worden indicatief met budgetten en de inzet van mensen. De jongeren- gesteld op 10% van de personele lasten van zorg- en problematiek als verdeelsleutel wordt alleen gebruikt ondersteuningsactiviteiten18. om het aandeel van de financiers in de dekking te bepalen. Een gedeelte van de kosten van de wijkschool kan Nogmaals: de dekking kan in vele gevallen worden worden beschouwd als activeerbare experiment- gevonden in inzet. De financier maakt dan geen euro’s kosten. Deze worden inverdiend door doorrekening over, maar garandeert structurele inzet van de bijbe- aan volgende wijkscholen en verdwijnen op termijn horende inzet van formatie binnen de Wijkschool. als de juiste schaalomvang en routine is bereikt. De activeerbare kosten worden gesteld op 15% van het Aan de hand van (eind)rapportages maken de pilots exploitatietotaal19. inzichtelijk hoe de middelen (geld, menskracht, exper- tise) feitelijk besteed zijn, welke daadwerkelijk inzet Dit betreft de dekking voor één Wijkschool met 100 is gepleegd en welke noodzakelijke verschuivingen leerlingen. hebben plaatsgevonden. Bijstellingen in de dekking zullen dan ook aan de hand van deze ervaringscijfers De reguliere, structurele onderwijsbekostiging vormt plaatsvinden. een vaste basis voor de dekking. Vereiste aan deze financiering is wel dat deze plaatsvindt op basis van In bovenstaand dekkingsoverzicht wordt voor een deel T-0 systematiek. dekking gevonden door doorrekening aan toekomstige Ook de andere dekking dient een structurele te zijn. wijkscholen. Het resterende te dekken bedrag is Deze moet idealiter verdeeld worden over de betrokken A 2.039.140. Voor de dekking van dit bedrag is de regu- ministeries op basis van reële aannames. De jongeren liere bekostiging door OCW al aangegeven. Dit betreft waar het om gaat zijn echter niet precies op te delen 32% van het bedrag. De dekking van de resterende 68% in afzonderlijke problemen die stuk voor stuk gefinan- van de kosten wordt verdeeld op basis van de inschat- cierd kunnen worden door de juiste partij. De loop- ting die is gemaakt van voorkomende problematiek bij baanontwikkeling van en zorg en ondersteuning aan en benodigde begeleiding van de jongeren 20. Deze dek- de jongeren vraagt om een integrale bekostiging. De king ziet er als volgt uit: Overzicht kostendekking per Wijkschool in Euro • nderwijs, Cultuur en Wetenschap O 17%: A 351.185 per wijkschool Onderwijs- en stageactiviteiten • ociale zaken en werkgelegenheid S 14%: A 280.948 per wijkschool Loopbaanbegeleiding: reïntegratie, maatschappelijk werk • olksgezondheid, welzijn, sport V 10%: A 210.711 per wijkschool gezondheidszorg, verslavingszorg, zorg op het gebied van gedrag • eugd en gezin J 10%: A 210.711 per wijkschool opvoedingsondersteuning, orthopedagogische hulp • ustitie J 7%: A 140.474 per wijkschool preventie van criminaliteit en rechtsvervolging • onen, wijken en integratie W 10%: A 210.711 per wijkschool woonbegeleiding, bevorderen sociale cohesie en lokale economie 21 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  20. 20. Overzicht kostendekking in Euro 17% Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 32% Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (regulier) 14% Sociale Zaken en Werkgelegenheid 10% Volksgezondheid, 10% Welzijn en Sport Wonen, Wijken en Integratie 10% 7% Jeugd en Gezin Justitie Bijdragen De benodigde financiering voor de Wijkschool neemt toe in de loop der jaren. Op basis van de weergegeven verdeling van de dekking van de kosten zijn de kosten per financier berekend voor: • e pilotfase; twee wijkscholen met gezamenlijk D 200 jongeren. • e eindsituatie; maximaal 2.000 jongeren. D OCW regulier OCW SZW VWS JG Justitie WWI • ilot P 200 jongeren A 1.268.800 A 702.370 A 561.896 A 421.422 A 421.422 A 280.948 A 421.422 • indsituatie E 2.000 jongeren A 12.688.000 A 7.023.700 A 5.618.960 A 4.214.220 A 4.214.220 A 2.809.480 A 4.214.220 22 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  21. 21. 23 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  22. 22. Hoe goed is de Wijkschool? Kwaliteitszorg • fgenomen overbelasting (gesaneerde schulden, a De Wijkschool wekt verwachtingen. Welke resultaten afname overlast, afname soa’s, en dergelijke) worden geboekt en hoe wordt daar verantwoording over afgelegd, horizontaal (in de wijk!) en verticaal? Procesindicatoren: Een vernieuwend concept dat paradigmadoorbrekend • ren werk en stage u moet zijn, moet bovengemiddeld transparant zijn voor • ren (vak)onderwijs u de omgeving. Doelen, werkwijze en resultaten moeten • ren overige activiteiten u helder zijn. Dit stelt eisen aan het systeem van kwa- • nzet externe hulpverlening i liteitzorg, daarnaast is het van belang om de werking • ren­ en ruimtebezetting gebouw u van de Wijkschool wetenschappelijk te onderzoeken. • nzet personeel i De werkwijze moet leiden tot bewezen (evidence based) • itgaven u gedragsbeïnvloeding. Ad 2. Monitoring van kwaliteitsontwikkeling betreft: De opbouw van het systeem van kwaliteitszorg kent strategisch ontwikkelplan, swot-analyse, planning twee deelgebieden, te weten: van activiteiten, het in kaart brengen van resultaten, 1. Monitoring basiskwaliteit: gericht op de ‘beloofde’ analyse van resultaten en het bijstellen/nieuwe doelen kwaliteit; op basis van kengetallen gericht op stellen. de kwaliteit van het proces en de opbrengsten/ De Wijkschool begint met een pilotfase (hierover later resultaten. meer). Deze pilots hebben mede als doel meer informa- 2. Monitoring kwaliteitsontwikkeling: gericht op de tie te verzamelen over de Wijkschool en de jongeren. voortdurende ontwikkeling van de Wijkschool; dit Hierbij zijn in elk geval drie speerpunten van evaluatie bestaat uit het formuleren van doelen, het in kaart te benoemen: brengen van resultaten, het (kort cyclisch) evalueren 1. De omvang van de zorgvraag van de jongeren en de van resultaten en het bijstellen van doelen. mate van stapeling; om de gemiddelde percentage- verdeling van te verlenen zorg en de financiering Ad 1. Monitoring van de basiskwaliteit gaat in ieder daarvan nader te kunnen bepalen, onverlet dat deze geval over de opbrengsten die horen bij de doelstellin- verdeling altijd zal schommelen. gen van de Wijkschool: verkrijgen van startkwalifica- 2. De instroom in de Wijkschool om daarmee de ties, verkrijgen van een structurele (loop)baan door de omvang van de doelgroep nader te kunnen bepalen. jongeren, beperken maatschappelijke schade en beper- 3. De werking van het eigenaarschap om daarmee de king persoonlijk leed (toename welzijn). Daarnaast optimale formele inrichting te kunnen bepalen. betreft het de financiële verantwoording en de inzet van mensen en middelen. Instrumenten Het is in deze fase niet zinvol de doelen van de De Wijkschool heeft een systeem voor jongerenregis- Wijkschool te benoemen in snelle, ogenschijnlijk goed tratie, zorgregistratie en kengetallenregistratie. Ten scorende resultaten als een afname van inbraken met behoeve van beleidsontwikkeling is er een systeem 10%, een toegenomen gevoel van veiligheid in de wijk van kortcyclische (periodieke) evaluatie. met 15% of een afname van tienermoederschap met Een stelseldoorbrekend concept als de Wijkschool 5%. Dergelijke doelen zijn te veel afhankelijk van de stelt nieuwe en hoge eisen aan audits door wijk en de populatie en veronderstellen een te directe accountantsdiensten. relatie tussen interventie en effect. Wel zijn indicato- ren te benoemen die iets zeggen over het (onderwijs- Wetenschappelijk onderzoek en zorg)proces en over bereikte resultaten. Aan de Wijkschool wordt wetenschappelijk onderzoek verbonden gericht op de effectiviteit van de interven- Resultaatindicatoren: ties. Dit onderzoek is gericht op de aannames die aan • antal diploma’s en (deel)certificaten a de Wijkschool ten grondslag liggen: het fenomeen • oorstroom naar vervolgonderwijs d Wijkschool draagt substantieel bij aan het vermin- • ucces in het vervolgonderwijs s deren van maatschappelijk schade, verminderen • antal verkregen structurele arbeidsplaatsen a van persoonlijk leed, toename van gekwalificeerde (bij uitstroom, na een half jaar, na een jaar en arbeidskrachten en toename van veiligheid. na drie jaar) 24 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  23. 23. Wie is de baas van de Wijkschool? Helder belegd eigenaarschap is essentieel voor de B. De functie is het oplossen van complexe Wijkschool. Materieel eigenaarschap in termen van problemen te groot voor één partij. identificatie en betrokkenheid. Formeel eigenaarschap Jongeren met een stapeling van problemen hebben nu in termen van verantwoordelijkheid en aansprakelijk- te maken met aparte instellingen voor onderwijs, zorg, heid, verantwoording en werkgeverschap. hulpverlening, maatschappelijk werk, et cetera. Deze segmentatie en specialisatie van het maatschappelijk Helder belegd eigenaarschap is vooral belangrijk voor hulpaanbod komt niet overeen met de probleembele- de Wijkschool omdat deze het schakelpunt vormt in ving van de jongere zelf en kan daarom ook niet suc- diverse ketens: onderwijs, zorg, werk en inkomen, cesvol zijn. Voor succes is nodig dat alle aanbieders justitie, et cetera. Omdat de Wijkschool daarmee het van onderwijs en zorg samenwerken om te komen tot maatschappelijk eigendom van velen is en onderdeel één aanbod dat aansluit op de werkelijk vraag. uitmaakt van diverse stelsels, loopt deze daarmee juist het risico van niemand te zijn. Met het risico van stag- Deze redeneertrant leidt tot een topstructuur waarin natie en impasse. alle partijen samenkomen om op basis van breed over- leg gezamenlijk hun verantwoordelijkheid te nemen Overwegingen en financieel en inhoudelijk aan de Wijkschool bij te Form follows function. Doel en inhoud van de Wijkschool dragen. zouden logischerwijs de juridische topstructuur en ophanging moeten bepalen. Daarbij zijn twee denk- • edeneertrant A levert als groot voordeel herken- R richtingen mogelijk: baarheid tussen inhoud en vorm, efficiency en slagkracht. A. De functie is het bieden van structuur, • edeneertrant B levert als groot voordeel een breed R betrokkenheid en werkervaring. maatschappelijk draagvlak, meer stakeholders en De doelgroep van de Wijkschool heeft structuur en daardoor een ruimer aanbod aan middelen. betrokkenheid nodig. Dat betekent dat de organi- satorische vormgeving eveneens moet uitblinken Conclusie in een simpele structuur en grote betrokkenheid. Combinatie van beide voordelen is mogelijk in een Arbeidservaring opdoen is een belangrijk element van onder- en bovengrondinfrastructuur. Ook deze oplos- De Wijkschool, een onderdeel van arbeid is de gezags- sing dient in de uitwerking te voldoen aan alle daaraan relatie. Dat betekent dat die gezagsrelatie ook in de te stellen eisen van transparantie, good governance en Wijkschool zichtbaar moet zijn; jongeren en medewer- praktische werkbaarheid. kers moeten helder weten waar ze aan toe zijn. • Bovengronds – de zichtbare kant voor de wijk, voor Deze redenering leidt tot een zo simpel mogelijke de jongeren – is de Wijkschool simpel georganiseerd. structuur: één rechtspersoon die een directie aanstelt Er is een team van medewerkers en er is een baas/ die de Wijkscholen aanstuurt. Korte lijnen, zo min directeur: een zo simpel mogelijk organogram. mogelijk overleg en zo veel mogelijk werk. • Ondergronds – de kant waar de wijk en de jongeren niet mee worden lastiggevallen – wordt de zaak iets complexer. 25 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  24. 24. − Operationeel en tactisch: De wijkschooldirecteuren − Juridische vormgeving: De juridische vormgeving rapporteren aan een Rotterdambrede wijkschooldirec- van het samenwerkingsverband moet nader worden tie, die op basis van een ruim mandaat – zodat slag- uitgewerkt. Een eerste oriëntatie leidt tot een coöpe- kracht is gegarandeerd – leiding geeft. Nota bene: het ratieve vereniging: een rechtspersoon waarin brede is goed mogelijk om in de pilotfase te werken zonder betrokkenheid, gezamenlijke verantwoordelijkheid overkoepelende directie en er voor te kiezen om de en een gemeenschappelijk doel tot hun recht komen. directeuren van de twee pilots rechtstreeks te laten Leden van de coöperatie zijn ROC Albeda, ROC Zadkine rapporteren aan het bestuur (zie hieronder). en LMC. Of de gemeente Rotterdam lid wordt van de coöperatie of daaraan verbonden is via een samenwer- − Bestuurlijk: Ten behoeve van de Wijkschool wordt kingsovereenkomst dient nader te worden onderzocht. een nieuw samenwerkingsverband opgericht. De over- Een groot bijkomend voordeel van de coöperatieve koepelende wijkschooldirectie rapporteert aan het vereniging is dat deze sterk werk- en productie is bestuur van dit samenwerkingsverband. In het samen- georiënteerd en daarom ook een goeie match oplevert werkingsverband hebben de grote dragende partijen met de inhoudelijke doelstelling van de wijkschool. ROC Albeda, ROC Zadkine, LMC een leidende rol. De Aantrekkelijk is ook dat de coöperatieve vereniging gemeente is intensief betrokken als coördinator en zich leent voor verschillende vormen van inbreng: regisseur van alle zorgcomponenten en gemeentelijke geld, inzet in natura, expertise et cetera. inzet. Over de aansluiting van andere partijen kan in de toekomst naar bevind van zaken een besluit worden genomen. 26 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  25. 25. 27 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  26. 26. Hoe beginnen met de Wijkschool? Zijn er belemmeringen? De invoering van de Wijkschool verloopt langs drie Het is niet moeilijk om talloze ‘ja maars’ op te roepen fasen: waarom de wijkschool niet van de grond zou kunnen 1. Vanuit bestaande voorzieningen wordt gestart met komen: twee pilots. • Ja, maar de cao. 2. Overige succesvolle voorzieningen groeien door naar • a, maar wie is er dan civielrechtelijk verantwoorde- J Wijkscholen, niet succesvolle voorzieningen worden lijk voor de jongeren. beëindigd. • a, maar hoe moet dan nou met drempelloze J 3. Aanvullend op het aanbod dat ontstaat en gebruik- instroom. makend van de ontstane expertise worden nieuwe • a, maar hoe zit het met de wachtlijsten in de zorg. J Wijkscholen opgezet, totdat een dekkend netwerk is • a, maar moet er dan geen BTW worden betaald over J ontstaan. de inhuur van specialisten. • a, maar als het formeel en het materieel werkgever- J Pilots schap van een medewerker nu bij twee partijen ligt. De pilots vinden plaats in Noord en in Zuid, beide • a, maar zijn de ict-infrastructuren van alle partners J in een WWI wijk. In Noord betreft het de voorzie- wel compatibel. ning AL Baljuwstraat van het Albeda College, in de • a, maar wanneer moet je jongeren nu officieel J Provenierswijk. In Zuid betreft het de voorziening Back inschrijven en uitschrijven. to your Future van Zadkine, in de Afrikaanderwijk • a, maar van wie is dan het gebouw. J (naast WWI wijk ook een focuswijk van het College • a, maar komen deze jongeren wel aan hun onder- J van B&W van Rotterdam en onderdeel van Pact op wijstijd van 840 uur. Zuid). • a, maar past een coöperatieve vereniging wel in J Voordeel van deze beide voorzieningen is dat gebruik de stelsels. kan worden gemaakt van bestaande expertise, netwer- ken en mensen en wellicht van bestaande huisvesting. En zo zijn er nog veel meer te beluisteren en te beden- De inhoudelijke ontwikkeling naar Wijkscholen wordt ken. Maar ondanks intensief speur- en denkwerk is er zo spoedig mogelijk gestart: methodiekontwikkeling, geen enkel beletsel te bedenken dat niet op volstrekt outreachende werkwijze en het vormen en benutten transparante en legale wijze overwonnen kan worden. van de wijknetwerken. Parallel daaraan wordt de for- Essentieel is daarin vooral de ruimte die op de ministe- mele structuur ontwikkeld en geformaliseerd. ries wordt gegeven om de Wijkschool buiten bestaande stelsels en overkoepelend vorm te geven. Planning: voorbereiding start zo spoedig mogelijk, uiterlijk 1 januari 2009. De voorziening functioneert als Wijkschool Wat de realisatie van de Wijkschool het meest lijkt vanaf 1 augustus 2009. te kunnen belemmeren zijn verschillende culturen, verschillende talen, geestelijke onwil of onvermogen Overige voorzieningen om schotten te doorbreken, afschuifmechanismen en Er is nog een aantal succesvolle voorzieningen die andere niet-juridische beletselen. kunnen doorgroeien naar Wijkscholen. Sommige van die voorzieningen bedienen een specifieke doel- Hoe eerder de Wijkschool er is, hoe beter groep en worden ‘doelgroepwijkscholen’. De bekos- Gezien de risico’s is het raadzaam te benutten wat er tiging die deze voorzieningen momenteel ontvangen al is. In Rotterdam bestaan verschillende (niet struc- moet gewaarborgd te blijven. Voor een deel draaien turele) projecten voor jongeren die passen binnen de deze voorzieningen echter ook op projectbekosti- Wijkschool. Sommige succesvol en sommige niet. De ging. Het onderbrengen van deze voorzieningen in Wijkschool beoogt een integraliteit en kwaliteit die de Wijkschool moet ervoor zorgen dat: deze projecten momenteel vaak niet kunnen bieden. • r structuur komt in het versnipperde aanbod e De projecten met potentie worden daarom ‘omge- van projecten en voorzieningen; vormd’ of ‘opgeplust’ tot Wijkschool. Niet succesvolle • e voorzieningen een structureel karakter krijgen; d projecten worden beëindigd. • e kwaliteit verder wordt ontwikkeld binnen het d Wijkschoolconcept, met bijbehorend systeem van onderzoek en verantwoording. 28 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l
  27. 27. Het gaat in deze fase om de voorzieningen ZAP, Tussenevaluatie en nieuwe Wijkscholen Rebound Schiehaven, de Wijkleslokalen en De eerste fasen zijn uitstekend geschikt voor het Oostzeedijk. Er worden dus nog geen nieuwe voor- opdoen van de nodige ervaring in het ontwikkelen zieningen geopend, maar de kwaliteit van bestaande van Wijkscholen. Na de tweede fase vindt een uitge- voorzieningen wordt verbeterd. breide evaluatie plaats, minmaal aan de hand van de Verder wordt in deze fase in kaart gebracht welke eerder genoemde vragen (zorgcomponent, omvang andere voorzieningen in de wijken aanwezig zijn doelgroep en eigenaarschap). die zich lenen voor (door)ontwikkeling naar een Op basis van de tussenevaluatie wordt definitief Wijkschool. Denk bijvoorbeeld aan projecten van het bepaald hoeveel Wijkscholen wenselijk zijn en op sociaal cultureel werk. Goede en kansrijke voorzienin- welke plaatsen in de stad. gen worden in een later stadium ook Wijkscholen, niet Op basis van de opgedane kennis en met behulp succesvolle en niet kansrijke voorzieningen worden van medewerkers die ervaring hebben opgedaan beëindigd. in de pilotfase, wordt het bepaalde aantal nieuwe Wijkscholen opgezet om tot een dekkend netwerk Planning: de doorgroei naar Wijkscholen van een beperkt van Wijkscholen te komen. aantal bestaande voorzieningen start vanaf 1 januari 2009. De voorzieningen functioneren als Wijkschool in de Planning: de tussenevaluatie vindt plaats in de eerste helft volle breedte van het concept op uiterlijk 1 augustus 2010. van 2010. Er worden nieuwe Wijkscholen opgezet vanaf Dan zijn ook niet succesvolle voorzieningen beëindigd. 1 augustus 2010. 29 _ b u s i n e s s p l a n v o o r d e w i j k s c h o o l

×