SlideShare a Scribd company logo
1 of 75
Download to read offline
GRUPY SAMOPOMOCOWE
 SPOSÓB NA AKTYWIZACJĘ
 SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ



        BORIS
         2009
GRUPY W ŻYCIU CZŁOWIEKA
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA SPOŁECZNA ŻYJE WE WSPÓLNOCIE I PRZY
           JEJ POMOCY ZASPAKAJA SWOJE POTRZEBY.
  JEGO ŻYCIE PRZEBIEGA W BARDZO ZŁOŻONEJ RZECZYWISTOŚCI,
      SKŁADAJĄCEJ SIĘ Z NIEZLICZONEJ ILOŚCI KONTEKSTÓW
    SPOŁECZNYCH (kontekst rodzinny, sąsiedzki, edukacyjny, zawodowy,
                     religijny, rekreacyjny, itp.).
      KAŻDY Z KONTEKSTÓW ZWIĄZANY JEST Z ISTNIENIEM
      CHARAKTERYSTYCZNYCH DLA NIEGO GRUP, DO KTÓRYCH
   CZŁOWIEK W CIĄGU SWOJEGO ŻYCIA PRZYSTĘPUJE. ICH ILOŚĆ
    JEST NIEZLICZONA I NIE SPOSÓB ICH WSZYSTKICH WYMIENIĆ.

            NALEŻY JEDNAK ODPOWIEDZIEĆ SOBIE NA PYTANIA:
                  CO KIERUJE JEGO POSTĘPOWANIEM?
           DLACZEGO PRZYŁĄCZA SIĘ DO TEJ, CZY INNEJ GRUPY?
MOTYWACJA
TO UKŁAD MOTYWÓW LUDZKIEGO POSTĘPOWANIA, CZYLI

  WEWNĘTRZNY MECHANIZM,
KTÓRY URUCHAMIA I ORGANIZUJE
 ZACHOWANIE CZŁOWIEKA ORAZ
 KIERUJE NA OSIĄGNIECIE CELU.
MOTYWACJA
     CELE MOGĄ BYĆ:
     DODATNIE,
czyli takie do osiągnięcia których zmierzamy

       UJEMNE,
     czyli te których staramy się unikać
PROCESY MOTYWACYJNE
 PROCESY MOTYWACYJNE ZARÓWNO DODATNIE, JAK I
    UJEMNE CHARAKTERYZUJĄ SIĘ TAKIMI SAMYMI
                  CECHAMI:
     mają kierunek, co oznacza że pobudzają do osiągania lub
                 do unikania określonych stanów,
    posiadają natężenie, czyli ich pobudzenie oznacza przyrost
                            lub spadek sił,
      towarzyszą im określone stany emocjonalne, które w
      przypadku spełnienia pragnień lub uniknięcia spełnienia
     obaw są dodatnie, natomiast w przypadku gdy spełniają się
     obawy lub gdy pragnienie nie zostanie spełnione pojawiają
                       się emocje negatywne.
MOTYWACJA –
     POTRZEBY
 PODSTAWOWYM ELEMENTEM
WARUNKUJĄCYM POJAWIENIE SIĘ
  MOTYWACJI SĄ POTRZEBY,
  OZNACZAJĄCE ODCZUWANY
PRZEZ CZŁOWIEKA BRAK CZEGOŚ
     – BRAK OKREŚLONEJ
 SUBSTANCJI, PRZEDMIOTU
         LUB OSOBY.
POTRZEBY
    LICZBA LUDZKICH POTRZEB JEST
     NIEOGRANICZONA, STANOWIĄ ONE
  ŹRÓDŁO JEGO AKTYWNOŚCI, W ZWIĄZKU
      Z DĄŻENIEM DO ICH RELATYWNIE
       SZEROKIEGO ZASPOKOJENIA.
NIEZASPOKOJENIE POTRZEB PROWADZI DO
               FRUSTRACJI.
HIERARCHIA POTRZEB
WG ABRAHAMA MASLOWA
        SAMOREALIZACJA

           POTRZEBY
          ESTETYCZNE
           POTRZEBY
          POZNAWCZE

           SZACUNEK

         PRZYNALEŻNOŚĆ

        BEZPIECZEŃSTWO

     POTRZEBY FIZJOLOGICZNE
KORZYŚCI Z PRZYNALEŻNOŚCI
         DO GRUP
WIĄZANIE SIĘ Z GRUPAMI WYJAŚNIANE JEST W KATEGORIACH
 WYMIANY SPOŁECZNEJ – LUDZIE STARAJĄ SIĘ ODWDZIĘCZAĆ
   ZA WYŚWIADCZONE DOBRO, PRZYSŁUGĘ I TEGO SAMEGO
                  OCZEKUJĄ OD INNYCH.
 DOKONUJĄC WYBORU GRUPY CZŁOWIEK ROZPATRUJE TO
    NAJCZĘŚCIEJ W KATEGORIACH ZYSKÓW I STRAT, JAKIE
     UCZESTNICTWO W DANEJ GRUPIE MOŻE PRZYNIEŚĆ.

 ZDANIEM FOA I FOA ISTNIEJE 6 RODZAJÓW KORZYŚCI
     PŁYNĄCYCH Z PRZYNALEŻNOŚCI DO GRUPY:
                     MIŁOŚĆ
                    PIENIĄDZE
                     STATUS
                   INFORMACJE
                     DOBRA
                     USŁUGI
PRZYSTĘPOWANIE DO
       GRUP
 DECYZJA O PRZYSTĄPIENIU DO DANEJ GRUPY
      PODEJMOWANA JEST PO ANALIZIE JEJ
    ATRAKCYJNOŚCI, BĘDĄCEJ WYPADKOWĄ
  BILANSU ZYSKÓW I KOSZTÓW ZWIĄZANYCH Z
     PRZYSTĄPIENIEM I POZOSTANIEM W JEJ
                 STRUKTURACH.
BILANS JEST UZALEŻNIONY OD OCZEKIWANYCH
       ILOŚCI I RODZAJÓW ZYSKÓW ORAZ
  PRZEWIDYWANYCH KOSZTÓW, JAKIE NALEŻY
   PONIEŚĆ PRZYSTĘPUJĄC DO DANEJ GRUPY –
   CZAS, ENERGIA, POŚWIĘCANE NA JEJ RZECZ
                    ZASOBY.
GRUPA:
    DAJE MOŻLIWOŚĆ ZMIERZENIA SIĘ ZE
            SWOIMI PROBLEMAMI
     DAJE MOŻLIWOŚĆ PEŁNIEJSZEGO I
       BARDZIEJ WSZECHSTRONNEGO
       SPOJRZENIA NA DANY PROBLEM
        STANOWI ŹRÓDŁO SIŁY DLA
           TWORZĄCYCH JĄ LUDZI
          DOSTARCZA WSPARCIA
             EMOCJONALNEGO
CO TO JEST
       GRUPA?
 GRUPĄ SĄ DWIE LUB WIĘCEJ OSÓB
     MIĘDZY, KTÓRYMI ISTNIEJE
  BEZPOŚREDNIA INTERAKCJA, KTÓRE
   POSIADAJĄ USTALONE WSPÓLNE
NORMY, MAJĄ WSPÓLNY CEL, TWORZĄ
 ROZWINIĘTĄ STRUKTURĘ GRUPOWĄ I
MAJĄ POCZUCIE ODRĘBNOŚCI SWOJEJ
GRUPY W STOSUNKU DO INNYCH GRUP.
WYRÓŻNIAMY:
    GRUPY
  NIESPOŁECZNE
GRUPY SPOŁECZNE
GRUPY SPOŁECZNE
    TO ZBIOROWOŚCI:

 WZGLĘDNIE TRWAŁE, W ODRÓŻNIENIU NP.: OD
         GRUPY PASAŻERÓW POCIĄGU
 ZORGANIZOWANE I USTRUKTURALIZOWANE, W
  KTÓRYCH POSZCZEGÓLNE ROLE CZŁONKÓW SĄ
          WYRAŹNIE ZDEFINIOWANE
  W KTÓRYCH ZACHODZĄ WZGLĘDNIE TRWAŁE
           STOSUNKI I INTERAKCJE
 SKŁADAJĄCE SIĘ Z WYBRANEJ I OGRANICZONEJ
              LICZBY CZŁONKÓW
GRUPY SPOŁECZNE MOŻEMY
         ROZPATRYWAĆ
      W DWÓCH ASPEKTACH:

              ZADANIOWYM
ODNOSZĄCYM SIĘ DO TEGO JAKI CEL, JAKIE ZADANIA GRUPA STAWIA
       SOBIE DO WYKONANIA, WIĄŻE SIĘ ON Z CZYNNIKIEM
                  PRODUKTYWNOŚCI GRUPY



              SPOŁECZNYM,
  KTÓRY ODNOSI SIĘ DO MIEJSCA W GRUPIE POSZCZEGÓLNYCH
 CZŁONKÓW ORAZ WZAJEMNYCH ZALEŻNOŚCI MIĘDZY NIMI, JEST ON
 ZWIĄZANY Z CZYNNIKIEM SPÓJNOŚCI POMIĘDZY CZŁONKAMI GRUP
WYRÓŻNIAMY TRZY RODZAJE
 ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ
           GRUPY


 ZADANIA PRODUKCYJNE
  ZADANIA DYSKUSYJNE
  ZADANIA
         POLEGAJĄCE NA
ROZWIĄZYWANIU PROBLEMÓW
KLASYFIKACJE GRUP
             SPOŁECZNYCH
                                ZE WZGLĘDU NA LICZEBNOŚĆ GRUPY:
                                             grupy małe i wielkie,
                                   ZE WZGLĘDU NA CZAS TRWANIA:
                                           grupy krótko i długotrwałe
                        ZE WZGLĘDU NA SPOSÓB REKRUTACJI DO GRUPY:
                                członkiem grupy zostaje się przez przypisanie,
                             członkiem zostaje się w drodze osobistego wyboru,
                      ZE WZGLĘDU NA RODZAJ PODEJMOWANYCH DZIAŁAŃ:
                  grupy jednofunkcyjne podejmujące generalnie jeden rodzaj działalności,
    grupy wielofunkcyjne, w których działania dotyczą wielu płaszczyzn, pomagając przy tym w realizacji
                                               różnych aspiracji,
                           ZE WZGLĘDU NA SPOSÓB ZORGANIZOWANIA:
   grupy formalne, których działanie jest regulowane przez różnego rodzaju przepisy prawne (regulaminy,
                     statuty), określające zasady funkcjonowania, odpowiedzialności itp.,
                    grupy nieformalne, które nie posiadają oficjalnej i prawnej struktury,
                                  ZE WZGLĘDU NA CEL POWOŁANIA:
                         grupy ukierunkowane na wykonanie konkretnego zadania,
   grupy ukierunkowane na siebie samą, w których najważniejszą rzeczą jest sprawa bycia z innymi, więzi
     emocjonalne, wykorzystywane jako sposób bycia potrzebnym, zaspokojenie potrzeby przynależności,
                                          ucieczki przed samotnością
PIĘĆ PODSTAWOWYCH CECH
MAŁYCH GRUP SPOŁECZNYCH
           CEL, do jakiego zmierza,
      INTERAKCJE, w jakich pozostają jej
  członkowie zmierzając do określonego celu,
   STRUKTURA GRUPOWA – podział ról,
          władzy, hierarchia zależności,
  STOPIEŃ SPÓJNOŚCI, czyli więzi między
                    członkami,
 DYNAMIKA ROZWOJOWA – każda grupa w
   trakcie swojego funkcjonowanie przechodzi
            przez różne fazy rozwoju.
GŁÓWNE SPOSOBY
  POWSTAWANIA GRUP
       SPONTANICZNY LUB ZAMIERZONY
 Z INICJATYWY JEDNEJ OSOBY LUB PEWNEGO
                ZGROMADZENIA
         DOBROWOLNIE LUB Z NAKAZU
         DLA ZASPOKOJENIA POTRZEB
 INDYWIDUALNYCH SWOICH UCZESTNIKÓW LUB
            POTRZEBY SPOŁECZNEJ

   NAJCZĘŚCIEJ MAMY DO CZYNIENIA ZE SPLOTEM
          WYMIENIONYCH OKOLICZNOŚCI
RODZAJE GRUP
GRUPY SKUPIAJĄCE LUDZI ZDYSKWALIFIKOWANYCH
      PRZEZ SPOŁECZEŃSTWO JAKO „NORMALNYCH”
 np.: alkoholicy, byli skazani, narkomani, homoseksualiści, psychicznie upośledzeni.


            GRUPY OSÓB ŻYJĄCYCH Z LUDŹMI
   „NAZNACZONYMI” I CIERPIĄCYCH KONSEKWENCJĘ
                  TEGO PIĘTNA
        np.: małżonkowie, dzieci alkoholików, chorych psychicznie, więźniów.


 GRUPY LUDZI Z PROBLEMAMI NIEPOWODUJĄCYMI
         „NAZNACZENIA” SPOŁECZNEGO, ALE
   PRZYCZYNIAJĄCYCH SIĘ DO SPOŁECZNEJ IZOLACJI
    np.; wdowy, samotne matki lub ojcowie, rodzice dzieci nieuleczalnie chorych.


        GRUPY ETNICZNE, RELIGIJNE, RASOWE
 jako środek obrony przed dyskryminacją oraz w celu zachowania własnej tożsamości
                                     kulturowej.
GRUPY PROMUJĄCE ZMIANY
 WYRÓŻNIAMY TRZY PODSTAWOWE RODZAJE GRUP,
 KTÓRE POWOŁYWANE SĄ PO TO, ŻEBY ZAINICJOWAĆ W
       CZŁOWIEKU JAKĄŚ PRZEMIANĘ I SĄ TO:


   GRUPYTRENINGOWE
GRUPY TERAPEUTYCZNE

GRUPY SAMOPOMOCOWE
GRUPY
         TRENINGOWE
          SŁUŻĄ WYPOSAŻENIU CZŁOWIEKA W WIEDZĘ
  I UMIEJĘTNOŚCI, KTÓRYCH MU BRAKUJE, A KTÓRE CHCIAŁBY
       POSIADAĆ. W GRUPACH TEGO RODZAJU ZDOBYWA SIĘ
     UMIEJĘTNOŚCI ZWIĄZANE Z KOMUNIKACJĄ, SŁUCHANIEM,
    PODEJMOWANIEM DECYZJI, ROZWIĄZYWANIEM KONFLIKTÓW.
      MOGĄ ONE RÓWNIEŻ ZAJMOWAĆ SIĘ ROZWIĄZYWANIEM
  PROBLEMÓW ŻYCIOWYCH np.: jak wychowywać dzieci, gospodarować
                          budżetem.

PRACA TAKIEJ GRUPY JEST ZBLIŻONA DO ZAJĘĆ SZKOLNYCH, ZAŚ
  GRUPY SĄ POWOŁYWANE NA OKREŚLONY CZAS NIEZBĘDNY DO
    ZDOBYCIA WIEDZY LUB UMIEJĘTNOŚCI Z DANEGO ZAKRESU.
   LIDER ROŻNI SIĘ OD POZOSTAŁYCH CZŁONKÓW GRUPY TYLKO
  TYM, ŻE JEST SPECJALISTĄ W DZIEDZINIE (nie musi jednak posiadać
     z tego zakresu dyplomów wyższych uczelni), KTÓRĄ OBEJMUJE
                              TRENING.
GRUPY
    TERAPEUTYCZNE
   MAJĄ ZA ZADANIE UŁATWIĆ LUDZIOM
  ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW, WOBEC
   KTÓRYCH SĄ BEZRADNI I POTRZEBUJĄ
FACHOWEJ POMOCY, ABY OSIĄGNĄĆ ZMIANĘ.

    GRUPY TEGO RODZAJU MUSZĄ BYĆ
 PROWADZONE PRZEZ WYKWALIFIKOWANYCH
  TERAPEUTÓW (NAJCZĘŚCIEJ TWORZONE W PLACÓWKACH
           LECZNICTWA PSYCHIATRYCZNEGO).


SPOTKANIA GRUP TERAPEUTYCZNYCH WINNY
       ODBYWAĆ SIĘ REGULARNIE.
GRUPY
    SAMOPOMOCOWE
    TO GRUPY ZŁOŻONE Z OSÓB, KTÓRE BORYKAJĄ SIĘ Z
  PODOBNYMI PROBLEMAMI I SĄ NASTAWIONE NA WZAJEMNĄ
  POMOC. KŁADĄ ONE NACISK NA WZAJEMNE ODDZIAŁYWANIE
    TWARZĄ W TWARZ I NA OSOBISTĄ ODPOWIEDZIALNOŚĆ
                      CZŁONKÓW.

     NIE SĄ ONE PROWADZONE PRZEZ WYKWALIFIKOWANYCH
   TERAPEUTÓW, CHOCIAŻ CZĘSTO Z TAKIMI OSOBAMI UTRZYMUJE
      SIĘ KONTAKT I KORZYSTA Z ICH POMOCY W SYTUACJACH
                         TRUDNYCH.

LIDEREM GRUPY JEST NAJCZĘŚCIEJ OSOBA, KTÓRA JEST DOTKNIĘTA
       TYM SAMYM PROBLEMEM CO POZOSTALI CZŁONKOWIE.
GRUPY WSPARCIA
       PRZYKŁADEM GRUPY SAMOPOMOCOWEJ MOŻE BYĆ GRUPA
         WSPARCIA DOSTARCZAJĄCA POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ,
   WZMACNIAJĄCA W DĄŻENIU DO POKONANIA TRUDNOŚCI, NIOSĄCA POMOC
        W ODZYSKANIU WIARY W SIEBIE I POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI.
SKUPIA ONA LUDZI O PODOBNYCH PROBLEMACH ŻYCIOWYCH DOT. ICH SAMYCH
       LUB ICH BLISKICH, KTÓRYCH CELEM JEST WZAJEMNE ZAPEWNIENIE
      POMOCY I OPARCIA W RADZENIU SOBIE Z WŁASNYMI PROBLEMAMI, W
   DOSKONALENIU SWOJEGO PSYCHOLOGICZNEGO FUNKCJONOWANIA ORAZ
     ZWIĘKSZONEJ SKUTECZNOŚCI WŁASNYCH DZIAŁAŃ – NIE JESTEM SAM,
       RAZEM ŁATWIEJ. ŹRÓDŁEM POMOCY JEST TU WZAJEMNY WYSIŁEK,
                     UMIEJĘTNOŚCI I WIEDZA CZŁONKÓW.

GRUPY WSPARCIA MOGĄ BYĆ TWORZONE I PROWADZONE
  WYŁĄCZNIE PRZEZ SAMYCH ZAINTERESOWANYCH, ALE
   TEŻ ICH CZŁONKAMI MOGĄ BYĆ PROFESJONALIŚCI Z
   RÓŻNYCH DZIEDZIN: PSYCHOLOGII, PEDAGOGIKI itp..
  GRUPĘ TAKĄ OKREŚLAMY JAKO PROFESJONALNĄ
               GRUPĘ WSPARCIA.
GRUPY
     SAMOPOMOCOWE
MOGĄ KONCENTROWAĆ SIĘ NA PROBLEMACH,
               KTÓRE:
   GDY RAZ DOTKNĄ CZŁOWIEKA, TRAPIĄ GO DO KOŃCA
    ŻYCIA I SKAZUJĄ OSOBY NIM DOTKNIĘTE NA CIĄGŁĄ
         WALKĘ np.: uzależnienie od alkoholu, hazardu,

     MAJĄ CHARAKTER CZASOWY I ICH CZŁONKOWIE
 SPOTYKAJĄ SIĘ TYLKO DO CHWILI DOPÓKI POTRZEBUJĄ
 WZAJEMNEJ POMOCY I WSPARCIA, np.: osoby, które straciły
 bliskiego członka rodziny, matki samotnie wychowujące dzieci.
IDEA SAMOPOMOCY
    IDEA SAMOPOMOCY TKWI W
    WYZWALANIU UŚPIONYCH SIŁ
 WEWNĘTRZNYCH I MOCNYCH STRON
JEDNOSTKI SAMOPOMOCOWEJ, KTÓRĄ
  MOŻE BYĆ ZARÓWNO POJEDYNCZY
    CZŁOWIEK, JAK I GRUPA ORAZ
  SPOŁECZNOŚCI W ODPOWIEDZI NA
    POJAWIAJĄCE SIĘ POTRZEBY I
           PROBLEMY.
IDEA SAMOPOMOCY
W SAMOPOMOCY NACISK POŁOŻONY
    JEST NA SAMOSTANOWIENIE,
    POLEGANIE NA SAMYM SOBIE,
     PRZEJĘCIE KONTROLI NAD
   WŁASNYM ŻYCIEM, TWÓRCZOŚĆ
      WŁASNĄ I KONIECZNOŚĆ
  WYKORZYSTYWANIA WŁASNYCH
         ZASOBÓW W CELU
        PRZECIWDZIAŁANIA
   NIEKORZYSTNYM SYTUACJOM.
IDEA SAMOPOMOCY
  DOŚWIADCZENIA SAMOPOMOCY SPRZYJAJĄ
 ROZWOJOWI KOMPETENCJI I UMIEJĘTNOŚCI, CO Z
 KOLEI POZWALA NA TWORZENIE NOWYCH, POZA
BIUROKRATYCZNYCH SPOSOBÓW ROZWIĄZYWANIA
      PROBLEMÓW I RADZENIA SOBIE CORAZ
SKUTECZNIEJ Z BIUROKRATYCZNYMI STRUKTURAMI.
   DLA SAMOPOMOCY NIEZWYKLE ISTOTNE JEST
      ZNACZENIE SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ,
     SĄSIEDZTWA, WARTOŚCI DUCHOWYCH I
           SAMOWYSTARCZALNOŚCI.
POTRZEBA SAMOPOMOCY WE
 WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE
       POCZUCIE BEZRADNOŚCI I
              OSAMOTNIENIA
  BRAK WPŁYWU NA ŻYCIE POLITYCZNE
 ZANIK WIĘZI SĄSIEDZKICH, RODZINNYCH
          (życzliwych kontaktów)
   ZWIĘKSZAJĄCY SIĘ INDYWIDUALIZM
    POCZUCIE IZOLACJI WE WŁASNYM
              ŚRODOWISKU
GŁÓWNE WARTOŚCI
     SAMOPOMOCY
           PARTYCYPACJA

 PARTNERSTWO (każdy jest tak samo ważny)
    PODMIOTOWOŚĆ (empowerment)

          BEZPOŚREDNIOŚĆ

          NIEFORMALNOŚĆ

       WYMIANA (branie-dawanie)
WYMIARY
      SAMOPOMOCY
           INDYWIDUALNY
PRZEZWYCIĘŻENIE PROBLEMU BAZUJĄC NA
             SILNEJ WOLI
               GRUPOWY
WZAJEMNA POMOC CZŁONÓW GRUPY W CELU
        ROZWIĄZANIA PROBLEMU
           WSPÓLNOTOWY
 WYKORZYSTANIE ZASOBÓW WSPÓLNOTY
 LOKALNEJ DLA ROZWIĄZANIA PROBLEMÓW
FORMY SAMOPOMOCY
SAMOPOMOC W ZALEŻNOŚCI OD
  POTRZEB I WARUNKÓW MOŻE
 PRZYBIERAĆ RÓŻNE FORMY
NP.: POMOC WZAJEMNĄ, SAMOOPIEKĘ,
SAMOPOMOC POPRZEZ LEKTURY CZY
  TEŻ PROGRAMY KOMPUTEROWE,
  PROGRAMY WSPOMAGANE PRZEZ
        PROFESJONALISTÓW.
POTENCJAŁ GRUP
SAMOPOMOCOWYCH TKWI W:
   PODSTAWOWYCH ZASADACH, DO KTÓRYCH
ZALICZAMY: SAMOSTANOWIENIE, TERAPEUTYCZNY
WPŁYW POMAGANIA NA POMAGAJĄCEGO, FAKT ŻE
 KONSUMENT JEST JEDNOCZEŚNIE PRODUCENTEM,
            WZROŚCIE ZASOBÓW,

             UPODMIOTOWIENIU,

        RESTRUKTURYZACJI POMOCY,

           POCZUCIU WSPÓLNOTY,

    MECHANIZMACH DECYDUJĄCYCH O ICH
    SKUTECZNOŚCI – WYMIANA I OTWARTOŚĆ,
               NIEZALEŻNOŚCI.
KORZYŚCI Z PRZYNALEŻNOŚCI DO
   GRUPY DLA POJEDYNCZEGO
          CZŁOWIEKA

             SAMODOSKONALENIE
              SAMOAKCEPTACJA
          AKCEPTACJA PRZEZ INNYCH
    POKONANIE NIEŚMIAŁOŚCI I ZAHAMOWAŃ W
             KONTAKTACH Z INNYMI
 ZWIĘKSZENIE LUB WYKSZTAŁCENIE UMIEJĘTNOŚCI
            WYRAŻANIA UCZUĆ I MYŚLI
     PRZEŁAMYWANIE SAMOTNOŚCI I IZOLACJI
      WYDOBYCIE ZE STANU PRZYGNĘBIENIA
   UKSZTAŁTOWANIE UMIEJĘTNOŚCI POMAGANIA
      ZAINTERESOWANIE SPRAWAMI INNYCH
       ROZWIJANIE ŻYCIOWEJ ZARADNOŚCI
              OBUDZENIE NADZIEI
FUNKCJE GRUP SAMOPOMOCOWYCH
   ZWIĄZANE Z ZASPAKAJANIEM
POTRZEB   I ASPIRACJI CZŁONKÓW
            GRUPY
     FUNKCJA AFILIACJI jest odpowiedzią na potrzebę
      przynależności, jej zaspokojenie warunkuje równowagę
                            psychiczną.

     FUNKCJA EKSPRESYJNA umożliwia jednostce
 samorealizację, poprzez rozwijanie zainteresowań, pogłębienie
                            wiedzy.

    FUNKCJA POMOCOWA jest związana z niesieniem
 bezpośredniej pomocy swoim członkom w chwili gdy znajdą się
                      oni w potrzebie.
FUNKCJE GRUP SAMOPOMOCOWYCH
ZWIĄZANE Z ZASPAKAJANIEM POTRZEB
     SZERSZEJ SPOŁECZNOŚCI

       FUNKCJA INTEGRACYJNA – polega na udziale w
    tworzeniu lub odbudowaniu więzi społecznych, doprowadzenia
     do zbliżanie się do siebie przedstawicieli danej społeczności.

   FUNKCJA WYCHOWAWCZA polega, w szczególności na
     przyczynianiu się do swoistego wychowania społeczeństwa,
    uczenia tolerancji i akceptacji dla osób niepełnosprawnych czy
       upośledzonych, wrażliwości na los drugiego człowieka.

   FUNKCJA REPREZENTACJI – przedstawianie interesów
    grup, negocjacji z sektorem publicznym – jest to funkcja grupy
                               nacisku.
ETAPY TWORZENIA GRUPY

ROZPOZNANIE PROBLEMU
    OPRACOWANIE
       PROJEKTU
 REALIZACJA PROJEKTU
ROZPOZNANIE PROBLEMU
ROZPOZNANIE PROBLEMU – DIAGNOZA TO ETAP POLEGAJĄCY NA:
USTALENIU POTRZEB, PROBLEMÓW DANEJ POPULACJI
           ORAZ DOKONANIE ICH OCENY:
    KOGO DOTYCZĄ (ilość osób, ich cechy społeczno – demograficzne),
                  JAKIEGO SĄ RODZAJU?
              NA JAKIM TERENIE WYSTĘPUJE?
                     JAK SIĘ OBJAWIĄ?
                 JAKIE SĄ ICH PRZYCZYNY?
               JAKIE SKUTKI ZA SOBĄ NIOSĄ?
      JAK SĄ ODCZUWANE PRZEZ POSZCZEGÓLNE GRUPY?
(bezpośrednio zainteresowane problemem, czyli ocena sił wewnętrznych – motywacji
          i zainteresowania osób oraz innych osób ze środowiska, czyli presji społecznej).
ANALIZA
PRZYCZYNOWO – SKUTKOWA PROBLEMÓW

           FRUSTRACJE                                ESKALACJA          ZANIEDBYWANIE            ODEBRANIE
                                ZŁE WZORCE           PROBLEMÓW              DZIECI                 DZIECI
                                 DLA DZIECI
NIEZASPOKOJONE                                                        ALKOHOLIZM
                    UZALEŻNIENIE                                                                 DZIECI:
   POTRZEBY          OD POMOCY                                                              PROBLEMY W NAUCE
                                                 BRAK OSÓB,
                                                                          PROBLEMY            UZALEŻNIENIA
                                              Z KTÓRYMI MOŻNA
                                                                        WYCHOWAWCZE             UCIECZKI
         TRUDNA SYTUACJA                        POROZMAWIAĆ
           MATERIALNA


                                      SAMOTNE MACIERZYŃSTWO

                                               ŚMIERĆ PARTNERA
               ROZPAD ZWIĄZKU                                            WYBÓR                  „PRZYPADEK”

NIEZGODNOŚĆ                                              CHOROBA              CHĘĆ POSIADANIA
CHARAKTERÓW              PRZEMOC                                                 DZIECKA
                                              WYPADEK
  ALKOHOLIZM         ZDRADA                                      ZŁE WZORCE             BRAK UŚWIADOMIENIA
OPRACOWANIE PROJEKTU
  W PROJEKCIE NALEŻY OKREŚLIĆ:
       CELE TWORZENIA GRUPY
             JEJ SKŁAD
        RODZAJ CZŁONKOSTWA
  SPOSOBY DZIAŁANIA I ŚRODKI DO JEGO
              REALIZACJI
       HARMONOGRAM DZIAŁAŃ
  SPOSÓB OCENY REALIZACJI PROJEKTU
REALIZACJA PROJEKTU
   ROZMOWY Z POTENCJALNYMI KANDYDATAMI NA CZŁONKÓW
                        GRUPY
        (w przypadku osób, które są znane osobie inicjującej grupę – przed spotkaniem, w przypadku
            osób nieznanych taką rozmowę należy przeprowadzić podczas pierwszego spotkania)
                                PRZYGOTOWANIE SYTUACJI
             (określenie miejsca spotkania – kameralna sala, przygotowanie scenariusza)
                        ZAPROSZENIE ZAINTERESOWANYCH
(w przypadku grupy samopomocowej najlepsze są zaproszenia imienne, ale dopuszczalne są też
                             inne formy: ogłoszenia, ulotki, itp.)
                  PRZEPROWADZENIE SPOTKANIA
                         
        WSPÓLNE USTALENIE HARMONOGRAMU DZIAŁAŃ GRUPY
                REALIZACJA USTALONYCH ZADAŃ
PODSTAWOWE ZMIENNE MAJĄCE
          WPŁYW
 NA FUNKCJONOWANIE GRUPY



 CELE ANIMATORA W
   PRACY Z GRUPĄ
    SKŁAD GRUPY
 UDZIAŁ I OBECNOŚĆ
  CZŁONKÓW GRUPY
CELE PRACY Z GRUPĄ
 CELE MOŻNA ROZPATRYWAĆ
 W DWÓCH PŁASZCZYZNACH:

 NIESIENIA
          POMOCY POSZCZEGÓLNYM
  CZŁONKOM GRUPY W ROZWIĄZANIU
          ICH PROBLEMÓW
   NOŚNIKA ZMIAN SPOŁECZNYCH
CELE PRACY Z GRUPĄ
W PRZYPADKU GRUPY MAMY
  DO CZYNIENIA Z TRZEMA
    RODZAJAMI CELÓW:
            ANIMATORA

    INDYWIDUALNYCH KAŻDEGO Z
        UCZESTNIKÓW GRUPY
        GRUPY JAKO CAŁOŚCI
SKŁAD GRUPY
OD SKŁADU GRUPY ZALEŻY CZY ZAINICJOWANA
   GRUPA BĘDZIE MIAŁA WZGLĘDNIE TRWAŁĄ
     STRUKTURĘ ORAZ TO JAK BĘDZIE SIĘ
                ROZWIJAŁA.

 ZASTANAWIAJĄC SIĘ NAD SKŁADEM GRUPY
    NALEŻY UWZGLĘDNIĆ DWA CZYNNIKI:
           WIELKOŚĆ GRUPY
        JEDNORODNOŚĆ GRUPY
WIELKOŚĆ GRUPY
       NIE MA ŚCISŁYCH WYTYCZNYCH,
     JAKA LICZNA POWINNA BYĆ GRUPY,
         NALEŻY JEDNAK PAMIĘTAĆ,
 ŻE WINNA LICZYĆ TYLE OSÓB, ŻEBY MOŻLIWE
    BYŁO WZAJEMNE KOMUNIKOWANIE SIĘ.

W PRZYPADKU GRUPY SAMOPOMOCOWEJ
   LICZBA UCZESTNIKÓW NIE POWINNA
       PRZEKRACZAĆ 15 – 20 OSÓB
JEDNORODNOŚĆ GRUPY
 DLA ZACHOWANIA SPÓJNOŚCI I STABILNOŚCI GRUPY
   GRUPA WINNA BYĆ W MIARĘ JEDNORODNA, CHOĆ
 OCZYWIŚCIE STOPIEŃ TEJ JEDNORODNOŚCI ZALEŻY OD
         CELÓW, JAKIE PRZED SOBĄ STAWIA.
 O JEDNORODNOŚCI DECYDUJE PRZEDE WSZYSTKIM
         WSPÓLNY PROBLEM LUB POTRZEBA.
WŚRÓD INNYCH WSKAŹNIKÓW JEDNORODNOŚCI NALEŻY
  WYMIENIĆ np.: wiek, płeć, wykształcenie, zawód, status
                    społeczny, itp.
DO WSKAŹNIKÓW NALEŻY PODCHODZIĆ ZE ZDROWYM ROZSĄDKIEM, NIE UNIKAJĄC TEŻ
    PEWNYCH NIEJEDNORODNOŚCI, KTÓRE MOGĄ CO PRAWDA STAĆ SIĘ PRZYCZYNĄ
   KONFLIKTÓW, ALE TEŻ MOGĄ POZYTYWNIE WPŁYWAĆ NA JEJ ROZWÓJ I DYNAMIKĘ.
        WAŻNE JEDNAK JEST, ŻEBY RÓŻNICE NIE BYŁY ZBYT DUŻE, PONIEWAŻ
           UNIEMOŻLIWIAJĄ INTEGRACJĘ I WZAJEMNE KOMUNIKOWANIE.
UDZIAŁ I OBECNOŚĆ
        CZŁONKÓW GRUPY
        CHODZI O OKREŚLENIE, CZY:
  UCZESTNICTWO W GRUPIE MA BYĆ DOBROWOLNE
                 CZY OBOWIĄZKOWE
 GRUPA MA MIEĆ CHARAKTER OTWARTY CZY ZAMKNIĘTY


     OTWARTOŚĆ OZNACZA, ŻE DOPUSZCZALNE SĄ ZMIANY, IŻ
    CZŁONKOWIE GRUPY MOGĄ PRZYCHODZIĆ I ODCHODZIĆ, TAKIE
        MOGĄ BYĆ np.: grupy edukacyjne lub zainteresowań.

GRUPY ZAMKNIĘTE - PO ZAWIĄZANIU SIĘ NIE DOPUSZCZAJĄ DO SIEBIE
   NOWYCH UCZESTNIKÓW. TAKI WŁAŚNIE CHARAKTER WINNY MIEĆ
  GRUPY, KTÓRYCH CELEM JEST WSPOMAGANIE W ROZWIĄZYWANIU
      OSOBISTYCH PROBLEMÓW, STAŁE ZMIANY UCZESTNIKÓW
           UNIEMOŻLIWIĄ REALIZACJĘ TEGO ZADANIA.
PRZYGOTOWANIE
         SPOTKANIA GRUPY
         SAMOPOMOCOWEJ
   DOBÓR MIEJSCA SPOTKANIA I ODPOWIEDNI
               JEGO WYSTRÓJ
            USTALENIE CZASU SPOTKANIA
   PRZYGOTOWANIE SCENARIUSZA SPOTKANIA
       OKREŚLENIE REZULTATU, JAKIM MA SIĘ
              ZAKOŃCZYĆ SPOTKANIE

           ZADBANIE O DOBRĄ ATMOSFERĘ
PIERWSZE SPOTKANIE
 GRUPY SAMOPOMOCOWEJ
 PIERWSZE SPOTKANIE GRUPY SAMOPOMOCOWEJ
        MA CHARAKTER ORGANIZACYJNY.
DAJE ONO UCZESTNIKOM MOŻLIWOŚĆ OTWARTEGO
   WYRAŻENIE SWOICH PROBLEMÓW I OCZEKIWAŃ
    ZWIĄZANYCH Z UCZESTNICTWEM W GRUPIE.
W JEGO TRAKCIE LUDZIE WZAJEMNIE SIĘ POZNAJĄ,
  USTALAJĄ ZASADY, JAKIE BĘDĄ OBOWIĄZYWAŁY
      PODCZAS KOLEJNYCH SPOTKAŃ ORAZ
   OKREŚLAJĄ INNE WAŻNE DLA GRUPY SPRAWY.
PRZEBIEG PIERWSZEGO
               SPOTKANIA
                               WZAJEMNE POZNANIE
Osoby biorące udział w spotkaniu przedstawiają się pozostałym uczestnikom oraz mówią, jakie są
                  ich problemy i oczekiwania związane z uczestnictwem w grupie.
                          SPRAWY ORGANIZACYJNE
       częstotliwość spotkań – ważne, żeby przynajmniej na początku funkcjonowania grupy samopomocowej
        spotkania odbywały się regularnie i często np.: 1 na tydzień lub 2 tygodnie, w określone dni, o stałej porze.
                                       Czas trwania spotkania – 1,5 – 2 godziny
       lista uczestników – dobrze jest na 1 lub 2 spotkaniu sporządzić listę uczestników (imię, nazwisko, adres,
                                                          telefon)
                                            grupa otwarta czy zamknięta
         osoba kontaktowa – wybranie jednej lub dwóch osób, które przejmą funkcje osób kontaktowych
     osoba prowadząca spotkanie - aby spotkanie przebiegało sprawnie powinna być osoba, które je prowadzi.
               W przypadku grupy samopomocowej za każdym razem prowadzącym może być inna osoba.
                             WYPRACOWANIE ZASAD
    Wypracowanie zasad jest niezwykle istotne, albowiem ułatwia funkcjonowanie grupy, pozwala na
              przełamanie oporów mówienia o trudnych, czasem wstydliwych sprawach.
                                      PODSUMOWANIE
Pod koniec spotkania każdy z uczestników winien wyrazić swoją opinię o spotkaniu oraz określić
                          czy ma zamiar przyjść na następne spotkanie.
ETAPY ROZWOJU
     GRUPY
    ETAP FORMOWANIA
     ETAP KONFLIKTU

    ETAP NORMATYWNY

      ETAP DZIAŁANIA

ETAP ZAKOŃCZENIA DZIAŁANIA
ETAP
    FORMOWANIA
JEST TO ETAP, NA KTÓRYM ROZPOCZYNA
   SIĘ ŻYCIE GRUPY, KIEDY UCZESTNICY
  WZAJEMNIE SIĘ POZNAJĄ, ZDOBYWAJĄ
  INFORMACJE NA TEMAT CELÓW GRUPY,
 SZUKAJĄ SWOJEGO W NIEJ MIEJSCA, itp.
 ETAPOWI TEMU TOWARZYSZY NIEPOKÓJ
        I NIEPEWNOŚĆ CO DO ZADAŃ I
                SYTUACJI.
ETAP KONFLIKTU
WZAJEMNE POZNAWANIE UCZESTNIKÓW,
   CELÓW; PODZIAŁ ZADAŃ, RÓL, itp.,
PRZYCZYNIA SIĘ DO POJAWIENIA RÓŻNIC,
 CO SPRZYJA POJAWIENIU SIĘ MNIEJ LUB
  BARDZIEJ POWAŻNYCH KONFLIKTÓW,
 KTÓRE JEŚLI NIE ZOSTANĄ ROZWIĄZANE
  MOGĄ STAĆ SIĘ PRZYCZYNĄ ROZPADU
                GRUPY.
ETAP NORMATYWNY

 PODCZAS TEGO ETAPU
DOOKREŚLANE SĄ NORMY,
     KTÓRE BĘDĄ
    OBOWIĄZYWAĆ
WSZYSTKICH CZŁONKÓW.
NORMY GRUPOWE
NORMA GRUPOWA OZNACZA PRZEPIS, ZASADĘ OKREŚLAJĄCĄ,
  W JAKI SPOSÓB POWINIEN LUB NIE POWINIEN ZACHOWAĆ SIĘ
    CZŁONEK DANEJ GRUPY, PEŁNIĄCY OKREŚLONĄ ROLĘ I
       ZAJMUJĄCY OKREŚLONĄ POZYCJĘ SPOŁECZNĄ.

     NORMY REGULUJĄ ZWYCZAJE GRUPY, WPŁYWAJĄ NA
     WYTWORZENIE SIĘ POCZUCIA WIĘZI WŚRÓD CZŁONKÓW
      GRUPY ORAZ WZROSTU ICH IDENTYFIKACJI Z GRUPĄ.

  NORMY GRUPOWE PEŁNIĄ DWIE PODSTAWOWE FUNKCJE:
        PRZYCZYNIAJĄ SIĘ DO OSIĄGNIĘCIA CELÓW GRUPOWYCH
    ZAPEWNIAJĄ TRWANIE GRUPY, CZYLI POZWALAJĄ NA ZACHOWANIE
               TOŻSAMOŚCI, SAMOIDENTYFIKACJI GRUPY
NORMY GRUPOWE
            NORMY NAJCZĘŚCIEJ ODNOSZĄ SIĘ DO:
           działań, czyli wskazują jak pracować, jak się miedzy sobą komunikować,
       wyglądu, czyli określają sposób ubierania w celu zaznaczenia identyfikacji z grupą,
                            nieformalnych układów społecznych,
          alokacji dóbr, czyli określenie komu i jakie zyski mają przypaść w udziale.



                                  ISTNIENIE NORM:
         umożliwia kontrolowanie zachowań członków grup, co może mieć wpływ na przetrwanie
                                                 grupy,
        sprawia, że kontakty społeczne są bardziej efektywne, a ich przebieg można przewidzieć,
            zmniejsza niepewność i zakłopotanie członków grupy w sytuacjach nietypowych.


           NORMY SĄ MECHANIZMEM KONTROLI, ZA ICH
        NIEPRZESTRZEGANIE MOŻNA ZOSTAĆ WYKLUCZONYM
                          Z GRUPY.
PODSTAWOWE NORMY
    GRUPOWE
    NORMA WZAJEMNEGO WSPOMAGANIA
       NORMA SOLIDARNOŚCI GRUPOWEJ
 NORMY ZWIANE Z LOJALNOŚCIĄ WOBEC ZESPOŁU
 ODPOWIEDZIALNOŚĆ I WSPÓŁODPOWIEDZIALNOŚĆ
         RZETELNOŚĆ I TERMINOWOŚĆ
        DĄŻENIE DO PROFESJONALIZMU
      SZACUNEK I WZAJEMNA AKCEPTACJA
           OTWARTA KOMUNIKACJA
 NORMY ZWIĄZANE ZE SPOSOBEM ROZWIĄZYWANIA
                 KONFLIKTÓW
ETAP DZIAŁANIA

POLEGA NA REALIZACJI
  ZADAŃ, KTÓRE MAJĄ
    UCZESTNIKÓW
   DOPROWADZIĆ DO
  ZAŁOŻONEGO CELU.
DWA ASPEKTY FUNKCJONOWANIA
          GRUPY
   OSOBA PROWADZĄCA GRUPĘ WINNA ZWRACAĆ UWAGĘ NA DWA
              ASPEKTY JEJ FUNKCJONOWANIA:

                                       TREŚCI
     czyli to co się dzieje w grupie: fakty, pomysły, propozycje, opinie odnoszą się do
    podejmowanych przez grupę działań, bieżących zadań, czyli do tego co się dzieje. Są
                    to te elementy, na których skupia się uwaga uczestników.

                                   PROCESU
czyli jak to się odbywa: czyli odczucia, postawy, relacje, emocje, niezgodności, a zatem to
    co może nam powiedzieć – jak się dzieje. Są to wszystkie elementy odnoszące się do
        tego, co rozgrywa się między uczestnikami podczas wspólnej pracy, czyli takich
          zjawisk jak – próba sił, różnice w stylu pracy, ukryte cele, nie wypowiedziane
                      odczucia, „niepisane reguły”, jakimi kieruje się grupa.
UDANA GRUPA
                               ROZUMIE SWOJE CELE I ZADANIA.
             ELASTYCZNIE DOSTOSOWUJE SPOSÓB DZIAŁANIA DO PRZYJĘTYCH CELÓW.
       CHARAKTERYZUJE SIĘ WYSOKIM STOPNIEM KOMUNIKACJI I ZROZUMIENIA MIEDZY SWOIMI
     CZŁONKAMI. INDYWIDUALNE ODCZUCIA, STANOWISKA I POGLĄDY WSZYSTKICH JEJ CZŁONKÓW
                      SĄ PRZEKAZYWANE W SPOSÓB BEZPOŚREDNI I OTWARTY.
      POTRAFI PODJĄĆ I DOPROWADZIĆ DO KOŃCA PROCES PODEJMOWANIA DECYZJI. ZAPEWNIA
          WSZYSTKIM CZŁONKOM UDZIAŁ W PODEJMOWANIU WSZELKICH WAŻNYCH DECYZJI.
      OSIĄGA RÓWNOWAGĘ POMIĘDZY SKUTECZNOŚCIĄ DZIAŁAŃ ZESPOŁOWYCH A REALIZACJĄ
                                   POTRZEB INDYWIDUALNYCH.
   ZAPEWNIA DZIELENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI PRZEZ WSZYSTKICH SWOICH CZŁONKÓW. WSZYSCY
        MOGĄ PRZEDSTAWIĆ WŁASNE POMYSŁY, ROZWIJAĆ I OPRACOWYWAĆ PROJEKTY INNYCH,
     OPINIOWAĆ, SPRAWDZAĆ WYKONALNOŚĆ POTENCJALNYCH DECYZJI, A TAKŻE W INNY SPOSÓB
       PRZYCZYNIAĆ SIĘ DO OSIĄGNIĘCIA CELÓW PRZYJĘTYCH PRZEZ GRUPĘ I WŁAŚCIWEGO JEJ
                                      FUNKCJONOWANIA.
              JEST ZWARTA, ALE NIE OGRANICZA NIEZALEŻNOŚCI SWOICH CZŁONKÓW.
                      WŁAŚCIWIE WYKORZYSTUJE UMIEJĘTNOŚCI CZŁONKÓW.
              NIE JEST ZDOMINOWANA PRZEZ PRZYWÓDCĘ ANI ŻADNEGO Z CZŁONKÓW.
    JEST OBIEKTYWNA W OCENIANIU SAMEJ SIEBIE. NIE UCIEKA OD WŁASNYCH PROBLEMÓW I JEST
                           ZDOLNA DO MODYFIKOWANIA SWOICH DZIAŁAŃ.
     UTRZYMUJE RÓWNOWAGĘ MIEDZY EMOCJAMI I ROZSĄDKIEM ORAZ TWÓRCZO WYKORZYSTUJE
                          EMOCJE, KTÓRE PRZEŻYWAJĄ JEJ CZŁONKOWIE.
SKUTECZNOŚĆ GRUPY
        SKUTECZNOŚĆ DZIAŁANIA GRUPY ZALEŻY NIE TYLKO OD
           OSIĄGANYCH REZULTATÓW, ALE RÓWNIEŻ OD JEJ
      WEWNĘTRZNEGO FUNKCJONOWANIA, KTÓRE JEST PRAWIDŁOWE
                   JEŚLI CZŁONKOWIE GRUPY:
     mają poczucie przynależności do grupy i odczuwają pozytywne nastawienie
                          innych członków grupy do siebie,
      wiedzą czego grupa od nich oczekuje i na czym ma polegać ich aktywne
               uczestnictwo oraz czują, że ich wysiłek jest doceniany,
    mają wpływ na ustalanie reguł, celów i planowanie sposobów ich realizacji oraz
                                podejmowanie decyzji.

    BUDOWANIU DOBREJ WSPÓŁPRACY I MIŁEJ ATMOSFERY PODCZAS
      SPOTKAŃ SŁUŻY BLIŻSZE POZNANIE SIĘ CZŁONKÓW GRUPY, CO
        POMAGA RÓWNIEŻ W BUDOWANIU ZAUFANIA, KTÓRE JEST
              NIEZBĘDNE DO SKUTECZNEGO DZIAŁANIA.
ROLA FACILITATORA
      W GRUPIE
POZYTYWNY WPŁYW NA FUNKCJONOWANIE GRUPY MA TO, GDY
   WSZYSCY JEJ CZŁONKOWIE CZUJĄ SIĘ ODPOWIEDZIALNI ZA
    KIEROWANIE NIĄ. WSKAZANE JEST ZATEM UMOŻLIWIENIE
     TEGO KAŻDEMU Z NICH. SZANSĘ TAKĄ STWARZA ROLA
  FACILITATORA, KTÓRĄ ZA KAŻDYM RAZEM MOŻE PEŁNIĆ INNA
  OSOBA, CO POZWOLI JEJ SPRAWDZIĆ SIĘ W TEJ ROLI I LEPIEJ
               ZROZUMIEĆ GRUPĘ I JEJ CELE.

FACILITATOR, CZYLI OSOBA USPRAWNIAJĄCA DZIAŁANIE, NIE
    JEST LIDEREM, LECZ KIMŚ, KTO PROWADZI SPOTKANIE,
  MODERUJE DYSKUSJE, UŁATWIA PODEJMOWANIE DECYZJI I
 KONKRETNYCH DZIAŁAŃ. JEGO ZADANIEM JEST ZACHĘCANIE
     WSZYSTKICH DO WYPOWIEDZI NA DANY TEMAT, MOŻE
   RÓWNIEŻ SAM PROPONOWAĆ SPOSOBY ROZWIĄZANIA.
LIDER W GRUPIE
   POJAWIENIE SIĘ W GRUPIE FACILITATORA NIE
PRZESZKADZA, ANI NIE ZAGRAŻA LIDEROWI, JEŚLI TAKI
  W GRUPIE SIĘ POTRZEBNY. JEGO ROLA POWINNA
RACZEJ POLEGAĆ NA REPREZENTOWANIU INTERESÓW
GRUPY NA ZEWNĘTRZ, A NIE PROWADZENIU SPOTKAŃ.
LIDER, PRZYWÓDCA TO OSOBA WYZNACZONA LUB
      WYBRANA PRZEZ CZŁONKÓW GRUPY DO
   KIEROWANIA NIĄ. O LEGALNYM PRZYWÓDZTWIE
 MÓWIMY WÓWCZAS, GDY WŁADZA ZOSTAŁA DANEJ
      OSOBIE PRZEKAZANA PRZEZ GRUPĘ, GDY
  NATOMIAST WŁADZĘ ZDOBYWA ONA SAMA MAMY
         DO CZYNIENIA Z PRZYWÓDZTWEM
                SAMOZWAŃCZYM.
CECHY I UMIEJĘTNOŚCI
        LIDERA
  LIDERA JAKO OSOBĘ ZNACZĄCĄ DLA GRUPY WINNY
 CHARAKTERYZOWAĆ OKREŚLONE CECHY I UMIEJĘTNOŚCI,
         DO KTÓRYCH NALEŻY ZALICZYĆ m.in.:
               umiejętność rozwiązywania problemów,
       łatwość nawiązywania kontaktów i wzbudzania zaufania,
                           inicjatywa,
                   elastyczność, racjonalność.


PONADTO PONIEWAŻ CELEM PRZYWÓDCY JEST
 WPŁYWANIA NA ZACHOWANIE INNYCH WINIEN
  ON RÓWNIEŻ STANOWIĆ PEWIEN WZÓR DO
             NAŚLADOWANIA.
STYLE PRZYWÓDZTWA
  SUKCES GRUPY JEST UZALEŻNIONY OD WYBORU
 WŁAŚCIWEGO STYLU PRZYWÓDZTWA, WŚRÓD KTÓRYCH
        WYRÓŻNIAMY CZTERY PODSTAWOWE:
                     DYREKTYWNY,
             ZORIENTOWANY NA OSIĄGNIĘCIA,
                UDZIELAJĄCY WSPARCIA,
                    UCZESTNICZĄCY.


DWA PIERWSZE ZORIENTOWANE SĄ NA ZADANIA I STRUKTURĘ,
         NATOMIAST TRZECI I CZWARTY NA RELACJE
    INTERPERSONALNE. STOSOWANIE POSZCZEGÓLNYCH
    STYLÓW KIEROWANIA WINNO BYĆ DOSTOSOWANE DO
                  BIEŻĄCEJ SYTUACJI.
PODEJMOWANIE DECYZJI
 AUTORYTARNE PODEJMOWANIE DECYZJI
polega na arbitralnym podejmowaniu decyzji przez jednostki
     silne, autorytarne, posiadające przewagę w zespole i
                nieliczące się ze zdaniem ogółu.

DEMOKRATYCZNE PODEJMOWANIE DECYZJI
  polega na podejmowaniu decyzji w drodze głosowania.

             METODA CONSENSUSU
wypracowanie wspólnego stanowiska zespołu w oparciu o
   wzajemne przekonywanie się, wymianę argumentów,
     wyrażanie poglądów przez wszystkich członków.
ETAP ZAKOŃCZENIE
     DZIAŁANIA
    TO ETAP, W KTÓRYM
  NASTĘPUJE ROZWIĄZANIE
           GRUPY.
MA TO NAJCZĘŚCIEJ MIEJSCE
    PO OSIĄGNIĘCIU CELU.
PORÓWNANIE MODELU
     PROFESJONALNEGO Z MODELEM
         POMOCY WZAJEMNEJ


 MODEL PROFESJONALNY               MODEL POMOCY WZAJEMNEJ

                                      Samopomoc stanowi formę
  Profesjonalista wie najlepiej.              autoterapii.
Diagnoza i rozwiązanie każdego         Skuteczna pomoc płynie z
 problemu wymaga interwencji       wewnątrz, bo tylko sam człowiek,
           eksperta.                którego dany problem dotyczy
    Leczenie samemu jest             wie, czego potrzebuje i co mu
    nieskuteczne, a nawet                      pomaga.
        niebezpieczne.               Ktoś z zewnątrz może jedynie
                                   pobudzić wewnętrzny mechanizm
                                             samoleczenia.
PORÓWNANIE MODELU
       PROFESJONALNEGO Z MODELEM
           POMOCY WZAJEMNEJ

   MODEL PROFESJONALNY                MODEL POMOCY WZAJEMNEJ

Podstawą świadczenia pomocy jest
posiadanie formalnych kwalifikacji i    Nie ma specjalnych warunków
          wykształcenia.               przyjęcia – każdy może przyjść i
     Tylko profesjonalista ma        wnieść swój wkład, bez względu na
wystarczającą wiedzę i wnikliwość, to kim jest i jakie ma wykształcenie.
by zrozumieć i rozwiązać problem.       Nikt nie ma obowiązku słuchać
  Kto nie przeszedł specjalnego      innych, jeśli ich rady wydają mu się
  szkolenia nie może pomagać                        nietrafne.
              innym                    Biegłym jest ten, kto ma większe
Do świadczenia pomocy powołane            doświadczenie, czy też jest
      są specjalne instytucje             wzorcem do naśladowania.
  zatrudniające profesjonalistów.
PORÓWNANIE MODELU
      PROFESJONALNEGO Z MODELEM
          POMOCY WZAJEMNEJ

  MODEL PROFESJONALNY                MODEL POMOCY WZAJEMNEJ

Władza w relacji profesjonalista –   Każdy ma swój udział we władzy.
klient jest zawsze w rękach tego     Grupą kieruje się zamiennie lub po
            pierwszego.               kolei. Nie ma charyzmatycznych
 Wszystko co się dzieje w tych                  przywódców.
     relacjach ma charakter
           hierarchiczny.
                                        Pomaganie innym jest aktem
                                         dobrowolnym lub środkiem
      Pomoc jest towarem.
                                              samorealizacji.
  Profesjonalista za swój czas i
wiedzę otrzymuje wynagrodzenie.      Nie pobierane są żadne opłaty, ani
                                         nie wypłacane honoraria.
PORÓWNANIE MODELU
     PROFESJONALNEGO Z MODELEM
         POMOCY WZAJEMNEJ

  MODEL PROFESJONALNY              MODEL POMOCY WZAJEMNEJ
                                        Udzielenie pomocy jest
     Udzielanie pomocy jest        traktowane jako służba na rzecz
   postrzegane wyłącznie w           społeczności, dobry uczynek,
 kategoriach pracy lub zawodu.      działanie wyzwalające energię,
                                      niekończący się obowiązek.
 Ważna jest forma podejścia do
                                   Ważne są relacje subiektywne i
     rozwiązania problemu.
                                    spontaniczne. Ceniony jest tu
   Profesjonalista stara się być
                                      zdrowy rozsądek, intuicję,
obiektywny. Świadczenie pomocy
                                   mądrości ludowe i bezpośrednie
 oparte jest na wynikach badań,
                                          doświadczenie.
 obserwacji, uznanych teoriach.
PORÓWNANIE MODELU
      PROFESJONALNEGO Z MODELEM
          POMOCY WZAJEMNEJ

   MODEL PROFESJONALNY                   MODEL POMOCY WZAJEMNEJ
                                          Uznaje się prawo do wzajemnej
                                           krytyki i otwartej konfrontacji.
  Profesjonalista wystrzega się             Konflikty interpersonalne są
      oceny i konfrontacji.              dopuszczalne, a nawet wskazane.
                                         Rady są udzielane, nawet gdy nikt
                                                   o nie nie prosi.
                                              Uczestników zachęca się do
Niewskazane jest zaprzyjaźnienie się i
                                         utrzymywania kontaktów towarzyskich
utrzymywanie kontaktów towarzyskich
                                         i udzielania sobie pomocy także poza
  między profesjonalistą a członkiem
                                                         grupą.
                grupy.
                                          Spotkania odbywają się w dowolnym
 Spotkanie odbywają się w miejscach
                                           miejscu prywatnym lub publicznym,
      oficjalnych – ops, szkoła.
                                             które odpowiada uczestnikom.
BIBLIOGRAFIA
   Andrzej W. Lipiński - Podstawy socjologii – wybrane teksty socjologiczne” tom 2 –Radom 1996
   Bob Biagi - „Pracując razem” – podręcznik pomagający grupom w efektywniejszej pracy
   Bożena Kowalczyk i Paweł Jordan – „Budowanie zespołu” –BORIS Warszawa 2001
   Carol K. Oyster „Grupy” – Poznań 2002
   Carole Sutton – „Psychologia dla pracowników socjalnych” – Gdańsk 2004
   Cristina de Robertis, Henri Pascal „Postępowanie metodyczne w pracy socjalnej z grupami i ze społecznościami”– Katowice 1999
   Charles D. Garvin, Brett A. Seabury – „Działania interpersonalne w pracy socjalnej” – Katowice 1998
   Danuta Walczak – Duraj – „Podstawy socjologii” – Łódź 1998
   Elliot Aronson, Timothy D. Wilson, Robin M. Alert – „Psychologia społeczna” –Poznań 1997
   Ewa Stanisławek redakcja – „Wybrane problemy psychologii społecznej” – Warszawa 2004
   Hanna Hamer – „Rozwój umiejętności społecznych” – przewodnik dla nauczycieli - Warszawa 1999
   Jan Szczepański – „Elementarne pojęcia socjologii” – Warszawa 1970
   Jan Turowski – „Socjologia. Małe struktury społeczne” – Lublin 2001
   Janusz Reykowski – „Z zagadnień psychologii motywacji” – Warszawa 1970
   Jerzy Szmagalski - „Przewodzenie małym grupom” –Warszawa 1998
   Maria Przetacznik – Gierowska i Grażyna Makiełło – Jarża – Podstawy psychologii ogólnej” – Warszawa 1989
   Marianne Schneider Corey, Gerard Corey – „Grupy. Zasady i techniki grupowej pomocy psychologicznej” - Warszawa 1995
   Michale Doyle, Dawid Straus – „Sposób na dobre zebranie” – Warszawa 1997
   Małgorzata Załuska, Jerzy Boczoń i inni – „Organizacje pozarządowe w społeczeństwie obywatelskim” – Katowice 1998
   Paweł Jordan i Bohdan Skrzypaczak - „Centrum Aktywności Lokalnej jako metoda rozwoju społeczności lokalnej” – Warszawa 2002
   Philip G. Zimbardo – „Psychologia i życie” – Warszawa 1999
   Piotr Sztopmka – „Socjologia” – Kraków 2003
   Tadeusz Pilch, Irena Lepalczyk i inni – „Pedagogika społeczna” - Warszawa 1995
   Wilhelmina Wosińska – „Psychologia życia społecznego” – Gdańsk 2004
   „Jak żyć z ludźmi” – program profilaktyczny młodzieży. Ćwiczenia grupowe – MEN, Warszawa 1999
   Materiały Stowarzyszenie BORIS wypracowane podczas szkolenia na temat tworzenie KISS

More Related Content

More from GURT Resource Centre

Пошук майбутнього національної мережі ОГС України: планування дій
Пошук майбутнього національної мережі ОГС України: планування дійПошук майбутнього національної мережі ОГС України: планування дій
Пошук майбутнього національної мережі ОГС України: планування дійGURT Resource Centre
 
Як зробити власнийupgrade у кар'єрі в презентації Каріни Клименко
Як зробити власнийupgrade у кар'єрі в презентації Каріни Клименко Як зробити власнийupgrade у кар'єрі в презентації Каріни Клименко
Як зробити власнийupgrade у кар'єрі в презентації Каріни Клименко GURT Resource Centre
 
OneNote і про те як зробити #твійupgrade вже сьогодні. Історія від учителя іс...
OneNote і про те як зробити #твійupgrade вже сьогодні. Історія від учителя іс...OneNote і про те як зробити #твійupgrade вже сьогодні. Історія від учителя іс...
OneNote і про те як зробити #твійupgrade вже сьогодні. Історія від учителя іс...GURT Resource Centre
 
Як зробити реструктиризацію свого світогляду
Як зробити реструктиризацію свого світоглядуЯк зробити реструктиризацію свого світогляду
Як зробити реструктиризацію свого світоглядуGURT Resource Centre
 
Гвоздецька Наталія Iot лабараторія
Гвоздецька Наталія Iot лабараторіяГвоздецька Наталія Iot лабараторія
Гвоздецька Наталія Iot лабараторіяGURT Resource Centre
 
Ефективний менеджмент волонтерських програм
Ефективний менеджмент волонтерських програмЕфективний менеджмент волонтерських програм
Ефективний менеджмент волонтерських програмGURT Resource Centre
 
Презентація Пролісок-Бердянськ
Презентація Пролісок-БердянськПрезентація Пролісок-Бердянськ
Презентація Пролісок-БердянськGURT Resource Centre
 
Презентація Благодійного Фонду Сантіс
Презентація Благодійного Фонду СантісПрезентація Благодійного Фонду Сантіс
Презентація Благодійного Фонду СантісGURT Resource Centre
 
Презентація антикафе «Час є!» (Бердянськ)
Презентація антикафе «Час є!» (Бердянськ)Презентація антикафе «Час є!» (Бердянськ)
Презентація антикафе «Час є!» (Бердянськ)GURT Resource Centre
 
Презентація туристичног клубу Клубок
Презентація туристичног клубу КлубокПрезентація туристичног клубу Клубок
Презентація туристичног клубу КлубокGURT Resource Centre
 
Презентація БФ Твори добро
Презентація БФ Твори доброПрезентація БФ Твори добро
Презентація БФ Твори доброGURT Resource Centre
 
Презентація ГО Школа волонтерів
Презентація ГО Школа волонтерівПрезентація ГО Школа волонтерів
Презентація ГО Школа волонтерівGURT Resource Centre
 
Інститут громадського розвитку "Ортега і-гасет"
Інститут громадського розвитку "Ортега і-гасет"Інститут громадського розвитку "Ортега і-гасет"
Інститут громадського розвитку "Ортега і-гасет"GURT Resource Centre
 

More from GURT Resource Centre (20)

YMCA
YMCAYMCA
YMCA
 
Open space book, 27.11
Open space book, 27.11Open space book, 27.11
Open space book, 27.11
 
Пошук майбутнього національної мережі ОГС України: планування дій
Пошук майбутнього національної мережі ОГС України: планування дійПошук майбутнього національної мережі ОГС України: планування дій
Пошук майбутнього національної мережі ОГС України: планування дій
 
Як зробити власнийupgrade у кар'єрі в презентації Каріни Клименко
Як зробити власнийupgrade у кар'єрі в презентації Каріни Клименко Як зробити власнийupgrade у кар'єрі в презентації Каріни Клименко
Як зробити власнийupgrade у кар'єрі в презентації Каріни Клименко
 
OneNote і про те як зробити #твійupgrade вже сьогодні. Історія від учителя іс...
OneNote і про те як зробити #твійupgrade вже сьогодні. Історія від учителя іс...OneNote і про те як зробити #твійupgrade вже сьогодні. Історія від учителя іс...
OneNote і про те як зробити #твійupgrade вже сьогодні. Історія від учителя іс...
 
Як зробити реструктиризацію свого світогляду
Як зробити реструктиризацію свого світоглядуЯк зробити реструктиризацію свого світогляду
Як зробити реструктиризацію свого світогляду
 
Гвоздецька Наталія Iot лабараторія
Гвоздецька Наталія Iot лабараторіяГвоздецька Наталія Iot лабараторія
Гвоздецька Наталія Iot лабараторія
 
Севастюк Аліна
Севастюк АлінаСевастюк Аліна
Севастюк Аліна
 
Кондратюк Леся
Кондратюк ЛесяКондратюк Леся
Кондратюк Леся
 
Владимир Галика
Владимир ГаликаВладимир Галика
Владимир Галика
 
Ефективний менеджмент волонтерських програм
Ефективний менеджмент волонтерських програмЕфективний менеджмент волонтерських програм
Ефективний менеджмент волонтерських програм
 
Prolisok berdyansk
Prolisok berdyanskProlisok berdyansk
Prolisok berdyansk
 
Prolisok berdyansk 10sl
Prolisok berdyansk 10slProlisok berdyansk 10sl
Prolisok berdyansk 10sl
 
Презентація Пролісок-Бердянськ
Презентація Пролісок-БердянськПрезентація Пролісок-Бердянськ
Презентація Пролісок-Бердянськ
 
Презентація Благодійного Фонду Сантіс
Презентація Благодійного Фонду СантісПрезентація Благодійного Фонду Сантіс
Презентація Благодійного Фонду Сантіс
 
Презентація антикафе «Час є!» (Бердянськ)
Презентація антикафе «Час є!» (Бердянськ)Презентація антикафе «Час є!» (Бердянськ)
Презентація антикафе «Час є!» (Бердянськ)
 
Презентація туристичног клубу Клубок
Презентація туристичног клубу КлубокПрезентація туристичног клубу Клубок
Презентація туристичног клубу Клубок
 
Презентація БФ Твори добро
Презентація БФ Твори доброПрезентація БФ Твори добро
Презентація БФ Твори добро
 
Презентація ГО Школа волонтерів
Презентація ГО Школа волонтерівПрезентація ГО Школа волонтерів
Презентація ГО Школа волонтерів
 
Інститут громадського розвитку "Ортега і-гасет"
Інститут громадського розвитку "Ортега і-гасет"Інститут громадського розвитку "Ортега і-гасет"
Інститут громадського розвитку "Ортега і-гасет"
 

Grupy

  • 1. GRUPY SAMOPOMOCOWE SPOSÓB NA AKTYWIZACJĘ SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ BORIS 2009
  • 2. GRUPY W ŻYCIU CZŁOWIEKA CZŁOWIEK JAKO ISTOTA SPOŁECZNA ŻYJE WE WSPÓLNOCIE I PRZY JEJ POMOCY ZASPAKAJA SWOJE POTRZEBY. JEGO ŻYCIE PRZEBIEGA W BARDZO ZŁOŻONEJ RZECZYWISTOŚCI, SKŁADAJĄCEJ SIĘ Z NIEZLICZONEJ ILOŚCI KONTEKSTÓW SPOŁECZNYCH (kontekst rodzinny, sąsiedzki, edukacyjny, zawodowy, religijny, rekreacyjny, itp.). KAŻDY Z KONTEKSTÓW ZWIĄZANY JEST Z ISTNIENIEM CHARAKTERYSTYCZNYCH DLA NIEGO GRUP, DO KTÓRYCH CZŁOWIEK W CIĄGU SWOJEGO ŻYCIA PRZYSTĘPUJE. ICH ILOŚĆ JEST NIEZLICZONA I NIE SPOSÓB ICH WSZYSTKICH WYMIENIĆ. NALEŻY JEDNAK ODPOWIEDZIEĆ SOBIE NA PYTANIA: CO KIERUJE JEGO POSTĘPOWANIEM? DLACZEGO PRZYŁĄCZA SIĘ DO TEJ, CZY INNEJ GRUPY?
  • 3. MOTYWACJA TO UKŁAD MOTYWÓW LUDZKIEGO POSTĘPOWANIA, CZYLI WEWNĘTRZNY MECHANIZM, KTÓRY URUCHAMIA I ORGANIZUJE ZACHOWANIE CZŁOWIEKA ORAZ KIERUJE NA OSIĄGNIECIE CELU.
  • 4. MOTYWACJA CELE MOGĄ BYĆ: DODATNIE, czyli takie do osiągnięcia których zmierzamy UJEMNE, czyli te których staramy się unikać
  • 5. PROCESY MOTYWACYJNE PROCESY MOTYWACYJNE ZARÓWNO DODATNIE, JAK I UJEMNE CHARAKTERYZUJĄ SIĘ TAKIMI SAMYMI CECHAMI:  mają kierunek, co oznacza że pobudzają do osiągania lub do unikania określonych stanów,  posiadają natężenie, czyli ich pobudzenie oznacza przyrost lub spadek sił,  towarzyszą im określone stany emocjonalne, które w przypadku spełnienia pragnień lub uniknięcia spełnienia obaw są dodatnie, natomiast w przypadku gdy spełniają się obawy lub gdy pragnienie nie zostanie spełnione pojawiają się emocje negatywne.
  • 6. MOTYWACJA – POTRZEBY PODSTAWOWYM ELEMENTEM WARUNKUJĄCYM POJAWIENIE SIĘ MOTYWACJI SĄ POTRZEBY, OZNACZAJĄCE ODCZUWANY PRZEZ CZŁOWIEKA BRAK CZEGOŚ – BRAK OKREŚLONEJ SUBSTANCJI, PRZEDMIOTU LUB OSOBY.
  • 7. POTRZEBY LICZBA LUDZKICH POTRZEB JEST NIEOGRANICZONA, STANOWIĄ ONE ŹRÓDŁO JEGO AKTYWNOŚCI, W ZWIĄZKU Z DĄŻENIEM DO ICH RELATYWNIE SZEROKIEGO ZASPOKOJENIA. NIEZASPOKOJENIE POTRZEB PROWADZI DO FRUSTRACJI.
  • 8. HIERARCHIA POTRZEB WG ABRAHAMA MASLOWA SAMOREALIZACJA POTRZEBY ESTETYCZNE POTRZEBY POZNAWCZE SZACUNEK PRZYNALEŻNOŚĆ BEZPIECZEŃSTWO POTRZEBY FIZJOLOGICZNE
  • 9. KORZYŚCI Z PRZYNALEŻNOŚCI DO GRUP WIĄZANIE SIĘ Z GRUPAMI WYJAŚNIANE JEST W KATEGORIACH WYMIANY SPOŁECZNEJ – LUDZIE STARAJĄ SIĘ ODWDZIĘCZAĆ ZA WYŚWIADCZONE DOBRO, PRZYSŁUGĘ I TEGO SAMEGO OCZEKUJĄ OD INNYCH. DOKONUJĄC WYBORU GRUPY CZŁOWIEK ROZPATRUJE TO NAJCZĘŚCIEJ W KATEGORIACH ZYSKÓW I STRAT, JAKIE UCZESTNICTWO W DANEJ GRUPIE MOŻE PRZYNIEŚĆ. ZDANIEM FOA I FOA ISTNIEJE 6 RODZAJÓW KORZYŚCI PŁYNĄCYCH Z PRZYNALEŻNOŚCI DO GRUPY: MIŁOŚĆ  PIENIĄDZE  STATUS  INFORMACJE  DOBRA  USŁUGI
  • 10. PRZYSTĘPOWANIE DO GRUP DECYZJA O PRZYSTĄPIENIU DO DANEJ GRUPY PODEJMOWANA JEST PO ANALIZIE JEJ ATRAKCYJNOŚCI, BĘDĄCEJ WYPADKOWĄ BILANSU ZYSKÓW I KOSZTÓW ZWIĄZANYCH Z PRZYSTĄPIENIEM I POZOSTANIEM W JEJ STRUKTURACH. BILANS JEST UZALEŻNIONY OD OCZEKIWANYCH ILOŚCI I RODZAJÓW ZYSKÓW ORAZ PRZEWIDYWANYCH KOSZTÓW, JAKIE NALEŻY PONIEŚĆ PRZYSTĘPUJĄC DO DANEJ GRUPY – CZAS, ENERGIA, POŚWIĘCANE NA JEJ RZECZ ZASOBY.
  • 11. GRUPA:  DAJE MOŻLIWOŚĆ ZMIERZENIA SIĘ ZE SWOIMI PROBLEMAMI  DAJE MOŻLIWOŚĆ PEŁNIEJSZEGO I BARDZIEJ WSZECHSTRONNEGO SPOJRZENIA NA DANY PROBLEM  STANOWI ŹRÓDŁO SIŁY DLA TWORZĄCYCH JĄ LUDZI  DOSTARCZA WSPARCIA EMOCJONALNEGO
  • 12. CO TO JEST GRUPA? GRUPĄ SĄ DWIE LUB WIĘCEJ OSÓB MIĘDZY, KTÓRYMI ISTNIEJE BEZPOŚREDNIA INTERAKCJA, KTÓRE POSIADAJĄ USTALONE WSPÓLNE NORMY, MAJĄ WSPÓLNY CEL, TWORZĄ ROZWINIĘTĄ STRUKTURĘ GRUPOWĄ I MAJĄ POCZUCIE ODRĘBNOŚCI SWOJEJ GRUPY W STOSUNKU DO INNYCH GRUP.
  • 13. WYRÓŻNIAMY: GRUPY NIESPOŁECZNE GRUPY SPOŁECZNE
  • 14. GRUPY SPOŁECZNE TO ZBIOROWOŚCI:  WZGLĘDNIE TRWAŁE, W ODRÓŻNIENIU NP.: OD GRUPY PASAŻERÓW POCIĄGU  ZORGANIZOWANE I USTRUKTURALIZOWANE, W KTÓRYCH POSZCZEGÓLNE ROLE CZŁONKÓW SĄ WYRAŹNIE ZDEFINIOWANE  W KTÓRYCH ZACHODZĄ WZGLĘDNIE TRWAŁE STOSUNKI I INTERAKCJE  SKŁADAJĄCE SIĘ Z WYBRANEJ I OGRANICZONEJ LICZBY CZŁONKÓW
  • 15. GRUPY SPOŁECZNE MOŻEMY ROZPATRYWAĆ W DWÓCH ASPEKTACH: ZADANIOWYM ODNOSZĄCYM SIĘ DO TEGO JAKI CEL, JAKIE ZADANIA GRUPA STAWIA SOBIE DO WYKONANIA, WIĄŻE SIĘ ON Z CZYNNIKIEM PRODUKTYWNOŚCI GRUPY SPOŁECZNYM, KTÓRY ODNOSI SIĘ DO MIEJSCA W GRUPIE POSZCZEGÓLNYCH CZŁONKÓW ORAZ WZAJEMNYCH ZALEŻNOŚCI MIĘDZY NIMI, JEST ON ZWIĄZANY Z CZYNNIKIEM SPÓJNOŚCI POMIĘDZY CZŁONKAMI GRUP
  • 16. WYRÓŻNIAMY TRZY RODZAJE ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ GRUPY ZADANIA PRODUKCYJNE ZADANIA DYSKUSYJNE  ZADANIA POLEGAJĄCE NA ROZWIĄZYWANIU PROBLEMÓW
  • 17. KLASYFIKACJE GRUP SPOŁECZNYCH ZE WZGLĘDU NA LICZEBNOŚĆ GRUPY:  grupy małe i wielkie, ZE WZGLĘDU NA CZAS TRWANIA:  grupy krótko i długotrwałe ZE WZGLĘDU NA SPOSÓB REKRUTACJI DO GRUPY:  członkiem grupy zostaje się przez przypisanie,  członkiem zostaje się w drodze osobistego wyboru, ZE WZGLĘDU NA RODZAJ PODEJMOWANYCH DZIAŁAŃ:  grupy jednofunkcyjne podejmujące generalnie jeden rodzaj działalności,  grupy wielofunkcyjne, w których działania dotyczą wielu płaszczyzn, pomagając przy tym w realizacji różnych aspiracji, ZE WZGLĘDU NA SPOSÓB ZORGANIZOWANIA:  grupy formalne, których działanie jest regulowane przez różnego rodzaju przepisy prawne (regulaminy, statuty), określające zasady funkcjonowania, odpowiedzialności itp.,  grupy nieformalne, które nie posiadają oficjalnej i prawnej struktury, ZE WZGLĘDU NA CEL POWOŁANIA:  grupy ukierunkowane na wykonanie konkretnego zadania,  grupy ukierunkowane na siebie samą, w których najważniejszą rzeczą jest sprawa bycia z innymi, więzi emocjonalne, wykorzystywane jako sposób bycia potrzebnym, zaspokojenie potrzeby przynależności, ucieczki przed samotnością
  • 18. PIĘĆ PODSTAWOWYCH CECH MAŁYCH GRUP SPOŁECZNYCH  CEL, do jakiego zmierza,  INTERAKCJE, w jakich pozostają jej członkowie zmierzając do określonego celu,  STRUKTURA GRUPOWA – podział ról, władzy, hierarchia zależności,  STOPIEŃ SPÓJNOŚCI, czyli więzi między członkami,  DYNAMIKA ROZWOJOWA – każda grupa w trakcie swojego funkcjonowanie przechodzi przez różne fazy rozwoju.
  • 19. GŁÓWNE SPOSOBY POWSTAWANIA GRUP  SPONTANICZNY LUB ZAMIERZONY  Z INICJATYWY JEDNEJ OSOBY LUB PEWNEGO ZGROMADZENIA  DOBROWOLNIE LUB Z NAKAZU  DLA ZASPOKOJENIA POTRZEB INDYWIDUALNYCH SWOICH UCZESTNIKÓW LUB POTRZEBY SPOŁECZNEJ NAJCZĘŚCIEJ MAMY DO CZYNIENIA ZE SPLOTEM WYMIENIONYCH OKOLICZNOŚCI
  • 20. RODZAJE GRUP GRUPY SKUPIAJĄCE LUDZI ZDYSKWALIFIKOWANYCH PRZEZ SPOŁECZEŃSTWO JAKO „NORMALNYCH” np.: alkoholicy, byli skazani, narkomani, homoseksualiści, psychicznie upośledzeni. GRUPY OSÓB ŻYJĄCYCH Z LUDŹMI „NAZNACZONYMI” I CIERPIĄCYCH KONSEKWENCJĘ TEGO PIĘTNA np.: małżonkowie, dzieci alkoholików, chorych psychicznie, więźniów. GRUPY LUDZI Z PROBLEMAMI NIEPOWODUJĄCYMI „NAZNACZENIA” SPOŁECZNEGO, ALE PRZYCZYNIAJĄCYCH SIĘ DO SPOŁECZNEJ IZOLACJI np.; wdowy, samotne matki lub ojcowie, rodzice dzieci nieuleczalnie chorych. GRUPY ETNICZNE, RELIGIJNE, RASOWE jako środek obrony przed dyskryminacją oraz w celu zachowania własnej tożsamości kulturowej.
  • 21. GRUPY PROMUJĄCE ZMIANY WYRÓŻNIAMY TRZY PODSTAWOWE RODZAJE GRUP, KTÓRE POWOŁYWANE SĄ PO TO, ŻEBY ZAINICJOWAĆ W CZŁOWIEKU JAKĄŚ PRZEMIANĘ I SĄ TO: GRUPYTRENINGOWE GRUPY TERAPEUTYCZNE GRUPY SAMOPOMOCOWE
  • 22. GRUPY TRENINGOWE SŁUŻĄ WYPOSAŻENIU CZŁOWIEKA W WIEDZĘ I UMIEJĘTNOŚCI, KTÓRYCH MU BRAKUJE, A KTÓRE CHCIAŁBY POSIADAĆ. W GRUPACH TEGO RODZAJU ZDOBYWA SIĘ UMIEJĘTNOŚCI ZWIĄZANE Z KOMUNIKACJĄ, SŁUCHANIEM, PODEJMOWANIEM DECYZJI, ROZWIĄZYWANIEM KONFLIKTÓW. MOGĄ ONE RÓWNIEŻ ZAJMOWAĆ SIĘ ROZWIĄZYWANIEM PROBLEMÓW ŻYCIOWYCH np.: jak wychowywać dzieci, gospodarować budżetem. PRACA TAKIEJ GRUPY JEST ZBLIŻONA DO ZAJĘĆ SZKOLNYCH, ZAŚ GRUPY SĄ POWOŁYWANE NA OKREŚLONY CZAS NIEZBĘDNY DO ZDOBYCIA WIEDZY LUB UMIEJĘTNOŚCI Z DANEGO ZAKRESU. LIDER ROŻNI SIĘ OD POZOSTAŁYCH CZŁONKÓW GRUPY TYLKO TYM, ŻE JEST SPECJALISTĄ W DZIEDZINIE (nie musi jednak posiadać z tego zakresu dyplomów wyższych uczelni), KTÓRĄ OBEJMUJE TRENING.
  • 23. GRUPY TERAPEUTYCZNE MAJĄ ZA ZADANIE UŁATWIĆ LUDZIOM ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW, WOBEC KTÓRYCH SĄ BEZRADNI I POTRZEBUJĄ FACHOWEJ POMOCY, ABY OSIĄGNĄĆ ZMIANĘ. GRUPY TEGO RODZAJU MUSZĄ BYĆ PROWADZONE PRZEZ WYKWALIFIKOWANYCH TERAPEUTÓW (NAJCZĘŚCIEJ TWORZONE W PLACÓWKACH LECZNICTWA PSYCHIATRYCZNEGO). SPOTKANIA GRUP TERAPEUTYCZNYCH WINNY ODBYWAĆ SIĘ REGULARNIE.
  • 24. GRUPY SAMOPOMOCOWE TO GRUPY ZŁOŻONE Z OSÓB, KTÓRE BORYKAJĄ SIĘ Z PODOBNYMI PROBLEMAMI I SĄ NASTAWIONE NA WZAJEMNĄ POMOC. KŁADĄ ONE NACISK NA WZAJEMNE ODDZIAŁYWANIE TWARZĄ W TWARZ I NA OSOBISTĄ ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW. NIE SĄ ONE PROWADZONE PRZEZ WYKWALIFIKOWANYCH TERAPEUTÓW, CHOCIAŻ CZĘSTO Z TAKIMI OSOBAMI UTRZYMUJE SIĘ KONTAKT I KORZYSTA Z ICH POMOCY W SYTUACJACH TRUDNYCH. LIDEREM GRUPY JEST NAJCZĘŚCIEJ OSOBA, KTÓRA JEST DOTKNIĘTA TYM SAMYM PROBLEMEM CO POZOSTALI CZŁONKOWIE.
  • 25. GRUPY WSPARCIA PRZYKŁADEM GRUPY SAMOPOMOCOWEJ MOŻE BYĆ GRUPA WSPARCIA DOSTARCZAJĄCA POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ, WZMACNIAJĄCA W DĄŻENIU DO POKONANIA TRUDNOŚCI, NIOSĄCA POMOC W ODZYSKANIU WIARY W SIEBIE I POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI. SKUPIA ONA LUDZI O PODOBNYCH PROBLEMACH ŻYCIOWYCH DOT. ICH SAMYCH LUB ICH BLISKICH, KTÓRYCH CELEM JEST WZAJEMNE ZAPEWNIENIE POMOCY I OPARCIA W RADZENIU SOBIE Z WŁASNYMI PROBLEMAMI, W DOSKONALENIU SWOJEGO PSYCHOLOGICZNEGO FUNKCJONOWANIA ORAZ ZWIĘKSZONEJ SKUTECZNOŚCI WŁASNYCH DZIAŁAŃ – NIE JESTEM SAM, RAZEM ŁATWIEJ. ŹRÓDŁEM POMOCY JEST TU WZAJEMNY WYSIŁEK, UMIEJĘTNOŚCI I WIEDZA CZŁONKÓW. GRUPY WSPARCIA MOGĄ BYĆ TWORZONE I PROWADZONE WYŁĄCZNIE PRZEZ SAMYCH ZAINTERESOWANYCH, ALE TEŻ ICH CZŁONKAMI MOGĄ BYĆ PROFESJONALIŚCI Z RÓŻNYCH DZIEDZIN: PSYCHOLOGII, PEDAGOGIKI itp.. GRUPĘ TAKĄ OKREŚLAMY JAKO PROFESJONALNĄ GRUPĘ WSPARCIA.
  • 26. GRUPY SAMOPOMOCOWE MOGĄ KONCENTROWAĆ SIĘ NA PROBLEMACH, KTÓRE:  GDY RAZ DOTKNĄ CZŁOWIEKA, TRAPIĄ GO DO KOŃCA ŻYCIA I SKAZUJĄ OSOBY NIM DOTKNIĘTE NA CIĄGŁĄ WALKĘ np.: uzależnienie od alkoholu, hazardu,  MAJĄ CHARAKTER CZASOWY I ICH CZŁONKOWIE SPOTYKAJĄ SIĘ TYLKO DO CHWILI DOPÓKI POTRZEBUJĄ WZAJEMNEJ POMOCY I WSPARCIA, np.: osoby, które straciły bliskiego członka rodziny, matki samotnie wychowujące dzieci.
  • 27. IDEA SAMOPOMOCY IDEA SAMOPOMOCY TKWI W WYZWALANIU UŚPIONYCH SIŁ WEWNĘTRZNYCH I MOCNYCH STRON JEDNOSTKI SAMOPOMOCOWEJ, KTÓRĄ MOŻE BYĆ ZARÓWNO POJEDYNCZY CZŁOWIEK, JAK I GRUPA ORAZ SPOŁECZNOŚCI W ODPOWIEDZI NA POJAWIAJĄCE SIĘ POTRZEBY I PROBLEMY.
  • 28. IDEA SAMOPOMOCY W SAMOPOMOCY NACISK POŁOŻONY JEST NA SAMOSTANOWIENIE, POLEGANIE NA SAMYM SOBIE, PRZEJĘCIE KONTROLI NAD WŁASNYM ŻYCIEM, TWÓRCZOŚĆ WŁASNĄ I KONIECZNOŚĆ WYKORZYSTYWANIA WŁASNYCH ZASOBÓW W CELU PRZECIWDZIAŁANIA NIEKORZYSTNYM SYTUACJOM.
  • 29. IDEA SAMOPOMOCY DOŚWIADCZENIA SAMOPOMOCY SPRZYJAJĄ ROZWOJOWI KOMPETENCJI I UMIEJĘTNOŚCI, CO Z KOLEI POZWALA NA TWORZENIE NOWYCH, POZA BIUROKRATYCZNYCH SPOSOBÓW ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW I RADZENIA SOBIE CORAZ SKUTECZNIEJ Z BIUROKRATYCZNYMI STRUKTURAMI. DLA SAMOPOMOCY NIEZWYKLE ISTOTNE JEST ZNACZENIE SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ, SĄSIEDZTWA, WARTOŚCI DUCHOWYCH I SAMOWYSTARCZALNOŚCI.
  • 30. POTRZEBA SAMOPOMOCY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE  POCZUCIE BEZRADNOŚCI I OSAMOTNIENIA  BRAK WPŁYWU NA ŻYCIE POLITYCZNE  ZANIK WIĘZI SĄSIEDZKICH, RODZINNYCH (życzliwych kontaktów)  ZWIĘKSZAJĄCY SIĘ INDYWIDUALIZM  POCZUCIE IZOLACJI WE WŁASNYM ŚRODOWISKU
  • 31. GŁÓWNE WARTOŚCI SAMOPOMOCY  PARTYCYPACJA  PARTNERSTWO (każdy jest tak samo ważny)  PODMIOTOWOŚĆ (empowerment)  BEZPOŚREDNIOŚĆ  NIEFORMALNOŚĆ  WYMIANA (branie-dawanie)
  • 32. WYMIARY SAMOPOMOCY  INDYWIDUALNY PRZEZWYCIĘŻENIE PROBLEMU BAZUJĄC NA SILNEJ WOLI  GRUPOWY WZAJEMNA POMOC CZŁONÓW GRUPY W CELU ROZWIĄZANIA PROBLEMU  WSPÓLNOTOWY WYKORZYSTANIE ZASOBÓW WSPÓLNOTY LOKALNEJ DLA ROZWIĄZANIA PROBLEMÓW
  • 33. FORMY SAMOPOMOCY SAMOPOMOC W ZALEŻNOŚCI OD POTRZEB I WARUNKÓW MOŻE PRZYBIERAĆ RÓŻNE FORMY NP.: POMOC WZAJEMNĄ, SAMOOPIEKĘ, SAMOPOMOC POPRZEZ LEKTURY CZY TEŻ PROGRAMY KOMPUTEROWE, PROGRAMY WSPOMAGANE PRZEZ PROFESJONALISTÓW.
  • 34. POTENCJAŁ GRUP SAMOPOMOCOWYCH TKWI W:  PODSTAWOWYCH ZASADACH, DO KTÓRYCH ZALICZAMY: SAMOSTANOWIENIE, TERAPEUTYCZNY WPŁYW POMAGANIA NA POMAGAJĄCEGO, FAKT ŻE KONSUMENT JEST JEDNOCZEŚNIE PRODUCENTEM,  WZROŚCIE ZASOBÓW,  UPODMIOTOWIENIU,  RESTRUKTURYZACJI POMOCY,  POCZUCIU WSPÓLNOTY,  MECHANIZMACH DECYDUJĄCYCH O ICH SKUTECZNOŚCI – WYMIANA I OTWARTOŚĆ,  NIEZALEŻNOŚCI.
  • 35. KORZYŚCI Z PRZYNALEŻNOŚCI DO GRUPY DLA POJEDYNCZEGO CZŁOWIEKA  SAMODOSKONALENIE  SAMOAKCEPTACJA  AKCEPTACJA PRZEZ INNYCH  POKONANIE NIEŚMIAŁOŚCI I ZAHAMOWAŃ W KONTAKTACH Z INNYMI  ZWIĘKSZENIE LUB WYKSZTAŁCENIE UMIEJĘTNOŚCI WYRAŻANIA UCZUĆ I MYŚLI  PRZEŁAMYWANIE SAMOTNOŚCI I IZOLACJI  WYDOBYCIE ZE STANU PRZYGNĘBIENIA  UKSZTAŁTOWANIE UMIEJĘTNOŚCI POMAGANIA  ZAINTERESOWANIE SPRAWAMI INNYCH  ROZWIJANIE ŻYCIOWEJ ZARADNOŚCI  OBUDZENIE NADZIEI
  • 36. FUNKCJE GRUP SAMOPOMOCOWYCH ZWIĄZANE Z ZASPAKAJANIEM POTRZEB I ASPIRACJI CZŁONKÓW GRUPY  FUNKCJA AFILIACJI jest odpowiedzią na potrzebę przynależności, jej zaspokojenie warunkuje równowagę psychiczną.  FUNKCJA EKSPRESYJNA umożliwia jednostce samorealizację, poprzez rozwijanie zainteresowań, pogłębienie wiedzy.  FUNKCJA POMOCOWA jest związana z niesieniem bezpośredniej pomocy swoim członkom w chwili gdy znajdą się oni w potrzebie.
  • 37. FUNKCJE GRUP SAMOPOMOCOWYCH ZWIĄZANE Z ZASPAKAJANIEM POTRZEB SZERSZEJ SPOŁECZNOŚCI  FUNKCJA INTEGRACYJNA – polega na udziale w tworzeniu lub odbudowaniu więzi społecznych, doprowadzenia do zbliżanie się do siebie przedstawicieli danej społeczności.  FUNKCJA WYCHOWAWCZA polega, w szczególności na przyczynianiu się do swoistego wychowania społeczeństwa, uczenia tolerancji i akceptacji dla osób niepełnosprawnych czy upośledzonych, wrażliwości na los drugiego człowieka.  FUNKCJA REPREZENTACJI – przedstawianie interesów grup, negocjacji z sektorem publicznym – jest to funkcja grupy nacisku.
  • 38. ETAPY TWORZENIA GRUPY ROZPOZNANIE PROBLEMU OPRACOWANIE PROJEKTU REALIZACJA PROJEKTU
  • 39. ROZPOZNANIE PROBLEMU ROZPOZNANIE PROBLEMU – DIAGNOZA TO ETAP POLEGAJĄCY NA: USTALENIU POTRZEB, PROBLEMÓW DANEJ POPULACJI ORAZ DOKONANIE ICH OCENY:  KOGO DOTYCZĄ (ilość osób, ich cechy społeczno – demograficzne),  JAKIEGO SĄ RODZAJU?  NA JAKIM TERENIE WYSTĘPUJE?  JAK SIĘ OBJAWIĄ?  JAKIE SĄ ICH PRZYCZYNY?  JAKIE SKUTKI ZA SOBĄ NIOSĄ?  JAK SĄ ODCZUWANE PRZEZ POSZCZEGÓLNE GRUPY? (bezpośrednio zainteresowane problemem, czyli ocena sił wewnętrznych – motywacji i zainteresowania osób oraz innych osób ze środowiska, czyli presji społecznej).
  • 40. ANALIZA PRZYCZYNOWO – SKUTKOWA PROBLEMÓW FRUSTRACJE ESKALACJA ZANIEDBYWANIE ODEBRANIE ZŁE WZORCE PROBLEMÓW DZIECI DZIECI DLA DZIECI NIEZASPOKOJONE ALKOHOLIZM UZALEŻNIENIE DZIECI: POTRZEBY OD POMOCY PROBLEMY W NAUCE BRAK OSÓB, PROBLEMY UZALEŻNIENIA Z KTÓRYMI MOŻNA WYCHOWAWCZE UCIECZKI TRUDNA SYTUACJA POROZMAWIAĆ MATERIALNA SAMOTNE MACIERZYŃSTWO ŚMIERĆ PARTNERA ROZPAD ZWIĄZKU WYBÓR „PRZYPADEK” NIEZGODNOŚĆ CHOROBA CHĘĆ POSIADANIA CHARAKTERÓW PRZEMOC DZIECKA WYPADEK ALKOHOLIZM ZDRADA ZŁE WZORCE BRAK UŚWIADOMIENIA
  • 41. OPRACOWANIE PROJEKTU W PROJEKCIE NALEŻY OKREŚLIĆ: CELE TWORZENIA GRUPY  JEJ SKŁAD  RODZAJ CZŁONKOSTWA  SPOSOBY DZIAŁANIA I ŚRODKI DO JEGO REALIZACJI  HARMONOGRAM DZIAŁAŃ  SPOSÓB OCENY REALIZACJI PROJEKTU
  • 42. REALIZACJA PROJEKTU  ROZMOWY Z POTENCJALNYMI KANDYDATAMI NA CZŁONKÓW GRUPY (w przypadku osób, które są znane osobie inicjującej grupę – przed spotkaniem, w przypadku osób nieznanych taką rozmowę należy przeprowadzić podczas pierwszego spotkania)  PRZYGOTOWANIE SYTUACJI (określenie miejsca spotkania – kameralna sala, przygotowanie scenariusza)  ZAPROSZENIE ZAINTERESOWANYCH (w przypadku grupy samopomocowej najlepsze są zaproszenia imienne, ale dopuszczalne są też inne formy: ogłoszenia, ulotki, itp.) PRZEPROWADZENIE SPOTKANIA   WSPÓLNE USTALENIE HARMONOGRAMU DZIAŁAŃ GRUPY  REALIZACJA USTALONYCH ZADAŃ
  • 43. PODSTAWOWE ZMIENNE MAJĄCE WPŁYW NA FUNKCJONOWANIE GRUPY  CELE ANIMATORA W PRACY Z GRUPĄ  SKŁAD GRUPY  UDZIAŁ I OBECNOŚĆ CZŁONKÓW GRUPY
  • 44. CELE PRACY Z GRUPĄ CELE MOŻNA ROZPATRYWAĆ W DWÓCH PŁASZCZYZNACH:  NIESIENIA POMOCY POSZCZEGÓLNYM CZŁONKOM GRUPY W ROZWIĄZANIU ICH PROBLEMÓW  NOŚNIKA ZMIAN SPOŁECZNYCH
  • 45. CELE PRACY Z GRUPĄ W PRZYPADKU GRUPY MAMY DO CZYNIENIA Z TRZEMA RODZAJAMI CELÓW:  ANIMATORA  INDYWIDUALNYCH KAŻDEGO Z UCZESTNIKÓW GRUPY  GRUPY JAKO CAŁOŚCI
  • 46. SKŁAD GRUPY OD SKŁADU GRUPY ZALEŻY CZY ZAINICJOWANA GRUPA BĘDZIE MIAŁA WZGLĘDNIE TRWAŁĄ STRUKTURĘ ORAZ TO JAK BĘDZIE SIĘ ROZWIJAŁA. ZASTANAWIAJĄC SIĘ NAD SKŁADEM GRUPY NALEŻY UWZGLĘDNIĆ DWA CZYNNIKI: WIELKOŚĆ GRUPY JEDNORODNOŚĆ GRUPY
  • 47. WIELKOŚĆ GRUPY NIE MA ŚCISŁYCH WYTYCZNYCH, JAKA LICZNA POWINNA BYĆ GRUPY, NALEŻY JEDNAK PAMIĘTAĆ, ŻE WINNA LICZYĆ TYLE OSÓB, ŻEBY MOŻLIWE BYŁO WZAJEMNE KOMUNIKOWANIE SIĘ. W PRZYPADKU GRUPY SAMOPOMOCOWEJ LICZBA UCZESTNIKÓW NIE POWINNA PRZEKRACZAĆ 15 – 20 OSÓB
  • 48. JEDNORODNOŚĆ GRUPY DLA ZACHOWANIA SPÓJNOŚCI I STABILNOŚCI GRUPY GRUPA WINNA BYĆ W MIARĘ JEDNORODNA, CHOĆ OCZYWIŚCIE STOPIEŃ TEJ JEDNORODNOŚCI ZALEŻY OD CELÓW, JAKIE PRZED SOBĄ STAWIA. O JEDNORODNOŚCI DECYDUJE PRZEDE WSZYSTKIM WSPÓLNY PROBLEM LUB POTRZEBA. WŚRÓD INNYCH WSKAŹNIKÓW JEDNORODNOŚCI NALEŻY WYMIENIĆ np.: wiek, płeć, wykształcenie, zawód, status społeczny, itp. DO WSKAŹNIKÓW NALEŻY PODCHODZIĆ ZE ZDROWYM ROZSĄDKIEM, NIE UNIKAJĄC TEŻ PEWNYCH NIEJEDNORODNOŚCI, KTÓRE MOGĄ CO PRAWDA STAĆ SIĘ PRZYCZYNĄ KONFLIKTÓW, ALE TEŻ MOGĄ POZYTYWNIE WPŁYWAĆ NA JEJ ROZWÓJ I DYNAMIKĘ. WAŻNE JEDNAK JEST, ŻEBY RÓŻNICE NIE BYŁY ZBYT DUŻE, PONIEWAŻ UNIEMOŻLIWIAJĄ INTEGRACJĘ I WZAJEMNE KOMUNIKOWANIE.
  • 49. UDZIAŁ I OBECNOŚĆ CZŁONKÓW GRUPY CHODZI O OKREŚLENIE, CZY:  UCZESTNICTWO W GRUPIE MA BYĆ DOBROWOLNE CZY OBOWIĄZKOWE  GRUPA MA MIEĆ CHARAKTER OTWARTY CZY ZAMKNIĘTY OTWARTOŚĆ OZNACZA, ŻE DOPUSZCZALNE SĄ ZMIANY, IŻ CZŁONKOWIE GRUPY MOGĄ PRZYCHODZIĆ I ODCHODZIĆ, TAKIE MOGĄ BYĆ np.: grupy edukacyjne lub zainteresowań. GRUPY ZAMKNIĘTE - PO ZAWIĄZANIU SIĘ NIE DOPUSZCZAJĄ DO SIEBIE NOWYCH UCZESTNIKÓW. TAKI WŁAŚNIE CHARAKTER WINNY MIEĆ GRUPY, KTÓRYCH CELEM JEST WSPOMAGANIE W ROZWIĄZYWANIU OSOBISTYCH PROBLEMÓW, STAŁE ZMIANY UCZESTNIKÓW UNIEMOŻLIWIĄ REALIZACJĘ TEGO ZADANIA.
  • 50. PRZYGOTOWANIE SPOTKANIA GRUPY SAMOPOMOCOWEJ  DOBÓR MIEJSCA SPOTKANIA I ODPOWIEDNI JEGO WYSTRÓJ  USTALENIE CZASU SPOTKANIA  PRZYGOTOWANIE SCENARIUSZA SPOTKANIA  OKREŚLENIE REZULTATU, JAKIM MA SIĘ ZAKOŃCZYĆ SPOTKANIE  ZADBANIE O DOBRĄ ATMOSFERĘ
  • 51. PIERWSZE SPOTKANIE GRUPY SAMOPOMOCOWEJ PIERWSZE SPOTKANIE GRUPY SAMOPOMOCOWEJ MA CHARAKTER ORGANIZACYJNY. DAJE ONO UCZESTNIKOM MOŻLIWOŚĆ OTWARTEGO WYRAŻENIE SWOICH PROBLEMÓW I OCZEKIWAŃ ZWIĄZANYCH Z UCZESTNICTWEM W GRUPIE. W JEGO TRAKCIE LUDZIE WZAJEMNIE SIĘ POZNAJĄ, USTALAJĄ ZASADY, JAKIE BĘDĄ OBOWIĄZYWAŁY PODCZAS KOLEJNYCH SPOTKAŃ ORAZ OKREŚLAJĄ INNE WAŻNE DLA GRUPY SPRAWY.
  • 52. PRZEBIEG PIERWSZEGO SPOTKANIA WZAJEMNE POZNANIE Osoby biorące udział w spotkaniu przedstawiają się pozostałym uczestnikom oraz mówią, jakie są ich problemy i oczekiwania związane z uczestnictwem w grupie. SPRAWY ORGANIZACYJNE  częstotliwość spotkań – ważne, żeby przynajmniej na początku funkcjonowania grupy samopomocowej spotkania odbywały się regularnie i często np.: 1 na tydzień lub 2 tygodnie, w określone dni, o stałej porze. Czas trwania spotkania – 1,5 – 2 godziny  lista uczestników – dobrze jest na 1 lub 2 spotkaniu sporządzić listę uczestników (imię, nazwisko, adres, telefon)  grupa otwarta czy zamknięta  osoba kontaktowa – wybranie jednej lub dwóch osób, które przejmą funkcje osób kontaktowych  osoba prowadząca spotkanie - aby spotkanie przebiegało sprawnie powinna być osoba, które je prowadzi. W przypadku grupy samopomocowej za każdym razem prowadzącym może być inna osoba. WYPRACOWANIE ZASAD Wypracowanie zasad jest niezwykle istotne, albowiem ułatwia funkcjonowanie grupy, pozwala na przełamanie oporów mówienia o trudnych, czasem wstydliwych sprawach. PODSUMOWANIE Pod koniec spotkania każdy z uczestników winien wyrazić swoją opinię o spotkaniu oraz określić czy ma zamiar przyjść na następne spotkanie.
  • 53. ETAPY ROZWOJU GRUPY ETAP FORMOWANIA ETAP KONFLIKTU ETAP NORMATYWNY ETAP DZIAŁANIA ETAP ZAKOŃCZENIA DZIAŁANIA
  • 54. ETAP FORMOWANIA JEST TO ETAP, NA KTÓRYM ROZPOCZYNA SIĘ ŻYCIE GRUPY, KIEDY UCZESTNICY WZAJEMNIE SIĘ POZNAJĄ, ZDOBYWAJĄ INFORMACJE NA TEMAT CELÓW GRUPY, SZUKAJĄ SWOJEGO W NIEJ MIEJSCA, itp. ETAPOWI TEMU TOWARZYSZY NIEPOKÓJ I NIEPEWNOŚĆ CO DO ZADAŃ I SYTUACJI.
  • 55. ETAP KONFLIKTU WZAJEMNE POZNAWANIE UCZESTNIKÓW, CELÓW; PODZIAŁ ZADAŃ, RÓL, itp., PRZYCZYNIA SIĘ DO POJAWIENIA RÓŻNIC, CO SPRZYJA POJAWIENIU SIĘ MNIEJ LUB BARDZIEJ POWAŻNYCH KONFLIKTÓW, KTÓRE JEŚLI NIE ZOSTANĄ ROZWIĄZANE MOGĄ STAĆ SIĘ PRZYCZYNĄ ROZPADU GRUPY.
  • 56. ETAP NORMATYWNY PODCZAS TEGO ETAPU DOOKREŚLANE SĄ NORMY, KTÓRE BĘDĄ OBOWIĄZYWAĆ WSZYSTKICH CZŁONKÓW.
  • 57. NORMY GRUPOWE NORMA GRUPOWA OZNACZA PRZEPIS, ZASADĘ OKREŚLAJĄCĄ, W JAKI SPOSÓB POWINIEN LUB NIE POWINIEN ZACHOWAĆ SIĘ CZŁONEK DANEJ GRUPY, PEŁNIĄCY OKREŚLONĄ ROLĘ I ZAJMUJĄCY OKREŚLONĄ POZYCJĘ SPOŁECZNĄ. NORMY REGULUJĄ ZWYCZAJE GRUPY, WPŁYWAJĄ NA WYTWORZENIE SIĘ POCZUCIA WIĘZI WŚRÓD CZŁONKÓW GRUPY ORAZ WZROSTU ICH IDENTYFIKACJI Z GRUPĄ. NORMY GRUPOWE PEŁNIĄ DWIE PODSTAWOWE FUNKCJE:  PRZYCZYNIAJĄ SIĘ DO OSIĄGNIĘCIA CELÓW GRUPOWYCH  ZAPEWNIAJĄ TRWANIE GRUPY, CZYLI POZWALAJĄ NA ZACHOWANIE TOŻSAMOŚCI, SAMOIDENTYFIKACJI GRUPY
  • 58. NORMY GRUPOWE NORMY NAJCZĘŚCIEJ ODNOSZĄ SIĘ DO:  działań, czyli wskazują jak pracować, jak się miedzy sobą komunikować,  wyglądu, czyli określają sposób ubierania w celu zaznaczenia identyfikacji z grupą,  nieformalnych układów społecznych,  alokacji dóbr, czyli określenie komu i jakie zyski mają przypaść w udziale. ISTNIENIE NORM:  umożliwia kontrolowanie zachowań członków grup, co może mieć wpływ na przetrwanie grupy,  sprawia, że kontakty społeczne są bardziej efektywne, a ich przebieg można przewidzieć,  zmniejsza niepewność i zakłopotanie członków grupy w sytuacjach nietypowych. NORMY SĄ MECHANIZMEM KONTROLI, ZA ICH NIEPRZESTRZEGANIE MOŻNA ZOSTAĆ WYKLUCZONYM Z GRUPY.
  • 59. PODSTAWOWE NORMY GRUPOWE  NORMA WZAJEMNEGO WSPOMAGANIA  NORMA SOLIDARNOŚCI GRUPOWEJ  NORMY ZWIANE Z LOJALNOŚCIĄ WOBEC ZESPOŁU  ODPOWIEDZIALNOŚĆ I WSPÓŁODPOWIEDZIALNOŚĆ  RZETELNOŚĆ I TERMINOWOŚĆ  DĄŻENIE DO PROFESJONALIZMU  SZACUNEK I WZAJEMNA AKCEPTACJA  OTWARTA KOMUNIKACJA  NORMY ZWIĄZANE ZE SPOSOBEM ROZWIĄZYWANIA KONFLIKTÓW
  • 60. ETAP DZIAŁANIA POLEGA NA REALIZACJI ZADAŃ, KTÓRE MAJĄ UCZESTNIKÓW DOPROWADZIĆ DO ZAŁOŻONEGO CELU.
  • 61. DWA ASPEKTY FUNKCJONOWANIA GRUPY OSOBA PROWADZĄCA GRUPĘ WINNA ZWRACAĆ UWAGĘ NA DWA ASPEKTY JEJ FUNKCJONOWANIA:  TREŚCI czyli to co się dzieje w grupie: fakty, pomysły, propozycje, opinie odnoszą się do podejmowanych przez grupę działań, bieżących zadań, czyli do tego co się dzieje. Są to te elementy, na których skupia się uwaga uczestników.  PROCESU czyli jak to się odbywa: czyli odczucia, postawy, relacje, emocje, niezgodności, a zatem to co może nam powiedzieć – jak się dzieje. Są to wszystkie elementy odnoszące się do tego, co rozgrywa się między uczestnikami podczas wspólnej pracy, czyli takich zjawisk jak – próba sił, różnice w stylu pracy, ukryte cele, nie wypowiedziane odczucia, „niepisane reguły”, jakimi kieruje się grupa.
  • 62. UDANA GRUPA  ROZUMIE SWOJE CELE I ZADANIA.  ELASTYCZNIE DOSTOSOWUJE SPOSÓB DZIAŁANIA DO PRZYJĘTYCH CELÓW.  CHARAKTERYZUJE SIĘ WYSOKIM STOPNIEM KOMUNIKACJI I ZROZUMIENIA MIEDZY SWOIMI CZŁONKAMI. INDYWIDUALNE ODCZUCIA, STANOWISKA I POGLĄDY WSZYSTKICH JEJ CZŁONKÓW SĄ PRZEKAZYWANE W SPOSÓB BEZPOŚREDNI I OTWARTY.  POTRAFI PODJĄĆ I DOPROWADZIĆ DO KOŃCA PROCES PODEJMOWANIA DECYZJI. ZAPEWNIA WSZYSTKIM CZŁONKOM UDZIAŁ W PODEJMOWANIU WSZELKICH WAŻNYCH DECYZJI.  OSIĄGA RÓWNOWAGĘ POMIĘDZY SKUTECZNOŚCIĄ DZIAŁAŃ ZESPOŁOWYCH A REALIZACJĄ POTRZEB INDYWIDUALNYCH.  ZAPEWNIA DZIELENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI PRZEZ WSZYSTKICH SWOICH CZŁONKÓW. WSZYSCY MOGĄ PRZEDSTAWIĆ WŁASNE POMYSŁY, ROZWIJAĆ I OPRACOWYWAĆ PROJEKTY INNYCH, OPINIOWAĆ, SPRAWDZAĆ WYKONALNOŚĆ POTENCJALNYCH DECYZJI, A TAKŻE W INNY SPOSÓB PRZYCZYNIAĆ SIĘ DO OSIĄGNIĘCIA CELÓW PRZYJĘTYCH PRZEZ GRUPĘ I WŁAŚCIWEGO JEJ FUNKCJONOWANIA.  JEST ZWARTA, ALE NIE OGRANICZA NIEZALEŻNOŚCI SWOICH CZŁONKÓW.  WŁAŚCIWIE WYKORZYSTUJE UMIEJĘTNOŚCI CZŁONKÓW.  NIE JEST ZDOMINOWANA PRZEZ PRZYWÓDCĘ ANI ŻADNEGO Z CZŁONKÓW.  JEST OBIEKTYWNA W OCENIANIU SAMEJ SIEBIE. NIE UCIEKA OD WŁASNYCH PROBLEMÓW I JEST ZDOLNA DO MODYFIKOWANIA SWOICH DZIAŁAŃ.  UTRZYMUJE RÓWNOWAGĘ MIEDZY EMOCJAMI I ROZSĄDKIEM ORAZ TWÓRCZO WYKORZYSTUJE EMOCJE, KTÓRE PRZEŻYWAJĄ JEJ CZŁONKOWIE.
  • 63. SKUTECZNOŚĆ GRUPY SKUTECZNOŚĆ DZIAŁANIA GRUPY ZALEŻY NIE TYLKO OD OSIĄGANYCH REZULTATÓW, ALE RÓWNIEŻ OD JEJ WEWNĘTRZNEGO FUNKCJONOWANIA, KTÓRE JEST PRAWIDŁOWE JEŚLI CZŁONKOWIE GRUPY:  mają poczucie przynależności do grupy i odczuwają pozytywne nastawienie innych członków grupy do siebie,  wiedzą czego grupa od nich oczekuje i na czym ma polegać ich aktywne uczestnictwo oraz czują, że ich wysiłek jest doceniany,  mają wpływ na ustalanie reguł, celów i planowanie sposobów ich realizacji oraz podejmowanie decyzji. BUDOWANIU DOBREJ WSPÓŁPRACY I MIŁEJ ATMOSFERY PODCZAS SPOTKAŃ SŁUŻY BLIŻSZE POZNANIE SIĘ CZŁONKÓW GRUPY, CO POMAGA RÓWNIEŻ W BUDOWANIU ZAUFANIA, KTÓRE JEST NIEZBĘDNE DO SKUTECZNEGO DZIAŁANIA.
  • 64. ROLA FACILITATORA W GRUPIE POZYTYWNY WPŁYW NA FUNKCJONOWANIE GRUPY MA TO, GDY WSZYSCY JEJ CZŁONKOWIE CZUJĄ SIĘ ODPOWIEDZIALNI ZA KIEROWANIE NIĄ. WSKAZANE JEST ZATEM UMOŻLIWIENIE TEGO KAŻDEMU Z NICH. SZANSĘ TAKĄ STWARZA ROLA FACILITATORA, KTÓRĄ ZA KAŻDYM RAZEM MOŻE PEŁNIĆ INNA OSOBA, CO POZWOLI JEJ SPRAWDZIĆ SIĘ W TEJ ROLI I LEPIEJ ZROZUMIEĆ GRUPĘ I JEJ CELE. FACILITATOR, CZYLI OSOBA USPRAWNIAJĄCA DZIAŁANIE, NIE JEST LIDEREM, LECZ KIMŚ, KTO PROWADZI SPOTKANIE, MODERUJE DYSKUSJE, UŁATWIA PODEJMOWANIE DECYZJI I KONKRETNYCH DZIAŁAŃ. JEGO ZADANIEM JEST ZACHĘCANIE WSZYSTKICH DO WYPOWIEDZI NA DANY TEMAT, MOŻE RÓWNIEŻ SAM PROPONOWAĆ SPOSOBY ROZWIĄZANIA.
  • 65. LIDER W GRUPIE POJAWIENIE SIĘ W GRUPIE FACILITATORA NIE PRZESZKADZA, ANI NIE ZAGRAŻA LIDEROWI, JEŚLI TAKI W GRUPIE SIĘ POTRZEBNY. JEGO ROLA POWINNA RACZEJ POLEGAĆ NA REPREZENTOWANIU INTERESÓW GRUPY NA ZEWNĘTRZ, A NIE PROWADZENIU SPOTKAŃ. LIDER, PRZYWÓDCA TO OSOBA WYZNACZONA LUB WYBRANA PRZEZ CZŁONKÓW GRUPY DO KIEROWANIA NIĄ. O LEGALNYM PRZYWÓDZTWIE MÓWIMY WÓWCZAS, GDY WŁADZA ZOSTAŁA DANEJ OSOBIE PRZEKAZANA PRZEZ GRUPĘ, GDY NATOMIAST WŁADZĘ ZDOBYWA ONA SAMA MAMY DO CZYNIENIA Z PRZYWÓDZTWEM SAMOZWAŃCZYM.
  • 66. CECHY I UMIEJĘTNOŚCI LIDERA LIDERA JAKO OSOBĘ ZNACZĄCĄ DLA GRUPY WINNY CHARAKTERYZOWAĆ OKREŚLONE CECHY I UMIEJĘTNOŚCI, DO KTÓRYCH NALEŻY ZALICZYĆ m.in.:  umiejętność rozwiązywania problemów,  łatwość nawiązywania kontaktów i wzbudzania zaufania,  inicjatywa,  elastyczność, racjonalność. PONADTO PONIEWAŻ CELEM PRZYWÓDCY JEST WPŁYWANIA NA ZACHOWANIE INNYCH WINIEN ON RÓWNIEŻ STANOWIĆ PEWIEN WZÓR DO NAŚLADOWANIA.
  • 67. STYLE PRZYWÓDZTWA SUKCES GRUPY JEST UZALEŻNIONY OD WYBORU WŁAŚCIWEGO STYLU PRZYWÓDZTWA, WŚRÓD KTÓRYCH WYRÓŻNIAMY CZTERY PODSTAWOWE:  DYREKTYWNY,  ZORIENTOWANY NA OSIĄGNIĘCIA,  UDZIELAJĄCY WSPARCIA,  UCZESTNICZĄCY. DWA PIERWSZE ZORIENTOWANE SĄ NA ZADANIA I STRUKTURĘ, NATOMIAST TRZECI I CZWARTY NA RELACJE INTERPERSONALNE. STOSOWANIE POSZCZEGÓLNYCH STYLÓW KIEROWANIA WINNO BYĆ DOSTOSOWANE DO BIEŻĄCEJ SYTUACJI.
  • 68. PODEJMOWANIE DECYZJI AUTORYTARNE PODEJMOWANIE DECYZJI polega na arbitralnym podejmowaniu decyzji przez jednostki silne, autorytarne, posiadające przewagę w zespole i nieliczące się ze zdaniem ogółu. DEMOKRATYCZNE PODEJMOWANIE DECYZJI polega na podejmowaniu decyzji w drodze głosowania. METODA CONSENSUSU wypracowanie wspólnego stanowiska zespołu w oparciu o wzajemne przekonywanie się, wymianę argumentów, wyrażanie poglądów przez wszystkich członków.
  • 69. ETAP ZAKOŃCZENIE DZIAŁANIA TO ETAP, W KTÓRYM NASTĘPUJE ROZWIĄZANIE GRUPY. MA TO NAJCZĘŚCIEJ MIEJSCE PO OSIĄGNIĘCIU CELU.
  • 70. PORÓWNANIE MODELU PROFESJONALNEGO Z MODELEM POMOCY WZAJEMNEJ MODEL PROFESJONALNY MODEL POMOCY WZAJEMNEJ Samopomoc stanowi formę Profesjonalista wie najlepiej. autoterapii. Diagnoza i rozwiązanie każdego Skuteczna pomoc płynie z problemu wymaga interwencji wewnątrz, bo tylko sam człowiek, eksperta. którego dany problem dotyczy Leczenie samemu jest wie, czego potrzebuje i co mu nieskuteczne, a nawet pomaga. niebezpieczne. Ktoś z zewnątrz może jedynie pobudzić wewnętrzny mechanizm samoleczenia.
  • 71. PORÓWNANIE MODELU PROFESJONALNEGO Z MODELEM POMOCY WZAJEMNEJ MODEL PROFESJONALNY MODEL POMOCY WZAJEMNEJ Podstawą świadczenia pomocy jest posiadanie formalnych kwalifikacji i Nie ma specjalnych warunków wykształcenia. przyjęcia – każdy może przyjść i Tylko profesjonalista ma wnieść swój wkład, bez względu na wystarczającą wiedzę i wnikliwość, to kim jest i jakie ma wykształcenie. by zrozumieć i rozwiązać problem. Nikt nie ma obowiązku słuchać Kto nie przeszedł specjalnego innych, jeśli ich rady wydają mu się szkolenia nie może pomagać nietrafne. innym Biegłym jest ten, kto ma większe Do świadczenia pomocy powołane doświadczenie, czy też jest są specjalne instytucje wzorcem do naśladowania. zatrudniające profesjonalistów.
  • 72. PORÓWNANIE MODELU PROFESJONALNEGO Z MODELEM POMOCY WZAJEMNEJ MODEL PROFESJONALNY MODEL POMOCY WZAJEMNEJ Władza w relacji profesjonalista – Każdy ma swój udział we władzy. klient jest zawsze w rękach tego Grupą kieruje się zamiennie lub po pierwszego. kolei. Nie ma charyzmatycznych Wszystko co się dzieje w tych przywódców. relacjach ma charakter hierarchiczny. Pomaganie innym jest aktem dobrowolnym lub środkiem Pomoc jest towarem. samorealizacji. Profesjonalista za swój czas i wiedzę otrzymuje wynagrodzenie. Nie pobierane są żadne opłaty, ani nie wypłacane honoraria.
  • 73. PORÓWNANIE MODELU PROFESJONALNEGO Z MODELEM POMOCY WZAJEMNEJ MODEL PROFESJONALNY MODEL POMOCY WZAJEMNEJ Udzielenie pomocy jest Udzielanie pomocy jest traktowane jako służba na rzecz postrzegane wyłącznie w społeczności, dobry uczynek, kategoriach pracy lub zawodu. działanie wyzwalające energię, niekończący się obowiązek. Ważna jest forma podejścia do Ważne są relacje subiektywne i rozwiązania problemu. spontaniczne. Ceniony jest tu Profesjonalista stara się być zdrowy rozsądek, intuicję, obiektywny. Świadczenie pomocy mądrości ludowe i bezpośrednie oparte jest na wynikach badań, doświadczenie. obserwacji, uznanych teoriach.
  • 74. PORÓWNANIE MODELU PROFESJONALNEGO Z MODELEM POMOCY WZAJEMNEJ MODEL PROFESJONALNY MODEL POMOCY WZAJEMNEJ Uznaje się prawo do wzajemnej krytyki i otwartej konfrontacji. Profesjonalista wystrzega się Konflikty interpersonalne są oceny i konfrontacji. dopuszczalne, a nawet wskazane. Rady są udzielane, nawet gdy nikt o nie nie prosi. Uczestników zachęca się do Niewskazane jest zaprzyjaźnienie się i utrzymywania kontaktów towarzyskich utrzymywanie kontaktów towarzyskich i udzielania sobie pomocy także poza między profesjonalistą a członkiem grupą. grupy. Spotkania odbywają się w dowolnym Spotkanie odbywają się w miejscach miejscu prywatnym lub publicznym, oficjalnych – ops, szkoła. które odpowiada uczestnikom.
  • 75. BIBLIOGRAFIA  Andrzej W. Lipiński - Podstawy socjologii – wybrane teksty socjologiczne” tom 2 –Radom 1996  Bob Biagi - „Pracując razem” – podręcznik pomagający grupom w efektywniejszej pracy  Bożena Kowalczyk i Paweł Jordan – „Budowanie zespołu” –BORIS Warszawa 2001  Carol K. Oyster „Grupy” – Poznań 2002  Carole Sutton – „Psychologia dla pracowników socjalnych” – Gdańsk 2004  Cristina de Robertis, Henri Pascal „Postępowanie metodyczne w pracy socjalnej z grupami i ze społecznościami”– Katowice 1999  Charles D. Garvin, Brett A. Seabury – „Działania interpersonalne w pracy socjalnej” – Katowice 1998  Danuta Walczak – Duraj – „Podstawy socjologii” – Łódź 1998  Elliot Aronson, Timothy D. Wilson, Robin M. Alert – „Psychologia społeczna” –Poznań 1997  Ewa Stanisławek redakcja – „Wybrane problemy psychologii społecznej” – Warszawa 2004  Hanna Hamer – „Rozwój umiejętności społecznych” – przewodnik dla nauczycieli - Warszawa 1999  Jan Szczepański – „Elementarne pojęcia socjologii” – Warszawa 1970  Jan Turowski – „Socjologia. Małe struktury społeczne” – Lublin 2001  Janusz Reykowski – „Z zagadnień psychologii motywacji” – Warszawa 1970  Jerzy Szmagalski - „Przewodzenie małym grupom” –Warszawa 1998  Maria Przetacznik – Gierowska i Grażyna Makiełło – Jarża – Podstawy psychologii ogólnej” – Warszawa 1989  Marianne Schneider Corey, Gerard Corey – „Grupy. Zasady i techniki grupowej pomocy psychologicznej” - Warszawa 1995  Michale Doyle, Dawid Straus – „Sposób na dobre zebranie” – Warszawa 1997  Małgorzata Załuska, Jerzy Boczoń i inni – „Organizacje pozarządowe w społeczeństwie obywatelskim” – Katowice 1998  Paweł Jordan i Bohdan Skrzypaczak - „Centrum Aktywności Lokalnej jako metoda rozwoju społeczności lokalnej” – Warszawa 2002  Philip G. Zimbardo – „Psychologia i życie” – Warszawa 1999  Piotr Sztopmka – „Socjologia” – Kraków 2003  Tadeusz Pilch, Irena Lepalczyk i inni – „Pedagogika społeczna” - Warszawa 1995  Wilhelmina Wosińska – „Psychologia życia społecznego” – Gdańsk 2004  „Jak żyć z ludźmi” – program profilaktyczny młodzieży. Ćwiczenia grupowe – MEN, Warszawa 1999  Materiały Stowarzyszenie BORIS wypracowane podczas szkolenia na temat tworzenie KISS