Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Geriatrik travma hast yaklasim

1,114 views

Published on

Geriatrik travma hastasina acil serviste yaklasim sunumum

Published in: Health & Medicine
  • Be the first to comment

Geriatrik travma hast yaklasim

  1. 1. Geriatrik Travma Hastasına Yaklaşım Doç. Dr. Gürkan ERSOY DEÜTF, Acil Tıp Anabilim Dalı
  2. 2. Kaynaklar • Emerg Med Clin N Am, 25(2007);837-860. • Geriatric Trauma. • Advanced Trauma Life Support. • Trauma in the Elderly. • The Clinical Practice of Emergency Med. • Geriatric Considerations • Sunumlar: • Dr. Sedat Bey, • Dr. Neşe Hanım
  3. 3. Sunu Planı • Genel bilgiler • Kim yaşlı ? • Yaşlılarda travma mekanizmaları • Yaşlılarda özel travmalar • Tedavi • Sonuç, özet…
  4. 4. İki Vaka • Eski acil • Geriatrik travma, • Kooperabl, 120/70, Nb: 120 • Exitus, parasentez? • Exitus… hata(lar) nerede? • Sunum sonunda… • Annem Agora • Döner kapı (hızlı) • Omuz başı frx.
  5. 5. Kör müsün be adam ...
  6. 6. Bazı Gerçekler • Tıbbi gelişmeler ... • Ömür uzuyor, yaşlı popülasyon ↑ • Antibiotik, insülin, tanı tedavi, • İyi beslenme, • Gelişmiş acil servis ve yoğun bakımlar • Yaşla değişen fizyoloji • Fizyolojik rezervler azalıyor • Kompanzasyon sınırları daha kolay aşılıyor
  7. 7. Kim Yaşlı (Geriatrik)? • Yaş>65 • Yaş: 65-80: “genç-yaşlı” (young-old) • Yaş: >80 : “yaşlı-yaşlı” (old-old) • 80 yaş üstü mortalite ciddi.
  8. 8. Bazı İstatistikler-I • Amerika: • 1985: %12 • 2030: % 22 • En çok artan: 80 yaş,
  9. 9. Bazı İstatistikler-III • Popülasyonun % 12, • Sağlık bütçesinin % 40, • Acil başvurularının: % 20, • Travma V. ölüm nedeni, • Travmalı hastaların % 20 (geriatrik), • Ölümcül travmaların % 25
  10. 10. Değişiklikler • Maximum kapasite; • Yaş 30 • Sonra lineer azalma... • Rezerv azalınca: • Daha erken, • Daha basit bir nedenle, • Daha şiddetli
  11. 11. Unutmayalım • Klasik semptomlar (olmayabilir) yokturrrrrr... • Yaşlılar sorunlu: • Önündeki merdiven, • Tanı koymak zor, daha çok zaman, • Tek tanı ile yetinmeyelim.. • Malnütrisyon: • Yanlız, alamaz, yiyemez
  12. 12. Geriatrik Travma Hastası • Daha sık hospitalizasyon. • Daha uzun süre hastanede kalır; • Acilde, • Yoğun bakımda • Daha sık komplikasyon • Giderler daha yüksek, • Mortalite daha yüksek
  13. 13. Yaşlılarda Travma Mekanizmaları • Yaşlılarda en sık • Düşmeler • Motorlu taşıt kazaları • Yanık • Saldırı, tecavüz • Düşmeler • Zemin düşmeleri en sık (ground-level falls)
  14. 14. Yaşlılar Neden Sık Düşer? • Akut/kronik hastalıklar, • Kullandığı ilaçlar (herbal ilaçlar-aktar), • Sensasyon ve propiosepsiyon duyusu↓ • Görme yetisi↓ (katarakt, gözlük, glokom), • Dengeli yürüyebilme yetisi, • Nöromüsküler bozukluklar, • Kas güçsüzlüğü, • Reflekslerde yavaşlama, • Dejenaratif eklem hastalıkları, • Demans
  15. 15. Yaşlıların Motorlu Taşıt Kazaları • Kaza daha sık; • Gündüz vakti • İyi hava koşullarında • Kavşaklarda • Eve yakın mesafede • Yaşlı kişinin yol ve trafiği görmesi zor • Kör müsün be adam? • Periferik görmede azalma • İleri derecede kifoz • İşitme azalması (korna sesi duymaz)
  16. 16. Tedavi
  17. 17. Hastane Öncesi Değerlendirme • Travma bakımı aynı • A, B, C, D, E • Primer bakı • Sekonder bakı • O2, İV, monitör, sıvı.
  18. 18. Hastane Öncesi Değerlendirme • Hava yolu • Takma diş kontrolu, çıkar, • Yutabilir (aspirasyon?) • Mental durum değişikliği; • Yaşlılığa ve demansa bağlama, • Hipoksi ve şok; • Mental durum değişikliği,
  19. 19. Hastane Öncesi Değerlendirme • Uzamış saha stabilizasyondan kaçınalım • İlk bakı sonrası transport • Kırık stabilizasyonu • Yolda, • Kayıt: • Yolda… • Hipotermi kaçınalım!
  20. 20. Acil Serviste Tedavi
  21. 21. Acil Serviste Tedavi Prensipleri • ATLS (Advnced Trauma Life Support) geçerli, • Hasta unstabil ise: • Agresif resüsitasyon, • Hasta stabil ise: • Genel kurallar • Vitaller önemli ama güvenme… • Yakından ve sıkı takip, • Klasik yaklaşım: • Monitör, damar yolu, O2
  22. 22. Geriatrik Travmada Tedavi • Tedavi Prensipleri; • Agresif resüsitasyon, • Radyolojik yöntem endikasyon, • Erken monitorizasyon ve gerekiyorsa • Operasyon ve/veya • Yoğun bakım
  23. 23. Yaşlılarda Sıvı Tedavisi • Volüm yüklenmesi: • Aman dikkat, • Ne kadar sıvı verelim? • Net görüş yok ... • 1-2 L kristaloid hızlı
  24. 24. Resüsitasyon • Hangi sıvı ile? • Ringer laktat? • İzotonik? • Kolloid? • Unstabil hastada erken kan transfüzyonu • Masif sıvı vereceksek?
  25. 25. Ringer Laktat? • Ca++ sitratı bağlar; • Transfüzyon sırasında pıhtılaşma
  26. 26. İzotonik? • Hipokloremik metabolik asidoz!
  27. 27. Kolloid? • Üstünlüğü; • £, $
  28. 28. “Laktat” ve “Baz Defisiti” • Travma hastası acilde >45 dk; • Öneriliyor, • Aman dikkat; • Baz defisiti: < -6, • Laktat>2.4 mmol
  29. 29. Geriatrik Travmada Hava Yolu • Havayolu açık olsun, • Nazofaringeal airway, • Orofaringeal airway, • Diş protez? • Kırık diş? • Erken entübe edelim; • Şok belirtileri (+), • Şuur bulanık, • Ciddi göğüs travması
  30. 30. Geriatrik Hastada Havayolu • Hiper-extansiyon yapamayız (işimiz zor); • Kifoz kaybolmuş, • Spondilolizis, • Artrit, • Spinal kanalda daralma vs… • Microstomia varsa? • Sistemik skleroz, • Articulatio temporamandibularis artriti
  31. 31. Geriatrik Hastada Solunum • Genel osteoporoz: • Kaburga kırıkları, • Sternum kırığı, • Akciğer kontüzyonu • Solunum kas zaafiyeti: • Solunum kapasitesini % 50, • Yaşa bağlı değişiklikler mortaliteyi, • Vital kapasite, fonksiyonel rezidüel kapasite
  32. 32. Geriatrik Hastada Dolaşım • Hasta normotansif? Aman dikkat… • İlk anda hipertansiyon beklenir, • Kullandığı antihipertansifler vs. • Şokta olabilir… • Bizim vaka • Şok’un ilk belirtisi nedir? • Taşikardi olmayabilir; • β bloker, Ca++ kanal blokeri
  33. 33. Geriatrik Hastada Dolaşım • Kanama ekarte edelim • External (görünür), • İnternal (CT; USG; DPL vs.)
  34. 34. Disability ve Exposure • Hipotermi ve bası yarasına yatkın; • Beslenme bozukluğu, • Geriatrik abuse, • Hipotermi; • Koagübilite, şok derinleşir, • Termal ısıtıcı, serumlar ısıt • Rektal derece • Travma tahtasından süratle ayıralım,
  35. 35. Disability ve Exposure-II • GKS<8, aman dikkat, • Pupilla muayenesi: • Glokom, • Geçirilmiş katarakt ameliyatı, • Atropin damlatılmış? • İlaçlar (morfin vs.)
  36. 36. Tanıda Radyoloji’nin Yeri • Akciğer grafisi, • Pelvis grafisi, • Vücut tomografisi, • Beyin tomografisi,
  37. 37. Akciğer Grafisi • Rutin gibi, • Ciddi tanıları ortaya koyar; • Tansiyon pnömotoraks, • Kaburga kırıkları • %50 atlar
  38. 38. Tansiyon Pnömotoraks
  39. 39. Tansiyon Pnömotoraks
  40. 40. Masif Hemotoraks
  41. 41. Pelvis Grafisi • Rutin gibi • Çalışmamızda?
  42. 42. Pelvis Grafisi • Ne aramalıyız: • Halkaların simetrisi • Simfizde ayrılma • Kalça eklemi • Kırık varsa 6 ünite kan
  43. 43. Çalışmamız
  44. 44. Vücut Tomografisi • Sık kullanım öneriliyor • (Endikasyon geniş tutalım) • Değerlendirebiliyoruz; • Aort, • Kalp, • Akciğer parenkim, • Solid organlar, • Göğüs duvarı, • Pelvis, • Omurga vs.
  45. 45. Beyin Tomografisi • Kafa travması ciddi sorun • CT daha sık kullanalım,
  46. 46. Özel Başlıklar
  47. 47. Kafa Travması • Travma sonucu kafa içi kanama sık • Beyin atrofiye oluyor, • Ateroskleroz • Dura beyin arası alan, subdural kanama… • Kullanılan ilaçlar: • Aspirin, clopidogrel, kumadin vs. • Antikoagülanlar mortaliteyi, • İntraserebral kanama (+) • Antikoagülan kes
  48. 48. Yaşlılarda Kafa Travması • En sık subdural hematom, • Beyin atrofisi • Köprü venleri gergin, frajil, • Minör travmalı ile bile ... • Minör travma+silik klinik bulgular; • Dikkat…“Subdural Hematom?”
  49. 49. Düşmeler • En sık kaza ve ölüm nedeni, • % 30 düşer, • Düşenlerin: • % 15-25 tedavi gerektirir, • % 5 yatar ve kırık vardır
  50. 50. Neden Düşer ? • Vertigo • Periferik nöropati, • Servikal artroz, • Labirent patolojileri, • Reflexler zayıflamış, • Kas zaafiyeti, • Eklem artrozları, • Hareket kısıtlılıkları (ayağını kaldırma),
  51. 51. Neden Düşer-II • Yaşlılığa bağlı değişiklikler; • Katarakt, • Glokom, • Diabetik retinopati, • Miyopi, hipermetropi • Akut/kronik hastalıklar; • Parkinsonizm, • Senil demans, • Hipo-hipertansiyon • İlaçlar (hipotansiyon vs.)
  52. 52. Düşme Nedeni Tuzaklar • Evde; • Halı, kilim, • Kayar, kaydırır • Merdivenler, • Küçük hayvanlar, • Geniş ayakkabılar, • Eşikler
  53. 53. Düşme, Nasıl Engellenir? • Tekrar düşeceğim korkusu: • Depresyon, • İçine kapanma • Tuzakları ortadan kaldırma, • İlaçlar, • Sosyal destek,
  54. 54. Yaşlılarda Göğüs Travması • Akciğer rezervi↓ • Mevcut akciğer hastalıkları, • Toraks kaslarında güçsüzlük, • Kot, sternum fraktürleri daha sık • Osteoporoz & toraks rijiditesi • Toraks kafesinin kompliansı düşük • Mekanik ventilasyona daha sık gereksinim • Pulse oksimetre ve arteryel kan gazı daha sık
  55. 55. Kaburga Kırıkları • Yaşlılarda küçük travmada bile olur, • Her bir kaburga frx.; • Mortalite : %20, • Pnömoni riski : %27, • Karaciğer, dalak yaralanması riski, • Önemli ve anlamlı: • Ciddi analjezi, • Monitorizasyon
  56. 56. Yelken Göğüs
  57. 57. Yaşlılarda Abdominal Travma • Mortalite IV kat fazla, • Muayene daha az güvenilir, • Peritoneal irritasyon bulgularını ve ağrıyı lokalize etmeleri yetersiz • DPL ... • Yaşlıların geçirilmiş operasyonları, • “CT, USG” kullanımı daha sık…
  58. 58. Kas-İskelet Sistemi Travması • Spinal travmanın en sık nedeni; • Düşmeler • Düz grafileri değerlendirmek zor, • CT • İmmobilizasyon; • Medikal komplikasyonlar
  59. 59. Kas-İskelet Sistemi Travması • Kalça Kırıkları • Önemli mortalite nedeni • Kırık sonrası bir yıllık mortalite: • % 13-30
  60. 60. Major Travma • Yaşlılarda V. ölüm nedeni, • Travmaların % 20’si, • Travma sonrası: • Tanı zor, • Hastane, yoğun bakım uzun yatış, • Rehabilitasyon
  61. 61. Major Travma-II • Ölüm nedeni: • Mutipl organ yetersizliği, • Sepsis • Beklenen bulgular: • Hipotermi, • Miyokard hasarı, • Pulmoner komplikasyonlar • Kifoz, rezerv,
  62. 62. Major Travma-III • Kafa travması • Atrofi: subdural hematom, • Ateroskleroz • Klinik: • Baş ağrısı, • Lateralizan bulgu, • Şuur bulanıklığı, • Nöbet vs.
  63. 63. Taburcu Ettikten Sonra • Gece 02:00’ de taburcu?  • Kim bakacak? • Maddi durumu? • Evinin özellikleri (soba vs?) • Bakıcısı?
  64. 64. İki Vaka, Hata Nerede?
  65. 65. En Önemli Mesaj… • Bulgular silik, güvenmeyelim, • Daha obsesif olalım, • Empati, • Onlar bizim gibi değil • Daha az duyuyor, • Daha çok soruyor ve konuşuyor, • Daha yavaş hareket ediyor
  66. 66. Ama, bizde yaşlanacağız…
  67. 67. Çok Teşekkür Ederim gurkan.ersoy@deu.edu.tr

×