KATALOGLAMANIN GELECEĞİAysel GÜMÜŞ                        Emine H. GÜRİYTE Kütüphanesi                   Boğaziçi Üniversi...
RDA: Kaynak Tanımlama & Erişim   RDA Yapısı   FRBR ve FRAD ilişkisi   AACR2’den Farkları   MARC21 Değişiklikler   RDA...
RDA Öncesi   1961   Paris İlkeleri, IFLA   1967   Anglo – American Cataloguing Rules, AACR   1971   ISBD, The Internati...
RDA Nedir ?   Kaynak Tanımlama ve Erişim   AACR2 yerini alan yeni kataloglama standartı   “İçerik” (content) standartı...
Niçin RDA ?   Tüm kaynakların tanımlanmasını sağlar (digital environments)   Uluslararası standartlarla uyumlu (more int...
RDA Geliştiren EkipJoint Steering Committee (JSC-Ortak Yönetim Kurulu) tarafından   geliştirilmiştir.Temsilcileri :   Ame...
Uluslararası Standartlarla İlişkisi     Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR; 1998)     Functional Re...
FRBR Nedir?   Functional Requirements for Bibliographic Records   “Bibliyografik kayıtlar için işlevsel gereklilikler” o...
FRBR Nedir?Kullanıcıların kütüphane kataloglarını kullanırken gerçekleştirdikleri;bulma, belirleme, seçme, sağlama görevle...
FRBR Terminolojisi                     Entities / Varlıklar   Group 1 :     Work, expression, manifestation, item       ...
FRBR :1. Grup Varlıkları   Eser, anlatım yoluyla   gerçekleş tirilir                Anlatım, gösterimde                ş e...
FRBR Varlık Düzeyleri Eser                 Roman                                   FilmAnlatım    Özgün                   ...
FRBR :1. Grup Varlıkları    “ Kara Kitap ” roman   (eser)    The black book, Orhan Pamuk ; Maureen Freely çevirisi (anla...
FRBR Faydaları    Kullanıcılar açısından ;   Kullanıcıların aynı entellektüel ve sanatsal içeriğe sahip bilgi kaynakların...
FRBR Faydaları    Kütüphaneciler açısından ;   Daha kolay kataloglama olanağı sağlar   Kataloglama yükünü azaltırKaynak:...
FRBR Uygulamaları   Fiction Finder (OCLC)   Worldcat (OCLC)   AustLit Gateway   http://www.bib.ucl.ac.be   VisualCat ...
FRBR tree  view
Web OPACwith FRBR
OCLC Worldcat
Örnek FRBRize Katalog     http://www.bib.ucl.ac.be
FRBR tree
video kitap
video        kitap
FRAD Nedir ?   Functional Requirements for Authority Data   IFLA tarafından geliştirilen kavramsal model   Varlık-ilişk...
FRAD Nedir ?   Authority data instructions included in RDA     Special coded dates     Associated place     Address   ...
AACR2 & RDA Farkları   AACR2 materyal türüne göre tanımlama   RDA her türlü kaynak ve içeriğin tanımlaması ( all types o...
AACR2 & RDA Farkları          AACR2                              RDA   Pratiğe dayanır             Teoriye dayanır      ...
AACR2 & RDA Farkları : Yapısı           AACR2                                         RDAPart I – Description             ...
AACR2 & RDA Farkları : YapısıRecording attributes (özellikler)                             Recording relationships (ilişki...
AACR2 & RDA Farkları :TerminolojiAACR2                           RDA area                           element   main entr...
AACR2 & RDA Farkları                     Kaynakların sınıflandırılması   AACR2     GMDs   RDA     content type     me...
AACR2 & RDA Farkları                   Kaynakların sınıflandırılmasıGeneral Material Designations    Media type       ele...
Take what you see /Gördüğün herşeyi alAACR2   Title: The w[o]rld of popRDA:   Title: The wrld of pop   Variant title:Th...
Make it easy for users to understand                                Anlaması kolay olsunAACR2: 2nd rev. ed.RDA:   Second r...
Rule of 3 : AACR2 / Sorumluluk alanı245 $a Cinquefoil : $b new work from five Ottawa poets / $c MarkFrutkin ... [et al.]70...
RDA :Find and identify                             Bul ve Belirle100 $a Frutkin, Mark, $d 1948-245 $a Cinquefoil : $b new ...
Güle güle :           245 $hThree new elements:     Content type (MARC 336)   http://www.loc.gov/standards/valuelist/rdac...
MARC DeğişiklikleriAACR2                                 RDA041 1# $a eng $h por                  041 1# $a eng $h por100 ...
MARC Değişiklikleri   AACR2 :100: 1 $a Mozart, Wolfgang Amadeus, $d 1756-1791              .245: 10 Symphony no. 35 $h[so...
MARC Değişiklikleri   AACR2 :    245 04 $a The Oyez Project : $b U.S. Supreme Court media             $h[electronic resou...
MARC 21 Authority Format                             -1     046: special coded dates     370: associated place     371:...
MARC 21 Authority Format                                           -2                        100 1# $a Paz, Octavio, $d 19...
MARC 21 Authority Format                            -3        AACR2                    RDATezcan, Semih, 1933-   Tezcan, S...
RDA TOOLKIT   RDA, Tools ve Resources - 3 sekme   RDA içeriğine “table of context” veya“element set view “ şeklinde ulaş...
RDA Test Süreci25 Ocak 2009: RDA test süreci için belirlenen ABD’deki 3 ulusal kütüphane ;     The Library of Congress   ...
“RDA, AACR2 and you:What catalogers are thinking”Kaynak: E. Sanchez (Feb. 2010)
Öneriler   Kataloglama standartları kurulu oluşturulmalı, (TKD, ÜNAK altında)   RDA ve FRBR alanında çalışma grupları ol...
Teşekkürler…   Sorular?
Kataloğun geleceği rda
Kataloğun geleceği rda
Kataloğun geleceği rda
Kataloğun geleceği rda
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Kataloğun geleceği rda

2,756 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Kataloğun geleceği rda

  1. 1. KATALOGLAMANIN GELECEĞİAysel GÜMÜŞ Emine H. GÜRİYTE Kütüphanesi Boğaziçi Üniversitesi KütüphanesiTeknik Hizmetler Birim Sorumlusu Kataloglama Birim Sorumlusu
  2. 2. RDA: Kaynak Tanımlama & Erişim RDA Yapısı FRBR ve FRAD ilişkisi AACR2’den Farkları MARC21 Değişiklikler RDA Toolkit RDA Test Süreci Öneriler
  3. 3. RDA Öncesi 1961 Paris İlkeleri, IFLA 1967 Anglo – American Cataloguing Rules, AACR 1971 ISBD, The International Standard Bibliographic Description 1978 AACR2 1997 International Conference on the Principles & Future Development of AACR, Toronto, JSC 1998 FRBR Kavramsal Model, JSC 2002 – 2004 Updates & AACR3 ? 2005 AACR3 RDA
  4. 4. RDA Nedir ? Kaynak Tanımlama ve Erişim AACR2 yerini alan yeni kataloglama standartı “İçerik” (content) standartı Dijital ortamlar için tasarlanmıştır. http://www.rda-jsc.org/rda.html
  5. 5. Niçin RDA ? Tüm kaynakların tanımlanmasını sağlar (digital environments) Uluslararası standartlarla uyumlu (more international) Sadece kütüphaneler için değildir (more communities)
  6. 6. RDA Geliştiren EkipJoint Steering Committee (JSC-Ortak Yönetim Kurulu) tarafından geliştirilmiştir.Temsilcileri : American Library Association, ALA Australian Committee on Cataloguing, ACOC British Library, BL Canadian Committee on Cataloguing, (CCC) Chartered Institute of Library and Information Professionals, (CILIP) Library of Congres, LC
  7. 7. Uluslararası Standartlarla İlişkisi Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR; 1998) Functional Requirements for Authority Data (FRAD; 2009) IFLA Statement of International Cataloguing Principles (ICP; 2009) Kaynak: Barbara Tillett (Jan. 2010)
  8. 8. FRBR Nedir? Functional Requirements for Bibliographic Records “Bibliyografik kayıtlar için işlevsel gereklilikler” olarak tanımlanır Kataloglar için kavramsal bir model olarak geliştirildi, IFLA Study Group on FRBR, 1998 Varlık – ilişki (Entity-Relationship) modeli doğrultusunda geliştirilmiştir
  9. 9. FRBR Nedir?Kullanıcıların kütüphane kataloglarını kullanırken gerçekleştirdikleri;bulma, belirleme, seçme, sağlama görevleri açısından tanımlanmaktadır  Find Bulma  Identify Belirleme  Select Seçme  Obtain Sağlama
  10. 10. FRBR Terminolojisi Entities / Varlıklar Group 1 :  Work, expression, manifestation, item (Eser, anlatım, gösterim, kopya) Group 2 :  Person, family, corporate body (Kişi, aile, tüzel kurum) Group 3 :  Concept, object, event, place (Kavram, nesne, olay, yer)
  11. 11. FRBR :1. Grup Varlıkları Eser, anlatım yoluyla gerçekleş tirilir Anlatım, gösterimde ş ekillendirilir şekillendirilir Gösterim, kopya ile örneklendirilir birçoklu Kaynak: Tillett (2004, slayt no. 11) http://yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/yayinlar/Tonta-frbr-son.pdf
  12. 12. FRBR Varlık Düzeyleri Eser Roman FilmAnlatım Özgün Eleştirel Özgün Çeviri metin basım sürümGösterim Kağıt Kağıt PDF PDF HTML HTMLitem Kaynak: Tillett (2004, slayt no. 16)
  13. 13. FRBR :1. Grup Varlıkları “ Kara Kitap ” roman (eser) The black book, Orhan Pamuk ; Maureen Freely çevirisi (anlatım) Vintage International, 2006 baskısı (gösterim) B. Ü. Kütüphanesi’ndeki bir kopya (kopya)
  14. 14. FRBR Faydaları Kullanıcılar açısından ; Kullanıcıların aynı entellektüel ve sanatsal içeriğe sahip bilgi kaynaklarını bir arada görme olanağı sağlar Bilgiyi daha kolay bulma olanağı sağlar Tek bir eserin farklı anlatımlarını kolayca görebilme olanağı vardır Bütün gösterimlerin kolayca bulunması mümkündür Birbiriyle ilişkili eserler ve gösterimler arasındaki ilişkileri daha iyi anlayabilme olanağı vardırKaynak: Nevzat Özel (Eylül 2010)
  15. 15. FRBR Faydaları Kütüphaneciler açısından ; Daha kolay kataloglama olanağı sağlar Kataloglama yükünü azaltırKaynak: Nevzat Özel (Eylül 2010)
  16. 16. FRBR Uygulamaları Fiction Finder (OCLC) Worldcat (OCLC) AustLit Gateway http://www.bib.ucl.ac.be VisualCat (Denmark) VTLS, Millenium uyumlu
  17. 17. FRBR tree view
  18. 18. Web OPACwith FRBR
  19. 19. OCLC Worldcat
  20. 20. Örnek FRBRize Katalog http://www.bib.ucl.ac.be
  21. 21. FRBR tree
  22. 22. video kitap
  23. 23. video kitap
  24. 24. FRAD Nedir ? Functional Requirements for Authority Data IFLA tarafından geliştirilen kavramsal model Varlık-ilişki modeliUser tasks : Find Identify Contextualize Justify
  25. 25. FRAD Nedir ? Authority data instructions included in RDA  Special coded dates  Associated place  Address  Field of activity  Affiliation  Occupation  Gender  Family information  Associated language
  26. 26. AACR2 & RDA Farkları AACR2 materyal türüne göre tanımlama RDA her türlü kaynak ve içeriğin tanımlaması ( all types of resources and all types of content)
  27. 27. AACR2 & RDA Farkları AACR2 RDA Pratiğe dayanır  Teoriye dayanır (FRBR*) Kart kataloglar için  Dijital ortam için tasarlanmıştır tasarlanmıştır Kurallar, içerik ve  Kurallar, içerik için görüntü için *Functional Requirements for Bibliographic Records
  28. 28. AACR2 & RDA Farkları : Yapısı AACR2 RDAPart I – Description Recording attributes (özellikler)Part II – Headings, Uniform Titles, Recording relationships (ilişkiler) and References FRBR ve FRAD kavramsal modellerin bir uygulaması olduğundan yapının dili de değişmiştir.
  29. 29. AACR2 & RDA Farkları : YapısıRecording attributes (özellikler) Recording relationships (ilişkiler)Section 1.Attributes of Manifestation and Item Section 5. Primary RelationshipsSection 2. Attributes of Work and Expression Section 6. Relationships to Persons, Families, and Corporate Bodies Associated with a ResourceSection 3. Attributes of Person, Family, and Corporate Body Section 7. Subject RelationshipsSection 4. Attributes of Concept, Object, Event, and Place Section 8. Relationships between Works, Expressions, Manifestations, and Items Section 9. Relationships between Persons, Families, and Corporate Bodies Section 10. Relationships between Concepts, Objects, Events, and Places
  30. 30. AACR2 & RDA Farkları :TerminolojiAACR2 RDA area  element main entry  authorized access point added entry  access point uniform title  preferred title for a work heading  preferred access point see reference  variant access point author, composer, etc.  creator physical description  carrier description
  31. 31. AACR2 & RDA Farkları Kaynakların sınıflandırılması AACR2  GMDs RDA  content type  media type  carrier type
  32. 32. AACR2 & RDA Farkları Kaynakların sınıflandırılmasıGeneral Material Designations Media type  electronic resource  audio  microform  computer  sound recording  microform  Videorecording Carrier type  filmstrip  film reel  motion picture  filmstrip  slide  overhead transparency  Transparency  slide Content type  cartographic material  cartographic image  music  notated music  text  text
  33. 33. Take what you see /Gördüğün herşeyi alAACR2 Title: The w[o]rld of popRDA: Title: The wrld of pop Variant title:The world of pop Note:Title should read The world of pop Kaynak: Alison Hitchens (March 2010)
  34. 34. Make it easy for users to understand Anlaması kolay olsunAACR2: 2nd rev. ed.RDA: Second revised editionAACR2: [S.l.] : [s.n.], 1990.RDA: [Place of publication not identified] : [Publisher not identified],1990.AACR2: 8 v. in 5RDA: 8 bibliographic volumes in 5 physical volumes Kaynak: Alison Hitchens (March 2010)
  35. 35. Rule of 3 : AACR2 / Sorumluluk alanı245 $a Cinquefoil : $b new work from five Ottawa poets / $c MarkFrutkin ... [et al.]700 $a Frutkin, Mark, $d 1948- kaynak: Laura May (Feb. 2010) )
  36. 36. RDA :Find and identify Bul ve Belirle100 $a Frutkin, Mark, $d 1948-245 $a Cinquefoil : $b new work from five Ottawa poets / $c Mark Frutkin, Rebecca Leaver, Seymour Mayne, Susan Robertson, Nicola Vulpe.700 $a Leaver, Rebecca700 $a Mayne, Seymour, $d 1944-700 $a Robertson, Susan700 $a Vulpe, Nicola, $d 1954- Kaynak: Laura May (Feb. 2010)
  37. 37. Güle güle : 245 $hThree new elements:  Content type (MARC 336) http://www.loc.gov/standards/valuelist/rdacontent.html  Media type (MARC 337) http://www.loc.gov/standards/valuelist/rdamedia.html  Carrier type (MARC 338) http://www.loc.gov/standards/valuelist/rdacarrier.html
  38. 38. MARC DeğişiklikleriAACR2 RDA041 1# $a eng $h por 041 1# $a eng $h por100 1# $a Coelho, Paulo. 100 1# $a Coelho, Paulo.240 10 $a Alquimista. $l English 240 10 $a Alquimista. $l English245 14 $a The alchemist / $c Paul 245 14 $a The alchemist / $c Paul Coelho ; translated by Alan R. Coelho. Clarke. 260 ## $a [San Francisco] : $b260 ## $a [San Francisco] : $b HarperSanFrancisco, $c [1993?], HarperSanFrancisco, $b c1993. ©1993.300 ## $a 177 p. ; $c 21 cm. 300 ## $a 177 pages ; $c 21 cm700 1# $a Clarke, Alan $q (Alan R.) 336 ## $a text $2 rdacontent 337 ## $a unmediated $2 rdamedia 338 ## $a volume $2 rdacarrier 500 ## $a Translation of the author’s Alquimista. 700 1# $a Clarke, Alan $q (Alan R.)Kitap Örneği
  39. 39. MARC Değişiklikleri AACR2 :100: 1 $a Mozart, Wolfgang Amadeus, $d 1756-1791 .245: 10 Symphony no. 35 $h[sound recording] / $c Mozart. RDA : 100: 1 $a Mozart, Wolfgang Amadeus, $d 1756-1791 $e composer. 245: 10 $a Symphony no. 35 / $c Mozart. 336: $a performed music $2 rdacontent 337: $a audio $2 rdamedia 338: $a audio disc $2 rdacarrier Müzik CD
  40. 40. MARC Değişiklikleri AACR2 : 245 04 $a The Oyez Project : $b U.S. Supreme Court media $h[electronic resource] RDA : 336 $a text $b txt $a spoken word $b spw $2 rdacontent 337 $a computer $b c $2 rdamedia 338 $a online resource $b cr $2 rdacarrier Online resource with text and audio
  41. 41. MARC 21 Authority Format -1 046: special coded dates 370: associated place 371: address 372: field of activity 373: affiliation 374: occupation 375: gender 377: associated languageKaynak: Barbara Tillett (Jan. 2010) http://www.loc.gov/marc/authority/ad1xx.html
  42. 42. MARC 21 Authority Format -2 100 1# $a Paz, Octavio, $d 1914-1998 Special Coded Dates (MARC 046)  046 ## $f 1914 $g 1998 Associated Place (MARC 370)  370 ## $a Mexico City, Mexico $b Mexico City, Mexico $f U.S. $f France $u http://en.wikipedia.org/wiki/Octavio_Paz Field of Activity (MARC 372)  372 ## $a poet $a author $a diplomat $v Wikipedia Occupation (MARC 374)  374 ## $a author Gender (MARC 375)  375 ## $a male $2 [code for RDA list] Associated Language (MARC 377)  377 ## $a spa $a eng $a fre
  43. 43. MARC 21 Authority Format -3 AACR2 RDATezcan, Semih, 1933- Tezcan, Semih, 1933- Occupation : Turkish Scientist Field Activity : Civil EngineeringTezcan, Semih, 1943- Tezcan, Semih, 1943- Field of Activity: Turkish languges, Turcology Occupation : philologist
  44. 44. RDA TOOLKIT RDA, Tools ve Resources - 3 sekme RDA içeriğine “table of context” veya“element set view “ şeklinde ulaşılabilmektedir. AACR2 tam metnine erişmek mümkün. Linkler verilerek RDA ile ilişkilendirilmiştir. MARC kodlarıyla eşleştiren tablolar mevcut olduğundan MARC’dan RDA’ya yada RDA’dan MARC’a geçiş yapılabilmektedir. Kurum veya kişiler toolkit’in işinde kendi iş akışlarını ve politikalarını oluşturup paylaşıma açabilmektedirler. Yardım menüsü sitenin kullanımıyla ilgili detaylı bilgi vermektedir. http://www.rdatoolkit.org/
  45. 45. RDA Test Süreci25 Ocak 2009: RDA test süreci için belirlenen ABD’deki 3 ulusal kütüphane ;  The Library of Congress  National Agricultural Library  National Library of MedicineMart 2009: The US RDA Test Coordinating Committee oluşturuldu.Mayıs 2009: 20 test partneri seçildi.Haziran 2010: RDA toolkit yayınlandı.Ekim- Aralık 2010: Test partnerleri 3 aylık dönemde RDA toolkit kullanarak kayıt yaratacaklar . Analiz sonuçlarını komiteyle paylaşacaklar. ABD RDA Test Komitesi, test sonuç raporunu ALA 2011 Yıllık (23-28 Haziran) toplantısından önce web sayfasından duyurmayı planlamaktadır. http://www.loc.gov/bibliographic-future/rda/timeline.html
  46. 46. “RDA, AACR2 and you:What catalogers are thinking”Kaynak: E. Sanchez (Feb. 2010)
  47. 47. Öneriler Kataloglama standartları kurulu oluşturulmalı, (TKD, ÜNAK altında) RDA ve FRBR alanında çalışma grupları oluşturulmalı FRBR raporu Türkçeye çevrilmeli RDA broşürü Türkçeye çevrilmeli International Cataloguing Principles (ICP) Türkçeye çevrilmeli Gelişmeleri takip etmek için RDA ve FRBR ile ilgili kaynak siteler incelenmeli, tartışma listeleri ve bloglar izlenmeli Library of Congress test süreci izlenmeli Otomasyon sistem adaptasyonu için sistem yöneticileriyle işbirliği Bölüm derslerinde FRBR modeli ve RDA standardı anlatılmalı
  48. 48. Teşekkürler… Sorular?

×