Successfully reported this slideshow.

Hirien Mundua

1,964 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Hirien Mundua

  1. 1. HIRIEN MUNDUA 3. UNITATE DIDAKTIKOA
  2. 2. 1 GIZA POPULATZEA <ul><li>DEFINIZIOA </li></ul><ul><li>Populatzea, giza ezarpenek espazioan hartzen duten forma da. </li></ul><ul><li>GIZA EZARPENA: </li></ul>
  3. 3. 1.A POPULATZE MOTAK <ul><li>Landako populatzea: </li></ul><ul><ul><li>Tamainuaren arabera: tamainu txikiko giza-ezarpenak dira: herrixkak, herriak . </li></ul></ul><ul><ul><li>Ezaugarrien arabera: lehenengo jarduerak dira nagusi: nekazaritza, arrantza, abelzaintza. </li></ul></ul><ul><li>Hiriko populatzea: </li></ul><ul><ul><li>Tamainuaren arabera: tamaina handiagoko ezarpenak dira: hiriak. </li></ul></ul><ul><ul><li>Ezaugarrien arabera : bigarren eta hirugarren sektoreko jarduertak dira nagusi: fabrikak, zerbitzuak. </li></ul></ul>
  4. 4. 1.B POPULATZEAREN FAKTOREAK <ul><li>FISIKOAK: </li></ul><ul><ul><li>Erliebea, ura egotea, lurraren emankortasuna, … </li></ul></ul><ul><li>GIZATIARRAK: </li></ul><ul><ul><li>Inguruabar historikoa, landa ustiatzeko modua, … </li></ul></ul>
  5. 5. 1.C Populatze Motak <ul><li>SAKABANATUA </li></ul><ul><ul><li>Landa-etxearen inguruan baratzak, larrea, basoa. </li></ul></ul><ul><ul><li>Beste etxeetatik bereiztuata. </li></ul></ul><ul><ul><li>Kokapena: mendebaldeko Europa, Amerika, Australia. </li></ul></ul><ul><li>BILDUA </li></ul><ul><ul><li>Etxeak baratzetatik bereziak. </li></ul></ul><ul><ul><li>Etxeak bata bestearen ondoan: herriak, herrixkak. </li></ul></ul><ul><ul><li>Kokapena: hainbat mota daude: linealak, multzokatuak, erradialak. </li></ul></ul>
  6. 6. POPULATZE SAKABANATUA POPULATZE BILDUA : herria landa-etxeak ( baserriak)
  7. 7. Populatze Bilduak Erradiala Multzokatua Lineala
  8. 8. 1.D Hiriko Populatzea <ul><li>Hirik populatzea hiriek osatzen dute. </li></ul><ul><li>Populatze bat hiria dela esateko bi irizpide erabiliko ditugu: </li></ul><ul><ul><li>Irizpide kuantitatiboa: biztanle kopuruaren arabera. </li></ul></ul><ul><ul><li>Irizpide kualitatiboa: hainbat ezaugarriren arabera. </li></ul></ul>
  9. 9. 1.D.1 Irizpide kuantitatiboa <ul><li>Populatze bat hiria dela esango dugu: biztanle kopuru jakin bat gainditzen duenean. </li></ul><ul><li>Zein da kopuru hau? Ez dakopuru finkoa; herrialde batetik bestera aldatu egiten da. </li></ul><ul><li>Adibidez: Suedian 200, Frantzian 2000, Espainian 10.000, Japonian 30.000 etab. </li></ul>
  10. 10. 1.D.2 Irizpide kualitatiboa <ul><li>Populatze bat hiria dela esango dugu: hainbat ezaugarri dituenean: </li></ul><ul><ul><li>Forma fisikoa: etxe bizitza garaiak, eraikuntza dentsitatea, … </li></ul></ul><ul><ul><li>Jarduera ekonomikoa: industria du, hainbat zerbitzu eskaintzen ditu: osasun zentroak, ikastexeak, kirolguneak, epaitegiak, enpresen egoitzak, … </li></ul></ul>
  11. 11. <ul><li>Aurrekoa kontutan harturik. </li></ul><ul><li>HIRIAREN DEFINIZIOA </li></ul><ul><li>Biztanleria gune haundia, biztanle eta </li></ul><ul><li>eraikuntza dentsitate haundikoa, </li></ul><ul><li>industria eta hirugarren sektoreko </li></ul><ul><li>jarduerak dira nagusi eta hiriko bizi </li></ul><ul><li>estiloa du. </li></ul>
  12. 12. 2 URBANIZAZIO PROZESUA <ul><li>DEFINIZIOA </li></ul><ul><li>Hiriak, sortu zirenetik, aldaketa asko izan ditu: itxura aldetik, antolamendu aldetik, kopuru aldetik, …. Hirien bilakaera honi deitzen diogu URBANIZAZIO PROZESUA. </li></ul>
  13. 13. <ul><li>Hiru garai nagusi bereizten dira: </li></ul><ul><ul><li>INDUSTRIA AURREKO HIRIAK. </li></ul></ul><ul><ul><li>INDUSTRIA HIRIAK. </li></ul></ul><ul><ul><li>GAUR EGUNGO HIRIAK </li></ul></ul>
  14. 14. INDUSTRIA AURREKO HIRIAK Paris, Londres, Madril. Erregeen boterea adierazteko hiriak haunditu eta edertu.Higiene hbekuntzak. Europatik Ameriketara eta Afrikara zabaldu urbanizazioa. XVI, XVII, XVIII medeak ARO MODERNOAN Paris, Londres, Bagdad, Kordoba. Plano irregularra. Harresiz inguraturik. Meskita eta Katedralen inguran antolaturik. Merkatu eta azokak egiteko guneak. Europa medebaleko hiri kristauak eta musulmanen zibilizazioko hiriak. XI mendetik – XV mendera ERDI AROAN Erroma, Atenas. Plano erregularra. Foro eta Agoraren inguruan antolaturik. Mediterraneo inguruan: Grezia eta Erroamatarren zibilizazioa K.a. 1000.ko 500 ARO KLASIKOAN Ur, Uruk. Tebas, Menfis. Mohenho-Daro Plano irregularra. Tenplu eta Jauregi inguruan antolaturik. Ibai ertzetan: Tigris eta Eufrates Nilo ibaia. Indo ibaia Orain dela 7500 urte edo k.a. 5.500 urte. LEHENEGO HIRIAK ADIBIDEAK EZAUGARRIAK NON NOIZ
  15. 15. ADIBIDEAK: Lehen Zibilizazioak
  16. 18. INDUSTRIA HIRIAK <ul><li>Hirien hazkunde ikaragarria: nekazal exodoarekin biztanleak ugaritu, ondorioz harresiak bota ta hiria zabaldu. </li></ul><ul><li>Hirietan espazio berriak sortu: auzo burges aberatsak, langile auzo pobreak. </li></ul><ul><li>Hirien itxura aldatu: eraikin mota berriak; trenbideak, lantegiak, argiteria publikoa, … </li></ul>EZAUGARRIAK XIX – XX mendeetan. NOIZ
  17. 19. GAUR EGUNGO HIRIAK Hazkundeak jarraitzen du. XX medearen erditik aurrera nekazal exodoa izan dute: ondorioz Hiri Eztanda. Latinoamerika, Afrika eta Asia HERRI AZPIGARATUAK Gaur egun hazkundea geldotu egin da. Hazkunde haundia XVIII amaieratik 1975 arte. Europa eta Ipar Ameriketan HERRI GARATUAK GAUR EGUN BILAKAERA ADIBIDEZ NON
  18. 20. 3. HIRI MORFOLOGIA <ul><li>DEFINIZIOA: Hiriak duen itxura da. </li></ul><ul><li>HIRIEN MORFOLOGIAN ERAGINA DUTEN FAKTOREAK: </li></ul><ul><ul><li>Hiriaren kokalekua eta posizioa. </li></ul></ul><ul><ul><li>Hiriaren planoa. </li></ul></ul><ul><ul><li>Eraikuntza. </li></ul></ul><ul><ul><li>Lurzoruaren erabilera. </li></ul></ul>
  19. 21. 3.A KOKALEKUA ETA POSIZIOA <ul><li>KOKALEKUA: </li></ul><ul><li>Hiriak hartzen duen espazioa: orokorrean gizakiak kokagune hauek erabili izan ditu historian zehar arrazoi desbrdinagaitik: MUINOAK, IBAI-ERTZAK, KOSTA </li></ul><ul><li>POSIZIOA: hiriak inguru geografikoan duen kokapena. Orokorrean komunikazio ardatzen inguruan. </li></ul>
  20. 22. 3.B PLANOA <ul><li>Hiriak okupatzen duen esapzioaren irudikatze grafikoa da. </li></ul><ul><li>Plano mota desberdinak daude: </li></ul><ul><ul><li>PLANO IRREGULARRAK. </li></ul></ul><ul><ul><li>KOADRIKULA ITXURAKO PLANOAK. </li></ul></ul><ul><ul><li>PLANO ERRADIOZENTRIKOAK. </li></ul></ul>
  21. 23. PLANO IRREGULARRA <ul><li>Kaleak antolaketarik gabekoak, estuak eta bihurriak. </li></ul><ul><li>Hiri zahar eta erdi aroko askok izaten dute, kristauek edo musulmanek </li></ul>
  22. 24. KOADRIKULA ITXURAKO PLANOA EDO ORTOGONALA <ul><li>Kale zuzenek osatzen dute, eta horiek angelu zuzenean ebakitzen dute elkar. </li></ul><ul><li>Grezia eta erroma garaian, ameriketako hiri berriak; Europan XIX. Mendeko zabalguneetan. </li></ul>
  23. 25. PLANO ERRADIOKONZENTRIKOA <ul><li>Zentroa dago, eta horretatik abiatzen dira kale erradialak. Zentroaren inguruan eraztunen atolatzen dira beste kaleak. </li></ul><ul><li>Muino, ibaien bihurgunetan edo kostan kokatutako hirietan. </li></ul>
  24. 26. HIRI PAISAIA Plano irregularra Plano plano erradiozentrokidea Plano ortogonala b d
  25. 27. HIRI PAISAIA Plano irregularra Plano plano erradiozentrokidea Plano ortogonala <ul><li>                                                                                                                     </li></ul>
  26. 28. 3.C ERAIKUNTZA <ul><li>HIRI BILBEAK: EZ </li></ul><ul><li>ERAIKINAK: EZ </li></ul>
  27. 29. 3.D LURZORUAREN ERABILERA. <ul><li>Hiriko espazioak erabilera desberdinak ditu: </li></ul><ul><ul><li>Etxebizitzak egiteko. </li></ul></ul><ul><ul><li>Industriarako. </li></ul></ul><ul><ul><li>Zerbitzuetako. </li></ul></ul>
  28. 30. GOGORATU <ul><li>Hiri batzuetan lurzorua ekintza batzuetako besteetarako baino gehiago erabiltzen da ( adibidez, industria jardueretako zerbitzuetarako baino gehiago edo alderantziz). Honek, hirien itxuran desberdintasun handiak sortzen ditu. ( adibidez, ez dute itxura berdina turismora bideratutako hiriak edo industriara bideratutakoak). </li></ul>
  29. 31. 4 HIRI EGITURA <ul><li>Hiria eginkizun edo funtzio desberdinak dituen guneetan banatzen da. </li></ul><ul><li>HIRIAREN ERDIALDEA: </li></ul><ul><li>EGOITZA-GUNE HISTORIKOA: </li></ul><ul><li>PERIFERIA: </li></ul>
  30. 32. HIRIAREN ERDIALDEA <ul><li>ZER EGITEN DA? </li></ul><ul><li>Merkataritza, negozio jarduerak, banketxeak, aisi guneak … </li></ul><ul><li>NON KOKATZEN DA? </li></ul><ul><li>Hirien erdi gunean </li></ul>
  31. 33. HIRIAREN GUNE HISTORIKOA <ul><li>ZER EGITEN DA? </li></ul><ul><li>Merkataritza, aisialdia … </li></ul><ul><li>NON KOKATZEN DA? </li></ul><ul><li>Hiriaren erdiko nukleoan edo muinean. </li></ul>
  32. 34. HIRIAREN PERIFERIA <ul><li>ZER EGITEN DA? </li></ul><ul><li>Industrialdeak, langileen bizileku auzoak ( ciudad dormitorio). </li></ul><ul><li>NON KOKATZEN DA? </li></ul><ul><li>Gune historikotik urrutien dagoena. Oraintsu sortutakoak. </li></ul>
  33. 35. HIRI SAREA <ul><li>Hiriek, bata bestearekin duten harremanaren arabera HIRI SAREAK sortzen dituzte. </li></ul><ul><li>Hiri sare hauetan, hiriak hierarkikoi antolatzen dira ( hiri batzuek besteak baino garrantzi gehiago dute), horregatik hiriak KATEGORIATAN sailkatzen dira </li></ul><ul><li>METROPOLIA: </li></ul>
  34. 36. HIRIEN KATEGORIAK Durango, Irun, Bermeo, Tutera, Agurain … Eskualdearen zati batean bakarrik dute eragina. Eskualdeko metropoliekin harreman estuak dituzte HIRI ERTAIN ETA TXIKIAK Bilbo, Donostia, Valentzia … Eskualde bakoitzeko hiri sarearen buru dira. Nazioko metropoliekin harreman estuak dituzte. ESKUALDEKO METROPOLIAK Erroma, Mosku, Oslo … Estatu bakoitzeko hiri sarearen buru dira. Mazioarteko metropoliekin harreman estuak dituzte. NAZIOKO METROPOLIAK New York, Londres, Tokio, Paris … Munduko hiri sarearen buru dira. Munduko erabaki ekonomiko eta politikoak hartzeko erakundeen egoitzak kokatzen dira. NAZIOARTEKO METROPOLIAK ADIBIDEAK EZAUGARRIAK KATEGORIAK
  35. 37. EUSKAL HERRIKO HIRI SAREA <ul><li>Euskal Herriko hiri sisteman Bilboko metropolia nabarmentzen da. Hiri hierarkian bera da lehena. Bigarren multzo batean eta maila berean Donostia, Gasteiz, Iruñea eta Baiona daude. Hirugarren multzoa beste hainbat udalerri handik osatzen dute: Eibar, Irun, Bermeo, Tolosa, Durango, Tutera, Tafalla, …, Azkenik erdi-mailako beste udalerri batzuk daude: Zarautz, Laudio, Azpeitia, Balmaseda, Agurain …, beste herri txikiagoen bilgune. Ardatzik integratuena kostan zehar hedatzen dena da; Bilbotik Baionara. </li></ul>
  36. 38. ARIKETA <ul><li>Egizu Euskal Herriko hiri-hierarkiari buruzko eskema, testuak eskaintzen dizkizun datuekin eta maparekin, erreferentziatzat aurreko orrialdeko hiri sarearen eredua hartuta. </li></ul>

×