Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

rigion

1,379 views

Published on

Published in: Education, Business, Technology
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

rigion

  1. 1. ‫نواحی اقلیمی ایران‬ ‫چکیده‬ ‫بررسی بیست و هفت عنصر اقلیمی در مقیاس سالنه نشان می دهد که اقلیم ایران ساخته شش عامل‬ ‫است. این عوامل به ترتیب اهمیت عبارتند از عوامل گرمائی، نم و ابر، بارشی، بادی غباری و تندری.‬ ‫بارزترینر ویژگیر اقلیمیر سواحل جنوبیر ایران گرمار و پس ازر آن نمر و ابرر و تابش است. درر سراسر‬ ‫کمربند شمالی ایران نم و ابر آشکارترین ویژگی اقلیم است. در سواحل خزر و رشته کوههای زاگرس‬ ‫بارش چهره غالب اقلیم است. در زاگرس پس از بارش تابش نقش ارزنده ای در شکل گیری اقلیم دارد.‬ ‫در مرزهای شرقی ایران باد و غبار چهره معمول اقلیم است و همین عامل در سواحل خلیج فارس در‬ ‫درجه سوم اهمیت قرار دارد. در گوشه شمالغرب و جنوبشرقی ایران تندر عامل اقلمی چیره است. یک‬ ‫تحلیل خوشه ای بر روی یک نمونه هزار تائی و بر اساس شش عامل یاد شده وجود پانزده ناحیه اقلیمی‬ ‫در ایران را نشان می دهد. آرایش مکانی این نواحی اقلیمی موید نقش همسایگی با دریاها و نیز ارتفاع‬ ‫در شکل گیری اقلیم های ایران است.‬ ‫کلمات کلیدی : پهنه بندی اقلیمی، تحلیل عاملی، تحلیل خوشه ای‬ ‫‪Climatic Regions of Iran‬‬ ‫,‪S.A.Masoodian, Dept. of Geography, university of Isfahan, Isfahan‬‬ ‫‪Iran‬‬ ‫‪Abstract‬‬ ‫‪A factor analysis of 27 annual climatic variables detects six main‬‬ ‫‪climatic factors in Iran. These factors are Thermal factor, humidity and‬‬ ‫‪cloudiness factor, precipitation factor, wind and dust factor, and Thunder‬‬
  2. 2. ‫.‪factor. In southern coasts of Iran thermal factor is the most important one‬‬ ‫‪In the coasts of Caspian Sea and Zagros range precipitation is more‬‬ ‫‪significant. In Zagros sunshine play a secondary major role in determining‬‬ ‫‪climatic regions. Throughout the eastern border of the country wind and‬‬ ‫‪dust is the most visible feature. Thunder is very active in the southeastern‬‬ ‫‪.and northwestern corners of Iran‬‬ ‫51 ‪Based on these six climatic factors Iran could be divided into‬‬ ‫‪different climatic regions. Spatial alignment of these regions reveals the‬‬ ‫‪importance of elevation and distance to sea as the major background of‬‬ ‫‪.climate regionalization in Iran‬‬ ‫‪Keywords: Climate regionalization, Factor analysis, Cluster analysis‬‬ ‫ن‬ ‫نواحی اقلیمی ایرا ِ‬ ‫پیشگفتار‬ ‫پهنه بندی اقلیمی یعنی شناسائی پهنه هائی که از آب و هوای یکسانی برخوردارند داستانی دراز‬ ‫دارد که از زبان لیناکره می شنوید: در دو سده گذشته تعیین نواحی اقلیمی عمدتا مرهون چند‬ ‫دانشمند آلمانی بوده است. در سال 7181 آلکساندر فون همبولت نقشه میانگین دمای سالنه جهان‬ ‫راترسیم کرد. ولدیمیر کوپن )0491-6481( این نقشه را اصلح کرد و در سال 4881 نقشه‬ ‫دامنه دمای فصلی جهان را ترسیم کرد که سر انجام پیدایش روش طبقه بندی اقلیمی وی را بدنبال‬ ‫داشت. پس از آن کارلوس لینه در سال 5371 طبقه بندی گیاهی ودر سال 2081 لورک هوارد‬ ‫طبقهر ربندیر رابرهار ررار رارائهر رکردند.ر ر راینر ردور رطبقهر ربندیر رهمانندر رروشر رطبقهر ربندیر راقلیمیر رکوپن‬ ‫پایگانی) سلسله مراتبی ( بودند. در واقع کوپن در سنت پطرزبورگ گیاه شناسی می خواند و‬ ‫برای اخذ دکتری به هایدلبرگ آمد. وی روی اثر دما بر رشد گیاهان به تحقیق پرداخت. به همین‬ ‫دلیل است که در طبقه بندی اول کوپن سطح اول طبقه بندی با پنج آستانه دمائی مشخص می‬
  3. 3. ‫شود. این آستانه ها محصول مطالعاتی بود که او در سال 4881 روی انواع گیاهان انجام داده‬ ‫بود. کوپن بارها در روش خود تجدید نظر کرد بویژه در سالر 8191 رو آخرین بار در سال‬ ‫6391 در سن نود سالگی.‬ ‫ر ر ر ر در سالر 4291 رکوپن به همراه دامادش آلفرد وگنر )0391-0881 ( از آلمان به‬ ‫ِراز اطریش رفت. دانشگاههای آلمان وگنرهواشناس را به علت ارائه نظریه اشتقاق قاره ها از‬ ‫گ‬ ‫خود رانده بودند. در ِرا ز کوپن شواهد زمین شناختی فراوانی در تائید نظریه اشتقاق قاره ها‬ ‫گ‬ ‫پیدا کرد. از این گذشته وی به همراه رادلف گایگر )1891-4981( نظام طبقه بندی اقلیمی تازه‬ ‫ای را درر سالر 6391 رپایه گذاریر کرد که بعد ها گایگر در آن تجدیدر نظرهائیر کرد. گایگر‬ ‫مطالعات خود را بر اقلیم قشر جو مجاور زمین و اثرات ناهمواری و کاربری اراضی بر آن‬ ‫متمرکز کرد و رشته میکرو کلیماتولوژی را پدید آورد.‬ ‫طبقه بندی کوپن بخش بزرگی از استرالیا را بیابانی یا نیمه بیابانی معرفی می کرد و‬ ‫گریفیت تیلور)3691-0881( به سبب جانبداری از این روش که مانع گسترش استرالیا تلقی می‬ ‫شد موقعیت سیاسی بدی پیدا کرد و کتاب جغرافیای او در غرب استرالیا تحریم شد. به همین دلیل‬ ‫وی در سال 8291استرالیا را به قصد کانادا و بعدا آمریکا ترک کرد.‬ ‫ر ر ر ر در ایالت متحده وان تورنت وایت )3691-2981 ( در سالر 1391 ریک روش‬ ‫طبقه بندی پایگانی را بر حسب الگوی سالنه رطوبت خاک معرفی کرد. در این روش بارش به‬ ‫عنوان ورودی و تبخیر به عنوان خروجی معرف موازنه آب و ذخیره رطوبتی خاک بودند ولی‬ ‫عمل ردما به نمایندگی از تبخیر بکار می رفت. بررسی ها نشان داد که در نیوزیلند جز برای‬ ‫عرض های پائین روش تورنت وایت نسبت به روش کوپن تصویر مقبول تری از اقلیم بدست می‬ ‫دهد. ربعد رها یعنیر درر رسالر 8491 ررطوبتر خاک جایگاهر بالتریر ردرر روش طبقه ربندی راقلیمی‬ ‫تورنت وایت پیدا کرد. در همان سال پنمن)4891-9091 ( در انگلستان روشی برای محاسبه‬ ‫تبخیر ارائه داد که بر مبانی فیزیکی استوار بود و به همین دلیل روش تورنت وایت که روشی‬ ‫تجربی بود را از میدان بدر کرد.‬ ‫از این پس روش های ک ّی جای روشهای سنتی طبقه بندی اقلیمی را گرفتند و آرام‬ ‫م‬ ‫آرامر رروشهایر رایستایر رسنتیر رکهر ردرر رآنهار رمعیارر رور رآستانهر رهار ریر رطبقهر ربندیر رازر رپیشر رتعیینر رشده‬
  4. 4. ‫) گمارشی( بود و محصول آنها نقشه های چاپی جای خود را به روشهای پویای ک ّی دادند که که‬ ‫م‬ ‫در آنها معیار و آستانه ها را شرایط مسئله تعیین میکرد ) طبقه بندی کاربردی( یا اساسا اقلیم بر‬ ‫حسب سامانه های همدید)( پدیدآورنده آن یبقه بندی میشد)طبقه بندی زایشی( یا شناسائی نواحی‬ ‫اقلیمی متکی بر تحلیل های چندمتغیره بود)طبقه بندی آماری(.‬ ‫ر در ایران پهنه بندی اقلیمی ثابتی) 8431( و علیجانی)4731( به نقل از حجتی زاده‬ ‫از معدود کوشش هائی است که برای شناسائی نواحی اقلیمی ایران انجام گرفته است.به جز این‬ ‫کوششهار که برای شناسائیر نواحی اقلیمیر ایران انجام پذیرفته دیگرر مطالعاتیر که تاکنون انجام‬ ‫پذیرفته اند بیشتر یک عنصر اقلیمی را روی یک قلمرو محدود بررسی کرده اند. برخی از این‬ ‫تحقیقات در شناسنامه پایان این نوشتار آمده است. تعداد تحقیقاتی که تعداد زیادی عناصر اقلیمی‬ ‫را در قلمرو ملی مطالعه کرده باشند اندک است.‬ ‫داده ها و روش شناسی‬ ‫ر ر ر ردادهر رهایر راقلیمیر رعمدتار ربرر ررویر رنقطهر ریعنیر رایستگاهر رهایر ردیدهر ربانیر راندازهر رگیری‬ ‫میشوند. در حالی که غالبا نیازمند آگاهی های اقلیمی در باره یک پهنه هستیم. طبیعت نقطه ای‬ ‫دیده بانی های اقلیمی سبب میشود هر چند تعداد ایستگاهها را افزایش دهیم باز هم انتساب نتایجی‬ ‫که از تجزیه و تحلیل داده های ایستگاهها بدست میآید به تمامی یک پهنه درست نباشد. بویژه در‬ ‫مواردی که تغییرات مکانی عناصر اقلیمی زیاد است این دشواری بارزتر است. بنابر این نتایج‬ ‫یک تجزیه و تحلیل اقلیمی زمانی قابل تعمیم به پهنه های گسترده خواهد بود که میانیابی به عنوان‬ ‫یک مرحله ضروری برای تبدیل داده های نقطه ای به داده های پهنه ای پذیرفته شده باشد. در‬ ‫این صورت توری با یاخته های مناسب بر روی پهنه مورد مطالعه گسترانیده و مقدار عنصر‬ ‫اقلیمی در گره گاهها برآورد میشود. این برآوردها که تمامی پهنه را میپوشانند از این پس مبنای‬ ‫همه داوری ها درباره اقلیم پهنه قرار میگیرند و از داده های ایستگاه ها به عنوان شاهد برای‬ ‫ارزیابی درجه قطعیت نتایج تحلیل ها استفاده میشود. بر این اساس به نظر میرسد فرایند تجزیه و‬ ‫تحلیل های مکانی میتواند مطابق الگوی نمودار )1( انجام پذیرد.‬ ‫نمودار 1( فرایند تحلیل های مکانی‬ ‫داده های خام‬ ‫کنترل کیفی داده ها‬ ‫شناسائی رفتار مکانی عنصر‬ ‫گزینش روش‬ ‫ایستگاهها‬ ‫اقلیمی‬ ‫میانیابی‬
  5. 5. ‫شناسائی و تفسیر‬ ‫تجزیه ماتریس کواریانس‬ ‫میانیابی‬ ‫الگوها‬ ‫در این نوشتار میانگین سالنهر 72 رعنصر اقلیمی رویر 021 رایستگاه هواشناسی کشور‬ ‫داده های نقطه ای را فراهم آوردند. این ماتریس 72*021 طی یک فرایند میانیابی کریگینگ به‬ ‫ماتریس 72*4418 روی سراسر ایران تبدیل شد. ماتریس اخیر داده های پهنه ای را بدست داد‬ ‫که از آن به عنوان ورودی یک تحلیل عاملی استفاده شد. یک تحلیل عاملی به روش مولفه مبنا و‬ ‫دوران مهپراش)واریمکس( نشان داد که 72 عنصر اقلیمی ایران را با توجه به همبستگی درونی‬ ‫میان آنها میتوان در شش عامل خلصه کرد. به این ترتیب با تجزیه ماتریس کواریانس)همپراش(‬ ‫ماتریسر ر رالگویر رمکانی)ماتریسر رنمراتر رعاملی(ر ربهر رابعادر 6*4418 رو رماتریسر رعناصرر راقلیمی‬ ‫تلفیقی) ماتریس بارهای عاملی ( به ابعادر 6*72 ربدست آمد. مجموعه این دو ماتریس نشان می‬ ‫دهد کدام مجموعه عناصر اقلیمی در کدام بخش های ایران نقش چشمگیرتری در شکل گیری‬ ‫اقلیم بازی میکنند. با این حال تحلیل عاملی بیش از آنکه هدف نهائی تحلیل ها باشد بیشتر ابزاری‬ ‫است برای کاهش حجم داده ها از راه تلفیق عناصر اقلیمی همبسته با یکدیگر. به همین جهت‬ ‫معمول از نتایج تحلیل عاملی به عنوان ورودی تحلیل های بعدی استفاده میشود.‬ ‫ر برای پاسخ به این پرسش که با توجه به عوامل سازنده اقلیم ایران چند ناحیه آب و‬ ‫هوائی در کشور وجود دارد یک نمونه تصادفی هزارتائی ازمقادیر نمرات عاملی برگزیده شد و‬ ‫یک تحلیل خوشه ای تلفیق پایگانی )سلسله مراتبی( بر روی این ماتریسر 6*0001 انجام شد.‬ ‫پس از روشن شدن گروه اقلیمی هر یک از نقاط نمونه تصادفی نتایج بر روی نقشه پیاده شد. با‬ ‫توجه به اصل موضوع جغرافیائی "نزدیکی – همانندی" انتظار داریم نقاطی که در یک گروه‬ ‫اقلیمی جا گرفته اند قلمرو مکانی یکپارچه ای را بپوشانند. تحقق این شرط در واقع میتواند تا‬ ‫اندازه ای ر تائید کننده نتایج تحلیل عاملی وتحلیل خوشه ای باشد. پیاده سازی نقاط نشان داد که‬
  6. 6. ‫نقاط رهمگروه رغالبا درر همسایگیر یکدیگرر رجا گرفتهر راند و بنار برر این مرزر رمیان نواحی راقلیمی‬ ‫ترسیم شد) نقشه 7(.‬ ‫برای روشن ساختن بارزترین ویژگیهای هر یک از این نواحی میانگین نمرات عوامل‬ ‫شش گانه در قلمرو هر ناحیه محاسبه شد) جدول 4(. مقادیر بزرگ مثبت نشاندهنده درجه اهمیت‬ ‫و غلبه یک عامل معین در ناحیه مورد نظر است. با این حال باید توجه داشت که درجه حاکمیت‬ ‫یک عامل در کانون ناحیه بیشینه است و با نزدیک شدن به پیرامون کاهش می یابد.‬ ‫عوامل اقلیمی ایران‬ ‫ر ر ر ر تحلیل عاملیر 72 رعنصر اقلیمی سالنه ایران نشان می دهد که اقلیم ایران عمدتا‬ ‫حاصل عملکرد شش عامل است. این عوامل به ترتیب اهمیت عبارتند از: عامل گرمائی، عامل‬ ‫نم و ابر، عامل بارشی، عامل بادی غباری، عامل تابشی و عامل تندری. ذرجه اهمیت هر یک‬ ‫از این عوامل در شکل گیری نواحی اقلیمی ایران در جدول یک آمده است. مجموعه این شش‬ ‫عامل 98 درصد رفتار اقلیم ایران را توضیح میدهند.بررسی پراش خاص متغیرها نشان میدهد‬ ‫که بیشترین پراش تبیین شده مربوط به دمای شبنم بوده است)جدول 2(. بارهای عاملی متغیرها‬ ‫بیانگر آن است که دمای کمینه، دمای میانگین، پائین ترین دما و دمای بیشینه بیشترین وزن را‬ ‫روی عامل گرمائی داشته اند. عامل دوم ترکیبی از میانگین نم نسبی، نم نسبی بیشینه، نم نسبی‬ ‫کمینه و ابرناکی بوده است)جدول 3(. در عامل سوم روزهای بارانی و مقدار بارش بیشترین بار‬ ‫را داشته اند و عامل چهارم متغیرهای سرعت باد، تعداد روزهای غباری و دید افقی زیر دو‬ ‫کیلومترر ررار رشاملر رمیشود.ر رعاملر رپنجمر رور رششمر ربهر رترتیبر رنمایندهر رتعدادر رساعاتر رآفتابیر رور رتعداد‬ ‫روزهای تندری هستند)جدول 3(.‬ ‫جدول 1( اهمیت نسبی عوامل اقلیمی ایران‬ ‫عامل‬ ‫عامل‬ ‫عامل‬ ‫عامل‬ ‫عامل دوم‬ ‫عامل اول‬ ‫ششم‬ ‫پنجم‬ ‫چهارم‬ ‫سوم‬ ‫259.0‬ ‫979.0‬ ‫337.1‬ ‫125.4‬ ‫025.6‬ ‫مجموعرررررر ررررررمربعات 803.9‬ ‫بارهای عاملی‬ ‫530.0‬ ‫630.0‬ ‫460.0‬ ‫761.0‬ ‫242.0‬ ‫543.0‬ ‫پراش نسبی‬ ‫988.0‬ ‫458.0‬ ‫818.0‬ ‫457.0‬ ‫685.0‬ ‫543.0‬ ‫پراش نسبی تجمعی‬
  7. 7. ‫قلمرو حاکمیت عامل گرمائی سواحل دریای عمان و خلیج فارس است)نقشه 1(. این‬ ‫بدان معناست که بارزترین جلوه اقلیم و ویژگی متمایزکننده اقلیمی در این قلمرو دماست. عامل نم‬ ‫و ابر در سراسر مرزهای شمالی ایران از یکسو و سواحل دریای عمان و خلیج فارس از سوی‬ ‫دیگرر رحاکمیتر ردارد)نقشه 2(.ر ربهر رعبارتر ردیگرر ردرر رنوارر رشمالیر رایرانر ربارزترینر رویژگیر رآبر رو‬ ‫هوائی ابرناکی و رطوبت است.با توجه به اینکه در کمربند ساحلی جنوب عامل تابشی نیز حاکم‬ ‫است)نقشه 5( میتوان نتیجه گرفت که در نوار شمالی ابرناکی و در نوار جنوبی رطوبت غالب تر‬ ‫است. از سوی دیگر چون در تحلیل عاملی عوامل بر حسب بزرگی پراش تبیین شده مرتب شده‬ ‫اند روشن میشود که در نوار جنوبی گرما نقش درجه یک و رطوبت نقش درجه دو دارد. عامل‬ ‫بارشیر درر سواحل خزرر و رشته کوههایر زاگرسر فعالر است)نقشهر 3 ( و عامل بادر و غباردر‬ ‫مرزهای شرقی ایران بویژه در سیستان تعیین کننده ترین تظاهر اقلیم و متمایز کننده شرایط آب و‬ ‫هوای این ناحیه از نواحی پیرامون است)نقشهر 4(. عامل تابشیر در کرانه های عمان و خلیج‬ ‫فارس و بر روی دامنه های شرقی زاگرس غلبه دارد)نقشه 5(. مقایسه عامل تابشی، ابرناکی و‬ ‫بارشی روی زاگرس و کرانه های خزر آشکارکننده این است که هر چند در هر دو قلمرو بارش‬ ‫زیاد است اما در کرانه های خزر ابرناکی نسبت به بارش ویژگی بارزتری است. به بیان دیگر‬ ‫پیدایش ابر در آسمان کرانه های خزر نسبت به زاگرس کمتر بدنبال خود با بارش همراه میشود.‬ ‫بر روی زاگرس اهمیت بارش از تابش بیشتر است و ابرناکی غالب نیست پس روی زاگرس‬ ‫تشکیل ابر معمول با بارش همراه میشود. این تفاوت میتواند ناشی از تفاوت نوع بارش در این‬ ‫دو قلمرو باشد. در هر حال روشن ساختن آن نیازمند بررسیهای سینوپتیک است. عامل تندری‬ ‫دارای دو کانون عمده یکی در گوشه جنوبشرقی و دیگری در گوشه شمالغربی ایران است)نقشه‬ ‫6(.‬ ‫تحلیل خوشه ای‬ ‫رتحلیل خوشه ای بر روی ماتریس نمونه تصادفی عوامل اقلیمی به ابعادر 6*0001‬ ‫نشانر ردادر رکهر ردرر رایرانر رپانزدهر رناحیهر راقلیمیر رقابلر رشناسائیر راست.ر راینر رپانزدهر رناحیهر رتحت‬ ‫تاثیرزیرساخت اقلیم ایران، در شمال و‬
  8. 8. ‫جنوب تحت تاثیر همسایگی با توده های بزرگ آب آرایشی غربی- شرقی و در غرب‬ ‫تحت تاثیر‬ ‫بلندیهایر رزاگرسر رآرایشیر رشمالغربی-جنوبشرقیر ردارند.ر رتفاوتر رچشمگیرر راندازهر رنواحی‬ ‫اقلیمی ایران بیانگر نقش همزمان مکانیسم های کلن سینوپتیک در کنار مکانیسم های محلی در‬ ‫شکل گیری نواحی اقلیمی ایران است.‬ ‫جدول 2( پراش خاص عناصر اقلیمی‬ ‫90‪V‬‬ ‫70‪V‬‬ ‫50‪V‬‬ ‫40‪V‬‬ ‫30‪V‬‬ ‫20‪V‬‬ ‫نشانه‬ ‫عنصر‬ ‫میانگین دما پائینترین دما بالترین‬ ‫بیشینه دما‬ ‫کمینه دما‬ ‫روزهای‬ ‫نام‬ ‫دما‬ ‫یخبندان‬ ‫عنصر‬ ‫4161.0‬ ‫4790.0‬ ‫3400.0‬ ‫8010.0‬ ‫2810.0‬ ‫8810.0‬ ‫پراش‬ ‫خاص‬ ‫61‪V‬‬ ‫51‪V‬‬ ‫41‪V‬‬ ‫31‪V‬‬ ‫21‪V‬‬ ‫11‪V‬‬ ‫نشانه‬ ‫عنصر‬ ‫فشار بخار میانگینر ررنم بیشینهرررر ررررنم کمینهررر رررنم‬ ‫دمای شبنم نسبت‬ ‫نام‬ ‫نسبی‬ ‫نسبی‬ ‫نسبی‬ ‫آب‬ ‫اختلط‬ ‫عنصر‬ ‫8900.0‬ ‫6340.0‬ ‫2300.0‬ ‫9400.0‬ ‫6200.0‬ ‫2000.0‬ ‫پراش‬ ‫خاص‬ ‫32‪V‬‬ ‫22‪V‬‬ ‫12‪V‬‬ ‫02‪V‬‬ ‫81‪V‬‬ ‫71‪V‬‬ ‫نشانه‬ ‫عنصر‬ ‫کل‬ ‫روزهای‬ ‫روزهای‬ ‫روزهای‬ ‫بیشینه‬ ‫بارش‬ ‫نام‬ ‫بارانیر 1=> روزهای‬ ‫بارانی‬ ‫بارانی‬ ‫بارش‬ ‫سالنه‬ ‫عنصر‬ ‫بارانی‬ ‫‪mm‬‬ ‫5=>‪mm‬‬ ‫01=>‬ ‫روزانه‬ ‫‪mm‬‬ ‫‪mm‬‬ ‫1900.0‬ ‫8610.0‬ ‫5700.0‬ ‫0410.0‬ ‫6421.0‬ ‫5410.0‬ ‫پراش‬ ‫خاص‬ ‫14‪V‬‬ ‫33‪V‬‬ ‫82‪V‬‬ ‫62‪V‬‬ ‫52‪V‬‬ ‫42‪V‬‬ ‫نشانه‬
  9. 9. ‫عنصر‬ ‫دیدررر رررافقی‬ ‫سرعتر رباد سرعت‬ ‫روزهای‬ ‫روزهای‬ ‫روزهای‬ ‫نام‬ ‫زیرررر ررردو‬ ‫برداری باد‬ ‫غالب‬ ‫غباری‬ ‫برفی‬ ‫تندری‬ ‫عنصر‬ ‫کیلو متر‬ ‫8252.0‬ ‫2642.0‬ ‫3713.0‬ ‫4111.0‬ ‫6480.0‬ ‫6862.0‬ ‫پراش‬ ‫خاص‬ ‫‪Vc‬‬ ‫84‪V‬‬ ‫24‪V‬‬ ‫نشانه‬ ‫عنصر‬ ‫فشارر رتراز درصد‬ ‫ساعات‬ ‫نام‬ ‫ابرناکی‬ ‫دریا‬ ‫آفتابی‬ ‫عنصر‬ ‫1520.0‬ ‫9504.0‬ ‫0650.0‬ ‫پراش‬ ‫خاص‬ ‫نتیجه گیری‬ ‫اقلیم ایران به ترتیب اهمیت منبعث از گرما، نم و ابر، بارش، بادوغبار، تابش و تندر‬ ‫است. بر پایه این شش عامل پانزده ناحیه اقلیمی در ایران شناسائی میشود که عبارتند از:‬ ‫1( ناحیه کرانه ای جنوبی: عمدتا در سواحل دریای عمان و بخش هائی از سواحل خلیج‬ ‫فارس را در بر میگیرد. بارزترین ویژگی اقلیمی این ناحیه به ترتیب اهمیت گرما،تابش‬ ‫و رطوبت است. بنابر این میتوان آنرا اقلیم گرم، پر آفتاب و رطوبی نامید) جدول 4(.‬ ‫2( ناحیه پسکرانه ای خزری:ر ربخشر رنسبتار رزیادیر رازر رسواحلر رخزرر رازر رآستارار رتار ربندر‬ ‫ترکمن روی دامنه های شمالی البرز را در بر میگیرد. اقلیم این ناحیه بارشی رطوبی‬ ‫است) جدول 4(.‬ ‫3( ناحیه ایران مرکزی:ر رپهناورترینر رناحیهر رآبر رور رهوائیر رایرانر راستر رکهر رنمامیر رایران‬ ‫مرکزی و بخش کوچکی از شمالشرق ایران را میپوشاند. تابش و گرما ویژگی این قلمرو‬ ‫است) جدول 4(.‬ ‫4( ناحیه آذری:ر رکمربندیر رشمالغربی-جنوبشرقیر رکهر ربخشر ربزرگیر رازر رآنر ردرر رقلمرو‬ ‫آذربایجان جا میگیرد و اقلیمی رطوبی تندری دارد) جدول 4(.‬
  10. 10. ‫جدول 3( بارهای عاملی روی عناصر اقلیمی‬ ‫عامل ششم‬ ‫عامل چهارم عامل پنجم‬ ‫عامل سوم‬ ‫عامل دوم‬ ‫عامل اول‬ ‫عنصر‬ ‫اقلیمی‬ ‫2737.0‬ ‫16910.0- 19860.0- 8780.0‬ ‫95659.0- 84491.0‬ ‫روزهای‬ ‫یخبندان‬ ‫49450.0-‬ ‫71440.0‬ ‫94801.0- 78290.0‬ ‫880.0-‬ ‫37379.0‬ ‫کمینه دما‬ ‫60221.0-‬ ‫10970.0‬ ‫93693.0- 92881.0- 45201.0‬ ‫79668.0‬ ‫بیشینه‬ ‫دما‬ ‫75890.0-‬ ‫22060.0‬ ‫90942.0- 81351.0- 26490.0‬ ‫45049.0‬ ‫میانگین‬ ‫دما‬ ‫72930.0-‬ ‫65380.0‬ ‫71970.0- 89840.0- 6110.0-‬ ‫97929.0‬ ‫پائینترین‬ ‫دما‬ ‫65060.0- 55410.0‬ ‫81552.0- 75922.0- 727.0‬ ‫62508.0‬ ‫بالترین‬ ‫دما‬ ‫95400.0-‬ ‫43361.0‬ ‫37160.0‬ ‫52780.0‬ ‫90005.0‬ ‫31248.0‬ ‫دمای‬ ‫شبنم‬ ‫42910.0-‬ ‫15123.0‬ ‫7480.0‬ ‫93950.0‬ ‫47394.0‬ ‫45697.0‬ ‫نسبت‬ ‫اختلط‬ ‫6420.0-‬ ‫38462.0‬ ‫67180.0‬ ‫70650.0‬ ‫72194.0‬ ‫83918.0‬ ‫فشار‬ ‫بخار آب‬ ‫13131.0‬ ‫46630.0- 79660.0‬ ‫18323.0‬ ‫31929.0‬ ‫66070.0‬ ‫میانگین‬
  11. 11. ‫نم نسبی‬ ‫42771.0‬ ‫67030.0- 6621.0‬ ‫81413.0‬ ‫94898.0‬ ‫بیشینه نم 83230.0‬ ‫نسبی‬ ‫34940.0‬ ‫13140.0- 88910.0‬ ‫87623.0‬ ‫15629.0‬ ‫کمینه نم 52511.0‬ ‫نسبی‬ ‫38680.0- 20340.0- 20501.0‬ ‫8619.0‬ ‫35511.0- 36233.0‬ ‫بارش‬ ‫سالنه‬ ‫97430.0-‬ ‫87440.0- 99442.0‬ ‫79186.0‬ ‫91622.0‬ ‫20305.0‬ ‫بیشینه‬ ‫بارش‬ ‫روزانه‬ ‫31470.0- 85610.0- 8411.0‬ ‫98829.0‬ ‫35590.0- 98703.0‬ ‫روزهای‬ ‫بارانی‬ ‫01=>‬ ‫84970.0- 22641.0‬ ‫5780.0-‬ ‫45748.0‬ ‫66262.0- 45704.0‬ ‫روزهای‬ ‫بارانی‬ ‫5=>‬ ‫51611.0- 26171.0- 23771.0‬ ‫1766.0‬ ‫87534.0- 87715.0‬ ‫روزهای‬ ‫بارانی‬ ‫1=>‬ ‫52341.0- 76072.0- 58182.0‬ ‫85534.0‬ ‫91835.0- 56185.0‬ ‫کل‬ ‫روزهای‬ ‫بارانی‬ ‫63040.0- 35850.0- 63727.0‬ ‫87592.0‬ ‫46851.0- 85782.0‬ ‫روزهای‬
  12. 12. ‫تندری‬ ‫18633.0‬ ‫15910.0- 50340.0‬ ‫97571.0‬ ‫41996.0- 46284.0‬ ‫روزهای‬ ‫برفی‬ ‫73360.0‬ ‫92102.0‬ ‫42651.0- 61912.0- 55904.0‬ ‫48966.0‬ ‫روزهای‬ ‫غباری‬ ‫63340.0- 93140.0-‬ ‫34500.0- 53870.0- 31911.0- 16018.0‬ ‫سرعت‬ ‫باد غالب‬ ‫86000.0-‬ ‫84080.0‬ ‫36730.0- 76728.0‬ ‫16210.0‬ ‫29332.0‬ ‫سرعت‬ ‫برداری‬ ‫باد‬ ‫45831.0- 81611.0‬ ‫85922.0‬ ‫95872.0‬ ‫4585.0‬ ‫4110.0‬ ‫دیدافقی‬ ‫زیردوکیلو‬ ‫متر‬ ‫8590.0-‬ ‫41753.0‬ ‫61867.0- 59104.0- 41321.0‬ ‫94871.0‬ ‫ساعات‬ ‫آفتابی‬ ‫29471.0‬ ‫554.0-‬ ‫62100.0‬ ‫30650.0‬ ‫فشار تراز 68624.0- 85244.0‬ ‫دریا‬ ‫22291.0- 96714.0- 55470.0‬ ‫26253.0‬ ‫49446.0‬ ‫2354.0-‬ ‫درصد‬ ‫ابرناکی‬ ‫5( ناحیه خوزی:ر ردشتر رخوزستانر رقلمرور راینر رناحیهر راستر رور راقلیمیر رگرمائی،ر ربارشی،‬ ‫تندری و باد وغباری دارد) جدول 4(.‬
  13. 13. ‫. این ناحیه اقلیمی رطوبی و بادی دارد) جدول‬ ‫6( ناحیه مغانی: شامل دشت مغان و‬ ‫4(.‬ ‫7( ناحیه زاگرس غربی: کمربندیر رشمالغربی-جنوبشرقیر رکهر رازر رکردستانر رآغازر رور ربه‬ ‫پسکرانه های خلیج فارس پایان میپذیرد. چهره غالب اقلیم در این ناحیه بارش و تندر‬ ‫است) جدول 4(.‬ ‫8( ناحیه زاگرس شرقی : این ناحیه در شرق زاگرس به موازات ناحیه زاگرس غربی‬ ‫کشیده شده و از آذربایجان آغاز میشود. اقلیم این ناحیه بارشی،بادی و تابشی است) جدول‬ ‫4(.‬ ‫9( ناحیه کرانه ای خزری: ناحیه کوچکی که از تا کشیده شده ودر دل ناحیه پسکرانه‬ ‫ای خزری جا گرفته است. از اقلیمی بارشی و رطوبی برخوردار است) جدول 4(.‬ ‫01( ناحیه پسکرانه ای جنوبی: کمربندی غربی-شرقی در پسکرانه های خلیج فارس و‬ ‫دریای عمان و در پاره ای نقاط تا کرانه های خلیج فارس هم گسترش دارد. این ناحیه‬ ‫دارای اقلیمی گرمائی، تابشی و بادی غباری است) جدول 4(.‬ ‫11( ناحیه سیستانی بزرگ: ناحیه ای با کشیده گی شمالی – جنوبی در مرزهای شرقی‬ ‫ایران رکهر ازر رجنوب رخراسانر تار رشمالر ربلوچستانر رکشیدهر رشده راست.ر راقلیمر رغالب رآن ربادی‬ ‫غباری است) جدول 4(.‬ ‫21( ناحیه بلوچی : در گوشه جنوبشرقیر در بلوچستان گسترش یافته وازاقلیمیر تندری‬ ‫برخوردار است.‬ ‫31( ناحیه ماکوئی: در گوشه شمالغرب ایران ناحیه کوچکی جا گرفته است که اقلیمی‬ ‫تندری و رطوبی دارد) جدول 4(.‬ ‫41( ناحیه سیستانی کوچک : ناحیه ای کوچک در دل ناحیه سیستانی بزرگ با همان‬ ‫شرایط آب و هوائی اما قویتر یعنی چهره ای کامل بادی و غباری) جدول 4(.‬ ‫51( ناحیه زاگرس بلند: ناحیه ای کوچک که دربرگیرنده زاگرس مرتفع است و اقلیمی‬ ‫بارشی و تابشی دارد) جدول 4(.‬
  14. 14. ‫جدول 4( میانگین بارهای عاملی روی پانزده ناحیه اقلیمی ایران‬ ‫عامل‬ ‫عامل‬ ‫عامل‬ ‫عامل ر ررنم عامل‬ ‫عامل‬ ‫نام ناحیه‬ ‫شماره‬ ‫تندری‬ ‫تابشی‬ ‫بادی‬ ‫بارشی‬ ‫و ابر‬ ‫گرمائی‬ ‫ناحیه‬ ‫غباری‬ ‫75.0-‬ ‫69.1‬ ‫62.0‬ ‫86.0-‬ ‫27.1‬ ‫21.2‬ ‫کرانه ای جنوبی‬ ‫1‬ ‫59.0-‬ ‫48.1-‬ ‫11.1-‬ ‫33.2‬ ‫60.2‬ ‫64.0‬ ‫پسکرانه ای خزری‬ ‫2‬ ‫75.0-‬ ‫22.0-‬ ‫24.0-‬ ‫25.0-‬ ‫64.0-‬ ‫42.0-‬ ‫ایران مرکزی‬ ‫3‬ ‫77.0‬ ‫02.0-‬ ‫00.0‬ ‫53.0-‬ ‫39.0‬ ‫48.0-‬ ‫آذری‬ ‫4‬ ‫94.0‬ ‫93.1-‬ ‫54.0‬ ‫25.0‬ ‫83.0-‬ ‫36.1‬ ‫خوزی‬ ‫5‬ ‫64.0-‬ ‫53.0-‬ ‫18.0‬ ‫89.0-‬ ‫09.2‬ ‫34.1-‬ ‫مغانی‬ ‫6‬ ‫48.0‬ ‫00.0‬ ‫04.0-‬ ‫96.1‬ ‫65.0-‬ ‫41.0‬ ‫زاگرس غربی‬ ‫7‬ ‫42.0-‬ ‫97.0‬ ‫08.0‬ ‫11.1‬ ‫02.0‬ ‫84.1-‬ ‫زاگرس شرقی‬ ‫8‬ ‫38.2-‬ ‫37.2-‬ ‫68.0-‬ ‫46.5‬ ‫02.2‬ ‫79.0‬ ‫کرانه ای خزری‬ ‫9‬ ‫21.0‬ ‫09.0‬ ‫02.0‬ ‫00.0‬ ‫50.0‬ ‫53.1‬ ‫پسکرانه ای جنوب‬ ‫01‬ ‫84.0-‬ ‫69.0-‬ ‫64.2‬ ‫82.0-‬ ‫25.0-‬ ‫91.0-‬ ‫سیستانی بزرگ‬ ‫11‬ ‫31.2‬ ‫62.0-‬ ‫19.0‬ ‫03.0-‬ ‫74.1-‬ ‫86.0‬ ‫بلوچی‬ ‫21‬ ‫45.3‬ ‫00.0‬ ‫61.1-‬ ‫46.0-‬ ‫62.1‬ ‫31.1-‬ ‫ماکوئی‬ ‫31‬ ‫63.0-‬ ‫76.0-‬ ‫96.5‬ ‫94.0-‬ ‫91.0-‬ ‫81.0‬ ‫سیستانی کوچک‬ ‫41‬ ‫46.0‬ ‫83.2‬ ‫23.0‬ ‫00.4‬ ‫20.1-‬ ‫44.1-‬ ‫زاگرس بلند‬ ‫51‬ ‫نقشه 2( پراکندگی مکانی عامل نم و ابر) عامل‬ ‫دوم(‬ ‫‪0Km‬‬ ‫‪250K m‬‬ ‫‪500Km‬‬
  15. 15. ‫نقشه 4( پراکندگی مکانی عامل بادوغبار)عامل‬ ‫نقشه 1( پراکندگی مکانی عامل گرمائی ) عامل‬ ‫چهارم(‬ ‫اول(‬ ‫‪0K m‬‬ ‫‪250K m‬‬ ‫‪500K m‬‬ ‫‪0Km‬‬ ‫‪250K m‬‬ ‫‪500Km‬‬ ‫نقشه 3 ( پراکندگی مکانی عامل بارشی) عامل‬ ‫سوم(‬ ‫نقشه 6 ( پراکندگی مکانی عامل تندری) عامل‬ ‫ششم(‬ ‫‪0Km‬‬ ‫‪250K m‬‬ ‫‪500Km‬‬ ‫‪0K m‬‬ ‫‪250K m‬‬ ‫‪500K m‬‬
  16. 16. ‫نقشه 5( پراکندگی مکانی عامل تابشی) عامل‬ ‫پنجم(‬ ‫‪0K m‬‬ ‫‪250K m‬‬ ‫‪500K m‬‬ ‫نقشه ٧ ( نواحی اقلیمی ایران‬
  17. 17. 13 6 9 4 4 2 3 8 3 7 15 11 14 5 1 10 1 12 1 0Km 250K m 500K m
  18. 18. ‫شناسنامه برخی منابع اقلیم ایران‬ ‫1( آل احمرد، سرید مهرداد )4731(، »بررسري سرینوپتیكي امواج ناشري از توفان هاي خزر« ، پایان نامره‬ ‫كارشناسي ارشد ، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫2( ابراهیمري فرر، محمرد )0631(،ر »بررسري سریستمهاي كرم فشار و روابرط آن برا ورتكرس قطربي و تعییرن‬ ‫الگویري جهرت پیرش بینري بارندگري دوره اي بر روي ایران در فصرل زمسرتان «،ر پایان نامره كارشناسري‬ ‫ارشد هواشناسي، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫3( اختري، شاهرخ )8531(، »بررسرري یررك حالت خاص از بسررط و توسررعه فشار كررم فوق اسررتوایي و‬ ‫حركت آن روي ایران «، پایان نامه كارشناسي ارشد، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫4( امیني، محمد تقي )4731(، » بررسي سیستمهاي موثر در آب و هواي شمال غرب كشور با استفاده‬ ‫از پارامترهاي فیزیكي «، پایان نامه كارشناسي ارشد، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫5( ایزد نگهدار، زهرا)0731(، »بررسري سرینوپتیكي بعضري از سریستمهاي مدیترانره اي خاص و اثرات‬ ‫آن بر روي ایران«، پایان نامه كارشناسي ارشد، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫6( باقري، سررعید )4631( ،»بررسرري سررینوپتیكي سرریستمهاي سرریل زا در شمال ایران «، ر پایان نامرره‬ ‫كارشناسي ارشد، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران .‬ ‫7( براتري، غلمرضرا ، )8731(، »روابرط سریستمي پرفشارهاي جنرب حاره و یخبندانهاي بهاره ایران«،‬ ‫فصلنامه تحقیقات جغرافیائی، شماره 55-45، صص 051-231‬ ‫8( بیاترري خطیرربي، مریررم )4731(، »تحلیررل سررینوپتیكي بارشهاي شمال غرب كشور«،رر پایان نامرره‬ ‫كارشناسي ارشد، دانشگاه تبریز‬ ‫9( پرونده، حسرین )0731(، »اثرر مونسرون جنوب غربري بر روي ایران«، پایان نامره كارشناسري ارشرد،‬ ‫موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫01( تقري زاده، حربیب )5631(، »بررسري سریل 56 از نظرر هواشناسري«، مجله رشرد آموزش زمیررن‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫شناسي ، سال دوم شماره 6، صص 75-15‬ ‫11( تقري زاده، حربیب )6631(، »تحلیلي بر بارندگري مردادماهسرال 6631«،ر مجله رشرد آموزش زمیرن‬ ‫شناسي، سال سوم، پاییز 66، صص 83-62‬
  19. 19. ‫21( ثابتی، حبیب ا... )8431(، »اقالیم حیاتی ایران«، انتشارات دانشگاه تهران‬ ‫31( جعفر پور، ابراهیم )6531(، »پژوهش هاي اقلیمي در غرب ایران«، انتشارات موسسه جغرافیایي‬ ‫دانشگاه تهران، شماره 51‬ ‫41( جعفر پور، ابراهیم )1631(، »اقلیم اردستان«، انتشارات موسسه جغرافیایي دانشگاه تهران، شماره‬ ‫81‬ ‫51( جعفرر پور، ابراهیرم )6631(، »مطالعره اقلیمري خشكري و خشكسرالي هرا در سریستان و بلوچسرتان«،‬ ‫انتشارات موسسه جغرافیایي دانشگاه تهران‬ ‫61( جعفررر پور، ابراهیررم )7631(، »درجرره بري بودن در ایران«، نشریرره پژوهررش هاي جغرافیایرري،‬ ‫شماره 32، سال بیستم، صفحه 84 تا 18‬ ‫71( جوانبخرش، حسرنعلي )4731(، »بررسري سرینوپتیكي اقلیمرري سریل در شهرسررتان لر«، پایان نامرره‬ ‫ر‬ ‫ر ر‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫كارشناسي ارشد، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫81( حقیقررت كاشانرري، خسرررو)0731(، » فركانررس توفان تندري در ایران «، پایان نامرره كارشناسرري‬ ‫ارشد، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫91( جهانبخش، سعید )0731 (، »محاسبه رطوبت خاك با استفاده از روش فوكواوكا براي ایستگاههاي‬ ‫سینوپتیك ایران«، مقاله ارائه شده به هفتمین كنگره جغرافیدانان ایران ، دانشگاه تهران‬ ‫02( جهانبخش، سعید ؛ كرمي، فریبا )8731(، »تحلیل سینوپتیك تاثیرذ پرفشار سیبري بر بارش سواحل‬ ‫جنوبي دریاي خزر«، فصلنامه تحقیقات جغرافیائی، شماره 55-45، صص 231-701‬ ‫12( حجازي زاده، زهرا )2731(، »بررسري نوسرانات فشار زیاد جنرب حاره در تغییرر فصرل ایران«،‬ ‫پایان نامه دكتري، دانشگاه تربیت مدرس‬ ‫22( خالقي زاده، حسن )6531(، »مطالعه حات خاصي از حركت عمودي در یك فشار كم فوق استوایي‬ ‫در نزدیك ایران«، پایان نامه كارشناسي ارشد، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫32(ر رخوشر راخلق، فرامرز)7731(، »تحقیرق در خشكسرالیهاي فراگیرر ایران برا اسرتفاده از تحلیرل هاي‬ ‫سینوپتیكي«، پایان نامه دكتري، دانشگاه تبریز، دانشكده علوم انساني و اجتماعي، گروه جغرافیاي طبیعي‬
  20. 20. ‫42( خوشحال دسررررتجردي، جواد ) 6731(، »تحلیررررل و اراوه مدلهاي سررررینوپتیك كلیماتولوژي براي‬ ‫بارشهاي بیررش از 001 میلي متررر در سررواحل جنوبرري دریاي خزر«، پایان نامرره دكتري، دانشگاه تربیررت‬ ‫مدرس‬ ‫52( خلیلي، علي )8731(، »تحلیرل سره بعدي درجره روزهاي گرمایرش و سررمایش در گسرتره ایران«،‬ ‫فصلنامه تحقیقات جغرافیائی، شماره 55-45، صص 91-7‬ ‫62( دیرن پژوه، یعقوب )2731(، »بررسري و پیرش بینري خشكسرالي برا توجره بره توزیرع بارشهاي ماهانره‬ ‫آذربایجان«، پایان نامه كارشناسي ارشد، آبیاري و زهكشي، دانشگاه تبریز‬ ‫72( سرربزي پرور، علي اكرربر )0731(، »بررسرري سررینوپتیكي سرریستمهاي سرریل زا در‬ ‫جنوب غربي ایران«، پایان نامه كارشناسي ارشد، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫82( سریاهپوشي، محمرد تقري )2531(، »پیرامون آب و هواي باسرتاني فلت ایران«، انتشارت ابرن سرینا،‬ ‫تهران‬ ‫92( عبدالحسیني، محمدعلي )8531( ، »مسیر و تاثیر مراكز كم فشار روي ایران در فصل زمستان «،‬ ‫پایان نامه كارشناسي ارشد، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫03( عزیزي، قاسررم )5731(، »بلوكینررگ و اثرات آن بر بارشهاي ایران«، پایان نامرره دكتري، دانشگاه‬ ‫تربیت مدرس‬ ‫13( علیجانري، بهلول)6631(، »رابطره پراكندگري مكانري مسریرهاي سریكلوني خاورمیانره برا سریستمهاي‬ ‫هواي سطح بال«، فصلنامه تحقیقات جغرافیایي، شماره 4، صص 441-521‬ ‫23( علیجاني، بهلول)7631(، »چگونگي تشكیل فرابار سیبري و اثر آن بر اقلیم شرق ایران«، فصلنامه‬ ‫تحقیقات جغرافیایي، شماره 11‬ ‫33( علیجانرري، بهلول )9631(، »چگونگرري تشكیررل فرابار سرریبري و اثررر آن بر اقلیررم شرق ایران«،‬ ‫فصلنامه تحقیقات جغرافیایي، سال پنجم شماره 71‬ ‫43( علیجاني، بهلول )2731(، »مكانیزمهاي صعود بارندگي هاي ایران«، مجله دانشكده ادبیات و علوم‬ ‫انساني، دوره جدید سال اول، شماره اول، تابستان 2731، صص 001-85‬ ‫53( علیجاني، بهلول )4731(، »آب و هواي ایران«، انتشارات دانشگاه پیام نور، تهران‬
  21. 21. ‫63( غیور، حسرنعلي؛ مسرعودیان، سرید ابوالفضرل )6731(، »بررسري مكانري رابطره بارش برا ارتفاع در‬ ‫ایران«، فصلنامه تحقیقات جغرافیایي، شماره 14‬ ‫73( غیور، حسرنعلي؛ر مسرعودیان، سرید ابوالفضرل )6731(، »روابرط بزرگري گسرتره- فراوانري خشكسرالي‬ ‫هاي ایران زمین«، فصلنامه تحقیقات جغرافیایي، شماره 54‬ ‫83( غیور، حسرنعلي؛ مسرعودیان، سرید ابوالفضرل )8731(، »بررسري مكانري شاخرص یكنواختري توزیرع‬ ‫زماني بارش در ایرانزمین«، فصلنامه تحقیقات جغرافیائی، شماره 55-45، صص 92-91‬ ‫93( فتاح نجفرري، مصررطفي)9531(، »مطالعرره سررینوپتیكي بارندگرري در ایران«،ر رپایانر رنامهر رکارشناسی‬ ‫ارشد، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران‬ ‫04( فرئي، فروغ )8531 (، »كلیماتولوژي سرررینوپتیكي آذربایجان«، پایان نامررره كارشناسررري ارشرررد‬ ‫هواشناسي، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران، تهران‬ ‫14( فرج زاده اصرل، منوچهر)4731(، »تحلیرل و پیرش بینري خشكسرالي در ایران«، پایان نامره دكتري‬ ‫دانشگاه تربیت مدرس‬ ‫24( فرج زاده، منوچهرر؛ر علي اصرغر موحرد دانرش؛ هوشنرگ قائمري )4731(، »خشكسرالي در ایران«،‬ ‫مجله دانش كشاورزي، دانشكده كشاورزي دانشگاه تبریز، شماره 2-1، جلد 5‬ ‫34( فرجري، اسرماعیل )0631(، »بررسري سریستمهاي كرم فشار بارانزا روي ایران و ارائه الگویرري از‬ ‫ر‬ ‫ر ر‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫موقعیرت و چگونگري حركرت آنهرا«، پایان نامره كارشناسري ارشرد هواشناسري، سرازمان هواشناسري كشور،‬ ‫تهران‬ ‫44( فرهنگ، احمد؛ زرین قدلي نیا)9531(، »نظري اجمالي بر اقلیم ایران«، نیوار‬ ‫54( فریفته، جمشید )6631(، »سیستمهاي طبقه بندي اقلیمي با تاكید بر مطالعه موردي در مناطق نیمه‬ ‫خشك و خشك ایران«، نشریه بیابان، شماره 02، مركز تحقیقات مناطق كویري و بیاباني ایران‬ ‫64( قائمي، هوشنگ )9431(، »بادهاي شدید سطوح فوقاني در منطقه خاورمیانه«، نیوار‬ ‫74( قائمرري، هوشنررگ؛ فرهنررگ احدي؛ علي محررب الحجرره )4731(، »بررسرري ناهنجاري دمایرري در‬ ‫اردیبهشت 1731«، نیوار شماره 72‬
  22. 22. ‫84( كاویانرري، محمررد رضررا )7631(، »تحلیررل آماري از رژیررم بارندگرري ایران«، مجله رشررد آموزش‬ ‫جغرافیا، سال سوم شماره 31، صص 21-4‬ ‫94( كمالي، غلمعلي)8631(، »بررسرري عوامررل مختلف آب و هوایرري در رابطرره بررا خشكسررالي بهار‬ ‫8631 در خراسان«، نیواردوره جدید، شماره نهم، صص 33-92‬ ‫05( كمالي، غلمعلي )8631(، »بررسي آماري نفوذ هواي سرد قطبي و خسارات وارده به محصولت‬ ‫كشاورزي شمال خراسان ، در دهه دوم اردي بهشت ماه«، نیوار‬ ‫15( گنجري، محمرد حسرن )6231(،ر »خشكسرالي در قاینات«، نشریره یادگار، جلد 5، شماره 3 ، صص‬ ‫15-13‬ ‫25( گنجري، محمرد حسرن )4331(، »تقسیمات اقلیمري ایران« نشریه دانشكده ادبیات دانشگاه تهران، سال‬ ‫سوم شماره 1‬ ‫35( گنجري، محمرد حسرن )3531(، »میزان باران و منابرع اب ایران«، 23 مقاله جغرافیایري، انتشارات‬ ‫موسسه جغرافیایي و كارتوگرافي سحاب، صص 672-852‬ ‫45( لشكري، حسن )5731(، »الگوي سینوپتیكي بارشهاي شدید جنوب غرب ایران«، پایان نامه دكتري‬ ‫دانشگاه تربیت مدرس‬ ‫55( مالكري، عبدالكریم )5731(، »مدل سازي خشكسرالي در غرب كشور«، پایان نامه كارشناسي ارشد‬ ‫هواشناسي، سازمان هواشناسي كشور، تهران‬ ‫65( مددي پور، آزاده )3731(، »ناهنجاري اقلیمرري و پدیدهر رانسو«،ر رر پایان نامرره كارشناسرري ارشررد‬ ‫هواشناسي،‬ ‫دانشگاه آزاد اسلمي واحد شمال تهران‬ ‫75( مجرد قره باغ، فیروز)7731(، »تحلیل و پیش بیني یخچینه اي در آذربایجان«، پلیان نامه دكتري،‬ ‫دانشگاه تربیت مدرس‬ ‫85( مرادي نور، محمد )5731 (، »مطالعرره و بررسرري خشكسررالي در ایران«،ر پایان نامرره كارشناسرري‬ ‫ارشد هواشناسي، موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران .‬ ‫95( موحرد دانرش، علي اصرغر )1731(، »روشهاي اسرتفاده از آب ابران در تولیدات گیاهري در بررسري‬ ‫كشت مودیم در بوشهر«، انتشارات دانشگاه تبریز‬
  23. 23. ‫06( موحد دانش، علي اصغر )3731(، »هیدرولوژي آبهاي سطحي ایران«، انتشارات سمت‬ ‫16( مهدوي،رر مسررعود)6631(،رر »بررسرري آثار آب و هواي كناره هاي دشررت كویررر: مطالعرره موردي‬ ‫كاشان«، نشریه بیابان، شماره 81، مركز تحقیقات مناطق كویري و بیاباني ایران‬ ‫26( هاشمرري، فریدون )7431(، »تجزیرره و تحلیررل اسررتاتیكي از بارندگرري سررالیانه، ماهانرره و روزانرره‬ ‫تهران«، سازمان هواشناسي‬ ‫36( نصریري، بهروز؛ قائمري، هوشنرگ )8731(، »تحلیرل الگوي سینوپتیكي و دینامیكي بارشهاي كرخره‬ ‫و دز«، فصلنامه تحقیقات جغرافیائی، شماره 55-45، صص 681-771‬

×