Studentbook2009

44,358 views

Published on

Studentbook2009

Published in: Education, Technology
  • Be the first to comment

Studentbook2009

  1. 1. ÈÄÑÊ, ÌѯҺâä ýëñýã÷èä, îþóòàí, ýöýã ýõ÷¿¿ä, áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí ñóäëàà÷, îþóòàí, çàëóó÷óóäûí áàéãóóëëàãóóäàä çîðèóëàâ ÖÀÕÈÌ ÍÎÌ STUDENT BOOK
  2. 2. OÞÓÒÀÍ 2009 ÈÄÑÊ, ÌѯҺâä ýëñýã÷èä, îþóòàí, ýöýã ýõ÷¿¿ä, áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí ñóäëàà÷, îþóòàí, çàëóó÷óóäûí áàéãóóëëàãóóäàä çîðèóëàâ Öàõèì íîì ÈÂÝÝÍ ÒÝÒÃÝÃ× ÎÍ-ËÀÉÍ Ò¯ÃÝÝÃ× Óëààíáààòàð õîò 2009
  3. 3. ÌÎÍÃÎËÛÍ ÎÞÓÒÍÛ ÕÎËÁÎÎ UNION OF MONGOLIAN STUDENTS DDC 378*025 Á-34 OÞÓÒÀÍ 2009 III äóãààð õýâëýë Ýðõëýí õýâë¿¿ëýã÷: Õ.Áàòñàéõàí Ìîíãîëûí îþóòíû õîëáîîíû äýä åðºíõèéëºã÷ ͯÁ-ûí Çàëóó÷óóäûí çºâëºõ õîðîîíû çîõèöóóëàã÷ Òåêñò ðåäàêòîð: Á.̺íãºíõºëºã Õýë áè÷ãèéí óõààíû äîêòîð (Ph.D) À.Ñàíæìÿòàâ Îòãîíòýíãýð õºãæèë ñàíãèéí òýðã¿¿í Ýìõýòãýëä îðîëöñîí: Í.Òýãøæàðãàë, Á.Ñàéíáàÿð, Ï.Áàÿñãàëàí, Í.Áÿìáàãýðýë, Ä.Áàòáàÿð Ï.Áîëîðìàà, Ñ.Àëòàíöýöýã, Õ.Áàòáèëýã, Á.Ýðäýíýáàò, Æ.Æàìáàëäàãâà Î.Íàíäèí-Ýðäýíý, Á.Ýíõáààòàð, ×.Íàíäèí-Ýðäýíý, Á.Íýðã¿é, Ã.Óóãàíáàÿð Õýâëýëèéí ýõ: Î.Îòãîíáÿìáà, Ã.̺íõ-Îä, Ý.Áààòàðöîãò Õýâëýëèéí õóóäàñ: 40.5 õóóäàñ Õýâëýñýí òîî: 2000 øèðõýã “BCI” Õýâëýëèéí êîìïàíè Óòàñ: 319032 ISBN: 978-99929-950-3-3
  4. 4. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÒªÐÈÉÍ ÄÓÓËÀË Äàðõàí ìàíàé òóñãààð óëñ Äàÿàð ìîíãîëûí àðèóí ãîëîìò Äàëàé èõ äýýäñèéí ãýãýýí ¿éëñ Äàíäàà ýíõæèæ, ¿¿ðä ìºíõºæíº Õàìàã äýëõèéí øóäàðãà óëñòàé Õàìòðàí íýãäñýí ýâýý áýõæ¿¿ëæ Õàòàí çîðèã, á¿õèé ë ÷àäëààðàà Õàéðòàé ìîíãîë îðíîî ìàíäóóëúÿ ªíäºð òºðèéí ìèíü ñ¿ëä èâýýæ ªðãºí ò¿ìíèé ìèíü çàÿà ò¿øèæ ¯íäýñ ÿçãóóð, õýë ñî¸ëîî ¯ðèéí ¿ðäýý ºâëºí áàäðààÿ Ýðýëõýã ìîíãîëûí çîëòîé àðäóóä Ýðõ ÷ºëºº, æàðãàëûã ýäëýâ Æàðãàëûí ò¿ëõ¿¿ð, õºãæëèéí òóëãóóð Æàâõëàíò ìàíàé îðîí ìàíäòóãàé ÌÎÍÃÎËÛÍ ÎÞÓÒÍÛ ÒÀÍÃÀÐÀà Ìîíãîë óëñûí ºíºº èðýýä¿éí ýçýí áîëñîí ÎÞÓÒÀÍ – ÁÈ ýðäýì ìýäëýãò øàìäàí ñóðàëöàæ, áîëîâñðîëòîé, àâüÿàñ ÷àäâàðòàé, ¸ñ ñóðòàõóóíòàé, ¿íýí÷ øóäàðãà, õ¿íëýã ýíýðýíã¿é, ýõ îðîí÷ áèå õ¿í áîëîí òºëºâøèæ, ìýäëýã ÷àäâàðàà ýõ îðíûõîî õºãæèë äýâøèëä õàðàìã¿é çîðèóëàõàà ýðäýìòýí áàãø, ãýð á¿ë, íàéç íºõºä, àðä ò¿ìýíäýý àíäãàéëàí òàíãàðàãëúÿ.
  5. 5. ÒÀËÀÐÕÀË “Îþóòàí 2009” ýìõýòãýë íîìûã á¿òýýõýä õàìòðàí àæèëëàñàí äàðààõ áàéãóóëëàãà, õóâü õ¿ì¿¿ñò øèìòýí óíøèã÷ îþóòíóóäûíõàà õàìòààð òàëàðõàëàà èëýðõèéëæ áàéãààã õ¿ëýýí àâíà óó. Áèä á¿õíèé áîëîâñðîëûí òºëººõ õàìòûí àæèëëàãàà Ìîíãîëûí îëîí ìÿíãàí çàëóóñûí õ¿ñýë äýìæëýãèéã õ¿ëýýæ Ìîíãîë îðíû õºãæèë äýâøèëä èõýýõýí õóâü íýìýð îðóóëíà ãýäýãò èòãýë ä¿¿ðýí áàéíà. ÁÑØÓßàì պ人 àæ àæóéí èõ ñóðãóóëü Ãîëîìò áàíê Òýíãýð äýýä ñóðãóóëü Õ¿íèé àþóëã¿é áàéäëûí ñóäàëãààíû òºâ Õóäàëäàà ¿éëäâýðëýëèéí äýýä ñóðãóóëü Ìîíãîëûí îþóòíû õîëáîî Çîõèîìæ äýýä ñóðãóóëü Àðä÷èëàëûí áîëîâñðîë òºâ Ðàäèî òåëåâèçèéí äýýä ñóðãóóëü ͯÁ-ûí Õ¿í Àìûí Ñàí ͯÁ-ûí Çàëóó÷óóäûí çºâëºõ õîðîî Ñî¸ëûí äýýä ñóðãóóëü Ìîíãîëûí ¿íäýñíèé íîìûí ñàí Ñýð¿¿ëýã äýýä ñóðãóóëü Ìîíãîëûí ìýòãýëöýýíèé íýãäñýí íèéãýìëýã Ñèòè äýýä ñóðãóóëü Ìîíãîëûí ñóðàã÷äûí õîëáîî Èõ çàñàã èõ ñóðãóóëü Ìîíãîëûí ëåêòîð òºâ Øèõèõóòóã äýýä ñóðãóóëü Ìàíëàéëàõ óðëàã òºâ Ìîíîñ äýýä ñóðãóóëü Êîìïüþòåð òàéìñ ñýòã¿¿ë Øèíý èðãýíøèë äýýä ñóðãóóëü ÌÓÇÍ-èéí Çàëóó÷óóäûí óëààí çàãàëìàé Óëààíáààòàð ýðäýì îþó äýýä ñóðãóóëü Íàöàãäîðæèéí íýðýìæèò Õîòûí òºâ íîìûí ñàí Ìîíãîë îëîí óëñûí äýýä ñóðãóóëü Gogo.mn ¯íäýñíèé ïîðòàë ñàéò Îòãîíòýíãýð õºãæèë ñàí Áèëèã äýýä ñóðãóóëü Äý÷èíðàâæàéëèí õèéä À÷ àíàãààõ óõààíû äýýä ñóðãóóëü Çàâõàí àéìãèéí çàëóó÷óóä îþóòíû Ñîä õèéìîðü äýýä ñóðãóóëü õºãæëèéí òºâ ×èíãèñ õààí äýýä ñóðãóóëü BCI õýâëýëèéí êîìïàíè Áàðèëãûí êîëëåæ Àðòñîôò õýâëýëèéí êîìïàíè Áàðèëãûí òåõíîëîãèéí êîëëåæ Îþóíëàã ¿éëñ ÒÁÁ “Îþóòàí 2008”, “Îþóòàí 2009” ýìõýòãýë íîì íü Ìîíãîë óëñûí îþóíû ºì÷èéí ãàçðààñ çîõèîã÷èéí ýðõèéí óëñûí á¿ðòãýëèéí 3377 äóãààðûã àâñàí áîëíî. Òóñ íîìîíä îðñîí ìýäýý, ìàòåðèàëûã àøèãëàõäàà Ìîíãîëûí Îþóòíû Õîëáîî áîëîí òóñ á¿òýýëèéã íîìîíä îðóóëñàí çîõèîã÷èéí íýðèéã çààâàë äóðüäàõ áóþó çºâøººðºë àâíà. Copyright © 2009
  6. 6. ÌÝÍÄ×ÈËÃÝÝ Ýðõýì õ¿íäýò îþóòàí, çàëóó÷óóä, ýëñýã÷èä, íàéç íàðàà Ñàéí á¿õíèé õ¿ñëýýð æèã¿¿ðýý äýëãýí áàéãàà áîëîí îþóòíû ýðõèéí çºð÷èë çýðýã íü áîëîâñðîëûí Ìîíãîëûí õèéìîðü çîëáîîòîé ìÿíãà ìÿíãàí ñàëáàðûí õºãæèëä ñààä áîëñîîð áàéíà. îþóòàí, çàëóóñûíõàà àìðûã àéëòãàæ õàëóóí Èéìýýñ äýýä áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí õºãæèë, äîòíîîð ãàð áàðèí ìýíä÷èëüå. Èõ Ìîíãîëûí îþóòàí ñóðãàõ, ÷àäâàðëàã áîëîâñîí õ¿÷èí áýëòãýõ õºãæëèéí ò¿ëõ¿¿ð Òà á¿ãäèéí ãàðò áàéíà ãýæ áè àæèë íü çºâõºí ñóðãóóëèóäûí-ñóðàëöàã÷äûí “Îþóòàí 2008” íîìûí ýõýíä ºã¿¿ëæ áàéñàí áîë äàíãààð õàðèóöàõ àñóóäàë áèø áºãººä Ìîíãîë õàðèí “Ýõ îðíîî ººð÷ëºõ, õºãæ¿¿ëýõ, äýëõèéí óëñûí òºð, áàéãóóëëàãà, àæ àõóéí íýãæ, íèéò èðãýí áîëîõ òèéì õ¿÷ àâüÿàñ Ìîíãîë çàëóóñò èðãýä, ýöýã, ýõ÷¿¿ä áîëîí ñóðàëöàã÷äûí áàéíà” ãýæ Îþóòàí-2009 íîìíûõîî øèãòãýý ýðõèéã õàìãààëàã÷ îþóòíû ººðèéí óäèðäëàãûí áîëãîí ¿ãýý ýõýëüå. áàéãóóëëàãûí èäýâõòýé îðîëöîî, íºëººë뺺ñ øóóä Áèäíèé àõìàä ¿å, ààâ, ýýæ á¿ãä ë õîé÷ ¿å, øàëòãààëíà ãýäãèéã áèä á¿ðýí óõàìñàðëàæ áàéãàà. èðýýä¿é áîëñîí îþóòàí, çàëóó÷óóäûíõàà ìýäëýã Ìîíãîëûí îþóòíû õîëáîî ýíý öàã ¿åä îþóòàí áîëîâñðîëûã äýýøë¿¿ëýõ, õ¿ññýí ìýðãýæëýýð íü çàëóó÷óóääàà õàìãèéí îéð áàéæ òýäíèéã ñóðàëöóóëàõ, äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ, òºðèéí áîäëîãûí õºãæèõºä äýìæëýã òóñëàëöààãàà áàéíãà ¿ç¿¿ëæ ¿íäñýí ÷èãëýë áîëãîõ ÿâäëûã íýí òýðã¿¿íèéõýý èðñýí áºãººä ýíý óäàà Øèëäýã îþóòíû øèðýýíèé çîðèëò áîëãîí äýâø¿¿ëæ, ºðõ á¿ð, îþóòàí á¿ð íîì áîëîõ “Îþóòàí 2009” öàõèì íîì áîëîí äîð á¿ðíýý õè÷ýýí ç¿òãýñýýð èðñýí. õýâëýìýëýýð òà á¿ãäèéí ãàðò õ¿ðãýæ áàéíà. ¯¿íèé ¿ð ä¿íä çàëóó îðîí ãýãäýõ Ìîíãîë óëñ Òóñ öóâðàë íü îþóòàí õ¿í ººðºº õºãæèõ äýýä áîëîâñðîë ýçýìøèõýýð ñóðàëöàã÷äûíõàà áîëîìæèéã íýýæ îëîõ, øèíý ç¿éëñèéã ñóðàëöàõ òîî, ò¿¿íèéã òºãñºã÷äèéí ýçëýõ õóâü õýìæýý õýðýãöýý òýäýíä òóëæ èðñýíèéã îéëãóóëàí ìýäýýëýõ Ìîíãîëûí èðãýäèéí íýëýýäã¿é õóâèéã ýçëýõ õ¿ñýëòýé þì. Òóñ íîìûã òà á¿õýíä õ¿ðãýõýä òàë áîëñîí, ìºí ººðèéí îðîíä øààðäëàãàòàé á¿ðèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëñýí ÌÎÕ-íû åðºíõèéëºã÷ ìýðãýæëèéí áîëîâñîí õ¿÷íèéã äîòîîääîî áýëòãýí Ö.Ýíõò¿âøèí, îþóòíû áàéãóóëëàãûí õàìòðàí õ¿íèé íººöèéí ñàíãàà á¿ðýí á¿ðä¿¿ëæ ÷àäàæ ç¿òãýã÷èä, ÁÑØÓ-íû ÿàìíû õàìò îëîí áîëîí áàéãàà òºäèéã¿é ãàäààäûí ºíäºð õºãæèëòýé îðîíä ãýð á¿ë, áàéãóóëëàãà, õóâü õ¿ì¿¿ñò òàëàðõàëàà ýëñýí ñóðàëöàõ áîëîìæ çàëóó÷óóäûí ºìíº íýýëòòýé èëýðõèéëüå. áîëñîí. Òºðèéí äýìæëýãòýéãýýð îëîí ìÿíãàí çàëóó÷óóä ìààíü äýýä áîëîâñðëûã ýçýìøñýýð áàéíà. Ãýâ÷ äýýä ìýðãýæèëòýé áîëîâñîí õ¿÷íèéã ÷àíàðûí ºíäºð òºâøèíä, ºíººãèéí äýëõèéí ºíäºð ìýäëýã ÷àäâàð á¿õèé èðãýäòýé ºðñºëäºõ¿éö õýìæýýíä áýëòãýæ ÷àäàõã¿é áàéãàà ãýäýãòýé õýí á¿õýí ñàíàë Ìîíãîëûí îþóòíû õîëáîîíû äýä åðºíõèéëºã÷, íèéëýõ áîëîâ óó. ͯÁ-ûí Çàëóó÷óóäûí çºâëºõ õîðîîíû Ó÷èð íü äýýä áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí õýò èõ çîõèöóóëàã÷ à÷ààëàë, ýðõ ç¿éí çàñâàë çîõèõ ãàæóóäàë, ñóðãàëòûí õºòºëáºðèéí õîöðîãäîë, îþóòíàà èðãýíø¿¿ëýõ áîäëîãî, õºäºëìºðèéí çàõ çýýëèéí îíîâ÷ã¿é õàðèëöàà, áàãø íàðûí óð ÷àäâàð, íýí øààðäëàãàòàé íîì ñóðàõ áè÷ãèéí íººöèéí Àëàã àäóó îâîãò Õàøáàòûí ÁÀÒÑÀÉÕÀÍ õîìñäîë, äàäëàãûí ìàòåðèàëëàã áààçûí äóòàãäàë
  7. 7. ÍÎÌÛÍ ÕªÒª× ÖÀÕÈÌ ÍÎÌ ÒªÐÈÉÍ ÄÓÓËÀË ÌÎÍÃÎËÛÍ ÎÞÓÒÍÛ ÒÀÍÃÀÐÀà ÒÀËÀÐÕÀË ÈËÃÝÝËÒ Á¯ËÝà 1 __________________________________________________________________________________________________________________________ 9-134 Oþóòàí òàíüä õýðýãòýé çºâëºãºº 1.1 Ìýðãýæèëäýý ýçýí áàéÿ! 1.2 Øèíý îþóòíû àíõààðàëä 1.3 Òºãñºõ îþóòíû àíõààðàëä 1.4 Àìæèëòòàé ñóðàëöàõ àðãà óõààí 1.5 ªºðèé㺺 õºãæ¿¿ëýõ, Ìàíëàéëàõ óðëàã òºâ 1.6 Õè÷ýýëýýñ ãàäóóðõ õºãæèë 1.7 “Çàëóó õ¿íèé øèðýýíèé íîì” Á¯ËÝà 2 ______________________________________________________________________________________________________________________ 135-290 Õóóëü òîãòîîìæ-Îþóòàí 2.1 Áîëîâñðîëûí õóóëü òîãòîîìæ, æóðàì, ìýäýýëýë 2.2 Òºðèéí ñàíãèéí çýýë, áóöàëòã¿é òóñëàìæèéí ìýäýýëýë 2.3 Ãàäààäàä ñóðàëöàõ òýòãýëýã, çàñãèéí ãàçðûí áîëîí äîòîîäûí òýòãýëýãò õºòºëáºð 2.4 Îþóòíû øàãíàë, óðàìøóóëàë 2.5 Ìîíãîëûí îþóòíû õîëáîî 2.6 Îþóòàíä õýðýãòýé áàéãóóëëàãà, óòàñíû æàãñààëò 2.7 Îþóòíû õýâëýí íèéòëýë
  8. 8. Á¯ËÝà 3 __________________________________________________________________________________________________________________________ 247-290 ¯ð ä¿íä ÷èãëýñýí òºñºë áîëîâñðóóëæ ñàíàë áè÷èõ ãàðûí àâëàãà Á¯ËÝà 4 __________________________________________________________________________________________________________________________ 291-313 Ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè Êîìïüþòåð òàéìñ 4.1 Êîìïüþòåð ñîíãîõ 4.2 Èíòåðíýò àøèãëàõ 4.3 Ãàð óòàñ 4.4 Îþóòàí òàíû ìýäâýë çîõèõ çàðèì ïðîãðàìóóä 4.5 Âèðóñèéí àþóë, ò¿¿íýýñ ñýðãèéëýõ 4.6 Õàìãèéí ìàðòàæ áîëîõã¿é ç¿éë 4.7 Îþóòàí õ¿íèé çààâàë ìýäýæ áàéõ ¸ñòîé ñàéòóóä Á¯ËÝà 5 __________________________________________________________________________________________________________________________ 314 Õàâñðàëò 5.1 Èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí òàíèëöóóëãà 5.2 Ñóðòàë÷èëãàà, ìýäýýëýë 5.3 Ýìõòãýí õýâë¿¿ëýã÷èéí òàíèëöóóëãà
  9. 9. Á ¿ëýã 1 õýðýãòýé çºâëºãºº Oþó òàí òàíüä áàéÿ! ä ýý ýçýí ýðãýæèë 1.1 Ì íõààðàë ä èíý î þóòíû à 1.2 Ø íõààðàë ä ãñºõ î þóòíû à 1.3 Òº óõààí öàõ àðãà é ñóðàë ëàã òºâ 1.4 À ìæèëòòà ë àéëàõ óð ýõ, Ìàí õºãæ¿¿ë ºðèé㺺 1.5 ª õºãæèë ãàäóóðõ ÷ýýëýýñ íîì” 1.6 Õè èðýýíèé ¿íèé ø 1.7 “Çàëóó õ
  10. 10. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! 1.1 ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! Íîìûí ýíýõ¿¿ õýñýã òàíüä ººðèé㺺 òàíèí ìýäýõ, òàíüä ÿìàð ìýðãýæèë òîõèðîõ, òàíûã ñýòãýëç¿é ÿìàð õýâ øèíæòýé âý ãýäãýý òàíèí ìýäýõýä òóñëàõ áîëíî. ªºðèé㺺 òàíèí ìýäýæ ìýðãýæëýý ñîíãîõ öàã áîëëîî. Íýýãýýä ¿ç Ìýðãýæëèéí ¿íý öýíý ↖ Óã ìýðãýæëýýð àæèëëàõûí òóëä øààðäàãäàõ îíöëîãóóä? Õ¿íèé àìüäðàë ýõëýëýýñýý òºãñãºë õ¿ðòýë ñîíãîëòîîð ä¿¿ðýí áàéäàã. Áèä á¿ãäýýðýý ë èõ ↖ Íàñ, õ¿éñ, íóðóó, æèí áîëîí ãàäààä áàéäàëòàé áàãà ÿìàð íýãýí õýìæýýãýýð ñàéí, ìóó ÿíç á¿ðèéí õîëáîîòîé îíöëîã ãýæ áèé þó? øèéäâýð ãàðãàæ ò¿¿ãýýðýý ìºí òèéì ñîíãîëò ↖ Øàëãàãäàæ, òîìèëîãäîæ, ýñâýë õóâèéí õèéæ áàéäàã. Òýäãýýðýýñ ìýðãýæèë ñîíãîëò íü îðîëäëîãîîð îðîõ óó? ýíý òýðã¿¿íä áàéõ íü ãàðöààã¿é. Õ¿í ÿìàðõóó àìüäðàëààð àìüäðàõàà ýíýõ¿¿ øèéäâýðèéã õýðõýí ↖ Õýäýí íàñòàé õ¿í õèéõýä òîõèðîìæòîé ãàðãàñíààð äàâõàð ñîíãîõ áîëíî. Õ¿ñýýã¿é, ýñâýë áîëîõ? íàðèéí ñóäàëãàà õèéëã¿éãýýð ñîíãîñîí ìýðãýæèë ↖ Íèéãìèéí äààòãàëòàé ýñýõ? òàíû àìüäðàëûí îí æèë¿¿äèéã ¿ã¿é õèéõ áîëíî. Òèéìýýñ ººðººñºº ýõëýýä “Áè àëü àæëûã ↖ Ìýðãýæëýýðýý äýâøèõ áîëîìæòîé ýñýõ ? ñàéí õèéæ ÷àäàõ âý?” õýìýýí àñóóõ õýðýãòýé.. ↖ Òóõàéí ìýðãýæëýýð äýâæèõ íü þóòàé õîëáîîòîé Çàëóó íàñàíäàà õ¿í àìüäðàëûí øààðäëàãààð, âý? Àæèëëàõòàé þó, àëáàí òóøààëòàé þó? íèéãìèéí ñàéí õ¿ðýý, ñàéõàí ãýð á¿ë, (õàìãèéí ↖ Óã ìýðãýæëýýñ ººð àæèë ðóó îðæ áîëîõ óó? ÷óõàë íü õóâèéí àç æàðãàë) õàìãèéí ÷óõàë áàéõ Òóõàéí ìýðãýæëèéí ýåðýã áîëîîä ñºðºã ìýðãýæëèéã ñîíãîäîã. Õèéñýí ñóäàëãààíààñ òàëóóä? ¿çýõýä 65-70 íàñàëñàí õ¿í àìüäðàëûíõàà áàðàã 40 æèëèéã ººðèéí ñîíãîñîí ìýðãýæèëäýý ↖ Óã ìýðãýæëýýð àæèëëàãñäûí õàìãèéí èõ çîðèóëæ, ò¿¿ãýýðýý àìüäàðäàã áàéíà. Ìýðãýæèë òóëãàðäàã áýðõøýýë áîëîí ýåðýã òàë íü þó ñîíãîõ ãýäýã íü ñàíàìñàðã¿é ç¿éë áàéõ ¸ñã¿é. âý? Õàðèí çºâ ìýðãýæèë ñîíãîõûí òóëä ººðèé㺺 ↖ Óã ìýðãýæëèéã õ¿ì¿¿ñ õýð õ¿íäýëæ ¿çäýã áîëîí ìýðãýæë¿¿äèéã ñàéí ìýäñýí ñóäàëñàí áàéõ áîëîõ. Àæèë îëîõ áîëîìæ? Òàíû ñîíãîõ øààðäëàãàòàé. Õ¿í ìýðãýæëýý ñîíãîõäîî äàðààõ ãýæ áóé ìýðãýæëèéí ýðýëò õýðýãöýý õýð èõ àñóóëòóóäûã ººðººñºº àñóóõ õýðýãòýé. áàéíà? Òóõàéí ìýðãýæëèéí îíöëîã þó âý? ↖ Òàíû àìüäàð÷ áóé á¿ñ áîëîí óëèðàëòàé õîëáîîòîé òàë áèé þó? Ýíý ìýðãýæëýýð àæèëëàæ áóé õ¿ì¿¿ñ àæèëëàõ õóãàöààíäàà þó õèéæ ã¿éöýòãýäýã áîëîí íààíàà ↖ Óã ìýðãýæëèéí ýðýëò õýðýãöýýòýé õàðàãäàæ áàéãàà áóñ öààíàà ÷óõàì ÿìàð õîëáîîòîéãîîð íýìýãäýõ ýñâýë áàãàñàõ àæèëëàãààòàé áîëîõûã ñóäëàõ. òàëààð ÿìàð íýã ÿðèà áàéãàà ýñýõ? ↖ Àæèëëàõ îð÷èí ÿìàð âý? ↖ Òºðèéí áîëîí õóâèéí áàéãóóëëàãàä àæèëëàõ áîëîìæîîñ ãàäíà õóâèàðàà àæèëëàõ áîëîìæ ↖ Òóõàéí ìýðãýæèëä àþóëòàé îð÷èí ãýæ áèé þó? õýð áàéãàà âý? ↖ Àæëûí îð÷èí õýð áîëîõûã? ↖ Óã ìýðãýæëýýð àæèëëàãñàäûí îðëîãî õýð ↖ Ãàäíà ýñâýë áàéíãà äîòîð àæèëëàäàã óó? áàéãàà âý? ↖ Ýíý ìýðãýæëèéã ýçýìøèõ ñóðãàëòûí õóãàöàà ↖ Îðëîãî äîëîî õîíîãîîð, ñàðààð, óëèðëààð õýð óðò âý? ýñâýë æèëýýð ãýæ ººð÷ëºãääºã ýñýõ? ↖ Ñóðãóóëèà òºãñººä ººð ÿìàð íýã íýìýëò Óã ìýðãýæëýýð àæèëëàæ áàéãàà õ¿ì¿¿ñèéí îðîí áýëòãýë õèéõ øààðäëàãàòàé ýñýõ íóòãèéí îíöëîã øèíæ ÷àíàðààñ øàëòãààëñàí îðëîãûí ÿëãààòàé áàéäàë áèé þó? 12 ÎÞÓÒÀÍ 2009
  11. 11. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! áîëíî. ¯éëäâýðèéí òîì æèæãýýñ ¿ë õàìààðàí á¿õ êîìïàíèóä ýíý ñàëáàðò çºâëºõ ìýðãýæèëòýí àâ÷ àæèëëóóëàõ áîëíî. ¯ë õºäëºõ õºðºíãèéí çºâëºõ ¯ë õºäëºõ õºðºíãèéí çºâëºõ õýìýýõ ìýðãýæèë äýëõèéä ýíý òýðã¿¿íèé ìýðãýæë¿¿äèéí íýã áîëñîí ÷ ìàíàé îðîíä òºäèéëºí ñàéí Õàðèí îäîî õàìòäàà çàðèì ìýðãýæë¿¿äèéí îíöëîã ìýäýõã¿é áàéíà. ßìàð íýã áîëîí èðýýä¿éä ÿìàð áàéõ òàëààð ñîíèðõîöãîî¸. õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ ¿åä ãàçàð çýðýã ¿ë õºäëºõ Ñýòã¿¿ë÷, Îëîí óëñûí õàðèëöààíû òýíõìèéã õºðºíãèéí ýäèéí çàñãèéí ¿íýëãýýã òîäîðõîéëäîã òºãñºã÷èä áîëîí ÿìàð íýã ñýäâýýð ìýðãýæèæ óã ìýðãýæèë àëèâàà ¿éëäâýðèéí ãàçàð áîëîí áóé ñóðàëöàã÷èä ººðèéí ìýðãýæëèéí òóðøëàãûã êîìïàíèé ¿íýëãýýã ÷ õèéõ áîëîìæòîé áàéäàã. àõèóëàõûí òóëä ýíýõ¿¿ ìýðãýæëèéã ñîíãîæ áîëíî. Áàðóóíû îðíóóäàä áàíêíû áàòëàí äààëòòàé Àæèëëàõ îð÷èí íü òåëåâèç ðàäèî áîëîí ñîíèí õîëáîîòîéãîîð äýëãýðýíã¿é áîëæ áóé ¿ë õºäëºõ ñýòã¿¿ë, ìýäýýëëèéí àãåíòëàãóóä áàéõ áîëíî. õºðºíãèéí çºâëºõèéí ìýðãýæèë ìàíàé îðîíä ÷ Õ¿ì¿¿ñèéí ìýäýýëýë õ¿ðòýõ õýðýãöýý íü èðýýä¿éä õ¿÷ýý àâàõ òºëºâòýé áàéíà. óëàì íýìýãäýõ ìàãàäëàëòàé. Òèéìýýñ áè÷ãèéí Õ¿íñíèé ìýðãýæèëòýí áîëîí ä¿ðñò ìýäýýëýë, õýâëýë óëàì ÷óõàë áîëíî. ªíººãèéí ñýòã¿¿ë÷èä ÿíç á¿ðèéí ÷èãëýëèéí äàãóó Õ¿íñíèé ìýðãýæèëòí¿¿ä õîîë õ¿íñíèé àþóëã¿é óëàì ÷àäâàðæèæ áàéíà. Èíãýñíýýð ñýòã¿¿ë÷äèéí áàéäàë, ºäºðò õýðýãëýõ õ¿íñíèé íýð òºðºë, “á¿õ ç¿éëèéã ìýääýã” ãýñýí òîäîðõîéëîëò ýð¿¿ë ìýíäèéã ñàõèí õàìãààëàõ, òýíöâýðòýé ò¿¿õ áîëîí ¿ëäýæ ýõýëëýý. Á¿õ òºðëèéí çîõèîí õîîëëîëò çýðýã ñàëáàðò àæèëëàäàã. Ýíý òºðëèéí á¿òýýã÷, ¿éëäâýðëýëèéí ìýðãýæèëòýí Èõ, äýýä ìýðãýæèë ìàíàé îðîíä ÷ ãýñýí øèíýýð áèé áîëæ ñóðãóóëèóäûí ýëåêòðîíèêèéí èíæåíåðèéí áàéãàà þì. Õºãæèíã¿é îðíóóäàä õýò òàðãàëàëò àíãèóäàä 3-ð äàìæààíààñ íü ýõëýí ìèêðî áîëîí çîõèñã¿é õîîëîëò çýðýã íü íèéãìèéí ýëåêòðîíèêèéí õè÷ýýë çààæ ýõýëäýã. Á¿õ òºðëèéí àñóóäàë áîëñîí òóë íýëýýä ò¿ãýýìýë ìýðãýæèëä çîõèîí á¿òýýã÷, èíæåíåðèéí ìýðãýæë¿¿äèéã òîîöîãääîã. ýçýìøèõ áîëîìæòîé. Ìàíàé óëñàä ØÓ-û õ¿ðýýëýí Êîìïüþòåðèéí èíæåíåð áîëîí èõ äýýä ñóðãóóëèóäààñ ãàäíà àæèëëàõ îð÷èí õýäèéãýýð õÿçãààðëàãäìàë ÷ ãýñýí äýëõèé Êîìïüþòåðèéí èíæåíåð¿¿ä êîìïüþòåðèéí äàõèíä ýëåêòðîíèêèéí ÷èãëýëèéí ìàø îëîí øèíý ñèñòåìèéí á¿òýö, ò¿¿íèé òîãòîëöîî, õýðõýí ñàëáàðóóä íýýãäýæ áàéãàà áºãººä ìàíàéõàí ÷ õºãæ¿¿ëýõ, àøèãëàëò çýðýã àæëóóäûã õèéæ ãýñýí ýíý ñàëáàðò õ¿÷ýý ñîðèõ áîëîìæòîé. ã¿éöýòãýäýã. Ýíý ñàëáàðò àìæèëòàä õ¿ðýõèéí òóëä õàðüöàíãóé ñýòãýõ ÷àäâàðòàé, ëîãèê ñýòãýëãýý, Ýð¿¿ë ìýíä, áàòëàí õàìãààëàõ áîëîí áàéãàëü àíõààðàë áîëîí òýâ÷ýýðòýé áàéõ øààðäëàãàòàé. õàìãààëàë Áàéãàëü îð÷íû áàêàëàâðûí çýðýã ªíºº ¿åä êîìïüþòåðèéí ìýðãýæëýýð òºãñºã÷èä àâñàí áîë ¿ðãýëæë¿¿ëýýä ìåíåæåðèéí ÷èãëýëýýð àæèë îëäîõã¿éí çîâëîí áàéõã¿é. Òºðèéí áîëîí ìàãèñòðèéí çýðýã õàìãààëàõ õýðýãòýé. Áóñàä õóâèéí õýâøëèéí àëü ÷ ñàëáàðò ìýäýýëýë áýëòãýõ, òºðëèéí èíæåíåð¿¿äýýñ ÷ ãýñýí ýíý ñàëáàðò ìýäýýëýë áîëîâñðóóëàõ ìýðãýæèëòýí, ñèñòåìèéí øèëæèí îðîõ áîëîëöîîòîé. Ýíý ìýðãýæëèéí àæèëòàí áîëîí êîìïüþòåðèéí ïðîãðàìì õ¿ì¿¿ñ àæëûí áàéðàíä àæèëëàæ áóé õ¿ì¿¿ñèéí õàíãàìæòàé õîëáîîòîéãîîð ñàéí àæèëòàé áàéõ ýð¿¿ë ìýíäýýñ ãàäíà òóõàéí áàéãóóëëàãà íü áîëîìæòîé. áàéãàëü îð÷èíä õýð õîð õºíººëòýé àæèëëàæ áàéãààã áàñ äàâõàð õÿíàäàã. ¯éëäâýðëýëèéí ¿éë Áèîõèìè àæèëëàãàà íýìýãäýæ, øèíý ¿éëäâýð, áàéãóóëàìæ Áèîõèìè íü áèîëîãèéí áèåò¿¿äèéí çîõèîí àøèãëàëòàíä îðîõûí õýðýýð ýíý ñàëáàðûí áàéãóóëàëò, á¿òýö òîãòîëöîîã ìîëåêóëèéí ìýðãýæèëòýí óëàì ýðýëò õýðýãöýý èõòýé áàéõ òºâøèíä ñóäàëäàã øèíæëýõ óõààíû ñàëáàð ÎÞÓÒÀÍ 2009 13
  12. 12. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! áºãººä øèíæëýõ óõààíû ìàø îëîí ñàëáàðòàé àæèë çàëóóñûã õ¿ëýýæ áàéíà. Íýã ¿åä ýì÷, áàãø, èõ îéðõîí õîëáîîòîé áàéäàã. Àìüä áèåòèéí èíæåíåð õàìãèéí ÷óõàëä òîîöîãääîã áàéñàí áîë àìüäðàëûí îíöëîãòîé õîëáîîòîé õèìè, áèîëîãè, ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä ýíý ÷óõëóóäûí õ¿ðýý íýëýýä ôèçèê çýðýã øèíæëýõ óõààíû ñàëáàðóóä, ýð¿¿ë òýëæ áàéíà. ×óõàëä òîîöîãäîæ áàéñàí çàðèì ìýíäèéí ñàëáàð, õîîë õ¿íñ áîëîí îð÷íû ýð¿¿ë ìýðãýæë¿¿ä îäîî ÷ áàéð ñóóðèà àëäààã¿é áàéíà. àõóé çýðýã ñàëáàðóóäàä òåõíîëîãèéí áîëîí Õàðèí øèíý òºðëèéí ìýðãýæë¿¿ä áèé áîëîõîä øèíæëýõ óõààíû øààðäëàãàòàé ñóäàëãààã õèéäýã, ºíäºð õºãæèëòýé îðíóóäûí ¿¿ðýã ÷óõàë áèëýý. ¿ð á¿òýýëòýé àæèëëàõ ñàõèëãà áàò á¿õèé, õóâèéí Ìýäýýæ ÀÍÓ íýí òýðã¿¿íä áàéíà. ÀÍÓ-ûí 2000 îðîëöîî ºíäºðòýé õ¿íèé íººöèéã á¿ðä¿¿ëýõèéí îíîîñ õèéæ áóé õºðºí㺠îðóóëàëò èíæåíåðèéí òóëä áàêàëàâðûí áîëîí ìàãèñòðèéí òºâøíèé õýðýãöýý ìàø îëîí ñàëáàðò áèé áîëîõûã äîõèîëæ ìýðãýæèëòýí áýëòãýõýä óã ñàëáàðûí îíöëîã, áàéíà. çîðèëãî íü îðøäîã. Õàðèí ýíýõ¿¿ õºðºí㺠îðóóëàëòûã á¿òýýãäýõ¿¿íèé Òºãñºã÷èä íü õ¿íñ, ýì òàðèà, áàéãàëèéí áîëîí áîëîâñðóóëàëò áîëîí ¿éëäâýðëýë, òýýâýðëýëò, ýð¿¿ë ìýíäèéí øèíæëýõ óõààíû ñàëáàðò õèìèéí ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè, õàðèëöàà áîëîí ìýðãýæèëòýí, õºäºº àæ àõóéí ýì, áýëäìýë, ãîî áèîòåõíîëîãè ãýñýí çóðãààí ¿íäñýí á¿ëýãò õóâààí ñàéõíû áîëîí ñàâàí, óãààëãûí ¿çýæ áîëíî. Îéðûí èðýýä¿éä íóíòàãíû ¿éëäâýð¿¿äýä ìàøèí, ìåõàíèçì, êîìïüþòåð, áîëîí îð÷íû ñóäàëãààíû òºâ, á¿òýýãäýõ¿¿í, ¿éëäâýðëýë, áàéãàëü õ¿ðýýëýí, ëàáîðàòîðóóäàä îð÷íû áîëîí õèìèéí èíæåíåð ñóäëàà÷, øèíæýý÷èéí àæëûã çýðýã ìýðãýæë¿¿ä ÷óõàëä òîîöîãäîõ õèéæ ã¿éöýòãýõ áîëîìæòîé. áîëíî. ̺í ìåíåæåð, ¿íýëãýýíèé Áîëîâñðîëûí õàðèëöàà ìýðãýæèëòýí, êîìïàíèò àæèë, áîëîí òºëºâëºëò Ýíý óðàìøóóëëûí øèíæýý÷èä, ñàëáàðûí ìýðãýæèëòí¿¿ä íü ÷àíàðûí èíæåíåð áîëîí çàãâàð áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãóóäàä ñóäëàà÷èä ýðýëò èõòýé áàéõ áîëíî. ñóðàëöàãñäàä ìýäëýã ÷àäâàð, Ñóäàëãààãààð òåõíîëîãèéí õºãæèë îëãîæ, çàí ÷àíàð òºëºâø¿¿ëæ, ìýðãýæë¿¿äýä íºëººëæ áóé íü ò¿¿íèéã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òîãòîîãäæýý. Òóõàéëáàë Àíãëèä òóëä øààðäëàãòàé ñóðàëöàõ øèíýýð áèé áîëñîí áàéãóóëëàãóóäûí îð÷èí, áîëîëöîîã á¿ðä¿¿ëýõ 73% íü òåõíîëîãè ñóóðüòàé áàéñàí áîëîìæèéã ñóäëàõ, òºëºâëºõ çýðýã àæëóóäûã áºãººä òýäíèé õàéæ áóé ìýðãýæèëòí¿¿äèéí 58%-ã õèéíý. Òºãñºã÷èä èõýíõäýý áîëîâñðîëûí íü òåõíîëîãèéí ìýäëýãòýé õ¿ì¿¿ñ ýçýëæ áàéæýý. áàéãóóëëàãóóäûí íèéãìèéí àæèëòàí þì óó, Åð íü îéðûí èðýýä¿éä õàðèëöàà õîëáîî, ýëåêòðîíèê, áîëîâñðîëûí ìýðãýæèëòýí, áàãø, ñóðãàí êîìïüþòåð áîëîí õîëáîîíû òåõíèê÷äèéí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýã÷ áîëäîã. ýðýëò õýðýãöýý ºíäºð áàéõ ìàãàäëàëòàé áàéíà. Ýíý ìýðãýæèë, èðýýä¿éä åðºíõèé áîëîâñðîëä ¯íýëãýýíèé ìýðãýæèëòí¿¿ä êîìïàíèóäûí “í¿äíèé õóâèéí ñóðãóóëèóä íýìýãäýõ òóñàì ìàø ÷óõàëä öºöãèé” áàéõ áîëíî ¯íýëãýýíèé ìýðãýæèëòí¿¿ä òîîöîãäîõ áîëíî. Òàðõèíû ìýñ çàñàë÷, îíêîëîã øèíý áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿í çàõ çýýëä ãàðàõààñ ºìíº (õàâäàð ñóäëàà÷) áîëîí ñýòãýë ç¿é÷èä Èðýýä¿éä áîäèò ¿íý, ¿íýëãýýã òîãòîîõ òàëààð ìàø èõ ÷óõàë ýð¿¿ë ìýíä, àíàãààõ óõààíû ìýðãýæèëòí¿¿ä ¿¿ðýã ã¿éöýòãýõ áºãººä õóäàëäàà ¿ðãýëæ ÷óõàë ãÿëàëçñààð áàéõ áîëíî. Ò¿¿íèé äóíäààñ òàðõèíû áàéäàã ºíºº ¿åä áîëîí èðýýä¿éä òýä áàéíãà ìýñ çàñàë÷ èðýýä¿éí õàìãèéí ÷óõàë õ¿í áàéõ ýðýëò õýðýãöýýòýé ë áàéõ áîëíî. Áèîòåõíîëîãè áîëíî. ¯¿íèé øàëòãààí íü ñòðåññ, äåïðåññ áîëîí Áèîëîãèéí ìýðãýæèë ýçýìøñýíèé äàðàà ìîëåêóë ÿäàðãàà óéòãàð, ãóíèã òàðõèíä íºëººëºõ íü èõ áèîëîãè áîëîí ãåíåòèêèéí ÷èãëýëýýð ìàãèñòð áîëíî. ̺í õàâäàð ñóäëàà÷èä, àëèâàà ºâ÷íèé çýðýã õàìãààëàõ õýðýãòýé. Ýð÷èì õ¿÷íèé ñàëáàð, øàëòãààíûã ñóäàëäàã ãåíåòèê÷èä, àìüäðàëûí èõ, äýýä ñóðãóóëü áîëîí õ¿ðýýëýí, ñóäàëãààíû òºâ, àëèâàà àñóóäàëä íóõëàãäñàí õ¿ì¿¿ñò òóñàëäàã ëàáîðàòîðóóä àæëûí ãîë áàéð áàéõ áîëíî. Ýíý ñýòãýë ç¿é÷èä, õàìãèéí èõ ýðýëò õýðýãöýýòýé òºðëèéí ìýðãýæèëòýé õ¿í äýëõèéä ºäðººñ ºäºðò õ¿ì¿¿ñ áàéõ áîëíî. Èðýýä¿éí ìýðãýæë¿¿ä ¿íý öýíýòýé áîëíî. ªºðèéí á¿òýýñýí ÿìàð íýã Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä õèéæ áóé õºðºí㺠îðóóëàëòòàé áàðàà, á¿òýýãäýõ¿¿íäýý ïàòåíò àâàõ íü òýäýíä ìàø õîëáîîòîéãîîð ìýðãýæëèéí òºâøíèé îëîí èõ îðëîãî àâ÷ðàõ áîëíî. 14 ÎÞÓÒÀÍ 2009
  13. 13. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! ÎÞÓÒÀÍ 2009 15
  14. 14. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! Çîðèëãîî òîäîðõîéëîõ àðãóóä 4. Äàðààãèéí ÷óõàë àëõàì áîë òà ººðòºº ºäºð á¿ð 15 ìèí ãàðãàæ, òóõàéí ºäºð þó õèéæ Çîðèëãî íü õ¿íèé àìæèëò, àç æàðãàë, ñàéí ñàéõàí á¿òýýñíýý, þóã õèéæ äóóñãàñàí, ÿìàð àìæèëò á¿õíèé ýõ áóëàã íü áèëýý. Òýãâýë òà çîðèëãîòîé ãàðãàñíàà áè÷èæ áàéõ þì. Ýíý àëõàì òàíû þó? Òà çîðèëãîî õýðõýí òîäîðõîéëäîã âý? àìüäðàëûã ¿íýõýý𠺺ð÷èëæ ÷àäíà ãýäýãò òà Çîðèëãî õ¿íèéã àìæèëòàíä õ¿ðãýäýã ãîë õ¿÷èí èòãýýðýé. Ýíý àëõàìûã õèéäýã õ¿ì¿¿ñ ìàø ç¿éë ãýäýã. Çîðèëãîã¿é õ¿í ñàëõèíû àÿñààð áàãà áàéäàã ãýäãèéã òà ìýäýõ áàéõ. Èíãýæ õºäëºõ öààñ àäèë áàéäàã ÷ ãýæ õýëäýã. Ãýõäýý áè÷ñýíýýðýý òà ººðèé㺺 èäýâõæ¿¿ëæ áàéãàà çîðèëãî òàâèíà ãýäýã íü çºâõºí òýãíý, èíãýíý ãýæ õýðýã. ßâààíäàà òà ººðèé㺺 çîðèëãîäîî õýëýõ áóñ, õàðèí ÿàãààä òóõàéí ç¿éëèéã çîðèëãîî àëõàì àëõàìààð îéðòîæ áàéãààã ìýäðýõ áîëãîõ áîëñîíîî ìýääýã, õýðõýí çîðèëãîäîî áîëíî. 30 õîíîã èíãýæ áè÷ñýíèé äàðàà òà õ¿ðýõ, çîðèëãîäîî õ¿ðýõèéí òóëä ÿàõ ¸ñòîé ãýýä èíãýæ áè÷èõã¿éãýýð óíòàæ ÷àäàõàà áîëèõ á¿õ ç¿éë òîäîðõîé áîëãîõ ¸ñòîé áàéäàã áàéíà. áîëíî. Ãýòýë õ¿ì¿¿ñ çîðèëãûã çºâõºí òîëãîéäîî áîäîæ ÿâàõ ¸ñòîé ç¿éë ìýòýýð áîääîã. Ãýòýë çîðèëãûã 5. Òàíä çîðèëãîî áèåë¿¿ëýõ áîëîìæèò ìº÷ çºâõºí áîäîæ ÿâàõ íü õèé õîîñîí ìºðººäºë ë èðýõ áàéõ ãýæ òà õ¿ëýýäýã ¿¿? ×óõàì õýçýý áîëîí õóâèðäàã. òýð ìº÷ íü èðýõèéã ÿàæ ìýäýõ þì áý ãýæ òà áîäîæ áàéãàà áàéõ. Òýãâýë òýð ìº÷ íü “ ßã Ýíýõ¿¿ çºâëºãººã óíøñàíûõàà äàðàà òà îäîî” þì. Ìèíóò ñåêóíä òóòàì òàíä ÷óõàë çîðèëãîòîé ÿâæ áàéñàí óó, ýñâýë çºâõºí ìº÷ áàéõ ¸ñòîé. Òà õýçýý ÷ çîðèëãîäîî õ¿ðýõ ìºðººäºæ ÿâñàí óó ãýäãýý ìýäýõ áîëíî. ¿éëäýëèéã õèéæ áîëíî. Õýçýý ÷ ýðòýäíý ãýæ 1. Çîðèëãî òîäîðõîéëîõ ÿâöàä õèéõ ¸ñòîé ¿ã¿é. Ìàðãààø ãýæ á¿¿ õýë. Äàâàà ãàðèãààñ õàìãèéí àíõíû áºãººä õàìãèéí ÷óõàë àëõàì ýõýëíý ãýæ á¿¿ õýë. Ãàãöõ¿¿ ÿã îäîîíîîñ ýõëýõ áîë çîðèëãîî áè÷èõ. Çîðèëãîî áè÷ñýíýýð òàíû ¸ñòîé. çîðèëãî çºâõºí áîäîë òºäèé áàéõàà áîëèíî 6. Òà ¿ð á¿òýýëòýé áàéõûí òóëä àëèâàà ç¿éëèéã ãýñýí ¿ã þì. Ãýõäýý çºâõºí çîðèëãîî áè÷èõ õîéø òàâüäàã çàíã õàÿõ õýðýãòýé. Õýðâýý òàíä íü õàíãàëòòàé áèø. Òà çîðèëãîî áè÷èõäýý “ èéì çàí áàéãàà áîë äàðààõ àðãààð çàñàæ òýãìýýð áàéíà, òýãíý èíãýíý ãýæ áè÷èõýýñýý áîëíî. èë¿¿ çîðèëãîî ÿã òîäîðõîé áàéäëààð áóþó ÿã ÿìàð áàéõûã íü íàðèéí òºëºâëºæ áè÷ñýí Äàðààãèéí óäàà òà ººðèé㺺 ÿìàð íýã ç¿éëèéã áàéõ ¸ñòîé áàéäàã. Ãýòýë õ¿ì¿¿ñ çîðèëãîî õîéøëóóëàõ ãýæ áóéã ìýäýõ àâààñ öààñ ãàðãààä áè÷íý ãýäãèéã ãàíö ºã¿¿ëáýðýý𠺺ðèéí áè÷èõ õýðýãòýé. Òà õóâöàñíû ø¿¿ãýýãýý ÿíçëàõ õ¿ñëýý áè÷èõòýé àäèë ãýæ áîääîã þì. ãýæ áàéíà. Ãýòýë òàíä çàâ ãàðàõã¿é þì øèã ñàíàãäàæ, ò¿¿íèéã õèéâýë ºäºð ºíãºð÷èõ þì 2. Çîðèëãîî áèåë¿¿ëæ ýõëýõýýñýý ºìíº òà øèã ñàíàãäàæ áàéâàë : ººðººñºº äàðààõ àñóóëòûã àñóóõ ¸ñòîé. Ãýõäýý òà ìàø çºâ, áºãººä ¿íýí õàðèóëàõ ¸ñòîé þì. 7. Òàíû ¿ð á¿òýýìæèéã 125%-ð äýýøë¿¿ëýõ àðãà. Ýñ òýãâýýñ çîðèëãîäîî õ¿ðýõ çàì òàíü áóðóó Òà õèéæ áóé ç¿éëýýñýý òààøààë àâàõ ¸ñòîé. áîëîõ áîëíî. ªºðòºº ñîíèðõîëòîé áàéäëûã áèé áîëãî. Òà ÿàãààä òóõàéí çîðèëãûã ñîíãîñîíîî Õýðâýý òà ºäºðò 3 õóóäàñ þì áè÷äýã áîë 4 ìýäýõã¿é áàéõ íü òàíûã äóóñàí äóóñòàë õóóäàñ þì áè÷èæ ÷àäàõ ýñýõèéã øàëãàæ, çîðèëãûíõîî òºëºº ÿâàõã¿éã èëòãýæ áàéãàà õýðýã ãýæ îéëãîæ áîëîõ þì. Òýãýõýýð òà ÿàãààä òóõàéí çîðèëãûã ñîíãîõ áîëñíîî òîäîðõîé øàëòãààíóóäààð íü äàðààëóóëàí áè÷èõ ¸ñòîé. Õýäèé÷èíýý áàéõ òóñàì òà çîðèëãîäîî ¿íýí÷ áàéíà ãýñýí ¿ã. 3. Òà çîðèëãîî “òîì òàâüæ”, õàðèí çîðèëãîäîî õ¿ðýõ çîðèëòóóäàà áàãà áàãààð õèéõ ¸ñòîé. Èíãýõ íü òàíûã çîðèëãîòîé òàíü áàéíãà õîëáîæ áàéõ áîëíî. Òýãýõýýð òà áàéíãà èäýâõòýé áàéäàëä áàéõûí òóëä ºìíºõ îðîé íü ìàðãààø þó õèéõ áèëýý ãýäãýý á¿ãäèéã íü áè÷èõ õýðýãòýé áàéäàã þì. 16 ÎÞÓÒÀÍ 2009
  15. 15. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! ººðèé㺺 ñîðèõ õýðýãòýé. Òýãýýä ººðèé㺺 6. Íàðûã òàë çóðñàí áîë íàéç íºõºä áàãàòàé, õè÷íýýí õóóäàñ áè÷èæ ÷àäàõûã øàëãàæ áîëíî çîæèã , á¿òýí áàéâàë ýñýðãýýðýý. Òàâààñ äîîø ø¿¿ äýý. Òà ¿ð ä¿íã íü õàðààðàé. Òà îäîî öàöðàãòàé áîë ìàø èõ ãàíöààðäìàë áàéäàã. õèéæ áàéãààãààñàà 125% ààð èë¿¿ ç¿éëèéã Öàöðàã íü 5-9 ûí õîîðîíä áàéâàë íýã èõ íàéç õèéæ ÷àäíà. Ýíý òàíû àìüäðàëûã á¿õëýýð íü íºõºäã¿é. Õàðèí 9-ººñ äýýø öàöðàãòàé áîë ººð÷ëºõ áîëíî. Òýãýõýýð òà õàìãèéí ãîë íü íàéç íºõºä îëîíòîé àæýý. àëèâàà àæëûã ñîíèðõîëòîé áîëãîõ õýðýãòýé. 7. Ãàíö õîíü çóðñàí áîë ÷è ìàø èõ õîéðãî, õàðèí õîò ä¿¿ðýí õîíü çóðñàí áîë ìàø àæèëñàã. Èíãýýä òà çîðèëãîäîî õ¿ðýõ, çîðèëãîî çºâ 8. ̺í ìàøèí íü çàì äýýðýý ÿâæ áàéâàë Òýð òîäîðõîéëîõ 7 àðãààñ ñóðàëöëàà. õ¿í ìàø èõ ýìõ öýãöòýé õ¿í àæýý. Îþóòàí òà ººðèé㺺 òîäîðõîéë. ×è ÿìàð òåìïåðàìåíòòàé âý? Ñîíæîîãîî ýõëýõèéí ºìíº Òà: Àñóóëòóóäûí 15-ààñ äýýø àñóóëòàíä òèéì ãýæ 1. Óóë õàðèóëñàí áîë òà ººðèéíõºº çàí õàðàêòåðèéã 2. Ìîíãîë ãýð îëæ ÷àäíà. 3. Àâäàð Äîîðõ àñóóëòûí 16-20 íü “+” áîë òà òýð 4. Ãîë òåìïåðàìåíòàä õàðúÿàëàãäàíà. 5. Çàì 6. Íàð Õîëåðèê 7. Ìàøèí 1. Òîãòâîðã¿é áàéíãà õºäºëæ ãàð õóðóóãàà 8. Õîíü. Ýäãýýðèéã öàãààí öààñàí äýýð çóð îðoëääîã. Îäîî õàðèí... 2. Îìîãòîé, îãöîì óóðòàé. ªºðèé㺺 ñîíæîîä ¿çýýðýé 3.Òýâ÷ýýðã¿é, áèåý áàðüæ ÷àääàãã¿é. Îäîî çóðñàí çóðãàà ñàéí àæ. Èíãýýä ä¿ðñëýë 4. Øèéäýìãèé, ñàíàà÷èëãàòàé. á¿ðèéã õýðõýí çóðñàí áàéäëààð íü ÷èíèé çàíã 5. Ǻð¿¿ä òîäîðõîéëíî. 6. Màðãààíä öýöýí äèéëýõ ãýæ 1. Óóë ÷èíü øîâõ îðîéòîé îðîëääîã áàéâàë ÷è ìàø çîðèãòîé 7. Yå ¿å ãýíýòèéí ¿ñðýíã¿é áàéäëààð þì. Õýðýâ ìîõîî îðîéòîé ò¿ðãýí àæèëëàäàã áàéõ þì áîë õóë÷ãàð 8. Íèé íóóã¿é, øóëóóí øóäàðãà áóñäûã àÿëäàí äàãàëäàã÷ 9. Àç òóðøèõ äóðòàé àæ. Õîëèìîã áàéâàë ÷è 10. ªñºðõºæ óóðëàõ íü îëîí îð÷èíòîéãîî ãàéõàëòàé 11. Ñýòãýëèéí õºäºë㺺íòºé, õýë îðøèí çîõèöîõ ÷àäâàðòàé ÿðèà îãöîì ò¿ðãýí þì áàéíà. 12. Õýð¿¿ë÷ çîäîîí÷ 2. Çóðñàí ãýðèéí ÷èíü õààëãà 13. Áóñäûí äóòàãäëûã òýâ÷èæ äýëãýýñòýé, ÿíäàíãààñ íü ÷àääàãã¿é. óòàà ãàð÷ áàéâàë ÷è ìàø 14. Ò¿ðýìãèé, äýýðýíã¿é çàõèðàíãóé íýýëòòýé èëýí äàëàíã¿é þì 15. Ãàð í¿¿ðíèé õºäºë㺺í èõ áàéíà. Õýðýâ ýíý á¿ãäèéã ÷è 16. Ò¿ðãýí áîäîæ øèéääýã çóðààã¿é áîë ãàíöààðäìàë, 17. Øèíý ç¿éëä óäààí äàñäàã çîæèã çàíòàé áàéæ òààðàõ íü. 18. Çîðèëãîäîî òóóøòàé õ¿ðäýã 3. Àâäàðûã öîîæòîé çóðñàí áîë ÷è èõ õàðàì÷ 19. Àëõàà ãèøãýý îãöîì ò¿ðãýí ààøòàé. Õàðèí àâäàðíû ÷èíü õààëãà íü 20. Ààø çàí ò¿ðãýí õóâüñàæ ººð÷ëºãääºã. äýëãýýñòýé áàéõ þì áîë èõ ºãººìºð ñàéõàí Ñàíãâèíèê ñýòãýëòýé áàéõ þì áàéíà. 4. Ãîë íü ãýðýýñýý õîë áàéõ þì áîë ÷è àæèëñàã, 1. Õºãæèëòýé áàÿð áàÿñãàëàíòàé, ÷àíãà îéð áàéõ þì áîë èõ çàëõóó. õºõºðäºã 5. Çàìûã ãýðýýñ õîë çóðñàí áàéâàë ÷è 2. Ýð÷ õ¿÷òýé àæèëñàã ìýäýýëëëýýñ èõ õîöîðäîã áîëõè þì áàéíà. 3. Ýõýëñíýý äóóñãàõã¿é îðõèõ íü ýëáýã Õàðèí ãýðýýñ îéðõîí çóðñàí áàéâàë 4.ªºðèé㺺 õýò ¿íýëäýã ìýäýýëëèéã öàã àëäàëã¿é àâ÷ ÷àääàã àæýý. 5. Àëèâààã ò¿ðãýí îéëãîæ òóñãàæ àâäàã 6. Ñîíèó÷, òîãòâîðòîé. ÎÞÓÒÀÍ 2009 17
  16. 16. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! 7. Àëèâààä çîâæ øàíàëàõ íü áàãà 8. ßìàð ÷ íºõöºëä àìàðõàí äàñàæ çîõèöäîã 9. Øèíýëýã àæèëä äóðòàé 10. Ñîíèðõîëã¿é þìíààñàà àìàðõàí õºíäèéð÷ õîëääîã 11. Íýã àæëààñ íºãººä àìàðõàí øèëæèæ çîõèöäîã 12. Çîõèîí áàéãóóëàõ äóðòàé 13. Íèéòý÷ , óðèàëãàõàí, íýðýëõýæ ýìýýäýãã¿é 14. Òýñâýðòýé òóóøòàé, àæèëëàõ ÷àäâàð ñàéí 15. Í¿¿ð ãàðûí õºäºë㺺í îðîëöóóëàí ò¿ðãýí ÷àíãà ÿðüäàã 16. Áèåý áàðüæ ýçýìäýõäýý ñàéí 10. ßðüæ áóé õ¿íèéõýý çàí òºëºâò çîõèöäîã 17. Öîâîî ñýðãýëýí ààø çàíòàé 11. ªðºâ÷ ýìçýã óÿí ñýòãýëòýé 18. Ò¿ðãýí óíòàæ àìàðõàí ñýðäýã 12. Ñàéøààë ø¿¿ìæëæëä ìýäðýìòãèé 19. Ýìõ öýãö ìóó, Þìûã ÿàð÷ øèéääýã 13. ªºðòºº áîëîí áóñäàä ºíäºð øààðäëàãà 20. Çàðèìäàà ºíãºö õèéñâýð øèéääýã òàâüäàã Ôëåãìàòèê 14. Õàðäàæ ñýðäýõ òàëòàé 1. Ýìõ æóðàìòàé , Íÿìáàé 15. ªâ÷èí çîâëîíä ýìçýã 2. Àëèâààä óë ñóóðüòàé õàíääàã 16. Õýò ãîìäîìòãîé 3. Áîëãîîìæèëäîã, áîäëîãîòîé 17. Áîäîë ñàíàëàà áóñàäòàé õóâààëöäàãã¿é, 4. Õ¿ëýýöòýé íèéòý÷ áèø 5. Õîîñîí ÷àë÷èõ äóðã¿é , Yã äóó öººòºé 18. Èäýâõ ñàíàà÷èëãà áàãàòàé 6. Ñýòãýëèéí õºäºë㺺í áàãà, Õýë ÿðèà æèãä 19. Äóóëãàâàðòàé õ¿ëöýíã¿é òîãòóóí 20. Áóñäààð òóñëóóëæ ºðºâä¿¿ëýõ äóðòàé 7. Í¿¿ð ãàðûí õºäºë㺺í áàãà 8. Óäààí îéëãîæ ñàéí òîãòîîäîã. ÁÈ×ÃÈÉÍ ÕÝÂÝÝÐ Õ¯ÍÈÉà ØÈÍÆÈÕ: 9. Ýõýëñíýý ã¿éöýýäýã Õ¿íèé áè÷ãèéí õýâýýð õóâü õ¿íèéã òîäîðõîéëæ 10. Õ¿÷ ÷àäëàà äýìèé ¿ðäýãã¿é áîëíî. 11. Õýâøñýí äýã æóðìàà õàòóó ìºðääºã 12. Ñýòãýëèéí õºäëºãººíºº áàðüæ ÷àääàã ↖ Öààñíûõàà ç¿¿í òàëä èë¿¿ èõ çàé ¿ëäýýñýí 13. Ñàéøààë ø¿¿ìæëýëä ýìçýã áàéâàë àëèâààä ñàíàà÷èëãàòàé, á¿òýýë÷, áèå 14. ªºðèé㺺 äîîãëîõ øîîëîõûã òîîäîãã¿é äààñàí áàðäàì çàíòàé õ¿íèé øèíæ. 15. Ñîíèðõîë õàðüöàà òîãòâîðòîé ↖ Öààñíûõàà áàðóóí òàëûí õîîñîí çàéã ç¿¿íýýñýý 16. Íýã ¿éëýýñ íºãººä øèëæèõäýý óäààí ºðãºí ãàðãàäàã áîë èðýýä¿éäýý ñàíàà çîâäîã 17. Õ¿í á¿ðòýé æèãä õàðüöäàã èòãýë çîðèã ìóóòàé õ¿íèé øèíæ. 18. Øèíý íºõöºëä äàñ÷ çîõèöîõäîî áýðõøýýäýã 19. Çîâëîí ºâ÷èíä òýâ÷ýýðòýé ↖ Áè÷ñýí ç¿éëèéíõýý äýýä òàëä èõ çàé ¿ëäýýñýí 20. Óóð óöààðã¿é áîë è÷èìõèé, áàãà ýñâýë îãò çàé ¿ëäýýãýýã¿é áîë çîðèìîã, ýëãýìñ¿¿ áàñ õýíýãã¿é õ¿íèé Ìåëàíõîëèê øèíæ. 1. Á¿ðýã è÷èìõèé ↖ Äîîä òàëäàà èõ çàé ¿ëäýýñýí áîë àëèâààä 2. Øèíý íºõöºëä ñàíäàð÷ òýâääýã õèéñâýð ñýòãýëãýýãýýð õàíääàã õ¿íèé øèíæ àæ. 3. Òàíèõã¿é õ¿íýýñ áèø¿¿ðõýæ áýðõøýýäýã Õàðèí äýýä òàëäàà áàãàã¿é çàé ¿ëäýýñýí áîë 4. Õ¿÷èíäýý èòãýõã¿é áýðõøýýäýã þìàíä áîäëîãîòîé õàíääàãèéã ãýð÷èëíý. 5. Ãàíöààðäëûã àìàðõàí äàâäàã ↖ Yã, ¿ñýã, ìºð¿¿ä õîîðîíäîî õîë çàéòàé 6. Àìæèëòã¿é ç¿éëä àìàðõàí ãóòàð÷, Ñýòãýëýýð áîë áèå äààñàí, õýíýýñ ÷ õàðààò áóñ õ¿í óíàäàã áîëîëòîé. 7. Áîäëîãîøèð÷ ãèå¿ðõýõ äóðòàé 8. Àìàðõàí ÿäàðäàã ↖ Yñýã íü ºðãºí áîë íàéç íºõðèéí òóñ äýìèéã 9. Õýë ÿðèà ñóë 纺ëºí ýðýëõèéëäýã, ºíäºð áîë íèéòý÷, áóñäûí 18 ÎÞÓÒÀÍ 2009
  17. 17. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! àíõààðëûí òºâä áàéõ ºâ÷èíã íàìäààã÷, áèåèéí õàëóóí, öóñíû äàðàëò äóðòàé. áàãàñãàäàã áîëîõûã áàòàëäàã. Áàñ ºðãºí óóäàì áà ñýð¿¿íèéã ìýäðýõ áîëîìæ îëãîíî. Öýíõýð ↖ Æèæèã ¿ñãèéí õýìæýý ºí㺠áàñ òýâ÷ýýð õàòóóæëûí ºíãº. Ýìýãòýé÷¿¿ä õî¸ð ìì-ýýñ áàãà èõýâ÷ëýí öýíõýð, õºõ ºí㺠èë¿¿ öàöðààíà. áîë íîîìîé çàíòàéã, ¿¿íýýñ ºíäºð áîë Óëààí ºí㺠õàðààä öóõàëääàã õ¿ì¿¿ñ ãîëäóó ººðèé㺺 áóñäààñ ãàíöààðäìàë áàéõ äóðòàé õ¿ì¿¿ñ. Óëààí ºí㺠èë¿¿ä òàâüäàã ñýõ¿¿í. í¿äíèé õóâüä õàìãèéí ÿäàðãààòàé òºäèéã¿é îþóí ñàíààíû ñèñòåìèéã öî÷ðîîíî. Ýíý ºí㺠àãøèí ↖ Áîñîî áè÷èãòýé áîë àëèâààä áîäëîãîòîé çóóð õ¿íèé àíõààðàë òàòàõ áîëîâ÷ ìàø ò¿ðãýí õàíääàã, ñýòãýëèéí õººðºë人 òýð á¿ð ñîíèðõîë áóóðóóëíà. õºòëºã人ä áàéäàãã¿é. ↖ Áàðóóí òèéø íü áàãà çýðýã íàëóóëæ áè÷äýã õ¿í ßãààí ºí㺠纺ëºí óÿõàí ñýòãýëòýé õ¿ì¿¿ñèéíõ. Ãýâ÷ àæèë õýðýã÷, õýò ïðàêòèê õ¿ì¿¿ñò òºäèé ë áàéãàà þìàíäàà ñýòãýë õàíãàëóóí, àìüäðàëûã òààëàãäàõã¿é. ñàéõàí òàëààñ íü òîëüäîõ äóðòàé Íîãîîí ºí㺠òàéâøðóóëàã÷ ºí㺠àãààä ò¿¿íä ßÌÀÐ ªÍêÍÄ ÄÓÐÒÀÉÃÀÀÐ ÍÜ äóðòàé õ¿ì¿¿ñ ººðèé㺺 õàðóóëàõ, ººðòºº Õ¯ÍÈÉà ØÈÍÆÈÆ ÁÎËÄÎà èòãýëòýé áàéõàä òýì¿¿ëýõ áºãººä ýíý íü òýäíèé àìüäðàëä àìèí ÷óõàë ç¿éë þì. Íîãîîí ºíãºíä Õ¿í åðòºíöèéã ò¿ìýí ºí㺺ð õ¿ëýýí àâ÷ ìýäýðäýã äóðã¿é õ¿í, áè àõóéí àñóóäëóóä, õóâü òàâèëàíãèéí íü áàéãàëèàñ ºãñºí ãàéõàìøèãò áýëýã áèëýý. ýðãýëòýýñ õýòýðõèé èõ áàéãààä áàéãàà þì áèø Ãýâ÷ õ¿í àëü íýã ºíãèéã õ¿ëýýí àâàõ íü ò¿¿íèé áèç ãýæ áîäîõîä ãýìã¿é. ñýòãýë ñàíààòàé íÿãò õîëáîîòîé ñîíèí ¿çýãäýë þì. Õýðãèéí ãîë íü ÿìàð ºí㺠áèäíèé ñýòãýëä Õºõ ºí㺠õ¿íèé ñýòãýëèéí òàéâøðàëòûã èë¿¿ òààòàéä áóñ áèä ÿìàð ºí㺠ÿëãàðóóëäàã âý ìºí èëýðõèéëýõ áà îð÷èí òîéðíû ¿éìýýí, ãýäýãò áàéãàà þì. Ýðäýìòýä àëü õýäèéí á¿õ àìüä áóæèãíààíûã ÷ àíçààðàõã¿é áàéæ ÷àääàã. Ýíý àìüòàä ãýðýëòäýã, ò¿¿íèéã íü öàõèëãààí ñîðîíçîí ºíãºíä äóðòàé õ¿ì¿¿ñ äàðóóõàí, õàðèí ººðòºº òàëáàéä õàðæ áîëäãèéã íýýæýý. Òýð äóíäàà õ¿ì¿¿ñ æààõàí èòãýë ìóóòàé óëñ. Õºõ ºí㺠í¿äýíä ñàéí, áèåèéí áîëîí ñýòãýë ñàíààíû áàéäëààñàà áîëæ ò¿ãø¿¿ð àðèëãàí, ç¿ðõíèé öîõèëòîíä ñàéíààð ÿíç á¿ðèéí öàõèëãààí ñîðîíçîí öàöðóóëàëò íºëººëíº. ãàðãàäãèéã ñóäàëæ òîãòîîñîí áàéíà. Øàð ºí㺠àìüäðàëûí áàÿð áàÿñãàëàíòàé, Öýíõýð ºíãº-¿íýí÷ øóäàðãà, óÿõàí ñýòãýëòýé óõààëàã õ¿ì¿¿ñèéíõ. Ýíý ºíãºíä ñîíèó÷, îëîí õ¿ì¿¿ñèéí øèíæ. Õýðýâ òýä äýýð íü áîëîâñðîëòîé, íèéòý÷, ÿìàð ÷ íºõöºë áàéäàëä çîõèöîæ ÷àääàã óõààëàã áîë öýíõýð ºí㺠íü íîãîîíòîé õàìò, õ¿ì¿¿ñ äóðòàé. Õàðèí ãóòðàíã¿é, ãàíöààðäìàë, ýñâýë äýýð íü íîãîîí òóÿà öàöðàí õàðàãääàã çîæèã õ¿íèéã öóõàëäóóëäàã áàéíà. Øàð ºí㺠áàéíà. Õýòýðõèé èõ ñýòãýëèéí çîâèóðòàé, ìýäðýëèéí ñèñòåìèéã áýõæ¿¿ëýí, áàäðàíã¿é áîäëîãîøðîíã¿é õ¿í ã¿í óëààí ºí㺠öàöðààõ ñýòãýëèéã õºã溺íº. áà ýíý íü îþóíû õºäºëìºðòýé õîëáîîòîé áîë Óëáàð øàð ºí㺠íàðèéí çºí ìýäðýõ¿éòýé, ãýðýëò óëààí-öýíõýð ºíãºòýé õîñîëíî. Õýíèé ìºðººäºã÷ õ¿ì¿¿ñèéíõ àæýý. Àìæèëòàíä ÷ òºëºº þóãàà ÷ õàéðëàäàãã¿é, õýò áàÿð õ¿ðýõ ãýñýí ýðìýëçýë íü ãîëäóó áàÿñãàëàíòàé õ¿ì¿¿ñèéí öàöðóóëàõ ¿ð ä¿íã¿é áîëäîã. ºí㺠ÿãààí óëààí ýñâýë öàéâàð ÿãààí õºõä¿¿ áàéäàã áàéíà. Õ¿í ×åðíèëýí ÿãààí òºðºëõòºí á¿ð ýðò äýýð ¿åýñ ºí㺠òóí íóóöëàã ºíãº. ºíãºíä áýëãý òýìäãèéí óòãà Ñýòãýëèéí èõ õºäëºëòýé, ñàíààã ºã÷ áàéæýý. Àëü ÷ øàøíû ìýäðýìòãèé, àæèë õýðýã÷ áóðõàä èõýâ÷ëýí öýíõýð ºíãºòýé õ¿ì¿¿ñ ýíý ºíãºíä äóðòàé ä¿ðñëýãäñýí áàéäãèéã ñóäëàà÷èä ãýíý. Èä øèäýíä èòãýäýã àæèãëàæýý. Îð÷èí ¿åèéí áèî õ¿ì¿¿ñ ãîëöóó ýíý ýíåðãè ñóäëàà÷èä ÷ öýíõýð ºí㺠ºíãèéã ýðõýìëýíý. ñýòãýë ñàíààã ºðãºæ, óéòãàð ãóíèãèéã Õ¿ðýí ºí㺠àðèëãàí, òàéâøðóóëæ, òýð ÷ áàéòóãàé ñýòãýë õàíãàëóóí ÎÞÓÒÀÍ 2009 19
  18. 18. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! áóñ, ò¿ãø¿¿ðòýéã èëòãýíý. ªºðèéíõºº çîâèóð, ãîë íü þó âý? Ãîë íü îþóí óõààíû õºãæèë íü ñýòãýëèéã ò¿ãø¿¿ðýý äîòðîî íóóñàí õ¿ì¿¿ñ ýíý á¿ðýí õºãæèæ ã¿éöäýã 6- 7 íàñàíäaà, á¿ð ò¿¿íýýñ ºíãºíä äóðòàé àæýý. Åð íü õ¿ðýí ºíãèéã äîòðîî ÷ ýðò, õàìãèéí îðîéòëîî ãýõýä èõ äýýä ñóðãóóëèéí ò¿ðýìãèéëëýý íóóñàí, ñýòãýëèéí èõ õÿìðàëòàé ýëñýëòèéí øàëãàëòàíä îðîõîîñ ºìíº ººðèéí õ¿í öàöðààäàã ãýíý. ãîö àâüÿàñàà íýýæ ò¿¿íèéõýý äàãóó ÷èã òîãòîîõ õýðýãòýé. Ñààðàë ºíãèéã èäýâõã¿é ºí㺠ãýæ ¿çäýã áà ãîëäóó ººðòºº èòãýë ìóóòàé, øèéäâýð Ýöýã ýõ, íàéç íºõºä, õàìààòàí ñàäíûõàà õýëñíýýð ãàðãàæ ÷àääàãã¿é, õýò ñýæèã-ëýìòãèé, õàðòàé, ñîíãîëò õèéæ, ººðèéí ãîö àâüÿàñàà íýýæ áîëãîîìæòîé õ¿ì¿¿ñèéí ºí㺠ãýæ ¿çíý. ÷àäààã¿é õ¿ì¿¿ñ ìàø õîæóó ººðèéí ãîö àâüÿàñàà Õºíãºíä¿¿, òýâ÷ýýð õàòóóæèë ìóóòàé õ¿ì¿¿ñ ýíý íýýäýã. Õºãæñºí áîëîâñðîëûí ñèñòåìä, õ¿¿õäèéã ºíãºíä äóðã¿é àæýý. áýëòãýë àíãèä áàéõààñ íü íýýæ õºãæ¿¿ëäýã áºãººä èíãýñíýýð òýð õ¿í àìüäðàëûíõàà òóðø Õàð ºí㺠ººðòºº èòãýëã¿é, àìüäðàëûã õàìãèéí äóð ñîíèðõîëòîé àæëàà õèéõ ýõèéã áàðààíààð õ¿ëýýí àâäàã, íýã èõ àç æàðãàëã¿é òàâüæ áàéíà ãýñýí ¿ã. Ãýâ÷ çàðèì íü ¿¿íèéã íýã õ¿ì¿¿ñèéíõ. èõ îéøîîäîãã¿é, ýíý ñèñòåì íü áàéõ ¸ñòîé ãýæ Öàãààí ºí㺠ìàø çîõèñòîé áºãººä áóñàä ºíãºòýé ¿çäýã. Õ¿¿õäèéí ãîö àâüÿàñûã íýýæ õºãæ¿¿ëýõ àäèë ýëäýâ öóõàëäàë, óóð óöààð õ¿ì¿¿ñò ºãäºãã¿é áîëîâñðîëûí ñèñòåìòýé áîëæ áîëîâñîí õ¿÷íýý àæýý. Ãýâ÷ áèäíèé öàöðààäàã ºíãº, äóðëàäàã áýëäýõã¿é áîë óëñ îðíû áîëîí õóâü õ¿íèé ýäèéí ºíãºí¿¿ä ìààíü ñýòãýë ñàíàà, áèåèéí áàéäàë, çàñàãò ÷ ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëíý. Ýíý ìàòåðèàëûã öàã àãààðààñ õ¿ðòýë õàìààðäàã àæýý. Íàñ àõèõ áýëäýõ õóãàöààíäàà õèéñýí áÿöõàí ñóäàëãààíààñ òóñàì áàñ ººð÷ëºãääºã ãýíý. ̺í áèäíèé çàí õàðàõàä õàìðàãäñàí õ¿ì¿¿ñèéí 80% -ààñ èë¿¿ òºðõ, æèëèéí óëèðàë, öàã ¿åèéí õóâöàñíû ìàÿã íü ººðèéí õ¿ññýí, ñîíèðõñîí àæëàà õèéäýãã¿é õ¿ðòýë íºëººëíº. Ãýõäýý ë ýíý á¿õýí áèäíèé áàéëàà. Çàìûí äóíäààñ áóöàæ ººðèéí ñîíèðõëûí ñýòãýë ñàíàà, áîäëûí òóõàé ìýäýýëýë àãóóëæ äàãóó àæèëä îðñîí õ¿ì¿¿ñ àçòàéä òîîöîãäîíî. áàéäãèéã ìàðòàæ áîëîõã¿é. Èéìä äóðòàé, Ó÷èð íü áóñäûí ñàíààã ÷óõàë÷ëàí ìýðãýæëýý õýðýãòýé ºíãºí人 äóðëàöãààÿ. ñîíãîñîí õ¿ì¿¿ñ íàñàí òóðøäàà ñýòãýë õàíãàëóóí áóñ àæèëëàíà ãýñýí ¿ã. Õ¿¿õäèéíõýý èõ äýýä Àâüÿàñ ÷àäâàðàà íýýí èëð¿¿ëýõ ñóðãóóëüä ýëñýõ ¿åä íü ñóðàëöàõ àíãèéã íü Àìüäðàëä õºë òàâèõààñ ºìíº øèéäýõ ¸ñòîé ÷óõàë ñîíãîõîä íü òóñëàõ áà õýëæ ºãºõ õî¸ðûí õîîðîíä ñýäýâ: ìàø òîì ÿëãàà áàéäàã. Õ¿íä îëîí àâúÿàñ áàéæ áîëíî. Ãýâ÷ ãîö àâüÿàñàà Äýëõèé äýýðõ 6 òýðáóì õ¿í òóñ á¿ð ººð ººðèéí íýýãýýã¿é öàãò àìæèëò, àç æàðãàëààð á¿ðýí ãîö àâüÿàñòàé áàéäàã ãýäãèéã ìàðòàæ áîëîõã¿é. ä¿¿ðýí áàéæ ÷àäàõã¿é áèëýý. Íýã ºíäãºí ýñèéí èõð¿¿äèéí àâüÿàñ ÷àäâàð õ¿ðòýë ÿëãààòàé áàéäàã. Êîìïüþòåðèéí ïðîãðàììèñò Õ¿íä ìåòàëëûí àíãèéã 5- 6 æèëä àðàé ãýæ òºãñººä áîëîõûã ìºðººääºã õ¿¿õýä ýöýã íü ýì÷ ó÷ðààñ ñîíèíä ñïîðòûí ñýòã¿¿ë÷ýýð àæèëëàõ, õóóëèéí àíàãààõàä ñóðàëöëàà ãýæ áîäú¸. Ãýòýë õ¿¿õýä àíãèéã àìæèëòòàé òºãññºí õýðíýý áèçíåñ ýðõýëæ ýì÷ýýñ ººð ìýðãýæèëä ñîíèðõîëòîéí óëìààñ áàéãàà çàëóó, ýöýã ýõ íü ýì÷ ó÷ðààñ àíàãààõ ñóðñàí ìýðãýæëýýðýý õ¿ì¿¿ñò òóñàëæ ÷àäàõã¿é òºãñººä áàãøèéí àæèë õèéæ áàéãàà ñóðãàí ãýñýí ¿ã. Õýðýâ êîìïüþòåð äýýðýý àæèëëàñàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýã÷, ýäèéí çàñãèéí àíãèéí ä¿¿ðãýýä áîë òàðõè òîëãîé íü ¿ðãýëæ ººðèéí õèéæ áàéãàà òåëåâèçèä àìæèëò ãàðãàæ áàéãàà íýâòð¿¿ëýã÷… ç¿éëä òºâëºðºõ ó÷ðààñ øèíýýð îëîí ç¿éë ñýäýæ ãýýä îëîí îëîí æèøýý áàéíà. Òýãâýë àñóóäëûí ãàðãàíà. Áèäíèé àìüäàð÷ áóé ¿å íü õóðäàí õºãæëèéí íèéãýì áèëýý. Íèéãìýý äàãààä õ¿¿õäèéí õºãæèë ÷ ýðò õóðäàí ÿâàãäàæ áàéíà. Îäîîãîîñ 40 æèëèéí ºìíºõòýé, á¿ð 10 æèëèéí ºìíºõòýé õàðüöóóëàõàä îäîîãèéí íèéãìèéí õºãæèë, õ¿¿õäèéí ñýòãýõ¿é õýðõýí ººð÷ëºãäñºí áèëýý! Äóóòàé, ä¿ðñòýé, ºíãºòýé, õýâëýë ìýäýýëëèéí õýðýãñýë íü õ¿¿õäèéí ñýòãýõ¿é, õºãæèëä àñàð èõ íºëººëæ áàéíà. Äýýðõýí ¿åä õèéõèéí òóëä 10 æèëä øààðäàãäàõ 20 ÎÞÓÒÀÍ 2009
  19. 19. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! áàéñàí àæëûã îäîî 1 æèëèéí äîòîð õèéíý. Áóñäûí õàðüöàà õàíäëàãûã ÷èãë¿¿ëýõ Õýäõýí æèëèéí äàðàà õóãàöàà íü á¿ð áîãèíîñîõ Ãîö àâúÿàñàà íýýõ ººð íýãýí àðãà áîë áóñäûí ÷ þì áèë¿¿! Çà îäîî èíãýýä ººðèéí ãîö àâüÿàñàà õàðüöàà õàíäëàãûã ÷èãë¿¿ëýõ ÷àäâàð þì. õýðõýí íýýõ òàëààð ìýäýýëýë òà á¿õýíäýý õ¿ðãýå! “×èãë¿¿ëýõ” íü ãîö àâúÿàñòàé øóóä õîëáîîòîé þì. Åð íü àìüäðàë ãýäýã ÷èíü ÷èãëýõ ÷èãë¿¿ëýõ Ñýòãýëèéí õºäºëãººíºº ìýäýæ, ò¿¿íèéãýý ¿éë ÿâö ø¿¿ äýý. Õàðèí ÷èãë¿¿ëýõ íü òýð õ¿íèé ÷èãë¿¿ëýõ, õàíäëàãà õàðüöààãàà õÿíàõ ººðèéí àâúÿàñ áèëýãòýé øóóä õîëáîîòîé. Àâüÿàñ íü îþóí óõààíòàé õîëáîîòîé ¿éë ÿâö Ó÷èð íü áèä áóñäûã ÷èãë¿¿ëýõäýý æèíõýíý ìýò õàðàãäàõ áîëîâ÷ ñýòãýëèéí õºäºë㺺íòýé ººðèéíõººðºº õàðäàã. Õàðèí õ¿÷ýýð ÷èãë¿¿ëýõ ÷ îéð õîëáîîòîé áàéäàã. Ãîö àâüÿàñàà íýýõèéí íü äóðã¿éã íü õ¿ðãýíý. Õ¿¿õýä áàéõäàà ãàðòàà òóëä õàìãèéí ò¿ð¿¿íä ìýäýýëýë àâàõ ãàçàð ìèêðîôîíûã îðëóóëæ ÿìàð íýãýí ç¿éë áàðèàä áîë ñýòãýëèéí äîòîîä õºäëºë áàéäàã. Ñýòãýë áóñäûã ººðë¿¿ãýý õàíäóóëæ ÷àääàã áàéñàí àëäàðò íü õàíäëàãûã õýëáýðæ¿¿ëäýã áºãººä òàíû ãîö Àáðàõàì Ëèíêîëüí, îëîí æèëèéí äàðàà ººðèéã àâüÿàñûã ìýäýýëýã÷ þì. Òèéìýýñ õèéõ õýðýãòýé íü àëäàð õ¿íäýä õ¿ðãýõ óðàí ÿðóó èëòãýã÷èéí ç¿éë ãýâýë: àâúÿàñ áèëãýý íýýæ áàéñàí õýðýã. Ýöýã ýõ÷¿¿äýä ↖ Ñýòãýëèéí õºäºëãººíºº ìàø ñàéí ìýäýõ çºâëºõºä õ¿¿õäýý ñàéí àæèãëàæ áàé. ßëàíãóÿà íàéçóóäòàéãàà òîãëîæ áàéõàä íü ãîö àâúÿàñ íü ↖ Ò¿¿íèéãýý ÷èãë¿¿ëýõ èëýð÷ ãàðäàã. ßìàð ÷ õ¿¿õäýä ººðèéí íóóö ãîö ↖ Ñýòãýëèéí õºäºëãººíººðºº ãàðãàñàí õàíäëàãà àâúÿàñ áàéãàà ãýäãèéã îãòõîí ÷ ìàðòàæ áîëîõã¿é. õàðüöààãàà õÿíàõ Õàìãèéí á¿ðýã õ¿¿õäýä ÷ áèé. Èíãýæ õÿíàñíû ýöýñò òà ººðèéí ãîö ãýæ áîäîæ ªºðèéí ¿íý öýíý, õ¿÷ýý ìýäýõ áàéñàí àâúÿàñ áîëîí ýíãèéí íýã àâúÿàñ õî¸ðûí õîîðîíäîõ ÿëãààã îëæ õàðàõ áîëíî. ªºðººð ªºðèé㺺 ìàø ñàéí òàíèõ, ñóë õýëáýë ñýòãýëèéí õºäëºëºº áîëîí äàâóó òàëàà îëæ îëæ ò¿¿íèéãýý õÿíàæ ìýäýõ, “Òèéì!” ãýæ õýëýõ, ÷èãë¿¿ëæ ÷àäàæ áàéãàà “Òèéì!” ãýñýíäýý õ¿ðäýã õ¿íèé ãîö àâúÿàñàà îëæ áàéõ. ªºðèé㺺 áàéãààã ÷àäàõ íü õÿëáàð áîëíî. 10- ìýäð¿¿ëýõ… ªºðèéíõºº ¿íý ð àíãèéí ñóðàã÷èéí õóâüä öýíèéã ìýäýð÷, ººðèé㺺 ýíý íü òèéì ÷ õýö¿¿ ç¿éë ÷óõàë õ¿í ãýäãýý ìýäýðäýã õ¿í áèø áèëýý. Ãýâ÷ õºãæèëòýé áóñäàä ¿¿íèéãýý ìýäð¿¿ëäýã. îðíóóäûí ñóðãàí ÷èãë¿¿ëýõ Èíãýñíýýð áóñàäòàé ÷ àæèë íîìóóäàä ýíý íàñûã àðàé õýðýã÷, íàéðñàã, á¿òýýë÷ áàãààð çààñàí áàéäàã. õàðüöàà ¿¿ñãýíý. ªºðèé㺺 òàíèõ íü óðò óäààí, õýö¿¿ ªºðèé㺺 õ¿ì¿¿ñò çàìûã òóóëàõ ãýñýí ¿ã þì. òàíèóëàõ Çàìûí òóðø òààðàëäàõ õýö¿¿ áàðòàà àìàð 纺ëºí, ÿäàðãàà ãýýä åð Õàð áàãà íàñíààñàà ¿éë õºäëºë ¿ã ÿðèàãààðàà íü þì á¿õýí îðíî ø¿¿ äýý. ªºðèéí ¿íý öýíèéã ººðèéí ãîö àâúÿàñàà èëýðõèéëæ áàéãàà õ¿¿õäèéã áîëîí õ¿÷ýý ìýäðýõ íü: ººðèéí ãîö àâúÿàñàà îãò àíçààðäàãã¿é ýöýã ýõ÷¿¿ä ÷ áàéäàã. Õ¿¿õýä ñàéí õºãæ¿¿ëæ ÷àäàõàà, áîäîæ áàéãààãààñàà ººðèé㺺 ýðãýí òîéðíûõîî õ¿ì¿¿ñò ñàéí ÷ èë¿¿ èõèéã õèéæ ÷àäàõàà, àìæèëò ãàðãàíà òàíèóëñíààð ãîö àâúÿàñàà íýýõ áîëîìæòîé. ãýäýãòýý èòãýæ ÷àääàã áàéõ þì. Íàéç íºõºä, ýöýã ýõäýý ººðèéí çîõèîñîí ø¿ëãýý óíøèõ äóðòàé, ìàðãààø íü øàëãàëòòàé áàéñàí ÷ Á¿õ àíõààðëàà ãîö àâüÿàñàíäàà õàíäóóëàõ ø¿ëãýý óíøèæ, àëäàðò ÿðóó íàéðàã÷äûí ø¿ëãèéã öýýæèëæ ñóóäàã ñóðàã÷èéã óòãà çîõèîëûí àíãèä ªºðèé㺺 çºâ òàíèõûí òóëä àíõààðëàà ãîö áèø õóóëèéí àíãèä îð ãýæ ÿòãàõ íü õýð çýðýã çºâ àâúÿàñàíäàà òºâëºð¿¿ëýõ õýðýãòýé áºãººä, áý? Èðýýä¿éí Íàöàãäîðæ õóóëèéí àíãèä ñóð÷ õóó÷èí äàäàë çóðøèë, áîäîë ñàíààãàà çºâõºí áàéâàë íýëýýä ýìãýíýëòýé õýðýã áîëîõ áèç. ýíý çàìààð ë ººð÷èëæ ÷àäíà. Èíãýñíýýð òà ãîö àâúÿàñàà õºãæ¿¿ëæ óëìààð ýíý òàíû íýã õýñýã áîëæ ººð÷ëºãäºíº. Èõ ñóðãóóëèéí ýëñýëòèéí ÎÞÓÒÀÍ 2009 21
  20. 20. ÌÝÐÃÝÆÈËÄÝÝ ÝÇÝÍ ÁÀÉß ! øàëãàëòàíä îðîõäîî “Çà àëü íü ÷ áàéñàí ÿàõàâ. ↖ Ä¿¿ íü àõòàéãàà, à÷ íü ºâººòýéãýý çàí Äàðàà íü ó÷èð íü îëäîíî áèç” ãýõ íü õàìãèéí ÷àíàðààðàà èæèë áàéæ áîëíî, ãýâ÷ ýíý íü áóðóó þì. Ó÷èð íü òà àìüäðàëûíõàà òóðø ó÷ðûã ãîö àâúÿàñ íü ÷ àäèëõàí ãýñýí ¿ã îãòõîí áèø íü îëîõã¿é áàéæ áîëíî ø¿¿ äýý. Òýãýýä ¿ðãýëæ ãýäãèéã ñàíàæ ÿâààðàé. “Òýð ¿åä òýãäýãã¿é áàéæ” ãýñýí õàðàìñëûí ¿ãýýð ↖ Õ¿¿õýä 7- 19 íàñàíäàà õ¿ññýí ìýðãýæëýý îëîí ä¿¿ðýí àìüäðàõ áîëíî. ªºðèéí ãîö àâúÿàñûí äàõèí ñîëüæ áàéâàë ýíý íü ãýð á¿ë, îð÷èí äàãóó ñóðúÿ ãýæ áîäîæ áàéãàà áîë æèë àëäñàí òîéðíûõ íü õóâèðàëòòàé õîëáîîòîé. Ãýâ÷ ÷ õàìààã¿é ñàéí áýëäýæ áàéãààä çààâàë õ¿ññýí ýöñèéí øèéäâýð ë õàìãèéí ÷óõàë íü þì. àíãèäàà îðîõ õýðýãòýé. Ãýõäýý õóâèðàìòãàé áàéäàë íü 19 ñàðààñ áàãà áèø áàéõ õýðýãòýé. ̺ðººäëèéí ìýðãýæèë Àíõààðàõ ç¿éëñ íü áàéíãà ñîëèãäîæ áàéäàã áîë ýíý íü ñàéíû ↖ Íýã õ¿íä îëîí àâúÿàñ áàéæ áîëíî. Ãýâ÷ ãàíö òýìäýã áèø þì. íü ë áóñäààñàà ãîö áàéäàã. ↖ Ãîö àâúÿàñàà íýýæ õºãæ¿¿ëýõèéí òóëä óóëûí ↖ Õî¸ð ººð ç¿éëèéã ñîíèðõäîã íýã õ¿í õî¸óëàíä ìóõàðò àìüäðàõ õýðýã ãàðñàí ÷ á¿õ õ¿÷ýý ¿¿íä íü àæèëëàõàä òóñ á¿ð 65% àìæèëò ¿ç¿¿ëæ çîðèóëàõ õýðýãòýé. Ãîö àâúÿàñàà íýýõ íü ìºí㺠áàéâ. Õýðýâ ýíý õ¿í ººðèéí ãîö àâúÿàñûí îëîõûí òóëä áèø, õàìãèéí ãîë íü õèéõ àæëàà äàãóó àæèëëàñàí áîë ìàãàäã¿é õàìãèéí äýýä á¿ðýí õ¿ñýë ýðìýëçýë, ýð÷ õ¿÷òýé õèéõèéí òóëä öýã õ¿ðòýë àæèëëàõ áàéñàí áèç. Ìàø öººí áàéíà. Èíãýñýí òîõèîëäîëä ýðò îðîé õýçýý òîîíû õ¿ì¿¿ñýýñ áóñàä á¿õ õ¿í 2 ººð ñàëáàðò íýãýí öàãò àìæèëòàíä õ¿ðýõ íü ãàðöààã¿é 100% àìæèëò ãàðãàíà ãýæ ¿ã¿é áèëýý. Õ¿í áºãººä ýíý ¿åä áóñàä àñóóäëóóä ÷ øèéäýãäýíý. ººðèéí ãîö àâúÿàñàà 50 íàñ á¿ð 60 íàñíààñàà “Óðàí çîõèîëîîð ÷è ìºí㺠îëîõã¿é” ãýæ õîéø íýýñýí ÷ ò¿¿íèéõýý äàãóó áàéæ áîëíî. õ¿¿õäèéíõýý ãîö àâúÿàñûã äàðñíààð ò¿¿íèé, Àëäàãäëàà ìýäýýä ýðãýñýí ¿å íü àøãèéí ýõëýë èðýýä¿éä ÿðóó ñàéõàí õýëëýãòýé óðàí ñàéõàí þì. Õ¿í àìüäðàëûíõàà íýã ÷ ñåêóíäûí äóðã¿é èëòãýã÷ áîëæ õ¿ì¿¿ñèéã äàãóóëàí áàéëäàõ õ¿ñýë àæëàà õèéæ ºíãºðººõ ¸ñã¿é. Ãîö àâúÿàñûíõàà ýðìýëçëýëèéã íü óíòðààæ áºõººæ áàéãàà þì. äàãóó àæèëëàñàí õ¿í çàðèìäàà áóñàä õ¿íèé 10 Õàìãèéí ÷óõàë íü õ¿í ººðèéí ãîö àâúÿàñûíõàà æèëä îëîõ ¿ð àøãèéã íýã æèëä ÷ îëæ áîëîõ þì. äàãóó àæèë ìýðãýæëýý ñîíãîõ õýðýãòýé. Õ¿íä ↖ Ãîö àâúÿàñàà íýýõ ãýæ áàéãàà õ¿í ººðèé㺺 ÷óõàì þó àìæèëò àâ÷èðäàã íü òîäîðõîé áèø. ìàø ÷ºëººòýé áàéëãàõ õýðýãòýé. Ãýâ÷ ýíý Àíàãààõ þìóó õóóëèéí ñóðãóóëü òºãñººä àæèëã¿é ÷ºëººò áàéäàë íü ¸ñ ñóðòàõóóíã¿é ç¿éë õîöîðñîí îëîí õ¿í áàéõàä, ýõ õýëýý óðàí ñàéõàí ýçýìøñýí áàéäëààðàà îëîí îëîí íýâòð¿¿ëýã õèéæ á¿õýë á¿òýí àíàãààõûí ñóðãóóëèéã ÷ õóäàëäàæ àâ÷ ÷àäàõ ÷àäàëòàé áîëñîí õ¿ì¿¿ñ èõ áàéäãèéã áèòãèé ìàðòààðàé. Ä¿ãíýëò Ãîö àâüÿàñûã îëîõ íü ìàø ÷óõàë àñóóäàë þì. Ó÷èð íü õ¿íèé àìüäðàë áîãèíî, õèéõ àæèë èõ þì. Àìüäðàëûíõàà õàìãèéí ¿ð ºãººæòýé çàëóó íàñàà õ¿ñýýã¿é àæëàà õèéæ ºíãºð¿¿ëýõèéã õýí õ¿ñýõ âý? Õýäèéãýýð õºãøèðñºí ÷ ãýñýí ãîö àâüÿàñàà íýýõýä îðîéòîîã¿é áàéäàã ÷ ýðò íýýñýí àâüÿàñàà 20 íàñòàéäàà õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæ áàéõàä çààâàë ðóó òýì¿¿ëýõ ìàÿãààð ãàð÷ èðâýë òîì÷óóä õºãøèðò뺺 õ¿ëýýõ íü ãàðãàõ àìæèëòûí õýäýí íóõàöòàé îéëãóóëàõ õýðýãòýé. õóâüä íü íºëººëºõ âý? Õýðýâ õ¿ññýí ìýðãýæèëäýý õ¿ðýõèéí òóëä ýëñýõ õýðýãòýé àíãèäàà òýíöýæ ↖ Ãîö àâüÿàñûí ìºðººäºë áîëîí ýíãèéí ÷àäàõã¿é áàéâàë çààâàë ñàéí áýëäýýä äàõèí ìºðººäëèéã õîîðîíä íü ÿëãàæ ñàëãàæ ñóðñàí äàõèí îðîõ õýðýãòýé. Á¿ð áîëîõã¿é áîë çààâàë áàéõ õýðýãòýé. Ãîö àâüÿàñ íü äóðëàñàí ç¿ã áîëãîí èõ äýýä ñóðãóóëüä îðîõûíõîî îðîíä ººðèé㺺 ðóóãàà òýì¿¿ëýõ ãýñýí ¿ã áèø. Õàðèí ÷ àìüäðàëûí àìüäðàëûí èõ ñóðãóóëüä áýëäýõ õýðýãòýé. õàìãèéí ÷óõàë øèéäâýð¿¿äèéí íýã þì. 22 ÎÞÓÒÀÍ 2009

×