Successfully reported this slideshow.
ÖĞRETMEN ADAYLARI İÇİN
  KAMU PERSONELİ SEÇME SINAVI
       EĞİTİM BİLİMLERİ
    GARANTİLİ MODÜLER SET



         GELİŞİM...
ÖĞRETMEN ADAYLARI İÇİN
                           KAMU PERSONELİ SEÇME SINAVI
                      EĞİTİM BİLİMLERİ GARAN...
TAKDİM




Sevgili öğretmen adayları;
Her bir bölümü uzman kişiler tarafından hazırlanan elinizdeki KPSS Eğitim Bilimleri ...
KİM NE DEDİ?




        İhtiyaç Yayıncılık’ın piyasadaki önemli bir boşluğu dolduracağına, düşünme süreçlerini harekete g...
PUSULA




Değerli Meslektaşlarım;


Hepimiz ortalama 17 yıllık bir öğrenim hayatından sonra öğretmen olma hakkını kazandı...
PUSULA




                                        SINAV BİLGİLERİ VE STRATEJİLERİ
Kamu Personeli Seçme Sınavı’na hazırlan...
PUSULA




                                Adayların Cevapladıkları Soruların Aritmetik Ortalamalarını Gösteren Tablo
    ...
PUSULA




Öğretmen adayları tarafından merak edilen önemli bir diğer nokta da; “Kaç net yaparsam, kaç puan alırım?” ile i...
PUSULA




Aşağıdaki tabloda bir öğretmen adayının KPSS sonucu görülmektedir. KPSS P10 puanı öğretmenlik ataması yapılması...
İÇİNDEKİLER




                                                                         İÇİNDEKİLER

                    ...
İÇİNDEKİLER




      1.4 Okul (Çocukluk) Dönemi ............................................................................
İÇİNDEKİLER




                 Benmerkezci (Egosantrik) Düşünme ..........................................................
İÇİNDEKİLER




            • Kavram Öğrenme ................................................................................
İÇİNDEKİLER




           1.1.1      Temel Güvene Karşı Güvensizlik ........................................................
İÇİNDEKİLER




4. ANNE BABA TUTUMLARI ......................................................................................
İÇİNDEKİLER




            1.3.2     Anal Dönem (1.5 – 3 Yaş) ..............................................................
xvi
GELİŞİM
PSİKOLOJİSİ




1
YAZAR PENCERESİ

Değerli Öğrenci Arkadaşlarımız,

Gelişim psikolojisi dersi, günlük yaşamımızda bize her an lazım olan bil...
KPSS SORULARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI




                                                      2001    2002   2003   200...
KPSS SORULARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI




                                                        2001    2002   2003   2...
KPSS SORULARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI




                                                        2001   2002   2003   20...
GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ
                                                                BÖLÜM İÇERİĞİ




GELİŞİM PSİK...
GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ




                                                                                          ...
GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ




                                                                                          ...
GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ




                                                                                          ...
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Ihtiyaç ModüLer Set
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Ihtiyaç ModüLer Set

4,067 views

Published on

  • Be the first to comment

Ihtiyaç ModüLer Set

  1. 1. ÖĞRETMEN ADAYLARI İÇİN KAMU PERSONELİ SEÇME SINAVI EĞİTİM BİLİMLERİ GARANTİLİ MODÜLER SET GELİŞİM PSİKOLOJİSİ KONU ANLATIMI, KONU TARAMA TESTLERİ, DENEME SINAVLARI VE SON SEKİZ YILIN KONULARA GÖRE YERLEŞTİRİLMİŞ ÇIKMIŞ SORULARI
  2. 2. ÖĞRETMEN ADAYLARI İÇİN KAMU PERSONELİ SEÇME SINAVI EĞİTİM BİLİMLERİ GARANTİLİ MODÜLER SET GELİŞİM PSİKOLOJİSİ ISBN 978-9944-287-45-6 YAZARLAR KOMİSYON İhtiyaç Yayıncılık, 2009 Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları İhtiyaç Yayıncılık, Dershanecilik, Turizm, Reklam, Otomotiv, İnşaat, Organizasyon ve Ticaret Ltd. Şti.’ne aittir. Bu kuruluşun izni alınmadan tümü ya da herhangi bir bölümü mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik, kayıt ya da başka yöntemlerle çoğaltılamaz, basılamaz ve dağıtılamaz. BU KİTAP T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI’NIN BANDROLÜ İLE SATILMAKTADIR. Dizgi İhtiyaç Yayıncılık Dizgi Ekibi Grafik/Tasarım İhtiyaç Yayıncılık Grafik/Tasarım Ekibi BASKI Ertem Matbaacılık 0 312 284 18 14 İHTİYAÇ YAYINCILIK İletişim Adresi: Yeni Ziraat Mah. 13. Sok. No: 24/16 Dışkapı/ANKARA İrtibat Telefonu: 0 312 384 27 37 (4 pbx) Faks: 0 312 384 27 39 GSM: 0 505 938 14 76 (öğretmen hattı) Web: www.ihtiyacinne.com E-posta: info@ihtiyacinne.com
  3. 3. TAKDİM Sevgili öğretmen adayları; Her bir bölümü uzman kişiler tarafından hazırlanan elinizdeki KPSS Eğitim Bilimleri Modüler Set uzun soluklu bir çalışmanın ürünüdür. Piyasada pek çok eğitim bilimleri kitabı mevcuttur ve hepsi birbirinden önemli ve değerli öğretim elemanları tarafından yazılmış ve siz sevgili öğrencilerimizin beğenisine sunulmuştur. Adaylarımıza bu geniş yelpazede en kalitelisini seçme imkanını sağla- mak önemli bir görevdir. Büyük bir özveri ve emeğin ürünü olan bu eseri de eminiz çok beğene- ceksiniz. Sonu mutlu bitecek bu önemli KPSS dönemecinde, siz değerli öğretmen adaylarımıza başarılar diliyoruz. Kitabın İçeriği Hazırlanırken Dikkat Edilen Hususlar:  KPSS sisteminin şablonuna uygun soruları rahatlıkla yapabileceğiniz duru ve akıcı bir anla- tım kullanılmıştır.  Kitabın hazırlanış aşamasında, konuların KPSS’de soru olarak gelme ağırlığına bakılmış ve anlatılan konuların ağırlığı bu ölçüde belirlenmiştir.  Yazar penceresinde; hangi alana nasıl ağırlık vermeniz gerektiği, hangi konuların ne derece önemli olduğu, üzerinde durulması gereken önemli noktalar ve stratejiler yazar kadromuz tarafından sunulmuştur.  Öğretmen adaylarımızın motivasyonlarını en üst seviyede tutmak adına konunun içinde çık- mış KPSS sorularına yer verilerek dikkatler canlı tutulmuş ve konunun önemi çıkmış sorula- rın çözümüyle birlikte bir kez daha vurgulanmaya çalışılmıştır. Ayrıca bölüm sonunda çıkmış sorular pekiştirme amaçlı tekrar yer almıştır.  Konu anlatımları uzun tutulmamış ve sık aralıklarla konu tarama testlerine yer verilmiştir.  Öğrenmede görsel uyarıcıların çok önemli olduğundan hareketle; karikatürler, resimler, grafik- ler özenle seçilmiş, düz metinlerin getirdiği boğucu anlatımın önüne geçilmeye çalışılmıştır.  Kitabın sayfa görünümü onlarca seçenek arasından uzmanların yardımıyla seçilmiş ve pro- fesyonel bir ajans ile bu konuda titizlikle çalışılmıştır.  Konu anlatımları tamamlandıktan sonra bir adet deneme sınavı ve bütün KPSS soruları bö- lümün sonunda yer almıştır.  Kitaplarımız, önemli noktaların daha kolay öğrenilebilmesi için renklendirilmiştir. Kitabın hazırlanmasında ve yayınlanmasında emeği geçen ve yayına hazırlayan Bülent OKUTAN, Özcan ŞAHİN, Gökçen DEMİRCİ, Emel ÇEKİNMEZ, Zeynep BOLAT, Damla ÇAĞLAR, Sibel YAZICI, Suzan SÖNMEZ ve Hatice DEMİR’e teşekkürlerimizi bir borç biliyoruz. İHTİYAÇ YAYINCILIK i
  4. 4. KİM NE DEDİ? İhtiyaç Yayıncılık’ın piyasadaki önemli bir boşluğu dolduracağına, düşünme süreçlerini harekete geçireceğine ve bütün öğren- cileri başarıya götüreceğine inanıyorum. Muhittin OTLUCA / Emekli Öğretim Görevlisi Bu kitapla çalışan herkesin başarılı olacağına inanıyorum. Doç. Dr. Fatih TÖREMEN Anlatımdaki akış ve duruluk çok fazla ön plana çıkmaktadır. Yazar kadrosunu çok iyi bildiğim bu ekip takdire şayan bir eser oluşturmuştur. Yrd. Doç. Dr. Akif SÖZER Türkiye’nin bence yazılabilecek en iyi eğitim bilimleri kitabı... Fazla söze gerek yok. Yrd. Doç. Dr. Kemal Oğuz ER İhtiyaç Yayıncılık’ın ortaya koyduğu bu çalışmanın önemli bir boşluğu dolduracağını düşünüyorum. Mehmet DEĞER / Öğretim Görevlisi Başta değerli hocalarım olmak üzere, başarımda emeği geçen bütün İhtiyaç ailesi çalışanlarına çok teşekkür ederim. Demet ERGEL Matematik Öğretmenliği, 2008 Türkiye Birincisi Piyasadaki kitaplar içerisinde KPSS adayları için en verimli olan İhtiyaç Yayıncılık’la sınava hazırlandım ve başardım. Konu anla- tımlı modüler setleriyle, soru bankalarıyla, yaprak testleriyle, cep kitaplarıyla ve çek kopart testleriyle birbirinden farklı kaynakları KPSS adaylarının hizmetine sunan İhtiyaç Yayıncılık’ın sınava hazırlanma sürecinde tek başına yeterli olduğunu düşünüyorum. Ahmet Fırat ARSLAN Felsefe Öğretmenliği, 2008 Türkiye Birincisi Farklı soru tarzı, geniş içeriği ve özgün anlatımıyla İhtiyaç Yayıncılık’ın alanında en iyilerden olduğunu düşünüyorum. KPSS’ye hazırlanırken öğrencilere tavsiyem İhtiyaç Yayıncılık’a güvenin... Fazlı YAKIN Türkçe Öğretmenliği, 2008 Türkiye Birincisi İhtiyaç Yayıncılık’ı seçtim ve başardım. KPSS’ye hazırlanan tüm arkadaşlar için ihtiyacı öneriyorum. Anlatımı, özgün soruları ve yazarlarıyla mükemmel bir kitap. Bu yayında emeği geçen herkese sonsuz teşekkürler… Ceyda GÜLTEKİN İlköğretim Matematik Öğretmenliği, 2007 Türkiye Birincisi ii
  5. 5. PUSULA Değerli Meslektaşlarım; Hepimiz ortalama 17 yıllık bir öğrenim hayatından sonra öğretmen olma hakkını kazandık. Ancak ülkemizde öğretmenlik mesleğini yapabilmemiz için KPSS’yi geçmek zorundayız. Eğer özverili, sıkı ve disiplinli çalışır- sak bu sınavı çok rahat bir şekilde kazanabiliriz. Yeter ki kendimize güvenelim, başaracağımıza inanalım. Azmin elinden hiçbir şey kurtulamaz. Size azmin zaferini gösteren gerçek bir hikaye anlatmak istiyoruz. Albert Duruer; çiftçi bir ailenin iki çocuğundan biridir. İki kardeşin de resme ilgisi vardır ve ikisi de Güzel Sa- natlar Fakültesi’ne gidip ressam olmak istemektedir. Ancak ailelerinin maddi durumu her iki çocuğu okutmak için yetersiz kalmaktadır. İki kardeş aralarında kura çekmeye karar verirler. Kura sonunda kazanan üniver- siteye gidecek, diğeri de çalışıp onun okul masraflarını karşılayacaktır. Albert kazanır, üniversiteye gider ve çok ünlü bir ressam olur. Kardeşi de bir maden ocağında çalışarak onun okul masraflarını karşılar. Albert bir konferans sırasında kardeşine minnet duygularını ifade eder ve kardeşinin ressam olması için onu okutmak istediğini söyler. Kardeşi ise Albert’e “Bu imkansız! Yıllarca maden ocağında çalıştım, tüm parmak- larım kırıldı; artık ressam olamam” der. Albert kardeşinin bu sözleri karşısında çok duygulanır ve kardeşine duyduğu minnettarlığı dua eden eller yapıtında gösterir. İşte dua eden eller Albert’in kardeşinin elleridir. Hikayeden anladığımız gibi başarı tek başına gerçekleşmez. Bunun için desteğe ihtiyacımız var. Biz İhtiyaç Ailesi olarak size bu desteği vermeye hazırız. Bunun karşılığında sizden dua eden eller gibi minnet ifaden eden bir tablo istemiyoruz. Sizden isteğimiz; KPSS’yi kazanmanız, ülkemizde öğretmenlik yaparak fikren, ruhen ve bedenen sağlıklı; ülkemizin kalkınmasını sağlayacak bilgiye sahip bireyler yetiştirmenizdir. Başarılı olmanız dileğiyle… iii
  6. 6. PUSULA SINAV BİLGİLERİ VE STRATEJİLERİ Kamu Personeli Seçme Sınavı’na hazırlanan adayların önünde uzun bir yol vardır. Önlerinde bir harita olması eminiz onlara yardımcı olacaktır. Adayın hangi konuya, ne kadar çalışması gerektiği, eksikliklerinin nerelerde olduğunu bilmesi çok büyük bir avantajdır. Bu anlamda aşağıdaki veriler ve bilgiler öğretmen adaylarına ışık tutacaktır. KPSS Soru Dağılımını, Yüzdelerini ve Soru Sayılarını Gösteren Tablo Soru ALAN Ana Bölüm Bölüm % Sayısı Gelişim Psikolojisi 10 Eğitim Psikolojisi Öğrenme Psikolojisi 25 Ölçme Değerlendirme 15 EĞİTİM BİLİMLERİ 120 Program Geliştirme ve Program Geliştirme 10 Öğrenme Öğretim Yöntemleri 25 Rehberlik 15 Osmanlı Dönemi ve Yenileşme 10 Tarih Hareketleri Selçuklular ve Öncesi Dönem 10 Ulusal Kurtuluş Savaşı 15 İnkılap Tarihi Atatürk İlke ve İnkılapları 15 Türkiye Coğrafyası Türkiye’nin Fiziki Özellikleri 5 GENEL KÜLTÜR Türkiye’nin Beşeri Özellikleri 5 60 Türkiye’nin Ekonomik Özellikleri 20 Aktüel (Güncel) 5 Konular Hukuk Bilgileri 5 Yurttaşlık Bilgisi Anayasa 5 İdare 5 Sözcük Bilgisi 5 Dil Bilgisi 10 Türkçe Anlatım Özellikleri 5 Okuduğunu Anlama 30 Sayılarla İşlem Yapma 10 Matematiksel İlişkilerden GENEL YETENEK 10 60 Yararlanma Problem Çözme 20 Matematik Temel Geometrik Bilgilerden 5 Yararlanma Grafik-Tablo Okuma ve 5 Yorumlama Bugün geçerli olan KPSS puanı hesaplanmasında, birbirinden farklı üç soru alanının (eğitim bilimleri, genel kültür ve genel yetenek) toplam KPSS puanı üzerindeki ağırlıkları şu şekildedir: Eğitim Bilimleri 0,4 Genel Yetenek 0,3 Genel Kültür 0,3’tür. Yukarıda görüldüğü gibi eğitim bilimlerinin katsayısı daha yüksektir. Aynı zamanda MEB sınav puanları eşit olan iki adaydan atanma önceliğini, eğitim bilimleri puanı yüksek olan adaya tanımaktadır. iv
  7. 7. PUSULA Adayların Cevapladıkları Soruların Aritmetik Ortalamalarını Gösteren Tablo SORU SAYILARI ARİTMETİK ORTALAMA STANDART SAPMA ADAY SAYISI GENEL YETENEK 60 34.712 11.393 531.973 GENEL KÜLTÜR 60 28.002 11.705 530.198 EĞİTİM BİLİMLERİ 120 52.351 20.325 237.520 2008’nin ikinci atamasında M.E.B. tarafından yaklaşık 18.000 öğretmen alınmıştır. Bu atamaların branşlara göre dağılımı aşağıda verilmiştir. 2008-2 Atama Döneminde Atama Yapılacak Alanlar ile Başvuruya Esas Olacak Taban Puan ve Kontenjan Tablosu Sınav Sözleşmeli Açıktan Kurumlar Sıra Alan İlk Atama Milli Alan Adı Taban Öğretmen Atama Arası Atama Toplam No Kodu Kontenjanı Sporcu Puanı Kontenjanı Kontenjanı Kontenjanı 1 2246 Almanca 70 29 1 30 2 2265 Beden Eğitimi 70 664 124 13 4 144 949 3 1119 Bilişim Teknolojileri 60 918 208 17 6 1159 4 1123 Biyoloji 80 77 24 2 1 104 5 1207 Coğrafya 70 86 34 2 1 123 6 4940 Denizcilik-1 50 10 1 7 1245 Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 50 530 141 10 4 685 8 4943 El Sanatları Teknolojisi-1 65 24 1 25 9 4944 El Sanatları Teknolojisi-2 65 24 1 25 10 4946 Elektrik-Elektronik Teknolojisi-2 85 29 1 30 11 1371 Felsefe 75 63 18 1 83 12 1386 Fen ve Teknoloji/Fen Bilgisi 85 918 106 17 6 1047 13 1390 Fizik 85 19 19 14 4951 Gazetecilik 55 4 4 15 4954 Giyim Üretim Teknolojisi 80 24 1 25 16 2647 Görme Engelliler Sınıfı Öğretmenliği 50 23 1 24 17 4957 Güzellik ve Saç Bakım Hizmetleri 55 5 5 18 4897 İHL Meslek Dersleri Arapça 50 44 7 1 52 19 1715 İlköğretim Matematik Öğretmenliği 80 734 93 13 5 845 20 1524 İngilizce 65 1207 281 23 8 1528 21 4899 İspanyolca 50 1 1 22 2651 İşitme Engelliler Sınıfı Öğretmenliği 60 27 2 1 30 23 4599 İtalyanca 50 3 3 24 4882 Japonca 60 1 1 25 1627 Kimya 90 14 1 15 26 2353 Matematik 85 87 30 2 1 120 27 1822 Müzik 50 386 120 8 3 517 28 4439 Okul Öncesi Öğretmenliği 70 676 319 13 5 1013 29 2368 Psikoloji 50 5 5 30 2838 Radyo-Televizyon 75 7 7 31 1894 Rehber Öğretmen 50 937 147 17 6 1107 32 1925 Resim İş/Resim/Görsel Sanatlar 65 318 71 7 2 398 33 4883 Rusça 55 3 3 34 1959 Sanat Tarihi 70 5 5 35 2403 Sınıf Öğretmenliği 75 5773 223 116 39 6161 36 2510 Sosyal Bilgiler 80 363 55 8 2 428 37 2036 Tarih 80 58 13 1 72 38 4900 Teknoloji ve Tasarım 50 218 117 5 1 341 39 4985 Tekstil Teknolojisi-3 65 19 19 1283 Türk Dili ve Edebiyatı/Dil ve Anlatım/Türk 60 386 102 8 3 40 499 Edebiyatı 41 2143 Türkçe 80 397 37 8 3 445 42 4992 Yiyecek İçecek Hizmetleri 70 24 1 25 43 2632 Zihin Engelliler Sınıfı Öğretmenliği 50 60 26 1 87 TOPLAM 15.200 2.300 300 100 18.065 NOT: a) İlk atamaya başvuracaklar 2007 ve 2008 yıllarında yapılan herhangi bir KPSS’ye girmiş, KPSSP10 puan türünden alanında belirlenen puan ve üzerinde puana sahip olmak, b) Yaklaşık 18.000 kadronun, ilk atama, açıktan atama, kurumlar arası atama ve millî sporcuların sınavsız olarak Beden Eğitimi alanına atama biçim- leriyle 15.744’ü kadrolu öğretmen ataması olarak, ilk defa ve yeniden (açıktan) görevlendirme biçimleriyle 2.449 pozisyona da sözleşmeli öğretmen görevlendirmesi olarak ataması yapılmıştır. v
  8. 8. PUSULA Öğretmen adayları tarafından merak edilen önemli bir diğer nokta da; “Kaç net yaparsam, kaç puan alırım?” ile ilgili bilgilerdir. Buna ilişkin veriler aşağıda yer almaktadır: KAÇ NET YAPARSAM, KAÇ PUAN ALIRIM? (2008 KPSS’YE GÖRE) GENEL YETENEK GENEL KÜLTÜR EĞİTİM BİLİMLERİ PUAN 60 50,75 100 99,599 57,5 55 86,25 95,368 55 50,5 94,75 94,776 57,75 43,75 97,5 94,304 58,75 47,75 88,75 93,992 56,25 46,5 91,5 92,771 55 47 91,5 92,417 56,25 46,25 88,75 91,705 57,5 47,5 85 91,550 57,5 43,75 87,75 90,809 58,75 45 84,25 90,568 58,75 50 76,5 90,311 53 48 86,5 90,209 57,5 41,25 89,75 90,029 51,75 51,5 82,5 89,823 49 51,5 84 89,068 49,75 47,75 87,5 88,936 53,75 42 89,25 88,800 44 51,25 90 88,716 55 46,5 80,5 88,378 51,5 41,25 91,5 88,200 49,5 47,5 84 87,494 51 45,25 82,5 86,654 48,75 42,75 85 85,349 52,75 38,75 83 84,242 50,75 44,25 73,75 82,708 36 57,75 81,75 80,794 32,5 46,25 77,75 76,882 KAÇ NET YAPARSAM, KAÇ PUAN ALIRIM? (2007 KPSS’YE GÖRE) GENEL YETENEK GENEL KÜLTÜR EĞİTİM BİLİMLERİ PUAN 60 56,25 110,25 98,192 57,5 55 107,5 95,299 55,25 53,75 111,25 94,267 56,25 52,5 108,75 93,809 57,5 51,75 107,5 93,661 53,75 53,75 109 93,207 57,5 53,75 102,75 93,033 55 51,5 109,25 92,818 53,75 51,25 108,75 91,86 55,75 51,5 105 91,75 57,5 50 102,5 91,057 55 49 107,5 90,954 53,75 50,5 106,25 90,621 56,25 47,75 106,25 90,554 51 51,25 105 90,197 55 51,25 100,25 89,593 47,75 52,75 109 89,537 56,25 43,75 109 89,486 46,5 57,5 103,75 89,465 49,5 51,25 107,5 89,188 53,75 50 102,5 89,078 52,75 47 107,75 88,847 58,75 46,75 96,5 88,014 49,25 48 108,75 87,85 53,75 46,25 100 86,328 41 50,25 103,75 82,910 48,75 39,5 99,5 80,1 54,25 31,75 78,5 72 vi
  9. 9. PUSULA Aşağıdaki tabloda bir öğretmen adayının KPSS sonucu görülmektedir. KPSS P10 puanı öğretmenlik ataması yapılması için referans alınacak olan puan türüdür. Öğretmen adayının KPSS P10 puanı ile ataması yapılır. ÖSYM 2008 Kamu Personel Seçme Sınavı Sonuçları T.C. Kimlik Numarası *************** Adı ve Soyadı DEMET ERGEL Yabancı Dil Öğrenim Durumu LİSANS Mezun olunan/olunacak program 3370 MATEMATİK ÖĞRETMENLİĞİ Sınav Tarihi 28 Haziran - 29 Haziran 2008 TESTLERDEKİ DOĞRU VE YANLIŞ CEVAP SAYILARI Genel Yetenek Genel Kültür Yabancı Dil Eğitim Bilimleri Doğru Yanlış Doğru Yanlış Doğru Yanlış Doğru Yanlış 060 000 053 007 000 000 104 016 KPSS PUANLARI VE BAŞARI SIRALARI KPSS Başarı Aday Puan KPSS Başarı Aday Puan KPSS Başarı Aday Puan Adı Puanı Sırası Sayısı Adı Puanı Sırası Sayısı Adı Puanı Sırası Sayısı KPSSP1 097.936 32 530210 KPSSP2 097.296 52 530210 KPSSP3 096.660 90 530210 KPSSP10 099.599 3 237124 1. Öncelik 99.599 Puan 1. Sırada Sevgili öğretmen adayları; Sınavı kazanan öğrencilerimize; “Bu sınavdaki başarınızın sırrı nedir?” diye sorduğumuzda şöyle özetlemektedirler: “Son iki ayda artık konu eksiğim kalmamıştı. Geri kalan süreçte ise testlere ve denemelere ağırlık verdim. En önemlisi sınava hazırlanırken en başından KPSS’de çıkmış soruları analiz ederek çözmeye başladım.” Sizler de aynı yöntemi kullanırsanız başarılı olma olasılığınız artacaktır. Ayrıca bu ve benzeri sınavlarda başarılı olabilmek için motivasyonunuzu yüksek tutmak da çok önemlidir. Motivasyon kişileri belli faaliyetleri yapmaya yönelten ve insanların içinden gelen fizyolojik, bilişsel ve duyuşsal boyutları olan bir enerjidir. Yüksek bir motivasyon için şu ayrıntılara dikkat etmeniz gerekir:  Kendinizi başkalarıyla değil, kendinizle kıyaslayın,  “Ya kazanamazsam.” gibi gereksiz bir telaşa kapılmayın,  “Kesinlikle kazanırım.” rahatlığına kapılıp performansınızı da düşürmeyin,  Çevrenizden gelebilecek olumsuz kıyaslamaları dikkate almayın,  Yaşadığınız bir başarısızlığın kişiliğinizle değil, performansınızla ilgili olduğunu bilin,  Zayıf olunan derslere karşı “Temelim yok, bu dersi daha önce görmedim.” gibi bahaneler üreterek çalışmaktan kaçınmayın,  İyi bir çalışma ortamı oluşturun,  Dikkat toplama egzersizleri yapın (Ayağa kalkıp odanın içinde yürüyün, derin nefes alın v.b.),  Bir günün sonunda yaptığınız olumlu ve olumsuz tüm faaliyetleri değerlendirin. vii
  10. 10. İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER Sayfa TAKDİM ......................................................................................................................................... i KİM NE DEDİ? ............................................................................................................................. ii PUSULA ...................................................................................................................................... iii GELİŞİM PSİKOLOJİSİ ............................................................................................................... 1 GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ ...............................................................................................................9 1. GELİŞİMLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR ................................................................................................................ 9 1.1 Gelişim ............................................................................................................................................................ 9 1.2 Büyüme (Fiziksel Gelişim) ............................................................................................................................ 9 1.3 Olgunlaşma .................................................................................................................................................. 10 1.4 Deneyim ....................................................................................................................................................... 11 1.5 Öğrenme ....................................................................................................................................................... 11 1.6 Hazır Olma (Hazırbulunuşluk) ..................................................................................................................... 11 1.7 Gelişim Ödevleri (Gelişim Görevleri) ......................................................................................................... 13 1.8 Gelişim Alanı ................................................................................................................................................ 13 1.9 Dönem .......................................................................................................................................................... 13 1.10 Kritik Dönem................................................................................................................................................. 13 2. GELİŞİME ETKİ EDEN FAKTÖRLER ..................................................................................................................... 14 2.1 Kalıtım ........................................................................................................................................................... 14 2.2 Çevre ............................................................................................................................................................. 15 2.3 Zaman ........................................................................................................................................................... 15 3. GELİŞİM İLKELERİ ................................................................................................................................................. 16 TEST 1 .......................................................................................................................................................21 ÇIKMIŞ SORULAR ....................................................................................................................................32 FİZİKSEL VE PSİKOMOTOR GELİŞİM ....................................................................................................39 1. FİZİKSEL GELİŞİM DÖNEMLERİ VE PSİKOMOTOR GELİŞİM ............................................................................ 39 1.1 Doğum Öncesi Dönem ................................................................................................................................ 39 1.2 Bebeklik (Süt) Dönemi ............................................................................................................................... 40 • Bebeklik Döneminde Psikomotor Gelişim ........................................................................................... 40  Refleksif Hareketler............................................................................................................................. 40  Denetimsiz Genel Vücut Hareketleri .................................................................................................. 40 • Bebeklik Dönemi Gelişim Ödevleri ........................................................................................................ 41 1.3 Oyun (Okul Öncesi) Dönemi ....................................................................................................................... 41 • Oyun Döneminde Psikomotor Gelişim .................................................................................................. 41 • Oyun Dönemi Gelişim Ödevleri ............................................................................................................. 41 ix
  11. 11. İÇİNDEKİLER 1.4 Okul (Çocukluk) Dönemi ............................................................................................................................. 44 • Okul Döneminde Psikomotor Gelişim ................................................................................................... 44 • Okul Dönemi Gelişim Ödevleri............................................................................................................... 44 1.5 Ergenlik Dönemi........................................................................................................................................... 44 • Ergenlik Dönemi Gelişim Ödevleri ........................................................................................................ 46 1.6 Genç (İlk)Yetişkinlik Dönemi ....................................................................................................................... 48 • Genç Yetişkinlik Dönemi Gelişim Ödevleri .......................................................................................... 48 1.7 Orta Yaşlılık (Yetişkinlik) Dönemi ............................................................................................................... 48 • Orta Yaşlılık (Yetişkinlik) Dönemi Gelişim Ödevleri ............................................................................. 48 1.8 Yaşlılık (İhtiyarlık) Dönemi .......................................................................................................................... 48 • Yaşlılık Dönemi Gelişim Ödevleri ........................................................................................................... 48 TEST 2 .......................................................................................................................................................51 ÇIKMIŞ SORULAR ....................................................................................................................................56 ZİHİNSEL (BİLİŞSEL) GELİŞİM ................................................................................................................61 ZİHİNSEL GELİŞİM KURAMLARI.............................................................................................................61 1. Piaget’in Zihinsel Gelişim Kuramı......................................................................................................................... 61 1.1 Piaget’in Zihinsel Gelişim Kuramı’nın Temel Kavramları ......................................................................... 61 1.1.1 Şema..................................................................................................................................................... 61 1.1.2 Adaptasyon (Uyum Sağlama) ............................................................................................................... 62 • Özümleme (Asimilasyon ya da Özümseme) ................................................................................ 62 • Uyma (Uyum Kurma / Akomodasyon) .......................................................................................... 63 1.1.3 Dengeleme............................................................................................................................................ 64 1.1.4 Örgütleme (Organizasyon).................................................................................................................... 64 1.2 Piaget’e Göre Zihinsel Gelişimi Etkileyen Faktörler ................................................................................. 65 • Olgunlaşma ............................................................................................................................................... 65 • Deneyim (Yaşantı) ..................................................................................................................................... 65 • Sosyal Geçiş (Toplumsal Aktarma) ........................................................................................................... 65 • Dengelenme .............................................................................................................................................. 65 1.3 Piaget’e Göre Zihinsel Gelişim Dönemleri................................................................................................. 66 • Duyu (Sensori)-Hareket Dönemi .............................................................................................................. 66  Ses Bulaşması .................................................................................................................................... 67  Devresel (Döngüsel, Döner) Tepkiler .................................................................................................. 67  Alışkanlıklar ........................................................................................................................................ 67  Nesne Devamlılığı (Nesne Sürekliliği ya da Nesne Kalıcılığı) ............................................................ 68  Ertelenmiş Taklitler .............................................................................................................................. 68 • İşlem Öncesi Dönem ................................................................................................................................. 68  Sembolik Fonksiyon (Kavramsal) Aşaması ........................................................................................ 68  Sezgisel Düşünme Aşaması ............................................................................................................... 69 x
  12. 12. İÇİNDEKİLER  Benmerkezci (Egosantrik) Düşünme ................................................................................................. 69  Paralel Oyunlar .................................................................................................................................. 69  Toplu Monolog .................................................................................................................................... 69  Özelden Özele Akıl Yürütme ............................................................................................................... 70  Odaklanma ve Odaktan Uzaklaşma ................................................................................................... 70  Canlandırmacılık (Animizm) ............................................................................................................... 71  Tek Özelliğe Göre Sınıflama ............................................................................................................... 72  Yapaycılık ............................................................................................................................................ 72  Yanlış Bağdaştırma ............................................................................................................................. 73  Kişi Sürekliliğini Kazanma ................................................................................................................... 73  Gerçek ile Hayal Olanı Ayıramama ..................................................................................................... 73 • Somut İşlemler Dönemi ............................................................................................................................. 73  Tersine Çevirebilme ............................................................................................................................ 75  Korunumu Kavrama ............................................................................................................................ 76 • Soyut (Formel) İşlemler Dönemi ................................................................................................................ 77  Tümdengelimsel Düşünme (Dedüksüyon) .......................................................................................... 77  Tümevarımsal Düşünme (Endüksüyon).............................................................................................. 77  Hipotetik Düşünme Yeteneği ............................................................................................................... 77  Esnek Düşünme Yeteneği ................................................................................................................... 77  Andırma (Anoloji Yeteneği) ................................................................................................................. 77  Bütünleştirmeci Düşünme ................................................................................................................... 77  Ergen Benmerkezciliği ....................................................................................................................... 77  Hayali Seyirciler .................................................................................................................................. 77  Kişisel Efsane .................................................................................................................................... 78 2. Bruner’in Zihinsel Gelişim Kuramı ....................................................................................................................... 82 2.1 Bruner’e Göre Zihinsel Gelişim Dönemleri ............................................................................................... 82 • Eylemsel Dönem ....................................................................................................................................... 82 • İmgesel Dönem ......................................................................................................................................... 82 • Sembolik Dönem ....................................................................................................................................... 82 3. Vygotsky’nin Zihinsel Gelişim Kuramı ................................................................................................................. 82 3.1 İşbirlikli Öğrenme ........................................................................................................................................ 82 3.2 Yakınsal Gelişim Alanı ................................................................................................................................ 82 3.3 İçsel Konuşma ............................................................................................................................................. 82 4. Gagne’nin Zihinsel Gelişim Kuramı ...................................................................................................................... 84 4.1 Gagne’nin Zihinsel Gelişim Aşamaları ....................................................................................................... 84 • İşaret Öğrenme ......................................................................................................................................... 84 • Uyarıcı–Davranım İlişkisini Öğrenme ........................................................................................................ 84 • Zincirleme .................................................................................................................................................. 84 • Sözel Bağ Kurma ...................................................................................................................................... 84 • Ayırt Etmeyi Öğrenme ............................................................................................................................... 84 xi
  13. 13. İÇİNDEKİLER • Kavram Öğrenme ...................................................................................................................................... 84 • İlke Öğrenme ............................................................................................................................................. 84 • Problem Çözme ......................................................................................................................................... 84 4.2 Gagne’nin Öğrenme Hiyerarşisi ................................................................................................................. 85 TEST 3 .......................................................................................................................................................87 ÇIKMIŞ SORULAR ....................................................................................................................................96 DİL GELİŞİMİ ...........................................................................................................................................103 1. DİLİ OLUŞTURAN ELEMENTLER (UNSURLAR YA DA BİRİMLER) ............................................................... 103 1.1 Ses (Fonem) ............................................................................................................................................... 103 1.2 Sıra (Morfem) .............................................................................................................................................. 103 1.3 Anlam (Semantik)....................................................................................................................................... 103 1.4 Söz Dizimi (Sentaks) .................................................................................................................................. 103 1.5 Kullanım (Pragmatik) ................................................................................................................................. 103 2. DİL GELİŞİMİNİ AÇIKLAYAN KURAMLAR ....................................................................................................... 104 2.1 Davranışçı Kuramcıların Dil Gelişimi Kuramı .......................................................................................... 104 2.2 Sosyal Öğrenmeci Kuramcıların Dil Gelişimi Kuramı............................................................................. 104 2.3 Doğuştancı Kuramcıların (Psiko-Linguistik) Dil Gelişimi Kuramı ......................................................... 104 • Dil Öğrenme Mekanizması ..................................................................................................................... 104 2.4 Dil Gelişimine Dönemsel Yaklaşım Kuramı ............................................................................................. 105 2.4.1 Agulama Dönemi ............................................................................................................................. 105 • Ağlama Evresi ........................................................................................................................... 105 • Babıldama Evresi ...................................................................................................................... 105 • Çağıldama (Heceleme) Evresi .................................................................................................. 106 2.4.2 Tek Sözcük Dönemi ......................................................................................................................... 106 • Kavram Gelişimi ......................................................................................................................... 106 • Morgem ..................................................................................................................................... 106 • Alıcı ve İfade Edici Dil ................................................................................................................ 106 2.4.3 Telgrafik Konuşma Dönemi .............................................................................................................. 106 2.4.4 İlk Gramer Dönemi (Süreci) ............................................................................................................. 106 • Aşırı Kurallaştırma ..................................................................................................................... 107 • Eksik Kurallaştırma .................................................................................................................... 107 TEST 4 ..................................................................................................................................................... 111 ÇIKMIŞ SORULAR ..................................................................................................................................114 KİŞİLİK GELİŞİMİ ....................................................................................................................................117 1. ERİKSON’A GÖRE KİŞİLİK (PSİKOSOSYAL) GELİŞİMİ .................................................................................... 117 1.1 Psikososyal Gelişim Dönemleri ve Gelişimsel Karmaşalar ................................................................... 117 xii
  14. 14. İÇİNDEKİLER 1.1.1 Temel Güvene Karşı Güvensizlik .....................................................................................................117 • Bowlby’nin Duygusal Bağlanma Kuramı .....................................................................................118  Güvenli Bağlanma................................................................................................................118  Güvensiz-Kaçınan Bağlanma .............................................................................................118  Güvensiz–Çelişkili (Kuşkulu) Bağlanma .............................................................................118 • Ayrılık Kaygısı .............................................................................................................................119 1.1.2 Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç ......................................................................................................119 1.1.3 Girişimciliğe Karşı Suçluluk .............................................................................................................119 1.1.4 Çalışma ve Başarılı Olmaya Karşı Aşağılık Duygusu ......................................................................119 1.1.5 Kimliğe Karşı Kimlik veya Rol Karmaşası ....................................................................................... 121 • Marcia’nın Kimlik Statüleri .......................................................................................................... 121  Başarılı Kimlik ..................................................................................................................... 122  Engellenmiş Kimlik, Erken Bağlanma ya da İpotekli Kimlik ................................................ 122  Gecikmiş Kimlik, Bekleme ya da Moratoryum..................................................................... 122  Dağınık Kimlik ya da Kargaşalı Kimlik ................................................................................ 122 1.1.6 Yakınlığa Karşı Uzaklık veya Yalıtılmışlık ....................................................................................... 123 1.1.7 Üretkenliğe Karşı Durgunluk ........................................................................................................... 123 1.1.8 Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk ........................................................................................... 124 2. PSİKANALİTİK KURAMA GÖRE KİŞİLİĞİN YAPISI VE GELİŞİMİ ..................................................................... 127 2.1 Yapısal Kişilik Kuramına Göre Kişiliğin Oluşumu .................................................................................. 127 2.2 Ego Savunma Mekanizmaları.................................................................................................................... 127 2.2.1 Ödünleme (Telafi) ........................................................................................................................... 127 2.2.2 Yansıtma .......................................................................................................................................... 128 2.2.3 Yön (Yer) Değiştirme ....................................................................................................................... 128 2.2.4 Neden Bulma (Rasyonalize Etme veya Mantığa Bürüme) .............................................................. 128 2.2.5 Özdeşim Kurma (Özdeşleşme) ...................................................................................................... 128 2.2.6 Yüceltme ......................................................................................................................................... 128 2.2.7 Bastırma (Yoksayma) ..................................................................................................................... 128 2.2.8 Karşıt Tepki Oluşturma ................................................................................................................... 128 2.2.9 Gerileme .......................................................................................................................................... 129 2.2.10 Saplanma ....................................................................................................................................... 129 2.2.11 Hayal Kurma veya Düşlem (Fantazi) ............................................................................................... 129 2.2.12 İnkar (Yadsıma) ............................................................................................................................... 130 2.3 Freudun Topografik Kuramı ...................................................................................................................... 131 3. İNSANCIL YAKLAŞIMA GÖRE KİŞİLİK (BENLİK) GELİŞİMİ .............................................................................. 133 3.1 Rogers’ın Kişilik (Benlik) Gelişimi Kuramı .............................................................................................. 133 3.1.1 Benlik Bilinci (Benlik Algısı ya da Benlik Tasarımı) ......................................................................... 133 3.1.2 İdeal Benlik Algısı ........................................................................................................................... 133 3.1.3 Benlik Saygısı (Özsaygı) ................................................................................................................ 133 3.2 Maslow’un Kişilik (Benlik) Gelişimi Kuramı ve Kendini Gerçekleştirme .............................................. 134 xiii
  15. 15. İÇİNDEKİLER 4. ANNE BABA TUTUMLARI .................................................................................................................................... 135 • İtici Tutum (Reddedici) ...................................................................................................................................... 135 • Yetkinci Tutum (Mükemmeliyetçi) ..................................................................................................................... 135 • Aşırı Koruyucu Tutum ....................................................................................................................................... 135 • Aşırı Hoşgörülü ve Şımartıcı Tutum (İzin Verici) ............................................................................................... 135 • Tutarsız Tutum .................................................................................................................................................. 136 • Otoriter (Baskıcı) Tutum .................................................................................................................................... 136 • Demokratik Tutum ............................................................................................................................................. 136 TEST 5 .....................................................................................................................................................139 ÇIKMIŞ SORULAR ..................................................................................................................................148 AHLAK (TÖREL) GELİŞİMİ.....................................................................................................................157 1. PİAGET’E GÖRE AHLAK GELİŞİMİ .................................................................................................................. 157 1.1 Piaget’e Göre Ahlak Gelişimi Dönemleri.................................................................................................. 157 1.1.1 Dışa Bağlı Dönem (Ahlaki Gerçekçilik Dönemi) .............................................................................. 157 1.1.2 Özerk Dönem (Karşılıklılık Dönemi) ............................................................................................... 158 2. KOHLBERG’E GÖRE AHLAK GELİŞİMİ .......................................................................................................... 159 2.1 Kohlberg’e Göre Ahlak Gelişimi Dönemleri............................................................................................. 159 2.1.1 Gelenek Öncesi Düzey .................................................................................................................... 159 • İtaat ve Ceza Eğilimi .................................................................................................................. 160 • Saf Çıkarcı Eğilim (Araçsal İlişkiler) ........................................................................................... 160 2.1.2 Geleneksel Düzey ........................................................................................................................... 160 • İyi Çocuk Eğilimi (Kişiler Arası Uyum) ....................................................................................... 160 • Kanun ve Düzen Eğilimi ............................................................................................................. 161 2.1.3 Gelenek Sonrası Düzey ................................................................................................................... 161 • Sosyal Anlaşmalara (Kontratlara) ve Yasalara Uyma Eğilimi ..................................................... 161 • Evrensel Ahlak İlkelerine Uyma Eğilimi ...................................................................................... 161 TEST 6 .....................................................................................................................................................165 ÇIKMIŞ SORULAR ..................................................................................................................................174 CİNSEL GELİŞİM ....................................................................................................................................179 1. CİNSEL KİMLİĞİN OLUŞUMUNU AÇIKLAYAN KURAMLAR .......................................................................... 179 1.1 Sosyal Öğrenmeci Kuramcılara Göre Cinsel Kimliğin Kazanılması...................................................... 179 1.1.1 Model Alma ..................................................................................................................................... 179 1.1.2 Taklit ............................................................................................................................................... 179 1.2 Bilişsel Yaklaşımcılara Göre Cinsel Kimliğin Kazanılması .................................................................... 179 1.3 Psikanalitik (Psikoseksüel) Yaklaşıma Göre Cinsel Kimliğin Kazanılması .......................................... 179 1.3.1 Oral Dönem (0 – 1,5 Yaş) ................................................................................................................ 179 xiv
  16. 16. İÇİNDEKİLER 1.3.2 Anal Dönem (1.5 – 3 Yaş) ............................................................................................................... 180 1.3.3 Fallik Dönem (3 – 6 Yaş) ................................................................................................................ 180 • Oedipus Karmaşası.................................................................................................................... 180 • Elektra Karmaşası ...................................................................................................................... 180 1.3.4 Latans (Gizil) Dönem (7 – 12 Yaş)................................................................................................... 180 1.3.5 Genital Dönem (12 – 18 Yaş) .......................................................................................................... 180 TEST 7 .....................................................................................................................................................181 DENEME TESTİ .......................................................................................................................................185 KAYNAKLAR ...........................................................................................................................................195 KURAMCILAR .........................................................................................................................................197 SÖZLÜK ...................................................................................................................................................198 xv
  17. 17. xvi
  18. 18. GELİŞİM PSİKOLOJİSİ 1
  19. 19. YAZAR PENCERESİ Değerli Öğrenci Arkadaşlarımız, Gelişim psikolojisi dersi, günlük yaşamımızda bize her an lazım olan bilgileri içeren, yaşam ile iç içe bir derstir. Günlük yaşantımızdan kopuk olmaması bu dersi anlamamızı kolaylaştırmaktadır. Gelişim psikolojisi dersini öğrenirken günlük yaşamınızı hatırlayarak, kendi örneklerinizi oluş- turmanız, öğrenmenizi kolaylaştıracaktır. Bu kitapta diğer KPSS Eğitim Bilimleri kitaplarından farklı olarak, derslerle ilgili kavramların, literatürde geçen isimlerinin hemen hemen hepsi verilmiştir. Bu durum gelişim psikolojisi için de böyledir. Çünkü Türkiye‛de, gelişim psikolojisi kavramlarına, ortak bir bakış ve ortak bir isimlendirme henüz gelişmiş değildir. Bu nedenle bir kavram bazen altı farklı isim ile adlan- dırılabilmektedir. KPSS‛ye hazırlanan bir öğrenci bu isimlerin hepsini bilmek zorundadır. Zira kavramın içeriğini bilse de diğer adını bilmiyorsa soruyu çözmesi bazen mümkün olamamaktadır. Örneğin “ahlak gelişimi alanı”na “törel gelişim alanı” da denilmektedir. Bu bilgiye sahip olmayan bir öğrenci “ahlak gelişimi” alanını çok iyi bilse de, karşısına “törel gelişim” ismi çıktığında bocalama yaşayıp, sınav stresi ile soruyu çözemeyebilir. Bunun için önerimiz hem bu bölümdeki hem de diğer bölümlerdeki kavramların farklı isimlerini de dikkate almanızdır. Unutmamalıyız ki; KPSS bir “Maskeli Balo”dur ve kavramın hangi maskesi ile karşınıza çıkacağını önceden bi- lemezsiniz. Bu sınav için üç önemli kuraldan bahsedebiliriz. Bu kurallardan birincisi soruyu okuduktan sonra doğru gelen seçeneği tereddütsüz işaretle, bilmediğin soru üzerinde çok düşünme, işaretlediğin hiçbir soruya tekrar dönüp bakma. Gelişim psikoloji dersinden her sınavda 10 ile 13 arasında soru çıkmaktadır ve bu sorular birçok adayın, çok da zorlanmadan yapabildiği, standart sapması düşük sorulardır. Türkiye‛nin geleceğini yönlendirecek siz sevgili öğretmen adaylarımıza sonsuz başarılar... İhtiyaç Yayıncılık Eğitim Bilimleri Gelişim Psikolojisi Dersi Zümre Üyeleri 2
  20. 20. KPSS SORULARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 GELİŞİM PSİKOLOJİSİ GELİŞİME GİRİŞ GELİŞİMLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR Gelişim Öğrenme Olgunlaşma 1 1 1 1 1 Hazır Olma (Hazırbulunuşluk) 1 Deneyim 1 Büyüme (Fiziksel Gelişim) 1 Gelişim Alanı Dönem (Evre) 1 Kritik Dönem 1 1 1 1 1 Gelişim Ödevleri (Gelişim Görevleri) 1 GELİŞİME ETKİ EDEN FAKTÖRLER Kalıtım Çevre 1 Zaman 1 1 GELİŞİM İLKELERİ 1 1 FİZİKSEL VE PSİKOMOTOR GELİŞİM FİZİKSEL GELİŞİM DÖNEMLERİ VE PSİKOMOTOR GELİŞİM Bebeklik (Süt) Dönemi Bebeklik Döneminde Psikomotor Gelişim Bebeklik Dönemi Gelişim Ödevleri Oyun (Okul Öncesi) Dönemi Oyun Döneminde Psikomotor Gelişim 1 1 1 Oyun Dönemi Gelişim Ödevleri Okul Dönemi Okul Dönemi Gelişim Ödevleri Ergenlik Dönemi 1 4 2 1 Ergenlik Dönemi Gelişim Ödevleri Genç (İlk)Yetişkinlik Dönemi Genç Yetişkinlik Dönemi Gelişim Ödevleri Orta Yaşlılık (Yetişkinlik) Dönemi Orta Yaşlılık (Yetişkinlik) Dönemi Gelişim Ödevleri Yaşlılık (İhtiyarlık) Dönemi Yaşlılık Dönemi Gelişim Ödevleri ZİHİNSEL (BİLİŞSEL) GELİŞİM ZİHİNSEL GELİŞİME İLİŞKİN KURAMLAR Piaget’in Zihinsel Gelişim Kuramı Adaptasyon (Uyum Sağlama) 1 1 1 Nesne Devamlılığı (Nesne Sürekliliği ya da 1 Nesne Kalıcılığı) Korunum 1 2 1 Tersine Çevrilebilirlik (Dönüşebilirlik) 1 Özelden Özele Akıl Yürütme 1 Tümevarımsal Düşünme 1 Piaget’e Göre Zihinsel Gelişim Dönemleri 1 Duyu (Sensori)-Hareket (Duyusal-Motor) Dönemi 1 1 1 1 1 3
  21. 21. KPSS SORULARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 İşlem Öncesi Dönem 1 1 1 1 Somut İşlemler Dönemi 1 Soyut (Formel) İşlemler Dönemi 1 1 1 Vygotsky’nin Zihinsel Gelişim Kuramı 1 1 Gagne’nin Zihinsel Gelişim Kuramı 1 DİL GELİŞİMİ DİL GELİŞİMİNİ AÇIKLAYAN KURAMLAR Doğuştancı Kuramcıların (Psiko-Lingustik) 1 Dil Gelişimi Kuramı Telgrafik Konuşma Dönemi 1 İlk Gramer Süreci Aşırı Kurallaştırma 1 KİŞİLİK (PSİKOSOSYAL) GELİŞİMİ ERİKSON’A GÖRE KİŞİLİK (PSİKO-SOSYAL) GELİŞİMİ Psikososyal Gelişim Dönemleri ve Gelişimsel 1 Karmaşalar Temel Güvene Karşı Güvensizlik 1 1 Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç 1 Girişimciliğe Karşı Suçluluk Çalışma ve Başarılı Olmaya Karşı Aşağılık Duygusu 2 1 1 1 1 Kimliğe Karşı Kimlik veya Rol Karmaşası 1 1 1 1 1 Yakınlığa Karşı Uzaklık veya Yalıtılmışlık 1 Üreticiliğe Karşı Durgunluk 1 1 Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk 1 1 PSİKANALİTİK KURAMA GÖRE KİŞİLİĞİN YAPISI ve GELİŞİMİ Psikanalitik Kurama Göre Kişiliği Oluşturan Sistemler Ego Savunma Mekanizmaları Ödünleme (Telafi) Yansıtma Yön (Yer) Değiştirme 1 1 Neden Bulma (Rasyonalize Etme veya Mantığa Bürü- me) Özdeşim Kurma (Özdeşleşme) 1 Yüceltme Bastırma Tepki Oluşturma Gerileme 1 Saplanma Hayal Kurma veya Düşlem (Fantazi) İNSANCIL YAKLAŞIMA GÖRE KİŞİLİK (BENLİK) GELİŞİMİ Rogers’ın Kişilik (Benlik) Gelişimi Kuramı 4
  22. 22. KPSS SORULARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Maslow’un Kişilik (Benlik) Gelişimi Kuramı ve Kendini 1 1 Gerçekleştirme Anne-Baba Tutumları 1 İtici Tutum 1 Yetkinci Tutum 1 Aşırı Koruyucu Tutum 1 Aşırı Hoşgörülü ve Şımartıcı Tutum Tutarsız Tutum Otoriter Tutum Demokratik Tutum AHLAK (TÖREL) GELİŞİMİ PİAGET’E GÖRE AHLAK GELİŞİMİ 1 Piaget’e Göre Ahlak Gelişimi Dönemleri Dışa Bağlı Dönem (Ahlaki Gerçekçilik) 1 Özerk Dönem (Karşılıklılık) 1 KOHLBERG’E GÖRE AHLAK GELİŞİMİ 1 Kohlberg’e Göre Ahlak Gelişimi Dönemleri Gelenek Öncesi Düzey İtaat ve Ceza Eğilimi Saf Çıkarcı Eğilim (Araçsal İlişkiler) 1 1 Geleneksel Düzey İyi Çocuk Eğilimi (Kişiler Arası Uyum) 1 Kanun ve Düzen Eğilimi Gelenek Sonrası Düzey 1 Sosyal Anlaşmalara ve Yasalara Uyma Eğilimi Evrensel Ahlak İlkelerine Uyma Eğilimi 1 1 TOPLAM 12 15 12 13 14 11 13 12 5
  23. 23. GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ BÖLÜM İÇERİĞİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ 1. GELİŞİMLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR 1.1 Gelişim 1.2 Büyüme (Fiziksel Gelişim) 1.3 Olgunlaşma 1.4 Deneyim 1.5 Öğrenme 1.6 Hazır Olma (Hazırbulunuşluk) 1.7 Gelişim Ödevleri (Gelişim Görevleri) 1.8 Gelişim Alanı 1.9 Dönem 1.10 Kritik Dönem 2. GELİŞİME ETKİ EDEN FAKTÖRLER 2.1 Çevre 2.2 Kalıtım 2.3 Zaman 3. GELİŞİM İLKELERİ 7
  24. 24. GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ boy ve kilonun artarak farklılık göstermesine büyüme ya Eğitim bilimlerinde bu da fiziksel gelişim denir. Büyüme bedenin hem dış hem bölümle ilgili her yıl de iç organlarında meydana gelir. Örneğin; bireyin dış organları olan kolları hem uzayıp hem ağırlaşırken, iç ortalama organı olan beyinin çapı da cm. olarak değişir ve de 3 beyin ağırlaşır. Büyüme zaman zaman hızlanır, zaman soru çıkmaktadır. zaman da yavaşlar. Örneğin; bebeklik ve çocukluk dö- nemlerinde hızlı olan büyüme okul çağında yavaşlar ve ergenlik döneminde tekrar hızlanır. GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ İnsanın gelişiminden söz edildiğinde döllenmeden baş- layarak, yaşamın sonuna kadar devam eden bedensel, bilişsel, dilsel, psikososyal, ahlaki ve cinsel yönleri olan sürekli ilerleme kaydeden, düzenli ve sistemli değişim akla gelmektedir. Gelişim kavramı ile gelişme kavramı zaman zaman birbirleri ile karıştırılan iki kavramdır. Ge- İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k lişim bir süreçken, gelişme bir üründür. Örneğin; bilişsel gelişim bir süreçken bu sürecin sonunda ortaya çıkan hipotetik düşünebilme bir gelişme, diğer bir ifadeyle bir üründür. İnsanın gelişim tablosunu çok iyi bilmek, gelişimin farklı Bir yetişkin beyni, kadınlarda ortalama 1240 – erkek- alanlarda nasıl bir seyir izlediğini öğrenmek, bireye yar- lerde ise 1350 gram kadardır. Yeni doğan bir çocuğun dımda bulunmak açısından çok önemlidir. Her gelişim beyni ortalama 350 gram, bir yaşındaki bir çocuğun döneminin belli ihtiyaçları vardır. Bu ihtiyaçlar gerektiği beyni ortalama 1000 gram, yedi yaşındaki bir çocuğun biçimde ve gereken zamanda karşılanmalıdır. Aksi tak- beyni 1150 gram, 14 yaşındaki bir çocuğun ise 1200 dirde, bireyde daha sonra telafi edilmesi çok güç olan gram civarındadır. Beynin tam olarak gelişmesi 24 ya- sorunlar meydana gelebilir. Bu nedenle gelişim psiko- şına kadar devam etmektedir. lojisini bilmek bütün insanlar için, özellikle de eğitimciler için önemli görülmektedir. 1. GELİŞİMLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR 1.1 Gelişim Gelişim; olgunlaşma, yaşantı ve öğrenme sonucunda bireyde görülen, döllenmeden ölüme kadar devam eden düzenli ve sürekli değişiklikler olarak tanımlanabilir. 1.2 Büyüme (Fiziksel Gelişim) İnsan gelişiminin gözlenebilir yönüdür. Diğer bir deyişle 9
  25. 25. GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ Olgunlaşma iki şeyle doğrudan ilişkilidir. Bunlar; fiziksel gelişim ve zihinsel gelişimdir. Birey bir gelişimsel görevi yerine getirebilmek için fiziksel ve zihinsel açıdan geliş- 2008 KPSS miş olmalıdır, yani olgunlaşmalıdır. SORU... Fatma Hanım seneye okula başlayacak olan yeğeni 2005 KPSS Bertuğ’a bir hediye vermek ister. Çocuk giysileri satan bir mağazadan Bertuğ’un yaşını söyleyerek bir pan- tolon satın alır. Hediyesini yeğenine verdiğinde, uzun SORU... süredir görüşmemelerine karşın, satın aldığı panto- Aşağıdaki kavramlardan hangisi, gelişim psikolo- lonun yeğeninin bedenine tam olduğunu görür, çok jisinde, türe özgü genetik yapı tarafından önce- sevinir. den belirlenmiş bir plan dahilinde, yaşantılardan Yukarıdaki paragrafta gelişim psikolojisine özgü bağımsız olarak ortaya çıkan biyolojik gelişmele- kavramlardan hangisine vurgu yapılmaktadır? re işaret etmek için kullanılır? A) Büyüme B) Olgunlaşma A) Doğuştan donanım C) Öğrenme D) Hazırbulunuşluk B) Gelişim E) Kritik dönem C) Sosyalleşme İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k D) Uyum kurma (akomodasyon) ÇÖZÜM... E) Olgunlaşma Paragrafta vurgu yapılan gelişim psikolojisi kavramı büyümedir. Çünkü pantolonun Bertuğ’un bedenine ÇÖZÜM... tam olması onun bedenindeki boy, kilo, hacim artışına Bir yaklaşıma göre olgunlaşma, vücut organlarının bağlı olarak gerçekleşmiştir. Gelişim sürecinde vücu- kendilerinden beklenen görevleri yerine getirebilecek dun sadece boy, kilo, hacim olarak artması büyüme düzeye gelebilmesi için geçirdiği bir değişimdir. Bu kavramıyla ifade edilir. söz konusu değişim, öğrenme ürünü olan yaşantılar- CEVAP: A dan bağımsızdır (yani öğrenmenin olgunlaşma üze- rinde bir etkisi yoktur) ve bu değişimde sadece kalıtım 1.3 Olgunlaşma etkilidir. Yukarıdaki soruda da yaşantılardan bağımsız Olgunlaşma kavramı, organizmanın temelindeki potan- olan bir etkiden söz ettiği için sorunun doğru cevabı E siyel güçlerin, görev yapabilecek düzeye ulaşmasını ifa- seçeneğindedir. de etmektedir. Bir başka yaklaşıma göre ise; olgunlaş- CEVAP: E ma vücut organlarının kendilerinden beklenen görevleri yerine getirebilecek düzeye gelebilmesi için geçirdiği bir değişimdir. Ancak bu yaklaşıma göre öğrenmenin Not Alınız...................................... olgunlaşma üzerinde bir etkisi yoktur. Bu değişimde sa- dece kalıtım etkilidir. Örneğin; iki tekerlekli bir bisikleti sürebilmek için kol ve bacakların direksiyona ve pedal- lara ulaşabilecek kadar büyümesi ve nörolojik sistemin bisiklet sürmeyi sağlayacak kadar gelişmesi olgunlaş- ma ile ilgili değişimdir. 10
  26. 26. GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ 1.6 Hazır Olma (Hazırbulunuşluk) Hazır olma ya da hazırbulunuşluk kavramı olgunlaşma- dan daha geniş bir kavramdır. Gelişimin hem niceliksel 2006 KPSS hem de niteliksel yönüdür. Hazırbulunuşluk, bireyin herhangi bir organının, vazifesi olan işi yapabilecek ol- gunluk düzeyine gelmesinin yanı sıra; o iş için gerekli ön bilgi, beceri ve tutuma yani ön öğrenmeye de sa- SORU... hip olmasıdır. Örneğin; çarpma işlemini öğrenecek bir Olgunlaşma kavramı aşağıdaki süreçlerden han- çocuğun hem çarpma işlemi kavrayabilecek bir zihinsel gisini açıklamak için kullanılabilir? olgunluğa ulaşması, hem de bunun için gerekli olan A) Normlara uygun davranışların öğrenilmesi ve sayma, toplama ve çıkarma ile ilgili bilgi ve becerilere sergilenmesi sahip olması gerekir. B) Genetik olarak belirlenen bir plan çerçevesinde yaşantılardan bağımsız olarak gerçekleşen bi- yolojik gelişmeler C) Ergenlik döneminde başlayan ve genç yetişkin- lik çağına kadar süren cinsel değişmeler D) Büyümeye eşlik eden öğrenilmiş davranış örün- tülerinin kazanılması E) Yaşın ilerlemesi ile birlikte aşırı davranışların İ h t i y a ç Ya y ı n c ı l ı k yerlerini yavaş yavaş ağırbaşlı davranışların al- ması ÇÖZÜM... Olgunlaşma bireylerin genetik miraslarının zaman içinde çevreden bağımsız olarak değişimini, gelişimini Hazırbulunuşlukla İlglili Örnek ifade eden bir kavramdır. Bu sorunun B seçeneğinde Anne ben büyüdüm, olgunlaştım, bunu ifade eden bir tanımlama yapılmıştır. gerekli ön bilgi ve becerileri de televiz- yondan sosyal öğrenme yoluyla, model alarak öğrendim. Şimdi kendimi evliliğe CEVAP: B hazır hissediyorum hem aşık da oldum ve artık evlenmek istiyorum. 1.4 Deneyim Deneyim de gelişim için önemli bir başka temel kavram- dır. Deneyim, bireyin yaşantıları yolu ile kazandıklarını ifade etmektedir. 1.5 Öğrenme Bireyin kısmen ya da tamamen yaşantılarından kaynak- lanan, tepki ve davranışlarında meydana gelen kalıcı izli değişmeye denir. Doğuştan gelen refleksif davranışlar (gözkapaklarının kendiliğinden açılıp kapanması), içgüdüsel davranışlar (yeni doğan bir bebeğin emme davranışı) ve alkol, ilaç, hastalık vb. etkisiyle oluşan geçici davranışlar öğrenil- miş davranışlar değildir. 11

×