Onderzoeksresultaten Gevelbegroeiingen / Publicatie Dak en Gevel Groen 2013

722 views

Published on

http://www.groenesteden.nl

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
722
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Onderzoeksresultaten Gevelbegroeiingen / Publicatie Dak en Gevel Groen 2013

  1. 1. 30Begroeide gevels op de onderzoekstafelActuele onderzoeksresultaten gevelbegroeiingen5e Duitse gevelbegroeiingssymposiumGedurende de laatste jaren worden in Duitsland jaarlijks twee internationale symposia georganiseerd waar presentaties plaatsvinden overnieuwe ontwikkelingen op het gebied van groene daken, respectievelijk groene wanden. Het deelnemen aan deze symposia biedt een primagelegenheid om inzicht te krijgen in de laatste ontwikkelingen op het gebied van onderzoek, realisatie en beheer.Auteur: Hein van BohemenSymposium Groene gevels 2012In oktober 2012 vond in Frankfurt het 5e inter-nationale symposium groene gevels plaats.Tijdens deze bijeenkomst staan de resultaten vanrecente onderzoeken centraal en wordt verslaggedaan over de voortgang van het onderzoeknaar de systematiek van de verschillende syste-men en de keuze van plantensoorten. Als laatsteonderdeel zijn de korte voordrachten interessant.Hier presenteren veelal bedrijven hun nieuweontwikkelingen en producten. Elke keer weereen boeiende ervaring om snel op de hoogte teraken van de groenegevelontwikkeling. Hetzelfdegeldt overigens voor de groenedakensymposia.Het initiatief voor deze symposia ligt bij de DuitseVakvereniging voor Bouwwerkbegroening insamenwerking met een aantal andere organisa-ties (meer informatie is te vinden op www.fbb.de).AccentenTijdens de bijeenkomst in 2012 stonden de vol-gende onderwerpen, die hieronder nader bespro-ken worden, centraal: vergelijkend onderzoek ende prestaties van verschillende groenegevelsyste-men, de techniek van het water geven (meten,regelen), de keuze van plantensoorten voorgroene gevels, zowel voor grondgebonden alsniet-grondgebonden systemen. Tot slot gingen dekorte voordrachten over opbouw en functie vanmosbegroeiingen, toepassing van algen in foto-bioreactoren en werd het concept van een zoge-naamde platanenkubus uit de doeken gedaan.Daarnaast vond een persconferentie plaats overeen praktijkstudie met betrekking tot de begroe-ning van een geluidswand aan de noordzijde vande Palmengarten, de botanische tuin in Frankfurt.Door een vijftal bedrijven worden begin 2013verschillende typen begroening aangebracht en in2014 zal een evaluatie plaatsvinden.Vergelijking groenegevelsystemenNu er veel verschillende groenegevelsystemenzijn en worden ontwikkeld, is er, naast detailon-derzoek (inclusief modelsimulaties) naar de ver-schillende aspecten, behoefte aan vergelijkendestudies en overzichten. Niet alleen zijn deze rele-vant voor de situatie in gematigde streken, maarze zijn zeker ook interessant voor de begroeningvan gevels en wanden in andere klimaatgebieden(tropen en subtropen). Het voortgaande onder-Diagram met vergelijking geluidsreductie bij verschillendematerialen en living wall-systemen (Kaiser, 2012).
  2. 2. 31zoek betreft de toepassing van plantensoorten,bouwfysische aspecten, vermindering warmte-eilandeffecten, esthetische functies, ecologischebetekenis, fijnstofopname en economischeaspecten. Het gepresenteerde onderzoek van deHogeschool Neubrandenburg leverde gegevensop over de geluidsreductie van living walls (vangemiddeld 5 dBA bij een geluidsbelasting van 83dBA), en over de samenstelling en korrelverde-ling van substraten in relatie tot het voor plantenbeschikbare water.Nieuwe onderzoeken: betere afstemming vanplantenkeuze en gewenste intensiteit van beheeren onderhoud, en op welke wijze onderscheidmaken tussen intensieve en extensieve wanden,waarbij jaargetijdeverschillen meer geaccepteerdworden. Voorts meer combinaties van begroe-ningsvarianten: deels toepassing van living wall-systemen en deels klimplanten.In het Oostenrijkse onderzoeksprogrammaGrünStadtKlima worden, naast vergelijkendonderzoek aan veertien verschillende groenedaken en acht verschillende wegdektypen, nuook systeemvarianten van gevelgebonden groen-systemen onderzocht. Hierbij gaat het om micro-klimaatprofielen, verbetering van constructiesen de relatie tussen groeiomstandigheden vanplanten bij verschillende groensystemen. Ook bin-nen één systeem blijken sommige plantensoortenverschillend te reageren. Alle onderzochte wan-den verbeteren het microklimaat in vergelijkingmet gepleisterde muren en open klimopmuren.Binnenkort wordt het project afgesloten, watmoet leiden tot modellen en aanbevelingen tenbehoeve van de stedelijke planning (www.gruen-stadklima.at).Het is duidelijk dat de constructietechniek vanaanhechtingstypen voor klim- en slingerplantenen modulaire niet-grondgebonden systemen goeddoorontwikkeld is; dat mag voor architecten geenbelemmering meer zijn voor veelvuldige toepas-sing (www.fuhf.de). Zie hiervoor ook het recentuitgekomen boek van prof. M. Köhler (red.) metals titel Handbuch Bauwerksbegrünung; Planung– Konstruktion – Ausführung (uitgever: www.rudolf-mueller.de).In dit verband mag de presentatie vorig jaar vanNicole Pfoser niet onvermeld blijven. Om tot eenverantwoorde afweging tussen verschillendegevelbegroeningstypen te komen, is het bij deplanning van belang om over een hulpmiddel tebeschikken voor de toepassingsmogelijkhedenvan de verschillende beschikbare typen. Pfoserontwikkelde een aantal overzichten en tabellenwaarmee keuzen meer verantwoord gemaaktkunnen worden (zie verschillende artikelen vanPfoser op www.biotope-city.net). Recent publi-ceerde zij ook een belangrijke bijdrage over hetvermijden van schade bij het aanbrengen vangroenegevelsystemen op de website van Biotopecity (www.biotope-city.net).Waterafgifte meten en regelenEen aan de begroeiing aangepaste watervoorzie-ning is essentieel voor het groeien en bloeien vanplanten. Belangrijk is een optimale afstemmingvan begroenings- en watervoorzieningssystemen.Veelal wordt druppelbevloeiing toegepast. Anderemogelijkheden zijn ondergronds water geven ofhogedruknevel. Sensoren voor het meten van debodemvochtigheid, gekoppeld aan een monito-ringssysteem dat in contact staat met een lokaalweerstation, geven mogelijkheden tot automati-sering van het tijdstip en de duur van het watergeven. Het in gebruik te nemen systeem moetwel afgestemd zijn op de expositie, windsituatie,straling, soort van de beplanting en het substraat.Bij hergebruik van water is filtering en reinigingnodig om verstopping van de druppelleidingen tevoorkomen.Bambach gaf een gedetailleerd overzicht van demanier waarop in groene wanden vochtigheidgemeten en gestuurd kan worden. De toepas-sing van sensoren is daarbij van belang. Er kanonderscheid gemaakt worden tussen een tweetaltypen: meting van de matrixpotentiaal (zuigspan-ningsmeter = tensiometers en metingen via dewarmtecapaciteit) en op het volume betrekkinghebbende metingen van het totale watergehalte(meting van de doorlaatbaarheid van de bodem????AchtergrondVisualisering integraal gebruik van verschillende begroeningssystemen (Betzler, 2012).AchtergrondOverzicht proefopstellingen groene wanden in Wenen (Scharf, juni 2012).
  3. 3. 32via elektromagnetische golven). De plaats van desensoren in het groensysteem is belangrijk: in deranden kan droogte optreden, terwijl zich in hetonderste gedeelte water kan ophopen. Voortsis de meetkwaliteit van belang: reactiesnelheid,contact, gebruiksgemak.Wat de strategie van het water geven betreft, iseen drietal aspecten relevant:Besparen op de hoeveelheid water: minder kos-ten en minder energiegebruik, geringer gewicht.Water zinvol gebruiken: uitgaan van regenwateren bij tekort een voorziening voor gebruik vandrinkwater.Water optimaal gebruiken: vochthoudende sub-straten toepassen en druppelbevloeiing.Voorts is het uit een oogpunt van temperatuur-Nieuw is de ontwikkeling vanbioactieve wanden, waarbijalgen op een groeimediumworden gekweektGevel Einsiedlergasse.Zicht op de met inheemse kruiden beplante bakken langs de gevel van een kantoorgebouw in Wenen.Achtergrond
  4. 4. 33verlaging in de stad van belang een zo grootmogelijke evapotranspiratie te realiseren.Water speelt dus niet alleen een rol voor de plan-tengroei op zich, maar is via evapotranspiratieessentieel bij het verlagen van warmte-eilandef-fecten.PlantensoortenDe soortenkeuze van zowel grondgebonden alsniet-grondgebonden plantensoorten blijft eenpunt van aandacht. Bij bedrijven die groenegevels aanbrengen is veel ervaring aanwezig, enook via onderzoeksinstituten zijn soortenlijstenbeschikbaar gekomen die aangeven onder welkeomstandigheden welke plantensoorten waar kun-nen worden toegepast. Desondanks is het nodigdat er verder sortimentsonderzoek wordt gedaan.Wat de grondgebonden soorten betreft, gaathet bijvoorbeeld om het zoeken naar alterna-tieven voor Hedera, Parthenocissus en Wisteria,die als robuuste klimplanten veelal een sterkegroei hebben en door diktegroei voor problemenkunnen zorgen. Angelika Eppel-Hotz lichtte degegevens toe die op de volgende website tevinden zijn: www.lwg.bayern.de. Het gaat hierom bijvoorbeeld: Akebia quinata, een tot 10 mhoge, zomergroene slingerplant, geschikt voorzonnige, zandige tot lemige niet te droge bodem,Periploca graeca, een 5-15 m hoge, zomergroeneklimplant, Vitis amurensis, een schimmelresistenteplantensoort, winterhard en tot 6-15 m hoogwordend, heeft grote bladeren die in de herfstrood verkleuren. Ook zijn er interessante soortenonderzocht die minder geschikt zijn voor straten,maar die het in tuinen wel goed kunnen doen,zoals Lonicera japonica en Minispermem spec.Opbouw en functie mosbegroeide wandenMossen komen onder meer op bomen, rot-sen en muren voor en hebben eigenschappendie ze geschikt maken voor gebruik op gevels(begrensde groei, gesloten vegetatie vormend,altijd groen, kunnen water en voedingsstoffenuit de lucht opnemen, vele soorten verdragentijdelijke uitdroging). Het gepresenteerde systeemvan Vertiko bestaat uit voorgekweekte mosmat-ten met een watervasthoudend vlies en eendriedimensionaal weefsel als vegetatiedrager dieop een aluminium plaat is bevestigd. De mosmatwordt van achteren bevochtigd met een druppel-leiding. Er kunnen ook combinaties van mosvege-tatie en vaste planten gerealiseerd worden (www.vertiko.gmbh.de).Toepassing algen in gevelsystemenEr wordt in verschillende landen onderzoekgedaan naar de mogelijkheid van het kwekenvan algen voor energiewinning, de productievan verschillende grondstoffen en de verwerkingvan afvalwater. Nieuw is de ontwikkeling vanbioactieve wanden, waarbij onder gecontroleerdeHet kantoor met de ‘groene pels’Wenen staat niet alleen bekend om zijnHundertwassergevels; er worden ook steedsmeer gebouwen begroend. De Stad Wenen,het Verbond van Bouwwerkbegroening ende Universiteit voor Bodemcultuur Wenenwerken aan een allesomvattende handleiding.Deze Handleiding voor begroening van gevelszal door het Milieubureau Wenen (WienerUmweltschutz) in het voorjaar van 2013 uitge-bracht worden. (Tijdens de bijeenkomst werdeen gedetailleerd overzicht van de inhoudgegeven.) Dit is echter niet alleen theorie,getuige een voorbeeld van een gevel van eenoverheidsgebouw in de Einsiedlergasse (nr. 5in het 5e district van Wenen). Hier is 850 m²geveloppervlak begroend met 17.000 plantenin bakken met een totale lengte van 2.850m (System GRÜNWAND van Techmetall enDachgrün). Er zijn hier inheemse, droogteresis-tente, meerjarige planten, grassen en kruidentoegepast die een hoogte tussen 15 en 60cm bereiken. Het gaat om Iberis, Nepeta,Dianthus, Achillea en Thymus. Het watergeven gebeurt met 3.500 m druppelslangen;het gieten duurt 10 minuten, waarbij in dezomermaanden vier tot zes keer per weekwater wordt gegeven. Dit betekent een water-behoefte van 850 m² tot 1800 liter per dag.De voordelen van deze groene gevel? Hetwarmteverlies in de winter is met 50 % gere-duceerd, in de zomer is er een koelprestatieovereenkomend met ca. 45 koelapparaten vanelk 3000 Watt en op zomerse dagen is er eentemperatuurverschil tot 15 ºC tussen de kalegevel en de “groene pels” waar te nemen.In het ‘aangezicht’ van dit gebouw zijn dejaargetijden zichtbaar. Het is een onderhouds-arme plantengemeenschap, die zich zo veelmogelijk zelf in stand houdt. Door de uitgroeivan altijd groene soorten en grassen wordteen natuurlijk vegetatiedekkend effect bereikt.Men kan volgens de ontwerpers zelfs sprekenvan een bloemenweide op hoog niveau. Het isinteressant om de successie de komende jarente volgen. (Documentatie en verslagen vanonderzoek zijn te vinden op www.gruenstadt-klima.at, www.progreencity.com.)Gevel Einsiedlergasse.
  5. 5. 35omstandigheden algen op een groeimediumworden gekweekt. Bioreactorwanden kunnen devolgende meerwaarde hebben: afhankelijk vande concentratie van de algen kunnen ze meerof minder zonlicht weren, de algen producerenbiomassa die in biogas omgezet kan worden, ener kan bij gebruik van het systeem als zonnecol-lector warmte worden gewonnen. Er zijn verschil-lende prototypen van testpanelen met bioreacto-ren in onderzoek.PlatanenkubusHet gebied van de bouwbotanie omvat hetmaken van constructies met levende planten. Hetgaat om het met elkaar verbinden van levendeen niet-levende elementen, op een zodanigemanier dat er een levende planttechnischestructuur ontstaat. Op de Duitse landelijke tuin-bouwtentoonstelling in 2012 in Nagold werdeen Platanenkubus getoond. In het verleden zijnin Nederland verschillende experimenten uitge-voerd om wilgen aaneen te laten groeien totlevende geluidswanden. Dit was niet succesvol.Interessant is dat er nu in Duitsland met platanenwordt geëxperimenteerd om op bouwbotanischegrondslag gevelbegroeiingen te krijgen waarbijindividuele planten worden gestimuleerd om aanelkaar te groeien, om een grote levende structuurvoor een gevel te krijgen.Auteur dr. ing. Hein van Bohemen(EcoEngineeringConsultancy) is onder meerwerkzaam geweest als hoofd van de afdelingmilieuonderzoek bij de voormalige DienstWeg- en Waterbouwkunde van Rijkswaterstaaten als docent ecological engineering bij deTechnische Universiteit Delft.h.bohemen@kpnplanet.nlAchtergrondPlatanenkubusNu er veel verschillendegroenegevelsystemen zijnen worden ontwikkeld, is erbehoefte aan vergelijkendestudies en overzichten

×