Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Các dạng nhiễm độc thủy ngân và xử lý, chữa trịTuøy theo ñieàu kieän vaø noàng ñoä Hg xaâm nhaäp cô theå, coù theå xaûy ra...
Chuû yeáu laø vieâm da Fulminat. Thuûy ngaân gaây vieâm da vôùi ban        ñoû,        ngöùa döõ doäi, phuø, saàn, muïn mu...
söû duïng BAL nhö sau: Cho töø 3–4 mg/kg, tieâm baép, caùch            nhau 4 giôø 1 laàn trong 2 ngaøy ñaàu vaø tieáp tuï...
– Ñau do vieâm lôïi.– Loeùt trong mieäng; Ñoâi khi taêng anbumin nieäu.   2. Nhiễm đọc bán cấp tính:      Coù theå xaûy ra...
vaø ñau ñaàu lieân mieân. Coù caùc tröôøng hôïp noùi laãn, ban        ñaàu laø löôõng löï khi baét ñaàu moät caâu noùi vaø...
o  Deã caùu gaét, ñaûo loän nhòp nguû       o  Maát trí nhôù       o  AÛo giaùc       o  Caùc côn höng caûm (manies)      ...
Theo tieâu chuaån cuûa Myõ, TLV (ACGIH, 1998) cuûa Hg nhö sau:Hôïp chaát ankyl:0,01 mg/m3; hôïp chaát aryl: 0,1mg/m3; Hg v...
ii. Khaùm ñònh kyø: Phaûi thöïc hieän 6 thaùng 1 laàn, ngoaøi                    kieåm tra laâm saøng theo quy ñònh, caàn ...
thuï ñaõ baõo hoøa thuûy ngaân vaãn söû duïng ñöôïc cho quaùtrình saûn xuaát mangan.
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Xử lý và chữa trị thủy ngân

368 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Xử lý và chữa trị thủy ngân

  1. 1. Các dạng nhiễm độc thủy ngân và xử lý, chữa trịTuøy theo ñieàu kieän vaø noàng ñoä Hg xaâm nhaäp cô theå, coù theå xaûy ranhieãm ñoäc caáp tính, baùn caáp tính vaø maõn tính. Nhieãm ñoäc maõn tínhdo Hg laø nhieãm ñoäc Hg ngheà nghieäp. 1. Nhieãm ñoäc caáp tính a. Tình traïng: thöôøng do tai naïnví duï: - Naêm 1803, ôû Italia do hoaû hoaïn hôi Hg boác leân toaû ra moät vuøng roäng nhieàu caây soá gaây ra nhieãm ñoäc 900 ngöôøi. - Naêm 1910 taøu bieån Triumph chôû thuûy ngaân bình chöùa bò vôõ do tai naïn laøm Hg chaûy ra haàm taøu roài boác hôi gaây nhieãm ñoäc 200 ngöôøi vaø laøm 3 ngöôøi cheát... Caùc trieäu chöùng nhieãm ñoäc caáp tính nhö sau: vieâm daï daøy – ruoät non caáp tính, vieâm mieäng vaø vieâm keát traøng, lôû loeùt, xuaát huyeát, noân, tieát nhieàu nöôùc boït. Voâ nieäu vôùi taêng ureâ huyeát, tieáp theo laø hoaïi töû caùc oáng löôïn xa cuûa thaän, thöôøng xuyeân soác. ÔÛ noàng ñoä cao, hôi thuûy ngaân coù theå gaây ra kích öùng phoåi, daãn tôùi vieâm phoåi hoùa hoïc, neáu khoâng ñöôïc ñieàu trò seõ bò töû vong. Popper ñaõ neâu tröôøng hôïp moät nöõ y taù bò thöông ôû da do vôõ nhieät keá. Veát thöông khoûi vaø khoâng ñeå laïi daáu veát gì nhöng sau 4 naêm thuøy treân cuûa phoåi traùi phaûi caét ñi sau khi bò caùc cô vieâm pheá quaûn vaø vieâm phoåi trôû laïi. Johnson vaø Koumides moâ taû tröôøng hôïp moät kó thuaät vieân phoøng thí nghieäm ñaõ tieâm 1– 2 ml Hg vaøo caúng tay vaø ñaõ cheát sau 1 thaùng. Ngöôøi ta ñaõ phaùt hieän thaáy nhieàu gioït Hg li ti trong phoåi vaø trong caùc moâ khaùc. Thaän vaø cô tim coù caùc daáu hieäu hoaïi töû traûi roäng vaø nhieàu teá baøo cuûa caùc söøng tröôùc cuûa tuyû soáng bò thoaùi hoaù.Caùch xöû lyù caùc tröôøng hôïp bò tai naïn laø neáu Hg ôû laïi taïi tim hoaëckhu truù trong caùc moâ meàm thì söï can thieäp phaãu thuaät coù theå chopheùp laáy ñi, ñoàng thôøi cho duøng BAL ñeå döï phoøng caùc bieåu hieän Hgcaáp tính. b. Trieäu chöùng cuïc boä
  2. 2. Chuû yeáu laø vieâm da Fulminat. Thuûy ngaân gaây vieâm da vôùi ban ñoû, ngöùa döõ doäi, phuø, saàn, muïn muû vaø loeùt saâu ôû ñaàu ngoùn tay. HgCl2, Hg(NO3)2 vaø HgI2 ñeàu gaây kích öùng da. Thuûy ngaân kim loaïi gaây dò öùng da. Nhieãm ñoäc caáp tính naëng thöôøng xaûy ra khi coâng nhaân tieáp xuùc vôùi thuûy ngaân bò nung noùng trong phoøng kín. Caùc trieäu chöùng nhieãm ñoäc nhö ho, khoù thôû, thôû gaáp, soát, buoàn noân, noân möûa, chöùng nguû lòm vaø caûm giaùc co thaét ngöïc. Coù nhöõng beänh nhaân thì coù trieäu chöùng reùt run, coù nhöõng beänh nhaân bò tím taùi. Trong nhöõng tröôøng hôïp nheï thì caùc trieäu chöùng bieán maát nhanh choùng maëc duø hieän töôïng co thaét ngöïc vaø khoù thôû coù theå keùo daøi moät tuaàn hoaëc hôn. Ngoä ñoäc naëng coù theå xaûy ra khi aên phaûi moät löôïng lôùn thuûy ngaân, coù nhöõng ca ngoä ñoäc laø do uoáng thuoác coù chöùa löôïng thuûy ngaân lôùn. Sau khi aên phaûi ngöôøi beänh coù trieäu chöùng ñau daï daøy, buoàn noân, noân möûa, choaùng vaùng, tröôøng hôïp naëng coù theå ngaát lòm roài daãn ñeán töû vong. c. Điều trịNeáu beänh nhaân nuoát phaûi chaát ñoäc, caàn phaûi: Röûa daï daøy baèng nöôùc anbumin coù bicacbonat cho ngöôøi môùi bò tai naïn ñöôøng mieäng hoaëc ñaõ ñöôïc gaây noân töø tröôùc. Giaûi ñoäc baèng thuoác ñaëc hieäu: o BAL (British Anti–Lewisite) teân laø dimecapto –2,3 – propanol, chaát naøy coù hai nhoùm thiol (– SH) neân coù aùi löïc vôùi Hg, thuoác lieân keát vôùi Hg ñang phong beá enzim (enzim caàn thieát cho cô theå, coù nhoùm thiol) vaø giaûi phoùng enzim. Lieàu löôïng
  3. 3. söû duïng BAL nhö sau: Cho töø 3–4 mg/kg, tieâm baép, caùch nhau 4 giôø 1 laàn trong 2 ngaøy ñaàu vaø tieáp tuïc caùch 12 giôø tieâm 1 laàn trong 10 ngaøy. Sô ñoà quaù trình giaûi ñoäc cuûa BAL trong nhieãm ñoäc caáp tính do thuûy ngaân nhö sau: Cô cheá giaûi ñoäc thuûy ngaân cuûa BAL o UNITION: 2 – 3 dimecaptopropansunphonat dinatri, tieâm döôùi da hoaëc tieâm baép dung dòch 5% 1ml/10kg theå troïng Ngaøy 1: 3 – 4 muõi, caùch 6–8 giôø; Ngaøy 2: 2 – 3 muõi, caùch 12 – 8 giôø; Ngaøy tieáp theo: 1 – 2 muõi trong 24 giôø  Ñieàu trò trieäu chöùng: ñieàu trò soác, ñoàng thôøi cho caùc khaùng sinh ñeå choáng nhieãm khuaån...Nhieãm ñoäc baùn caáp tínhCoù theå xaûy ra trong coâng nghieäp ñoái vôùi nhöõng coâng nhaân laømveä sinh, coï röûa caàu coáng, oáng khoùi vaø caùc loø xöû lyù quaëng hoaëclao ñoängtrong baàu khoâng khí baõo hoøa hôi thuûy ngaân. Ñaëc ñieåm cuûa nhieãm ñoäc baùn caáp tính do Hg laø:– Trieäu chöùng hoâ haáp: ho, kích öùng pheá quaûn.– Trieäu chöùng daï daøy–ruoät (tieâu hoaù): noân, tieâu chaûy.
  4. 4. – Ñau do vieâm lôïi.– Loeùt trong mieäng; Ñoâi khi taêng anbumin nieäu. 2. Nhiễm đọc bán cấp tính: Coù theå xaûy ra trong coâng nghieäp ñoái vôùi nhöõng coâng nhaân laøm veä sinh, coï röûa caàu coáng, oáng khoùi vaø caùc loø xöû lyù quaëng hoaëc lao ñoäng trong baàu khoâng khí baõo hoøa hôi thuûy ngaân. Ñaëc ñieåm cuûa nhieãm ñoäc baùn caáp tính do Hg laø: - Trieäu chöùng hoâ haáp: ho, kích öùng pheá quaûn. - Trieäu chöùng daï daøy–ruoät (tieâu hoaù): noân, tieâu chaûy. - Ñau do vieâm lôïi. - Loeùt trong mieäng; Ñoâi khi taêng anbumin nieäu 3. Nhieãm ñoäc maõn tính a. Tình trạng nhiễm độc mãn tính: Nhieãm ñoäc thuûy ngaân kinh nieân coù taùc ñoäng nghieâm troïng vaøo heä thaàn kinh, haønh vi vaø thaän. Caùc hieän töôïng nhieãm ñoäc thuûy ngaân kinh nieân coù theå do caùc hôïp chaát höõu cô hoaëc voâ cô gaây ra. Nhöõng trieäu chöùng ñaàu tieân khoâng roõ reät nhö: vaøng da, roái loaïn tieâu hoùa ñau ñaàu sau ñoù vieâm lôïi va tieát nhieàu nöôùc boït. Raêng coù theå bò long vaø ruïng, nhöõng chieác coøn laïi bò ñen xæn vaø moøn veït. Treân bôø lôïi coù nhöõng” ñöôøng vieàn thuûy ngaân“, nhöõng ñöôøng naøy gioáng nhö nhöõng “ñöôøng chì” nhöng thöôøng saãm maøu hôn. Neáu thöôøng xuyeân tieáp xuùc vôùi caùc hôïp chaát thuûy ngaân voâ cô thì seõ bò saïm da. Nhöõng beänh boät phaùt goàm coù: nhöùc, ngöùa, vieâm da, lôû loeùt. Nhöõng bieåu hieän veà roái loaïn thaàn kinh do bò nhieãm ñoäc thuûy ngaân kinh nieân nhö run tay, ban ñaàu run tay sau ñoù ñeán mí maét, moâi, löôõi vaø cuoái cuøng ñeán caùnh tay, chaân. Beänh run tay ngöôøi ta thöôøng goïi laø beänh cuûa thôï laøm muõ. Ñaây laø trieäu chöùng roái loaïn taâm thaàn do nhieãm ñoäc thuûy ngaân höõu cô, maø hieän töôïng naøy ñaõ coù thôøi raát phoå bieán trong coâng nghieäp laøm muõ; vì theá môùi coù thaønh ngöõ “ñieân nhö thôï laøm muõ”. Thaønh ngöõ naøy ñöôïc duøng moâ taû traïng thaùi e deø baát thöôøng. Nhöõng bieåu hieän ñaëc tröng cuûa hoäi chöùng ngoä ñoäc höõu cô nhö laø böïc doïc, voâ caûm, ñaàn ñoän
  5. 5. vaø ñau ñaàu lieân mieân. Coù caùc tröôøng hôïp noùi laãn, ban ñaàu laø löôõng löï khi baét ñaàu moät caâu noùi vaø phaùt aâm khoù khaên. Ngoä ñoäc thuûy ngaân höõu cô thì caû hai tröôøng hôïp treân ñeàu nghieâm troïng hôn so vôùi ngoä ñoäc thuûy ngaân voâ cô. Roái loaïn thaàn kinh caûm giaùc vaø chæ huy cuõng laø moät phaàn cuûa hoäi chöùng thaàn kinh. Daùng ñi co cöùng vaø roái loaïn tieåu naõo laø tröôøng hôïp nhieãm ñoäc höõu cô caáp tính. Caùc phaûn xaï gaân coát bò roái loaïn, ñaëc bieät ñaàu goái co giaät nhieàu, vaø phaûn xaï gan baøn chaân coù theå taêng leân. Roái loaïn caûm giaùc bao goàm: roái loaïn giaùc quan, thay ñoåi vò giaùc, khöùu giaùc, maát caûm giaùc ôû caùc ôû caùc ngoùn tay vaø ngoùn chaân, khi chaïm phaûi thöôøng thaáy ñau. Coù nhöõng beänh nhaân khoâng nghe roõ tröø khi töøng lôøi ñöôïc noùi chaäm raõi vaø roõ raøng; qua nhieàu naêm ngoä ñoäc ngöôøi ta coù theå bò ñieác. Ngoä ñoäc thuûy ngaân höõu cô gaây co thaét thaàn kinh ngoaïi bieân thò giaùc trong nhöõng tröôøng hôïp nghieâm troïng thì toån thöông beänh lyù nguy hieåm nhaát laø teo voû tieåu naõo vôùi raát nhieàu trieäu chöùng. Trong saûn xuaát, nhieãm ñoäc Hg maõn tính khôûi ñaàu moät caùch aâm thaàm hôn so vôùi nhieãm ñoäc do duøng thuoác coù Hg, vaø coù caùc bieåu hieän:- Vieâm lôïi, vieâm mieäng (tieâu hoaù) vôùi caùc ñaëc ñieåm sau: daáu hieäu ñaàu tieân laø tieát nöôùc boït quaù nhieàu vaø ñau lôïi cuøng vôùi caùc nieâm maïc mieäng khaùc. Lôïi bò söng taáy ñoû vaø deã chaûy maùu. Ñoâi khi thaáy ñöôøng vieàn xanh xaùm nhö trong nhieãm ñoäc chì maõn tính. Naïn nhaân caûm thaáy coù muøi kim loaïi trong mieäng mình.- Run laø trieäu chöùng ñaëc tröng nhaát: Baét ñaàu töø ngoùn tay, mi maét, löôõi vaø moâi ñeàu run nheï, bieåu hieän ñaëc ñieåm veà chöõ vieát vôùi caùc neùt chöõ bò run. Tieáp ñeán caùc chi ñeàu run vaø caùc böôùc ñi raát khoù khaên gioáng beänh Parkinson.- Roái loaïn tính tình vaø nhaân caùch: o Ngöôïng nguøng, xaáu hoå, e leä quaù ñaùng, maát töï chuû, maát töï kieåm soaùt; coù khuynh höôùng hay caõi loän vaø cheånh maûng trong lao ñoäng vaø vieäc trong gia ñình...
  6. 6. o Deã caùu gaét, ñaûo loän nhòp nguû o Maát trí nhôù o AÛo giaùc o Caùc côn höng caûm (manies) o Roái loaïn veà noùi o Caùc trieäu chöùng veà maét: Phaàn tröôùc thuûy tinh coù theå bieán maøu (nhöõng daáu hieäu laâm saøng ñaàu tieân veà nhieãm ñoäc Hg do Atkinson tìm ra naêm 1943) töø xaùm nhaït sang xaùm ñoû nhaït ôû maét (do caùc haït Hg ñoïng laïi), tuy nhieân thò löïc khoâng thay ñoåi, daáu hieäu naøy coù teân “mercurialentis”. o Trong nhieãm ñoäc maõn tính, thaän khoâng bò toån thöông, traùi laïi vôùi nhieãm ñoäc caáp tính, tuy nhieân coù theå thaáy taêng nheï protein nieäu. Moät soá taùc giaû neâu hoäi chöùng hö thaän vaø trong moät soá ca coù vieâm thaän maõn tính. Trong soá nhöõng ngöôøi tieáp xuùc thöôøng xuyeân vôùi thuûy ngaân coù 5% ñöôïc tìm thaáy protein–nieäu, nhöng khi khoâng coøn tieáp xuùc nöõa thì tæ leä naøy bieán maát b. Ñieàu trò Chöa coù thuoác ñaëc trò nhieãm ñoäc maõn tính. BAL chæ taùc duïng trong nhieãm ñoäc caáp tính, khoâng coù hieäu quaû trong nhieãm ñoäc maõn tính. Neáu coù trieäu chöùng nhieãm ñoäc maõn tính, caàn caùch ly beänh nhaân, khoâng tieáp xuùc vôùi Hg. Caùc thuoác coù hieäu quaû trong ñieàu trò nhieãm ñoäc maõn tính do Hg laø: Penixilamin, versenat (EDTA CaNa2)...Ngoaøi ra caàn ñieàu trò caùc trieäu chöùng khaùc.4. Phoøng traùnh vaø xöû lyù nhieãm ñoäc ôû ngöôøi a. Noàng ñoä toái ña cho pheùp (NÑTÑCP) Vieät Nam quy ñònh (NÑTÑCP) ñoái vôùi:Hg kim loaïi: 0,00001 mg/l; Muoái Hg voâ cô: 0,0001 mg/l
  7. 7. Theo tieâu chuaån cuûa Myõ, TLV (ACGIH, 1998) cuûa Hg nhö sau:Hôïp chaát ankyl:0,01 mg/m3; hôïp chaát aryl: 0,1mg/m3; Hg vaø hôïpchaát voâ cô Hg: 0,025 mg/m3Lieân Xoâ cuõ quy ñònh NÑTÑCP cuûa Hg höõu cô laø: etyl thuûyngaân clorua – 0.005 mg/m3; Dietyl thuûy ngaân – 0.005 mg/m3; etylthuûy ngaân phoát phaùt – 0.005 mg/m3.b. Bieän phaùp kyõ thuaät i. Thay Hg baèng hoùa chaát khaùc neáu ñöôïc. ii. Choáng Hg bay hôi vaø buïi Hg baèng thoâng gioù hôïp lyù. iii. Laøm vieäc vôùi Hg ôû nôi coù baøn, neàn, töôøng phaûi thaät nhaün, coù theå röûa nöôùc ñeå giöõ Hg khoâng boác hôi vaø thu hoài Hg. iv. Döï kieán tình huoáng tai naïn neáu Hg rôi vaõi. v. Toå chöùc keá hoaïch vaø keá hoaïch hoùa lao ñoäng ñeå giaûm tieáp xuùc vôùi Hg. Kieåm tra chaët cheõ thöôøng xuyeân thuûy ngaân vaø hôïp chaát cuûa noù trong khoâng khí nôi laøm vieäc; neáu noàng ñoä Hg cao maø khoâng theå khaéc phuïc ñöôïc thì phaûi giaûm giôø tieáp xuùc.c. Bieän phaùp phoøng hoä caù nhaân i. Ngöôøi lao ñoäng phaûi ñöôïc trang bò caùc phöông tieän phoøng hoä caù nhaân ñaày ñuû vaø toát. Khi tieáp xuùc vôùi noàng ñoä Hg cao trong khoâng khí, phaûi ñeo maët naï; khoâng ñeå da hôû tieáp xuùc vôùi Hg. ii. Taïo thoùi quen laøm vieäc vôùi yù thöùc phoøng choáng nhieãm ñoäc Hg vaø hôïp chaát Hg. Veä sinh caù nhaân toát: khoâng maëc quaàn aùo oâ nhieãm, taém sau lao ñoäng, khoâng aên uoáng, huùt thuoác ôû nôi laøm vieäc, röûa tay kyõ tröôùc khi aên uoáng...d. Bieän phaùp Y hoïc i. Khaùm ñoät xuaát: Nhöõng ngöôøi tieáp xuùc vôùi Hg vaø hôïp chaát Hg caàn ñöôïc kieåm tra söùc khoeû toaøn dieän. Khoâng cho laøm vieäc vôùi Hg ñoái vôùi caùc ñoái töôïng sau: nöõ döôùi 18 tuoåi, nhöõng ngöôøi bò beänh thaàn kinh, tieâu hoaù, gan, thaän, ngöôøi nghieän röôïu.
  8. 8. ii. Khaùm ñònh kyø: Phaûi thöïc hieän 6 thaùng 1 laàn, ngoaøi kieåm tra laâm saøng theo quy ñònh, caàn thieát phaûi cho ñoái töôïng laøm xeùt nghieäm thuûy ngaân nieäu. 5. Coâng ngheä xöû lyù hôi thuûy ngaân Nguoàn phaùt thaûi hôi thuûy ngaân vaøo khí quyeån laø caùc nhaø maùy saûn xuaát thuûy ngaân, nhaø maùy hoùa chaát, döôïc phaåm, nhaø maùy saûn xuaát duïng cuï ño, ñeøn thuûy ngaân, caùc traïm bieán ñieän coù duøng thieát bò naén doøng baèng thuûy ngaân. a. Xöû lyù hôi thuûy ngaân baèng manganat hoaëc pecmanganat kali Kalimanganat (K2MnO4) hoaëc pecmanganat (KMnO4) trong dung dòch nöôùc 0,05–0,6% coù khaû naêng haáp thuï thuûy ngaân theo caùc phaûn öùng: 3 K2MnO4 + 2 CO2 = MnO2 + 2 KMnO4 + 2 K2CO3 2 KMnO4 + CO2 = MnO2 + K2CO3 + 3/2 O2 2 Hg + MnO2 = Hg2MnO2 Hg + 1/2O2 = HgO Thuûy ngaân bò haáp thuï baèng dung dòch noùi treân hoaøn toaøn naèm trong phaàn caën nhaõo cuûa dung dòch thoaùt ra khoûi scrubo (MnO2). Coù theå taùch thuûy ngaân ra ngoaøi baèng dung dòch acid sunfuaric 5%. Theo soá lieäu cuûa NIIOGAS, löôïng kalipecmanganat caàn duøng khoaûng 6g cho 1000m3khí caàn xöû lyù. Vaän toác khí trong scrubo: 0,6 metyl/s. Söùc caûn khí ñoäng cuûa scrubo: 20 mm H2O. Noàng ñoä hôi thuûy ngaân trong khí sau khi loïc ñaït 0,0003 mg/m3. b. Xöû lyù hôi thuûy ngaân baèng chaát haáp thuï piroluzit (phöông phaùp khoâ vaø öôùt phoái hôïp) Piroluzit laø moät loaïi quaëng coù chöùa dioxit mangan (MnO2) vaø coù khaû naêng haáp thuï hôi thuûy ngaân taïo thaønh chaát HgMnO4. Piroluzit duøng ñeå khöû thuûy ngaân caàn coù haøm löôïng MnO2 treân 50%, ñöôïc nghieàn ra vaø saøng loïc ñeå coù côõ haït 3–12 mm. Beà daøy cuûa lôùp haáp thuï coù theå naèm trong khoaûng 150–850 mm. Dung löôïng haáp thuï coù theå naèm trong khoaûng 0,8–1,8% khoái löôïng baùn thaân. Xöû lyù hôi thuûy ngaân theo phöông phaùp khoâ coù theå ñaït 97–100%. Chaát haáp
  9. 9. thuï ñaõ baõo hoøa thuûy ngaân vaãn söû duïng ñöôïc cho quaùtrình saûn xuaát mangan.

×